Uei : 18/06/2018

Audiovisual public, una reforma esperada per los qui vòlen mai d'occitan a la television

La manifestacion del 3 de febrièr passat aviá recampat mai de 200 personas per aver « mai d'occitan a la television ». Es lo Collectiu Occitan qu'es a l'origina d'aquela reivindicacion. « A l'ora de la reforma de l'audiovisual public, la question de las missions de la television publica en region se pausa. Quand d'antenas localas son menaçadas de disparicion, lo Partit Occitan prepausa al contrari de renfortir l'ancratge territorial de France 3, per èsser una vertadièra fenèstra d'actualitat de nòstras regions e un ligam amb los ciutadans, a costat d'autras iniciativas privadas com ViàOccitanie », aviá escrigut lo PÒc dins un comunicat abans aquela la manifestacion. « Justament, cal pas faire una contradicion, la television sul web e la television classica son compatiblas. Si on obten mai de preséncia de la lenga a la tele, serà totjorn benefic per l'occitan. I a encara de monde qui agachan la television ! », çò nos diguèt Joan-Pèire Laval del Collectiu occitan.

Lo Collectiu Occitan recampa dotze movements qui demandan « una preséncia quotidiana d'emissions en lenga d'òc sus l'antena e la transformacion de France 3-Occitània en una vertadièra cadena regionala a vocacion generalista ». Lo Collectiu organiza una novèla mobilizacion aquel dimècres 6 de junh a 18 oras 30 davant los sites de France 3 Tolosa, Rodés, Carcassona, Nimes e Montpelhièr.

Se ditz en contacte amb de deputats e declara que serà « hòrt present » al moment de las discutidas del projècte de lei audiovisual a l'Assemblada nacionala e al Senat.

Al moment de sos vòts oficials al mes de genièr, lo President de la Republica aviá fach conéisser sa volontat de refondar l'audiovisual public. Declarèt qu'un debat larg amb l'ensemble dels professionals èra necessari. Sas prioritats : donar una informacion de qualitat en desvolopant l'informacion de proximitat, prepausar de programas distinctius justificant los mejans atribuits, mas tanben « prene en compte la dimension europèa de la creacion en favorizant la co-produccion ». Emmanuel Macron s'èra justificat en disent que l'audiovisual public èra « un miralh tendut a la nacion e deu èsser pensat per totes los publics, totas las practicas ».

La ministra de la Cultura, Françoise Nyssen, presentèt aqueste matin las orientacions de la reforma de l'audiovisual public en preséncia dels dirigents de France Télévisions, Radio France, France Médias Monde, l'Institut national de l'Audiovisuel, TV5 Monde e Arte. Preconiza l'aumentacion dels programas regionals de France 3 e la supression de la cadena France 4 de la television hertziana. L'audiovisual public deuriá investir dins lo numeric, 150 milions d'euros mai per an d'aicí 2022. La reforma cerca a respondre als novèls usatges (programas a la demanda, al numeric, etc.) e a crear mai de sinergias entre los grops. Deuriá far d'economias entre 250 e 500 milions d'euros d'aicí 2022, mai que mai a France Télévisions.

Fòto : País Nòstre

Los contractes ajudats inutiles ?

[Dossièr dens LS n° 1085]

Lo candidat Emmanuel Macron qu’ac avèva anonciat pendent la soa campanha presidenciau, que comptava plan reformar lo Còdi deu tribalh un còp arrivat au poder. E que sembla seguir los sons engatjaments.

La lei tribalh, portada per Myriam El Khomri qu’avèva per mira d’ aumentar la competitivitat de las enterpresas en balhar-us mei de soplessa e amelhorar las condicions de tribalh deus salariats. Lo President Macron que perpausarà 5 ordenanças tà la refòrma deu Còdi deu tribalh qui seràn presentadas oficiaument au moment deu Conselh deus ministres deu 22 de seteme. Si son validadas, las ordenanças qu’entraràn en aplicacion a la fin deu mes de seteme. Lo contiengut d’aqueras modificacions qu’estó presentat peu Purmèr ministre, Edouard Philippe e la ministra deu Tribalh, Muriel Pénicaud, pendent ua conferéncia de premsa lo 31 d’agost. Atau, lo Còdi deu tribalh qu’averà vocacion de simplificar la vita de las enterpresas, la refonta de la formacion professionau e... haro suus emplecs ajudats. Qu’ei aquiu que i a un problèma. Lo govèrn que voleré limitara 110 000 lo nombre de contractes ajudats qui serén finançats au dusau semèstre de 2017. Aquera baisha de 40 % que deveré mei que mei aver contracòps en lo sector nonmercadèr qui n’aurà pas mei dret a nat contracte ajudat. Aqueth tipe de contractes que demoraré reservats prioritàriament a l’Educacion nacionau, l’Otramar e lo sector sanitari e sociau. Lo purmèr dispositiu de luta contra la pujada deu caumatge en çò deus joens « Tribalhs d’Utilitat Collectiva » (TUC) qu’estó creat en 1984. Despuish, qu’estó remplaçat per un ahoalh de contractes diferents dont los « emplecs joens » aviats devath la mandatura de Lionel Jospin. Fin de las annadas 90 e començar de 2000, lo nombre d’emplecs ajudats qu’espeta, puish que diminueish dab la baisha deu caumatge. A partir de la soa arribada au cap deu país, Nicolas Sarkozy que decideish de diminuir lo nombre de contractes ajudats, dab arguments identics aus presentats peu govèrn d’Emmanuel Macron uei lo dia. Totun, dab la hauça deu caumatge e la crisi economica, Nicolas Sarkozy que’s rend a l’evidéncia e que reabilita aqueths contractes. E qu’ei en 2012 que los contractes ajudats e seràn remobilizats dab la creacion deus « emplecs d’aviéner » devath François Hollande.

Son necessàrias los contractes ajudats ?

En periòde de crisi economica, qu’ei estat constatat que los contractes ajudats avèvan un efèit de relança de l’activitat qui engendra poder de crompa en melhorar las condicions de vita deus beneficiaris. Segon las corbas, los contractes ajudats que son un utís deus bons entà diminuir a tèrme brac lo caumatge. D’après un estudi de l’Institut Nacionau de l’estatistica e deus Estudis Economics (INSEE), quan lo nombre de beneficiaris de contractes ajudats baishe, lo nombre de caumaires qu’aumenta. Lo non-renovelament d’aqueths contractes deu dusau semèstre de 2017 qu’averà per consequéncia l’arribada de 62 000 demandaires d’emplecs mei. Suu tèrme long, los contractes ajudats que serén mei utiles dens lo privat que non pas dens lo public. Dens lo privat, un ancian beneficiari qu’averà mei d’escadença d’estar en CDI (31 %) qu’ua persona qui n’ei pas passada per un contracte ajudat, quan dens lo public, los ancians beneficiaris qu’an mensh de 8 % d’escadença d’estar en CDI e enqüèra mensh d’estar en emplec non-ajudat. Entà explicar la baisha deu nombre de contractes ajudats, lo Purmèr ministre qu’avèva declarat que n’èran pas un utís vertadèr d’insercion suu mercat deu tribalh. Mes, la DARES, lo servici d’estudis e d’estatisticas de ministèri deu Tribalh qu’avè publicat en març passat ua analisi sus la situacion professionau deus beneficiaris d’aqueth tipe d’emplecs 6 mes après la fin deu lor contracte : 67 % de las personas sortidas en 2014 d’un CUI-CIE e 41 % de las personas sortidas d’un CUI-CAE avèvan un emplec 6 mes après, « en mei d’aquò, 71 % deus sortents de CUI-CIE qu’estón embauchats en CDI en 2014 ». En 2015, los contractes ajudats que permetón la creacion de 21 000 emplecs.

Fin de l'emplec ajudat, fin de las escòlas immersivas ?

La baisha deus contracts ajudats decidida peu govèrn aqueth fin d’estiu qu’ei luenh de har l’unanimitat. Ua grana partida deus sectors professionaus qu’ei tocada, e l’inquietud que s’espandeish.

Aqueth còp dur portat au sector associatiu que seré devut a « la noneficacitat d’aqueths contractes contra lo caumatge » e deu hèit que non sian pas « lo trempolin esperat peus tribalhaires cap au marcat deu tribalh », segon lo govèrn. « Faus ! » que respon lo partit Régions et Peuples Solidaires dont avem entervistat l’un deus membres, Pèire Costa (Fòto DR) :

p8 peirecosta

 

La Setmana — Qu’afirmatz dens un comunicat de premsa que los emplecs ajudats an ua utilitat sociau au contra de çò que declara lo govèrn ?    
Pèire Costa — Dins lo comunicat m’apiègi sus un rapòrt de l’INSEE publicat en març de 2017. Pensi que lo problèma d’aquel govèrnament es qu’a un posicionament public diferent. Comprenèm que lo govèrn aja besonh de far estalvis e cerque totes los mejans de’n far, mas es una causida politica de diminuir de 5 euros los APL, de suprimir la taxa d’abitacion o de suprimir los emplecs ajudats. Çò que ditz lo govèrn e sos defensors es que l’economia non pòt pas èsser encara ajudada, segurament, lo CICE (Crèdit d’Impòst per la Competitivitat e l’Emplec) es ajudat e es una decision e permet de sosténer l’economia. Los arguments avançats pel govèrn son faus. Lo principi pels emplecs ajudats es que l’Estat dona moneda a l’emplegaire per poder emplegar de monde, que siá a un caumaire o un emplec ajudat, dins un cas com dins l’autre, la moneda es lo produch de l’Estat, mas la diferéncia es que l’emplec ajudat produtz una activitat, un servici mentre qu’un caumaire cauma.

LS — Qué pensatz deu procès hèit au contracte ajudat, de la soa utilitat purmèra qui ei destornada au profièit de las associacions qui l’utiliza ?
PC — Es escandalós ! Dins nòstre comunicat, mencionam la situacion dins las escòlas immersivas, an besonh del sosten public, de l’Estat per pagar los ensenhaires perque l’escòla es contractualisada. An besonh de las collectivitats publicas territorialas per sosténer lo fonccionament de l’escòla, vòl dire las ajudas mairalas, los animators, tot plen de monde que son indispensables. Suprimir los contractes ajudats, Diwan lo diguèt e imagini qu’es parièr per Calandreta, es suprimir 3/4 dels emplecs nonensenhaire e es obligar las escòlas immersivas a far autrament e aquò es tanben una decision politica. Ai començat de trabalhar al Collègi Calandreta de Grabèls en 2002, ai començat amb un contracte emplec joven e totes los animators avián contractes ajudats, pas d’animator, pas de collègi. Ai cercat a compréne çò qu’èran los emplecs considerats com ajudats en França e ai descobèrt que i aviá tanben la formacion en alternància, l’aprendissatge e la professionalizacion. En 2016, 590 000 personas èran en alternància.

LS — Quaus son las consequéncias deu gèl deus contractes ajudats ?
PC — Es tot lo mitan associatiu que risca de desaparéisser. Elegits dison que lo Macron a rason, cal professionalizar l’accion, cal aver de monde competents e disponibles, cal aver moneda e subvencions, mas si ne podem pas mai comptar sus las collectivitats territorialas, serà complicat. Es la mòrt del sector associatiu, cultural, esportiu tanben. L’ancian seleccionaire de la còla de França de fotbòl mandèt un tweet per dire que si los contractes ajudats èran suprimits, aurà un impacte negatiu dins lo mond fotbalistic amator. Espèri que lo monde van reagir, van prene consciéncia de la gravitat de la situacion, l’IEO o Calandreta. Quand anatz sul site del servici de l’emplec, la màger part dels emplecs prepausats son d’emplecs ajudats, com va faire l’IEO per fonccionar ? Com va faire Calandreta per fonccionar ? Imagini que lo malhum de las ràdios associativas, i a de contractes ajudats pels jornalistas e los tecnicians, e al meteis temps, aqueras personas son en activitat, perpausan quicòm. 

Entervista Fanny Lartigot

La maurescaduda deus contractes ajudats

p8 lremdeputat

Jean-Marc Zulesi (Fòto HI13300), deputat LREM de las Bocas de Ròse qu’escrivó un article suu Huffingtonpost suu subjècte. Titolat « Pr’amor que vedem a tèrmi long, que’ns cau aver lo coratge de reformar los contractes ajudats », l’elegit que denóncia « l’amnesia » d’uns gavidaires politics, per la màger part « de dreta ». Que rapèra qu’aqueths gavidaires s’insurgivan contra la mesa en plaça deus contractes de generacion e deus emplecs d’aviéner « au nom de la luta contra lo gaspilhatge deus dinèrs publics » pendent lo quinquenat passat, e que portèn lo programa presidenciau de François Fillon qui preconisava reduccions drasticas de la despensa publica en suprimir enter autes los contractes ajudats. Segon lo deputat LREM, que son los medishs qui defenen lo quite fondament d’aquestes contractes. E lo deputat d’ajustar « pas jamei [los contractes ajudats ] n’an demostrat la lor eficacitat dens proporcions qui poscan justificar l’amplor deus finançaments publics engatjats ».

Rentrada mauaisida en las escòlas immersivas
Las manifestacions que's multiplican despuish l'anóncia

Las escòlas immersivas en lenga bretona, las Diwan, tocadas de front per aquera baisha de contractes ajudats, que reagín lèu a l’anóncia governamentau. Atau, lo 2 de seteme, cap a 1200 personas que’s mobilizèn plaça de la Résistance a Quimper, entà sostiéner las escòlas. Un medish acamp que’s debanè lo quite dia a Nantes. 45 pòstes en contractes ajudats qu’estón refusats e 39 autes que demoravan miaçats. Diwan qu’avèva alertat los elegits locaus : « Que demandam ua solucion en urgéncia tà la rentrada. Diwan qu’exerceish ua mission de servici public dab mejans tròp precaris. Que cau desblocar los contractes », perpaus cuelhuts per France 3 Region. Lo 8 de seteme, las escòlas immersivas bretonas qu’avón confirmacion per la prefectura de Bretanha que tots los contractes ajudats èran estats renovelats. Los 104 contractes qui arribavan a tèrmi enter lo 1èr de seteme e lo 31 de deceme de 2017 que seràn tanben renovelats. Las manifestacions previstas los dias seguents que son estadas mantienudas, lo hialat Diwan que desira « demandar un estatut » e que contunha la soa luta. Diwan qu’ei 46 escòlas, 6 collègis e 1 licèu sus 5 departaments de Bretanha, sia 4 270 escolans. Costat occitan, las escòlas Calandreta n’an pas reagit d’ua sola e medisha votz mes separadament. Com ac hasó la Calandreta deu Lis en Bearn, per un comunicat de premsa enviat a las redaccions. Qu’i hè estat de la situacion deus emplegats de la soa escòla : duas personas que son emplegadas mercés ad aqueths contractes. Malurosament, lo purmèr renovelament qu’estó refusat per Pôle Emploi lo 30 d’agost passat, « sia 4 dias abans la rentrada ». L’escòla qu’estó dens l’obligacion de suprimir la garderia de fin de dia per la mantiéner lo matin e « respóner aus besonhs deus pairs qui tribalhan ». Si la situacion non cambia pas, lo dusau contractes ne serà pas renovelat tanpauc a partir deu mes de genèr, atau la Calandreta deu Lis que serà dens l’impossibilitat de fonccionar. Medisha reaccion de las parts de la Calandreta Jansemineta d’Agen. Arron un aperet de la Federacion Calandreta Bearn, ua manifestacion que’s debanè a la Hèire mustra de Pau lo 9 de seteme, au parat de la visita deu Purmèr ministre, Edouard Philippe. « Escòlas Calandreta en dangèr ! Ua solucion de tira », qu’èran los eslogans escandits peus manifestants. Ua delegacion que s’escadó a deishar un dossièr au Purmèr ministre. Au moment de l’escritura d’aqueth article, nada responsa de las parts deu cap deu govèrn. A l’escòla Calandreta de Limós, la Calandreta Limosenca, un vam de solidaritat que’s debanè au moment de l’anóncia deu govèrn. L’escòla que perd la soa gavidaira e la soa ensenhaira de francés. Los pairs d’escolans qu’an lançat ua canhòta en linha entà « conhir la manca de l’Estat ». L’escòla qu’a besonh 6 000 € entà signar lo contracte de 30 òras de la persona en sostien pedagogic e assegurar lo son salari dinc au mes de junh.

Tè Vé Òc : un emplec ajudat en dangèr

Capture decran 2018 04 25 a 15.29.16

Lisa Gros qu’ei presidenta de Tè Vé Òc, ua associacion de produccions audiovisuaus en lenga nosta, basada a Nimes. Creada en 2007, l’estructura qu’emplega ua salariada en contracte ajudat. « Avem un emplec ajudat que s’acaba fin de decembre, ne serem pas tocat perque s’acaba lèu mas çò que i a es que ne’n poderem pas prene un autre. Aquò nos mena a calcular per revisar l’emplec donc trobar de mejans financièrs per contunhar de pagar l’emplegada », çò nse hidè la presidenta. « N’i a que dison qu’es lo mejan esconut de modificar lo nombre de caumaires, per ieu, l’emplec ajudat es un trempolin per finalament crear un emplec. Après la precaritat d’un emplec CAE es evidenta, que l’avem ben vist en Calandreta e alhors. Un emplec ajudat es pas res, al cap de dos ans es acabat. Pensi qu’es domatge de levar una ajuda qu’èra preciósa per las associacions mas es una illusion de creire qu’a cada còp que i a un emplec ajudat, i a una creacion d’emplec. Es pas possible, i a pas los mejans. […] Pensi que ne serà pas la mòrt de las Calandretas per çò que vam ben trobar de solucions. Vesèm ben que de tot biais, la consideracion de l’Estat per las lengas ditas regionalas es zèro, i a gaire de causas favorablas. Me demandi cossí anam avançar… »

Malgrat l'ajuda de la Region Occitània, los salariats del CFPO Tolosa totjorn en cauma 4 meses aprèp

Fa quate meses que los salariats del Centre de Formacion Professionala d'Occitània Miègjorn-Pirenèus de Tolosa son en cauma.

Un acamp se debanèt lo 30 d'octòbre a l'Ostal d'Occitània entre membres del burèu e salariats. A malgrat dels esfòrces dels dos costats per discutir, lo rencontre s'es acabat sens cap d'avançada.

Lo burèu aviá mandat un comunicat de premsa apuèi. Los salariats publiquèron ièr un pòst sus lor compte Facebook « CFPO en luta » per remembrar qu'èran totjorn en cauma, aprèp un vintenat de jorns sens novèlas sus FB. Denóncian lo « patetic » de la situacion : « Comble du pathétique, nous savoir que tout a été anticipé par nos administrateurs, […] jusqu'à la liquidation, le dépeçage et le blocage d'une éventuelle reprise de la structure par les salariés ».

Aprèp aver ensajat de desblocar la situacion amb l'ajuda de la Region Occitània/Pirenèus-Mediterranèa, sens cap de capitada, e sens cap de salari dempuèi 17 setmanas, los salariats dison téner còp gràcia als sostens que recebon. Una canhòta es en linha per o ajudar. 

 

 

Agroecologia païsana e lengas de pòbles

Miquèl Neiròlas es païsan dins una region occitana ont l’agroecologia se desvolopa dempuèi las annadas 90. Lo tribalhaire occitan abòrda la question del desvolopament e de la plaça del païsan dins la nòstra societat e fa un ligam entre la lenga e l’agricultura.

Fau lo païsan en Forés, region ont se rencontran las lengas e culturas occitanas e arpitanas. L’agroecologia païsana aquò’s un corrent eissit de Via Campesina, organizacion lançaa en 1993 au Brasil per los Sens-tèrra. An farjaa la nocion de soverenetat alimentària, lo dreit daus pòbles de produre son alimentacion en respectar çò que manjan lo mond. Encuèi, aube 200 milions de sòcis, Via Campesina constituís la fòrça sociala la mai importanta au mond. Dins nòstra Euròpa de l’oest, per nòstre nòrd de Mediterranèa, la païsanariá en tant que mond organizat capable de fonccionar coma un organisme a franc dispareissegut dempuèi las sasons 60. La dependéncia au sistèma tecnic per la produccion de l’alimentacion a pas encara arrestat de s’accentuar. Lo taus de resiliéncia es franc fèble, lo petròli ven a mancar, qué fasem ? Qué mingem ? Lo problèma de las païsanas es qu’achaptan ren. Per desvelopar lo productivisme sus lo planeta las chau eliminar. L’ideologia dau desvelopament s’estacha a l’idèia qu’un país desvelopat quò’s un país sens païsans ! Diferentas estrategias son estaas mesas en plaça per capitar lo prètzfait. La guèrra de 14 n’es una de remarcabla, putafinèt sustot de païsans, un païsanicidi, de païsans que putafinan d’autres païsans. Arrivèt exactament au moment que se chaliá desfaire de la man d’òvra renduá inutila per la mecanizacion, en particulièr la dalhosa a traccion animala. Martí chantava « Vòstre enemic èra pas l’alemand », per los pòbles bàscol, occitan, wolof, amaziγ e d’autres a se batre dau latz daus francés, l’enemic quò èra benlèu l’empiri colonial. Per lo sodard en tant que païsan, l’enemic quò èra pas, m’es aviaire, un sodard alemand païsan mai.

L’escòla preferida a la tèrra

Coma arma de destruccion de la païsanariá, l’escòla es redotabla, los enfants que lai son anats vòlon pas mai èsser païsans. Transmet pas o pas gaire las coneissenças que fan venir autonòm. Matoub Lounés, grand actor de la dinamizacion de la cultura amaziγ parlava de perversion culturala de l’escòla dins un contèxte de dobla colonizacion franco-araba. L’ideologia dau desvelopament es en majoritat egemonica, es una forma de dominacion acceptaa per los que la subisson. Vos prenem vòstra autonomia, vòstra lenga, vòstra cultura mas aquò’s per vòstre ben. Un parallèl se pòt faire entre monocultura vegetala e lenga e cultura monoliticas impausaas, l’una provòca l’esfondrament de la viá dau sòl, l’autra reidutz los pòbles a èstre mas qu’una populacion aculturaa. Silvia Peréz-Vitoria, autora dau « Manifeste pour un XXIe siècle paysan » (Manifèst per un sègle XXI païsan) fai partiá de La ligne d’horizon qu’òvra sus las questions de desvelopament e de la plaça de las païsanas dins la societat. Estudia e fai la promocion de l’agroecologia de per lo mond. Per los fondators dau corent agroecologic, i a coevolucion entre las societats e la natura. Estiman que las agriculturas tradicionalas son estaas las mai pertinentas per garantir los equilibris daus agroecosistèmas, ecosistèmas travalhats per l’òme. L’agroecologia se concretisa d’un biais diferent a chasque luòc, li fai mestièr çò qu’es estat realizat sus plaça. La cultura e la lenga dau caire pòrtan la resultanta de l’observacion e de l’experimentacion de desenas e desenas de generacions de païsanas e païsans. Mas es pas coma aquò que o vei lo governament francés que vòl desvelopar l’agroecologia dins una « apròcha globala e sistemica ». Gis de remesa en causa dau modèl, i a pas gaire d’ambicion e de claratat dins la demarcha, l’agricultura deu èstre « ecologicament intensiva ». L’agroecologia, s’es païsana, pòt pas venir d’en naut, d’una institucion e d’un biais uniformizat. Ven de las praticas païsanas, daus pòbles.

Complementaritat entre lenga e agricultura

L’occitan quò’s la lenga que nos bada la pòrta de la significacion daus toponims. La microtponimia es preciosa, nos baila d’informacions que poem pas inventar sus la mena de sòl, l’exposicion, las culturas que marchan o pas, lo vent dominent, etc. Nos fai mestièr que los scientifics sián au servici de las païsanas. I a complementaritat entre savèir popular e analisi scientifica. En agroecologia païsana aquò se ditz lo dialòg daus savèirs. La contribucion d’agronòms, d’ecologas, d’antropològs, d’istorianas, d’etnobotanistas, de geografas fai avançar l’agroecologia païsana. En Occitània, tenem una etnobotanista, Josiana Ubaud, participèt en 2016 a la Féta entèrnacionâla de l’arpetan, au collòqui « Por deman, noutra cultura un atot por l’agricultura ». Nos demontrèt la precision de nòstra lenga per descriure los païsatges, sa pertinéncia per comprendre çò que se passa dins la natura e l’activitat agricòla e umana de nòstre caire. Afortís qu’existís un liam indefectible entre lenga, tèrra, gens que la cultivan, païsatges, toponims e varietat culinària. Pas mai subir l’ideologia dau desvelopament aquò vòl dire se bastir d’itineraris collectius dissidents, l’Ostau de la semença de Leire o fai. Es una associacion qu’a per vocacion de dinamizar las varietats de plantas cultivaas que disem populacion. Aquelas semenças coma nòstras lengas son evolutivas, son dins las mans daus utilizators. Lo desvelopament es bastit sus d’inegalitats, provòca la destruccion de la natura e de las societats. Per o despassar, los ordits de recuperacion d’autonomia se devon marcar dins la duraa, las lengas nòstras permeton a l’agroecologia païsana de passar pas a costat de son objectiu, tornar inventar un modèl agricòl e de societat.

Miquèl Neiròlas
païsan occitan e arpitan

L'article es en vivaroaupenc

Academia de Bordèu — Signatura d'ua convencion tau desvolopament de l'ensenhament de l'occitan

Diluns 11 de deceme, a l'Ostau de Region a Bordèu, qu'estó signada ua convencion territoriau tau desvolopament de l'ensenhament de l'occitan dens l'Academia de Bordèu. Qu'estó signada en preséncia de Olivier Dugrip, Rector de l'Academia de Bordèu, d'Alain Rousset, President de la Region Navèra-Aquitània, de Charline Claveau-Abbadie, Presidenta de l'OPLO atau com de Régine Anglard, vice-Presidenta deu Conselh departamentau de Dordonha, Danielle Lacoste, conselhèra departamentau de Gironda, Marcel Calmette, conselhèr departamentau d'Òlt e Garona e Monique Sémavoine, conselhèra departamentau deus Pirenèus-Atlantics.

Lo nom « Region Sud » plai pas

Lo 15 de decembre, a la darrièra assemblada plenièra, los elegits de la majoritat votèron a l'unanimitat lo cambiament de nom de la Region Provença-Alps Còsta d'Azur. A partir de 2018, los supòrts de comunicacion seràn d'ara enlà signats « Region Sud, Provença-Alps Còsta d'Azur » e pas mai PACA. Aquela decision es contestada e una peticion circula en linha dempuèi.

Article entièr 

David Grosclaude : « Ua lenga qu'ei un objècte politic »

Lo son purmèr libe « Los mots e lo baston » que pareishó lo 30 d’octobre passat. L’ancian conselhèr regionau encargat de la lenga occitana, David Grosclaude, que conta lo son caminament personau e professionau.

La Setmana — Perqué aver decidit de sortir un libe adara ? Çò qui’vs motivè ?
David Grosclaude — Escríver aqueth libe qu’èra au començar la volontat de har quauquarren com un compte-rendut de mandat deus mens cinc ans de conselhèr regionau. Puish a fin e a mesura qu’escrivèvi qu’èi ajustat causas, e qu’ei vadut aqueth libe. Mes qu’ei logic pr’amor que volèvi sustot explicar que la question lingüistica ei ua question hautament politica. Qu’explica la dificultat qui avem a har acceptar en França qu’aquera question sia tractada. Prumèr pr’amor la classa politica que la considèra com secondària, contrariament a la majoritat deus país deu monde. Tanben pr’amor la classa politica francesa qu’ei estada educada , formada a l’idea que la question de las lengas ditas minoritàrias ei ua question perilhosa qui risca de reméter en causa l’unitat de la Republica. Donc que vòu díser que la classa politica francesa ei ignoranta d’aqueth problèma e sovent incompetenta. Qu’explica las dificultats qui conti, a cada còp que volem progressar en aqueth domeni.

LS — Qu’avetz emplegat un ton « jornalistic » en descíver la vòsta istòria. Perqué aquesta causida ?
DG — Lo ton jornalistic qu’ei pr’amor que soi jornalista a la basa. Que i a los hèits, e l’analisi que vien après. Mes totun que prepausi ua analisi de la situacion en partir deu constat qui èi explicat abans a saber l’incompeténcia , lo desinterès — qui pòt anar dinc au mesprètz — cap a la question linguistica de las parts de hòrt de responsables politics. Tanben que parli de l’occitanisme qui coneishi plan. Que’m sembla qu’a tribalhat hòrt mes que dèu compréner que la separacion enter çò culturau e çò politic ei un tracanard qui pòt estar mortau. Que’n cau tirar las leçons. Lo monde associatiu qu’a hèit un gran tribalh mes se dèisha la lenga en dehòra de las questions qui dèu préner en compte lo monde institucionau que’s comdamna pauc a pauc a la marginalizacion. En clar la question de la lenga qu’ei tròp seriosa entà la deishar sonque aus politics, sonque aus associatius o sonque aus lingüistas. La lenga qu’ei de tots e qu’ei, segon jo, la clau deu son desvolopament Que’m haci amics o enemics mei dab aqueth libe, aquò rai ! Que disi çò qu’èi a díser e après que debatem. Mes sustot que volèvi explicar que non credi pas a la reflexion pura se non i a pas ua accion concrèta qui segueish. Qu’espèri d’aver hèit atau dinc adara. E puish s’aqueth libe e pòt ajudar a dar arguments a monde qui deven explicar lo lor engatjament a’us qui pausan questions que serà estat utile.

LS — I a passatges deu libe qui estón mei mauaisits a escríver, qui’vs demandén mei de reflexion, que non pas d’autes ?
DG — Que’m sembla que de contar lo men tribalh d’elegit qu’estó pro simple, com de contar l’episòdi de la grèva de la hami. Que son hèits, eveniments. Mei complicat qu’estó de m’arrevirar suu men caminament pr’amor qu’ei ua mescla de hòrt d’elements. Totun qu’èi essajat d’explicar la centralitat de la question lingüistica en amuishar que lo combat per la diversitat culturau e luta per la sauvaguarda deu planeta que son dus combats ligats. La cultura e la lenga son biotòps qui condicionan la nosta faiçon de pensar. Tanben qu’èi volut parlar de la transversalitat de la question de la lenga. Pensar que tot aquò seré copat de las preocupacions economicas, sociaus, ecologicas que seré condamnar l’òmi a víver en lo monde qui descriu Orwell en « 1984 ».

Inf. : http://lasetmana.fr/index.php/oc/oc-boutique — « Los mots e lo baston » de David Grosclaude (2017) — Ed. de l’ADEO Prètz : 12 € (franco de pòrt enviada en França)

Regions e sindicalisme

Ne’s reconeishent pas dens los sindicats nacionaus, mei anar mei de salariats que decideishen d’entrar dens organizacions sindicaus au nivèu locau. Dens quin contèxte se son creats los sindicats regionaus mei importants e quau ei lo lor pes dens la societat uei lo dia ?

Despuish lo vòte de la lei qui legalizè los sindicats professionaus obrèrs e patronaus en març de 1884 a l’iniciativa de l’òmi d’Estat francés, Pierre Waldeck-Rousseau, lo sindicalisme que hasó lo son camin en França. Los Republicans qu’esperavan controlar los sindicats dens ua França on lo capitalisme neishèva. Los estatuts que devèvan per exemple estar depausats en mairia dab los noms e las adreças deus gavidaires e lo maire que’n devèva referir au Prefècte e a quauquas ocasions au patronat dirèctament. Las organizacions sindicaus que’s multipliquèn totun. Quan los sindicats de la CGT e deu CGTU e permetón d’obtiéner la signatura en 1936 deus acòrds de Matignon pertocant aus congèts pagats, a las 40 òras, a la reconeishença deus delegats deu personau e a las convencions collectivas, los tribalhaires que semblan aver deishat de comptar sus aqueras organizacions tà melhorar las lors condicions de tribalh. En efèit, uei lo dia, França qu’ei lo país de l’OCDE on lo taus de sindicalizacion deus salariats ei lo mei baish, 8 % tà l’ensemble e 5 % dens lo sector privat, e on lo dialògue sociau sembla lo mensh desvolopat. A títol de comparason, en Alemanha, 18 % deus salariats que son sindicats, au Reiaume-Unit, 25 % e en Islàndia dinc a 82 %. Pertant, los sindicats que son plan presents sus l’empont politic e sociau e son frequentament convidats a expausar las lors reïvindicacions dens los ministèris deu govèrn entà « parlar au nom deus salariats ». Cada annada, que participan a negociacions qui permeten la signatura de 35 000 acòrds d’enterpresa e mei de 1000 acòrds de branca. Segon ua enquèsta deu Centre de recèrcas politicas de sciéncias po (Cevipof), 28 % deus Francés que s’ahidan aus sindicats entà deféner los lors drets.

  • Publicat dens Dossiers
Subscribe to this RSS feed

La Setmana

  • L'edicion papèr
  • L'edicion 100 % Numerica

Descobrir las auhèrtas

 

Plumalhon

Plumalhon es un magazine pel 8-12 ans. Prepausa cada mes dos reportatges sus de tèmas d'actualitat, sus de países, d'animals... Prepausa tanben de BD, de jòcs e 

+

Capture decran 2017 11 28 a 11.48.12

Papagai

Papagai es la revista occitana dels pichonèls.
Prepausa cada mes istòrias, jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr 

+