Uei : 18/02/2018

Malgrat l'ajuda de la Region Occitània, los salariats del CFPO Tolosa totjorn en cauma 4 meses aprèp

Fa quate meses que los salariats del Centre de Formacion Professionala d'Occitània Miègjorn-Pirenèus de Tolosa son en cauma.

Un acamp se debanèt lo 30 d'octòbre a l'Ostal d'Occitània entre membres del burèu e salariats. A malgrat dels esfòrces dels dos costats per discutir, lo rencontre s'es acabat sens cap d'avançada.

Lo burèu aviá mandat un comunicat de premsa apuèi. Los salariats publiquèron ièr un pòst sus lor compte Facebook « CFPO en luta » per remembrar qu'èran totjorn en cauma, aprèp un vintenat de jorns sens novèlas sus FB. Denóncian lo « patetic » de la situacion : « Comble du pathétique, nous savoir que tout a été anticipé par nos administrateurs, […] jusqu'à la liquidation, le dépeçage et le blocage d'une éventuelle reprise de la structure par les salariés ».

Aprèp aver ensajat de desblocar la situacion amb l'ajuda de la Region Occitània/Pirenèus-Mediterranèa, sens cap de capitada, e sens cap de salari dempuèi 17 setmanas, los salariats dison téner còp gràcia als sostens que recebon. Una canhòta es en linha per o ajudar. 

 

 

Agroecologia païsana e lengas de pòbles

Miquèl Neiròlas es païsan dins una region occitana ont l’agroecologia se desvolopa dempuèi las annadas 90. Lo tribalhaire occitan abòrda la question del desvolopament e de la plaça del païsan dins la nòstra societat e fa un ligam entre la lenga e l’agricultura.

Fau lo païsan en Forés, region ont se rencontran las lengas e culturas occitanas e arpitanas. L’agroecologia païsana aquò’s un corrent eissit de Via Campesina, organizacion lançaa en 1993 au Brasil per los Sens-tèrra. An farjaa la nocion de soverenetat alimentària, lo dreit daus pòbles de produre son alimentacion en respectar çò que manjan lo mond. Encuèi, aube 200 milions de sòcis, Via Campesina constituís la fòrça sociala la mai importanta au mond. Dins nòstra Euròpa de l’oest, per nòstre nòrd de Mediterranèa, la païsanariá en tant que mond organizat capable de fonccionar coma un organisme a franc dispareissegut dempuèi las sasons 60. La dependéncia au sistèma tecnic per la produccion de l’alimentacion a pas encara arrestat de s’accentuar. Lo taus de resiliéncia es franc fèble, lo petròli ven a mancar, qué fasem ? Qué mingem ? Lo problèma de las païsanas es qu’achaptan ren. Per desvelopar lo productivisme sus lo planeta las chau eliminar. L’ideologia dau desvelopament s’estacha a l’idèia qu’un país desvelopat quò’s un país sens païsans ! Diferentas estrategias son estaas mesas en plaça per capitar lo prètzfait. La guèrra de 14 n’es una de remarcabla, putafinèt sustot de païsans, un païsanicidi, de païsans que putafinan d’autres païsans. Arrivèt exactament au moment que se chaliá desfaire de la man d’òvra renduá inutila per la mecanizacion, en particulièr la dalhosa a traccion animala. Martí chantava « Vòstre enemic èra pas l’alemand », per los pòbles bàscol, occitan, wolof, amaziγ e d’autres a se batre dau latz daus francés, l’enemic quò èra benlèu l’empiri colonial. Per lo sodard en tant que païsan, l’enemic quò èra pas, m’es aviaire, un sodard alemand païsan mai.

L’escòla preferida a la tèrra

Coma arma de destruccion de la païsanariá, l’escòla es redotabla, los enfants que lai son anats vòlon pas mai èsser païsans. Transmet pas o pas gaire las coneissenças que fan venir autonòm. Matoub Lounés, grand actor de la dinamizacion de la cultura amaziγ parlava de perversion culturala de l’escòla dins un contèxte de dobla colonizacion franco-araba. L’ideologia dau desvelopament es en majoritat egemonica, es una forma de dominacion acceptaa per los que la subisson. Vos prenem vòstra autonomia, vòstra lenga, vòstra cultura mas aquò’s per vòstre ben. Un parallèl se pòt faire entre monocultura vegetala e lenga e cultura monoliticas impausaas, l’una provòca l’esfondrament de la viá dau sòl, l’autra reidutz los pòbles a èstre mas qu’una populacion aculturaa. Silvia Peréz-Vitoria, autora dau « Manifeste pour un XXIe siècle paysan » (Manifèst per un sègle XXI païsan) fai partiá de La ligne d’horizon qu’òvra sus las questions de desvelopament e de la plaça de las païsanas dins la societat. Estudia e fai la promocion de l’agroecologia de per lo mond. Per los fondators dau corent agroecologic, i a coevolucion entre las societats e la natura. Estiman que las agriculturas tradicionalas son estaas las mai pertinentas per garantir los equilibris daus agroecosistèmas, ecosistèmas travalhats per l’òme. L’agroecologia se concretisa d’un biais diferent a chasque luòc, li fai mestièr çò qu’es estat realizat sus plaça. La cultura e la lenga dau caire pòrtan la resultanta de l’observacion e de l’experimentacion de desenas e desenas de generacions de païsanas e païsans. Mas es pas coma aquò que o vei lo governament francés que vòl desvelopar l’agroecologia dins una « apròcha globala e sistemica ». Gis de remesa en causa dau modèl, i a pas gaire d’ambicion e de claratat dins la demarcha, l’agricultura deu èstre « ecologicament intensiva ». L’agroecologia, s’es païsana, pòt pas venir d’en naut, d’una institucion e d’un biais uniformizat. Ven de las praticas païsanas, daus pòbles.

Complementaritat entre lenga e agricultura

L’occitan quò’s la lenga que nos bada la pòrta de la significacion daus toponims. La microtponimia es preciosa, nos baila d’informacions que poem pas inventar sus la mena de sòl, l’exposicion, las culturas que marchan o pas, lo vent dominent, etc. Nos fai mestièr que los scientifics sián au servici de las païsanas. I a complementaritat entre savèir popular e analisi scientifica. En agroecologia païsana aquò se ditz lo dialòg daus savèirs. La contribucion d’agronòms, d’ecologas, d’antropològs, d’istorianas, d’etnobotanistas, de geografas fai avançar l’agroecologia païsana. En Occitània, tenem una etnobotanista, Josiana Ubaud, participèt en 2016 a la Féta entèrnacionâla de l’arpetan, au collòqui « Por deman, noutra cultura un atot por l’agricultura ». Nos demontrèt la precision de nòstra lenga per descriure los païsatges, sa pertinéncia per comprendre çò que se passa dins la natura e l’activitat agricòla e umana de nòstre caire. Afortís qu’existís un liam indefectible entre lenga, tèrra, gens que la cultivan, païsatges, toponims e varietat culinària. Pas mai subir l’ideologia dau desvelopament aquò vòl dire se bastir d’itineraris collectius dissidents, l’Ostau de la semença de Leire o fai. Es una associacion qu’a per vocacion de dinamizar las varietats de plantas cultivaas que disem populacion. Aquelas semenças coma nòstras lengas son evolutivas, son dins las mans daus utilizators. Lo desvelopament es bastit sus d’inegalitats, provòca la destruccion de la natura e de las societats. Per o despassar, los ordits de recuperacion d’autonomia se devon marcar dins la duraa, las lengas nòstras permeton a l’agroecologia païsana de passar pas a costat de son objectiu, tornar inventar un modèl agricòl e de societat.

Miquèl Neiròlas
païsan occitan e arpitan

L'article es en vivaroaupenc

Academia de Bordèu — Signatura d'ua convencion tau desvolopament de l'ensenhament de l'occitan

Diluns 11 de deceme, a l'Ostau de Region a Bordèu, qu'estó signada ua convencion territoriau tau desvolopament de l'ensenhament de l'occitan dens l'Academia de Bordèu. Qu'estó signada en preséncia de Olivier Dugrip, Rector de l'Academia de Bordèu, d'Alain Rousset, President de la Region Navèra-Aquitània, de Charline Claveau-Abbadie, Presidenta de l'OPLO atau com de Régine Anglard, vice-Presidenta deu Conselh departamentau de Dordonha, Danielle Lacoste, conselhèra departamentau de Gironda, Marcel Calmette, conselhèr departamentau d'Òlt e Garona e Monique Sémavoine, conselhèra departamentau deus Pirenèus-Atlantics.

Lo nom « Region Sud » plai pas

Lo 15 de decembre, a la darrièra assemblada plenièra, los elegits de la majoritat votèron a l'unanimitat lo cambiament de nom de la Region Provença-Alps Còsta d'Azur. A partir de 2018, los supòrts de comunicacion seràn d'ara enlà signats « Region Sud, Provença-Alps Còsta d'Azur » e pas mai PACA. Aquela decision es contestada e una peticion circula en linha dempuèi.

Article entièr 

David Grosclaude : « Ua lenga qu'ei un objècte politic »

Lo son purmèr libe « Los mots e lo baston » que pareishó lo 30 d’octobre passat. L’ancian conselhèr regionau encargat de la lenga occitana, David Grosclaude, que conta lo son caminament personau e professionau.

La Setmana — Perqué aver decidit de sortir un libe adara ? Çò qui’vs motivè ?
David Grosclaude — Escríver aqueth libe qu’èra au començar la volontat de har quauquarren com un compte-rendut de mandat deus mens cinc ans de conselhèr regionau. Puish a fin e a mesura qu’escrivèvi qu’èi ajustat causas, e qu’ei vadut aqueth libe. Mes qu’ei logic pr’amor que volèvi sustot explicar que la question lingüistica ei ua question hautament politica. Qu’explica la dificultat qui avem a har acceptar en França qu’aquera question sia tractada. Prumèr pr’amor la classa politica que la considèra com secondària, contrariament a la majoritat deus país deu monde. Tanben pr’amor la classa politica francesa qu’ei estada educada , formada a l’idea que la question de las lengas ditas minoritàrias ei ua question perilhosa qui risca de reméter en causa l’unitat de la Republica. Donc que vòu díser que la classa politica francesa ei ignoranta d’aqueth problèma e sovent incompetenta. Qu’explica las dificultats qui conti, a cada còp que volem progressar en aqueth domeni.

LS — Qu’avetz emplegat un ton « jornalistic » en descíver la vòsta istòria. Perqué aquesta causida ?
DG — Lo ton jornalistic qu’ei pr’amor que soi jornalista a la basa. Que i a los hèits, e l’analisi que vien après. Mes totun que prepausi ua analisi de la situacion en partir deu constat qui èi explicat abans a saber l’incompeténcia , lo desinterès — qui pòt anar dinc au mesprètz — cap a la question linguistica de las parts de hòrt de responsables politics. Tanben que parli de l’occitanisme qui coneishi plan. Que’m sembla qu’a tribalhat hòrt mes que dèu compréner que la separacion enter çò culturau e çò politic ei un tracanard qui pòt estar mortau. Que’n cau tirar las leçons. Lo monde associatiu qu’a hèit un gran tribalh mes se dèisha la lenga en dehòra de las questions qui dèu préner en compte lo monde institucionau que’s comdamna pauc a pauc a la marginalizacion. En clar la question de la lenga qu’ei tròp seriosa entà la deishar sonque aus politics, sonque aus associatius o sonque aus lingüistas. La lenga qu’ei de tots e qu’ei, segon jo, la clau deu son desvolopament Que’m haci amics o enemics mei dab aqueth libe, aquò rai ! Que disi çò qu’èi a díser e après que debatem. Mes sustot que volèvi explicar que non credi pas a la reflexion pura se non i a pas ua accion concrèta qui segueish. Qu’espèri d’aver hèit atau dinc adara. E puish s’aqueth libe e pòt ajudar a dar arguments a monde qui deven explicar lo lor engatjament a’us qui pausan questions que serà estat utile.

LS — I a passatges deu libe qui estón mei mauaisits a escríver, qui’vs demandén mei de reflexion, que non pas d’autes ?
DG — Que’m sembla que de contar lo men tribalh d’elegit qu’estó pro simple, com de contar l’episòdi de la grèva de la hami. Que son hèits, eveniments. Mei complicat qu’estó de m’arrevirar suu men caminament pr’amor qu’ei ua mescla de hòrt d’elements. Totun qu’èi essajat d’explicar la centralitat de la question lingüistica en amuishar que lo combat per la diversitat culturau e luta per la sauvaguarda deu planeta que son dus combats ligats. La cultura e la lenga son biotòps qui condicionan la nosta faiçon de pensar. Tanben qu’èi volut parlar de la transversalitat de la question de la lenga. Pensar que tot aquò seré copat de las preocupacions economicas, sociaus, ecologicas que seré condamnar l’òmi a víver en lo monde qui descriu Orwell en « 1984 ».

Inf. : http://lasetmana.fr/index.php/oc/oc-boutique — « Los mots e lo baston » de David Grosclaude (2017) — Ed. de l’ADEO Prètz : 12 € (franco de pòrt enviada en França)

Regions e sindicalisme

Ne’s reconeishent pas dens los sindicats nacionaus, mei anar mei de salariats que decideishen d’entrar dens organizacions sindicaus au nivèu locau. Dens quin contèxte se son creats los sindicats regionaus mei importants e quau ei lo lor pes dens la societat uei lo dia ?

Despuish lo vòte de la lei qui legalizè los sindicats professionaus obrèrs e patronaus en març de 1884 a l’iniciativa de l’òmi d’Estat francés, Pierre Waldeck-Rousseau, lo sindicalisme que hasó lo son camin en França. Los Republicans qu’esperavan controlar los sindicats dens ua França on lo capitalisme neishèva. Los estatuts que devèvan per exemple estar depausats en mairia dab los noms e las adreças deus gavidaires e lo maire que’n devèva referir au Prefècte e a quauquas ocasions au patronat dirèctament. Las organizacions sindicaus que’s multipliquèn totun. Quan los sindicats de la CGT e deu CGTU e permetón d’obtiéner la signatura en 1936 deus acòrds de Matignon pertocant aus congèts pagats, a las 40 òras, a la reconeishença deus delegats deu personau e a las convencions collectivas, los tribalhaires que semblan aver deishat de comptar sus aqueras organizacions tà melhorar las lors condicions de tribalh. En efèit, uei lo dia, França qu’ei lo país de l’OCDE on lo taus de sindicalizacion deus salariats ei lo mei baish, 8 % tà l’ensemble e 5 % dens lo sector privat, e on lo dialògue sociau sembla lo mensh desvolopat. A títol de comparason, en Alemanha, 18 % deus salariats que son sindicats, au Reiaume-Unit, 25 % e en Islàndia dinc a 82 %. Pertant, los sindicats que son plan presents sus l’empont politic e sociau e son frequentament convidats a expausar las lors reïvindicacions dens los ministèris deu govèrn entà « parlar au nom deus salariats ». Cada annada, que participan a negociacions qui permeten la signatura de 35 000 acòrds d’enterpresa e mei de 1000 acòrds de branca. Segon ua enquèsta deu Centre de recèrcas politicas de sciéncias po (Cevipof), 28 % deus Francés que s’ahidan aus sindicats entà deféner los lors drets.

  • Publicat dens Dossiers

Supression de 16 jornaus locaus France 3 : mobilizacion deus salariats e sostien ciutadan

Que n'avèvam parlat sus lasetmana.fr, quauques dias a, los collaborators de France 3 recebón la novèla pertocant a la supression de las soas edicions locaus, per la direccion generau. La decision qu'estó presa per la sedença parisiana de France Télévisions, a la quau l'Estat a demandat de har cap a 50 milions d'euros d'economias abans la fin de l'annada 2017. Atau, los reportatges realizats peus jornalistas dens las edicions locaus, que seràn integrats dens las emissions 19/20 regionaus. « L'idea qu'ei de balhar mei de visibilitat aus subjèctes locaus en integrà'us dens los nostes JT regionaus. La nosta preséncia suu terrenh ne cambiarà pas. Tots los nostes burèus que demoran obèrts e los nostes jornalistas que demoran en pòste », çò declarè lo gavidaire de France 3 Region Occitania, Carlos Bélinchon.

« Un telespectator sus dus non recep pas l'edicion locau qui li èra destinada, pr'amor n'èra pas que difusada sus la TNT mes pas via l'ADSL », s'explica la direccion de France 3. En tot guardar los emplecs e los volumes d'informacions produsidas, France 3 que declara voler har evolucionar lo perimètre de difusion.

Los sindicats de France Télévisions que protèstan contra lo projècte de reorganizacion de las edicions locaus d'informacion, e que miè a ua cauma dens las locaus de la cadena e mei que mei en Region Navèra-Aquitania e en PACA. Los grevistas qu'argumentan que la direccion pren com pretèxte ad aquera refòrma lo hèit que mensh de 50 % deus telespectators an accès a las locaus, « quan aquera quita direccion arrefusè d'envisatjar solucions tecnicas mei tà ua grana partida de las locaus » (espacis sus las Box e lo satellit). En mei de las economias demandadas per l'Estat, aqueth qu'auré tanben exigit la supression de 500 emplecs a temps plen d'ací 2020.

Nombrós salariats de France 3 a Lemòtges e Briva, que manifestèn lo lor maucontentament ger. Los personaus de France 3 País catalan que hasón cauma davant la mairia de Perpinhan dens lo vrèspe. « Qu'èm ua edicion qui estó creada 23 ans a, qui a creat ligams dab los abitants deu territòri. Que'ns disem que n'i averà pas nat licenciament mes qu'èm dens l'incertitud. Qu'investeishem suu plan nacionau, a París, com France Info TV e que tiram mejans au locau. Qu'èm dens ua societat qui evolua cap a apressadas e circuits bracs a aquiu que hèm lo contrari. Qu'ei entad aquò que hèm signar ua peticion au monde », çò digó Corinne Morel, assistenta dens l'edicion locau.

L'antena de France 3 País catalan qu'emplega 19 personas a Perpinhan en mei d'intervienents en lenga catalana. Dens lo vrèspe, arron lo Comitat centrau d'enterpresa qui's debanè dens la capitala, Delphie Ernotte, presidenta de France Télévisions, que tornè sus la decision de barrada de las locaus, atau los gavidaires regionaus de France 3 que deveràn decidir de l'aviéner de las lors edicions locaus... Ger, davant la Cramba de comèrci e d'industria a Baiona, cap a 300 personas que's mobilizèn contra la desapareishuda deu jornau locau deu País-Basco.

Lo President de la Comunautat d'Aglomeracion País-Basco, Jean-René Etchegaray, que vienó portar lo son sostien a l'equipa de France 3 Euskal Herri : « Aqueth projècte, pr'amor ne poish pas créder qu'i aja ua decision definitiva, qu'ei ua frinèsta de la França qui's barra suu País-Basco. N'acceptam pas aquò », çò declarè pendent la manifestacion.

La LGV « pas ua prioritat »

Lo ministre de la Transicion ecologista e solidària, Nicolas Hulot, que declarè lo 30 d'agost que los projèctes de Linha a Grana Velocitat n'èran pas « prioritàrias » e que lo govèrn n'avè pas los mejans de las finançar sancerament : « L'Estat non poderà pas tot har. Que calerà definir çò de prioritari. Har navèras linhas a grana velocitat, n'ei pas francament la prioritat. Si avèvam los mejans, plan segur, mes n'ei pas lo cas. […] Lo hialat herrat que pèrd un milard d'euro cada annada. Ce'm sembla que la prioritat, ei de melhorar lo quotidian deus transpòrts deus Francés. E la dusau, qu'ei d'atacà's au transfèrt deu transpòrt rotèr cap au fret…», çò declarè lo ministre sus France Info.

Quan lo contribuidor a dejà començat a pagar lo tròç Tours-Bordèu en Region Occitania/Pirenèus-Mediterranèa, lo projècte LGV estimat a 7 miliards d'euros qu'estagna despuish mantuas annadas.

Un acamp de tribalh pertocant aus projèctes de linhas a grana velocitat Bordèu-Tolosa e Bordèu-Dacs que's debanè dimars 5 de seteme. A l'entorn de la taula, Elisabeth Borne, ministra cargada deus Transpòrts, Alain Juppé, president de Bordèu-Metropòli e maire de Bordèu, Alain Rousset, president deu Conselh Regionau de Navèra-Aquitania, Carole Delga, presidenta deu Conselh Regionau d'Occitania/Pirenèus-Mediterranèa e Jean-Luc Moudenc, president de Tolosa-Metropòli e maire de Tolosa. Los participants qu'escambièn sus las consequéncias de l'anóncia deu President de la Republica d'un tribalh de priorizacion deus grans projèctes d'infrastructuras. La rason ? L'escart de 10 miliards d'euros enter lo còst deus projèctes a finançar e las ressorças disponiblas sus las cinc annadas a viéner. Entà « convéncer » la ministra cargada deus Transpòrts, los elegits que presentèn un estudi miat per un Cabinet internacionau dont la conclusion ei que ressorças navèras poderén estar mobilizadas entà assegurar ua partida « substanciau » deu finançament deu projècte LGV Bordèu-Dacs-Tolosa. La ministra que raperè la soa prioritat de favorizar los transpòrts deu quotidian e l'amelhorança de la capacitat e la fiabilitat de las circulacions ferrofiàrias au nivèu de las metropòlis bordalesa e tolosana, entà « redusir lo trafic rotèr de transit ».
L'acamp que s'acabè per la decision comuna d'examinar optimizacions tecnicas e conviéner d'un finançament deu projècte partatjat.

La LGV Bordèu-Tolosa que poderé plaçar la vila ròsa a 3 òras 10 de París en lòc de las 4 òras 19 actuaus.

Fòto ©Alaric Favier

Subscribe to this RSS feed

La Setmana

  • L'edicion papèr
  • L'edicion 100 % Numerica

Descobrir las auhèrtas

 

Plumalhon

Plumalhon es un magazine pel 8-12 ans. Prepausa cada mes dos reportatges sus de tèmas d'actualitat, sus de países, d'animals... Prepausa tanben de BD, de jòcs e 

+

Capture decran 2017 11 28 a 11.48.12

Papagai

Papagai es la revista occitana dels pichonèls. Prepausa cada mes doas istòrias, de jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr en rapòrt amb un dels dos 

+