Uei : 17/11/2018

Bicicletada 2017 : Pichòt jornau sòci d'una escorregurada pas com leis autrei (Partida 2)

« I a quicòm dins l'esfòrç fisic que trepassa lo momenton lèu oblidat » (Partida 2)

Adonc partiguèron de Tarascon d’Arièja lo 4 de julhet ambé la mira d’acabar un periple de mai de quatre cents quilometres que s’acabariá a Oloron santa Maria, cinq jorns puei, après qu’aguèsson fach lei pòrts majors pirenencs : mai que lei doas estapas dau Torn que seguirián après son passatge. La primiera jornada siguèt tras que dificila, es totjorn ansin, vos melhoratz a dicha que pedalejatz de lònga. E lei pojadas de se succedir : Pòrt de Lers (1570 m), còls d’Agnès (1517 m), de Latrapa, per contuniar lendeman amb lei còls de Còra (1395 m), dau Portet d’Aspet e de Mente (1349 m). Se remembrava d’aqueste còl de Mente per sa dificultat pretenduda mejana, e la trobava mai au rendètz-vos amb un canhardàs insuportable e de susadas emborniantas coma jamai de sobra. De percentatges mejans de 7 a 8 dau cent, pauc d’espacis de recuperacion, un vertadier capelet montanhós qu’amaga son juec e vos dòna lo bati-bati e l’alen cortet. Car lo bofe mestrejat es afaire de temps. Au mai siatz acarat ambé vòstre còrs, au mai l’alen se deu regular per anar a vòstre ritme e vos donar d’envam. Lo mentau es de’n premier rampelat que se sabètz pas manejar, estalar vòstre anar, avançarètz pas luench. E l’esperit, la volontat van cotria ambé vòstre esfòrç fisic. Es aquí lo b.a. -ba dau ciclista, sens oblidar una bevenda d’aiga pura e vos alimentar regularament. Es verai, ges de potingas, ges de motor electric, es lo retorn de l’elementari basic, aquela virtus que maire Natura vos a donada e que comanda en cada situacion. Es aquí que siatz en mesura de saupre çò que valètz, un mena d’exercici quasi « ontologic » que se desplega a cada metre ganhat, sensa còrfalhir, l’èstre vòstre grandor natura. Impossible de trichar. I a quicòm de metafisic dins l’exercici corporau que trepassa lo momenton lèu oblidat. Me pensi que cada correire professionau o amator, aquela question la se deu pausar.

Coma un long flume tranquille o coma la cambra dei torments ?

Lo 6 de julhet parton de Luchon (630 m) que li dison dins lei guidas ciclo-esportius la « rèina dei Pirenèus », après vint quilometres de faus plan. Fa freg. Entamenan la montada dau còl de Peirasorna (Peyresourde !) que lo som passat a 1570 m vos duerbe la via dau Còl d’Azet (1580 m) tre la davalada fins a Genòs. Peirasorna es tant a vòstra portada coma lo còl d’Azet se montatz regularament. Serada a Vièlha Aura dins una ostalariá simpatica que la coïna de país es chanuda (pastas de mai per leis esportius que son !) e lo liech reparator. Pauc o pron de toristas nordics, d’unei fan la Transpirenenca e son pas lei pus envaïsseires avans l’arribada de l’èrsa davançiera dau 14 de julhet : subrenquant dei carris de campament que ribejan lei rotas dau Torn e sa colleccion dei bordilhas debanadas… E ja, tre lo pòrt d’Aspin, la toforassa vos pompava l’enavans qu’aviatz servat per una jornada redobtada. Lo rescòntre tant esperat ambé lo gigant dau Tormalet (2115 m) s’avançava. Era au còr de l’escorreguda, una mena de baptistèri per lo correire ciclista pirenenc que respond au desfís de la montanha. Montanha pelada, arrocassida, desprovesida de nèu au mes de julhet, ambé de passatges a mai de dètz dau cent, de tunèus estrechs, una marridetat de remarca per la rota (ata, lo Torn li passava pas aquesta annada), de camionàs e de motòs bronzissentas que vos fregan. Una travessada tras que sobda de l’estacion de la Mongia desèrta, crimi arquitecturau ambé sei barras de lotjaments dins un environament minerau, de cafès vueges de consumators. Una vilassa de betum entre parentèsis, lo non-ren dau torisme ivernau de massa, un espectacle de desolacion per fabricaires de Oèstern. En brèu, la nafradura de la toristificacion dei Pirenèus que la pub televizada debana persqui pas. Aquestei darriers quilometres dempuei l’estacion, reddes coma jamai, dins la solesa dau correire de fons, donan d’aire au purgatòri. Lo som es pelat ambé sa botiga dei sovenirs, sa bicicleta estilizada sus lo rocàs per la fotò, l’estanquet qu’espera sa practica. Triste passatge dins un luec simbolic onte s’aplantan pas. La davalada es un periòde de recuperacion, urosament sensa circulacion, un exercici de negociacion ambé un cinquantenau d’espinglas adarré, dins un pendís verdejant fins a Luz sant Sauvaire. Aquest envèrs dau Tormalet, lo vau mièlhs davalar que montar. E lo retorn de la calorassa e de l’urban tre Barèjas e Luz sant Sauvaire, un autre mitan toristificat qu’avián tròp lèu oblidat.

De Luz a Maria Blanca, la darriera pojada dei tres pòrts

Lendeman partiá solet d’Argelès Gazòst, la filha estent tornada en Provença s’ocupar de sei fius. Se remembrava lei montadas dei còls de Solor e d’Aubisc (1474 m e 1700 m), quasi vint ans a l’endarrier. Lo rendètz-vos non siguèt decebeire. Lo Solor a doas oras de l’après-dinnar, sota un canhard despietadós, es un camin de crotz. Pauc de ciclistas d’aquest costat de l’ascencion, mai de veituras de torisme, despascientas, que son de manca de despaïsament e que rivalizan ambé de motociclistas anonims cuirassats de cuer que vòlon faire son pichòt numerò. Caricatura dei plasers urbans mecanics descentralizats. Per cadun son plaser dei sants. La davalada vos laissa alenar e montatz puei l’Aubisc qu’es negat dins un neblàs que vos fau far avans de clucons sus una rota marridassa, cuberta de casudas d’escalhons. Un ventàs vos fa acuelhança entre fedas trinhonantas en libertat que, victimas de la solesa, venon a vòstre rescòntre. Travessada de Goreta, una autra illòta esquilhabla enlaidida de betum. Ansin son aquestei montanhas pirenencas dei visitors despaisats, desparieras e dei microclimats geofisics e umans cambiadís. S’arresta ambé la frema just e just a Bòneis Aigas per tastar una garbura, la sopa dei gents d’aicí e montanhards pirenencs. Una enveia enfortida per un sovenir ancian dau Solor, tot lo contrari de la magdalena de Proust, a cadun sei recòrds. Mai es luench de s’encalar d’aquesta passa, li manca de quilometres, adonc tòrna pedalejar vèrs lo còl de Maria Blanca (1035 m), la darriera pojada de la corsa. De Laruns a Bièlla (forma locala gascona eissuda de villa), es una corsa de relambi avans de montar vèrs lo Plan de Benós, partida corteta pron redda ambé 500 m de desnivèu, cafida de toristas, avans de passar la traucada de Maria Blanca e de crosarde ciclistas polonés partits de Varsovia per peregrinar a… Lorda. Version ciclista de la fe. Degun es perfèct. Lo darrier quilometre es marcat a dotze dau cent mai sembla pas passar lei siès. Bensai la darriera engana plancardiera de la Transpirenenca ? La davalada, redobtabla d’aquest costat, laissa de monde rescontrats anar d’a pè e mai de ciclòs electrics s’encalar. S’arresta pas lo progrès…Va ditz sempre, vau mièlhs davalar que montar aquest pendís de Maria Blanca : fins a Escòt, es la corsa dau diable. S’avètz enveia de tenir l’escomessa per l’an que vèn, vos ne’n grevaretz pas, mai pedalejatz avans e pedalejatz encara après, sensa relambi !

Cric-crac, lo conte es acabat. 

Gérard Tautil

  • Publicat dens Sport

Bicicletada 2017 : Pichòt jornau sòci d'una escorreguda pas com leis autrei

« Dis Aups al Pirenèus », una autra version informulada d'un viatge interior qu'es de còmpte (Partida 1)

Anatz comprendre perqué un jorn encambatz vòstra bicicleta per vos provar - inconscientament ? - que lo Monde es a vòstra pòrta. E que podètz anar a son rescòntre sus una maquina que fa mens de dètz quilòs, ai manetas corbas, l’esquina plegada, ambé de desvolopaments dei dos platèus que vos fan tressusar una jornada de lònga e gonflar lei quadricèps qu’es pas de dire… e mai sentir lei ginolhs qu’aviatz oblidats ? Per provar que siatz sempre viu e que la jovença es a reverdir sensa relambi ? Bensai una escomessa inutila ? Mai quenta plus bèla escomessa d’aquela mena en país occitan, vos asseguri !

Tenir l’escomessa entre Arièja, Comengés, Coserans, Biarn, Bigòrra

L’aventura pirenenca l’aviá ja temptada en julhet de 1998, tre la retirada entamenada per dire que se claviá una temporada rotinaira d’ensenhament de quasi quaranta ans. Fau dire per comprendre la seguida que l’òme (siáu obligat d’ anar dintre de personatges que costejan la persona dau narator) aviá sempre escaladat montanhas glaçadas, varapat dins leis Aups, seguit de tieras d’estatgis montanhards ponchuts. Mai quòra lei tendinitas avián arrengueirat de ponchonadas agudas dins leis espatlas, l’adieu a la montanha pitonada èra venguda fin finala. L’aviá pas empachat de faire dos còps de lònga lo Mont Blanc ambé sa filha, a l’ora que lo refugi Valòt èra ja a s’escrancar sus lo conglaç e la rimaia, pausat de bescaire sus l’agulha dau « Gostaron », avans-guàrdia de la pojada dau crestenc finau. Per marchar, anava pron ben. Lo temps aviá decidit la reconversion e a cinquanta ans s’èra mes au velò.

E dau Venturi a la Boneta, de Vars a la Magdalena, de la Crotz de Ferre a Coni, a la Lombarda, de l’Isoard a l’Aup d’Uez, aviá frairejat amb aquelei noms que cada ciclista coneis e espera un jorn cavaucar. Li mancava l’aventura pirenenca. La travessada dei Pirenèus en 1998, l’aviá facha, solitari, partent de Rivas Autas fins a Dacs, au confinh dau País Basc, de jornadas de uechanta-cinc a cent cinquanta quilometres per jorn en cinc jorns, tres a quatre còls a la jornada, a rebós dau « Torn de França » que passava per lei pòrts pirenencs qu’estructuran aquela barralha de montanhas redobtadas dei correires professionaus. De remembranças ? Li sobrava subretot lo rescòntre d’un apicultor e de son paire dins l’ascencion dau Solor que lo convidèron per manjar una trocha dei bolets. Pereu una pojada dau Tormalet dins la granhòta e la nèu que flocava au mes de julhet, una davalada glaçada avans la nuech vèrs Luz sant Sauvaire, banhat e transit coma jamai… Aquela annada la bonaça èra pesqui pas de sason, faliá s’entraucar entre chavanas e ulhauç petarrants Cada an, partiá en setembre ambé de collègas per leis Aups miegjornalas. Mai lei Pirenèus estavan totjorn dins sa memòria un eveniment a despart. Aquesta annada de 2017, siá dètz-e-nòu ans puei, l’escomessa èra mai aquí, faliá tornar trobar lo País pirenenc, sei montanhas e ascencions famosas. Un aire congostós de libertat que trobatz pas dins baissas e plans. Passariá o pas ? Vos fau dire pasmens, se donar de vam ambé l’atge es pas tot. Una corsa d’aquela mena se fa ambé lo nivèu qu’avètz daverat de setmanas e de mes d’entraïnaments mai o mens seguits. Siatz pas un professionau e la vòlha vèn de quora en quora, mai enfin, la resulta dau tèst èra aquí : dau temps que lei campions vos montan un còl a trenta quilometre ora de mejana, siátz ben content quora montatz a l’entorn de dètz quilometres ora e encara. E per servar forma, es melhor de pedalejar de cotria. Adonc siguèt ambé la filha valenta, una esportiva de tria, qu’a partit aquesta fes d’aquí a l’aventura. Era totjorn davans eu e l’esperava au pòrt, la veitura escoba seguissiá ambé la frema. Una entrepresa familiala per s’immergir dins l’aventura, qué ! Urosament, dei secors n’aguèron jamai de besonh, franc un cambiament de cadena a Luchon e un crebament per lo velò de la filha dins la montada dau Tormalet que siguèt lèu adobat.

Gérard Tautil

  • Publicat dens Sport

Gérard Tautil, « La gangrena nacionalista s'espandís »

L’ensenhaire e ensagista provençal balha son sentiment sus la pujada de l’extrèma-dreta en Occitània.

Lo provençal Gerard Tautil èra professor d’occitan e de filosofia dins la comuna varesa de La Sanha de mar. Retirat, ensenha encara la lenga, a títol benevòl, dins son vilatge de Signa, situat dins lo rèire-país de La Sanha. Es a l’origina d’obratges divèrses coma la « Toponimia del país de Signa » (editat pel CREO de Provença e l’IEO de Var) o encara un libre d’analisi politica « Camins d’Occitània », editat en cò de l’Harmattan. Es tornamai en cò de l’ostal d’edicion parisenc que l’ensenhaire publiquèt un ensag sus l’espelison de l’extrèmadreta. Parla mai precisament de l’extrèma-dreta en cò nòstre en s’apiejant sus las resultas de las eleccions regionalas en 2015. I parla d’una dretizacion del còs electoral e de la pujada del Front National sus plaça.

Subscribe to this RSS feed

La Setmana

  • L'edicion papèr
  • L'edicion 100 % Numerica

Descobrir las auhèrtas

 

Plumalhon

Plumalhon es un magazine pel 8-12 ans. Prepausa cada mes dos reportatges sus de tèmas d'actualitat, sus de países, d'animals... Prepausa tanben de BD, de jòcs e 

+

Capture decran 2017 11 28 a 11.48.12

Papagai

Papagai es la revista occitana dels pichonèls.
Prepausa cada mes istòrias, jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr 

+