Uei : 21/04/2018

Reaccion del Collectiu Périgord Occitan aprèp la declaracion d'una deputada sus l'ensenhament immersiu

Lo 29 de març, la deputada LREM Sylvie Charrière a fach un apròchement entre l’ensenhament de las lengas regionalas e lo terrorisme pendent de discutidas pertocant al projècte de lei per simplificar e mai enquadrar lo regime d’obertura e de contròle dels establiments privats a l’Assemblada nacionala.

Los rets Calandretas serián l’equivalent de rets terroristas. Es del mens çò qu’a deissat entendre la setmana passada Dòna Charrière, la deputada LREM franciliana. Al moment del debat sus l’integracion progressiva de las escòlas associativas immersivas dins l’escòla publica, la qu’es l’actuala vice-presidenta de la comission cultura e educacion de l’Assemblada nacionala, a pas esitat a comparar los rets educatius Calandretas, Ikastolas, Diwan e Bresserolas, a de rets terroristas. Per nosautres, es un insulte. Un insulte als escolans, als professors e als parents de Calandretas. Mas tanben un insulte a las comunas de Peireguers o de Bergerac coma al departament de la Dordonha qu’ajudan las escòlas Calandretas peiregordinas. Fin finala, un insulte a las associacions coma lo Bornat del Peirigòrd e l’IEO-Novelum qu’an totjorn sostengut financièrament nòstras escòlas a l’ensenhament immersiu en occitan. Se las Calandretas son de rets terroristas, i a aicí fòrça de complicis. Alara, siá Dòna Charrière a fach de provocacion per poder existir politicament, siá vòta a l’Assemblada guidada pel sol embòrniament ideologic, sense coneissença de la realitat d’aquelas escòlas que son de segur immersivas en occitan mas laïcas e gratuitas, aculhissent totes los dròlles o desiran. Volèm donc saupre se los 4 deputats LREM de Dordonha son solidaris de tales prepaus injuriós per totes los peiregordins estacats a la lenga e la cultura millenàrias de nòstre país. Sostenèm quitament que nòstras lengas occitanas, bascas o bretonas… intègran totes los dròlles dins un crusòl comun. Que sián eissits d’aicí de longa soca del Peiregòrd o que sián arribats recentament aicí, aprene fòrça jove la lenga locala d’aicí fach d’eles de dròlles que se senton en cò de eles partejant l’amor de nòstre país. Al moment del meteis debat, Alexis Corbière, deputat tanben francilian e pòrtavotz dels Insoumis, a per de son costat sosentendut que las escòlas immersivas èran dangerosas per l’aquisicion del francés coma per la coësion nacionala. Aquiu encara los arguments son ideologics e non fondats. Los dròlles eissits dels rets de las classas coma Calandretas, coma los eissits de las filièras bilinguas publicas, obtenon de resultats equivalents o melhors que los dròlles eissits de las filièras monolingüas. E a çò que sabèm, los extremistas religiós o politics que remeton en causa uèi la Republica, son pas eissits de las escòlas occitanas, bascas o bretonas. Lo Collectiu Périgord Occitan reïtèra son engatjament al près de las escòlas Calandretas coma al près de las classas bilinguas publicas. Uèi, l’ensenhament immersiu es experimentat dins de classas publicas al País-Basco francés e aquerò, gràcia a l’obertura d’esperit e al bon sens del Sénher lo Rector de l’Acadèmia. Perque sèm convencuts, l’avenir de nòstras lengas istoricas de França passa per la transmission escolara e aquerò, dempuèi joves. Dins nòstras escòlas, nos cal desvolopar l’ensenhament bilingüe occitan/francés, que siá en Calandreta o en classa bilingua publica, acceptam pas de nos far insultar per de deputats parisencs que coneisson pas res a la realitat de nòstra lenga e de nòstre país mas qui se permeton de nos jutjar e de condemnar l’ensenhament de nòstra lenga.

Lo Collectiu Périgord Occitan

Per memòria : 

Intervencion de la deputada Charrière : https://www.youtube.com/watch?v=Ooc5MGvTtDkcom/watch?v=Ooc5MGvTtDk

Intervencion del deputat Corbière : https://www.youtube.com/watch?v=UASgVv8QMXQ&feature=share

Mireia Boya a Narbona (11) lo 12 d'abril

L'anciana deputada de Catalonha Mireia Boya es l'invitada de País Nòstre a l'Ostal occitan de Narbona lo 12 d'abril. « La Republica catalana » serà lo tèma de l'amassada publica a partir de 18 o 30. Boya es originària de la Val d'Aran e èra Deputada al Parlament de Catalonha dins la darrièra legislatura. Es militanta e secretària nacionala de la CUP. Es una votz fòrta de l'occitanisme : « A representat al Parlament Catalan de 2015 a 2017, amb dignitat istorica, la votz d'Occitània, en rendent possible que la lenga occitana ganhèsse una visibilitat publica e politica dins lo quadre del processús pel bastiment de la Republica Catalana.
Un debat serà organizat e animat per la jornalista Gisèla Naconaski de Ràdio Lengadòc Montpelhièr e Joan-Pèire Laval, president de País Nòstre.

Inf. : Ostal occitan de Narbona, 31 carrièra Jean Jaurès — 11100 Narbona — Mèl : This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. — Tel. : 06 72 55 04 36.

La Beluga « Vaicí-Vèni ! »

Perqué lo Macron ganhèt la presidenciala ? Se demandatz a un molon de monde per carrièra, vos diràn que lo Macron se ganhèt la presidenciala quora debatèt amb la cavala blonda Marina. Desencusatz-me, mas vos enganatz ! Non ! Se lo Macron ganhèt la presidenciala es mercé a un moisset e a un pastre. Risètz ! Risètz ! Es pasmens es la vertat ! E es aisit de comprener ! Quand èrem pichons, quora la mameta vesiá rodejar dins lo cèl, lo moisset - le faucon pèlerin - nos cridava : « Mèfi ! mèfi al moisset ! Dintratz la volalha ! » Lo jorn ont vejèrem lo moisset emportar dins sas arpas un poleton comprenguèrem qu’aviá rason la grand ! Lo Macron abans de s’encaminar, deguèt fargar son tropèl. Es per aquò que se faguèt moisset. Venir moisset es un trabalh longaràs. Tot lo monde i capita pas ! Cal èsser leste, cal saber volar per marrit temps, aver l’uèlh canís, las patassas poderosas e las arpas amoladas! De sas àrpias agusadas anèt pescar d’anhèls, de motons, de fedas, de gals, de galinas… rojas, ròsas, verdas, blavas,… e ne faguèt un tropèl que botèt en camin, En Marcha… Me dirètz, ajudat per sa moisseta, foguèt pro aisit per el. Las galinas pensavan pas pus, temps passavan a bequejar las granas e a se coflar la pansa. Los gals èran descervelats dempuèi un briu. Las fedas soscavan qu’a s’aserbar e s’emplissián la tripa de pastura bona. Los motons, per s’abeurar d’aiga, viravan en redond a l’entorn de la lavanha ! Los anhèlons seguissián sens reguitnar. La polalha endormida, la caça del moisset foguèt aisida. Las bèstias chorravan e lo moissèt velhava. Segur quora començèt a s’encaminar, a se botar En Marcha, lo tropèl del Macron èra pichon, pichonet.

Mas, aprèp una longa marcha, venguèt grosset, puèi, grossàs… Tot anava fòrt plan pel Macron fins al jorn ont li calguèt passar lo pont « à claire-voie » amb son tropelaràs per ganhar l’Elisèu. Figuratz-vos qu’aquela tropelada volguèt pas gasar, pas traversar. Pasmens, lo Macron aviá una muta de chins de vira, mai aices los uns que los autres ! Los chins de vira agarrits japavan… mossegavan las patas de las fedas … butavan… mas lo pont « à clairevoie » espaurugava lo tropèl tot ! Lo Macron, l’ira lo prenguèt. Anava capitar, èra gaireben gandit, anava pas pèrdre la presidenciala per un pont saique ! Alara, sosquèt, sosquèt. Idèa li venguèt. Anèt veire un pastre, un berger, Bergé. Lo Bergé, lo pastre li diguèt : « C’est simple, si vous voulez faire traverser un pont à claire-voie à un troupeau, rien de plus facile, vous mettez la tête de la brebis de tête dans un sac, vous criez : “ Vaicí-vèni, vèni ! ” et la brebis, rassurée, va vous suivre pas à pas. Quand la première brebis est passée, les autres suivent. Tout le troupeau traverse. C’est gagné ! » Macron mercejèt bravament lo pastre, lo Pèire Bergé. Mas, se diguèt que per seguretat, botariá pas la tèsta dins la saca d’una sola feda mas de tres ! E se crompèt tres sacas. Ganhèt la drecha, prenguèt lo primièr sacàs, i botèt la tèsta del Filhon e fiçelèt. Virèt dau la senèstra, amanèt la segonda sacona, i quichèt la tèsta del Amont e nosèt. Passèt pel centre, arrapèt la tresena sacassa, i esquichèt la tèsta del Bayrou e sarrèt. Puèi, lo moisset Macron s’aucelèt, tirèt dabans sul pont « à claire-voie » e cridèt las tres fedas : « Vaicí-vèni » « Vaicííí-vèniii ». « Vaicíííííí-vèniiiiii ». Lo Filhon s’avançèt sens tremolar, lo Amont boleguèt pè e pata sul pic, lo Bayrou, faguèt lo Pau, reguitnèt pas. Tota la tropelada se botèt « En Marcha », e passèt sens engana lo portal de l’Elisèu lo 7 de mai de 2017. Gràcia al Bergé, a un pastre, lo Macron devenguèt President de la Republica ! E dempuèi aquel jorn es e serà lo moisset Macron ! Que volètz ? Val mai un que sap, que cent que cèrcan !

André Clamenç

Legislativas parcialas : la renaissença del Parti Socialiste ?

Comunicat deu Comitat « Comenge e Savés » de Bastir Occitània

A las eleccions parlamentàrias de junh de 2017, Bastir Occitània t'avia sostengut sus la 8na circonscripcion dita "Comenge e Savés" de Garona Hauta la candidatura de Jeròni Picas (relevaira : Domenja Darrozes).

Per aquesta legislativa parciala deus 11 e 18 de març, après t'aver encontrat lo Sénher Joel Aviranhet e la sua relevaira, Dòna Maria-Clara Uchan, lo burèu de Bastir Occitània a fin finala pres la decision de pas presentar nada candidatura autonòma : en efèit, en legir lor programa en favor d'ua autogestion coërenta e racionala deu nòste territòri rurau deu Commenge e deu Savés (en descalatge dambe la dinamica ciutadana pesuga de la metropòla mondina), e per'mor tanben de mantunas de lors posicions (de'n prumèr : la páur partatjada de l'implantacion dins lo Nebosan d'ua peirièra industriala a Montmaurin), Bastir Occitània t'estima aquesta candidatura coma la mèis pròisha de las suas conviccions.

La valors nòstas, lo patrimòni nòste, la cultura occitana deu Comenge, deu Savés e deu Nebosan te diven sustot pas èster sacrificats entà ua gestion calculada en foncion deu nombre d'estatjans : compte-tengut deu pes demografic de Tolosa, ua tala gestion es forçalament desfavorabla entà un parçan coma lo nòste.

De pas confonder "egalitat" e "equitat"... Balhar la prioritat a la ciutat mondina e forçalament a la valorisacion de la sua "identitat urbana" per'mor qu'ei mès poblada que lo Comenge e lo Savès, aquò qu'ei la dictadura de la majoritat. La vertadèra democracia, era, te manteng puslèu o te hè la quita promocion deus nivèus deus servicis equivalents entaus Tolosencs e entaus Comengéses en tot respectar las loas especificitats. A las eleccions parlamentàrias de junh de 2017, Bastir Occitània t'avia sostengut sus la 8na circonscripcion dita "Comenge e Savés" de Garona Hauta la candidatura de Jeròni Picas (relevaira : Domenja Darrozes).

Per aquesta legislativa parciala deus 11 e 18 de març, après t'aver encontrat lo Sénher Joel Aviranhet e la sua relevaira, Dòna Maria-Clara Uchan, lo burèu de Bastir Occitània a fin finala pres la decision de pas presentar nada candidatura autonòma : en efèit, en legir lor programa en favor d'ua autogestion coërenta e racionala deu nòste territòri rurau deu Commenge e deu Savés (en descalatge dambe la dinamica ciutadana pesuga de la metropòla mondina), e per'mor tanben de mantunas de lors posicions (de'n prumèr : la páur partatjada de l'implantacion dins lo Nebosan d'ua peirièra industriala a Montmaurin), Bastir Occitània t'estima aquesta candidatura coma la mèis pròisha de las suas conviccions.

La valors nòstas, lo patrimòni nòste, la cultura occitana deu Comenge, deu Savés e deu Nebosan te diven sustot pas èster sacrificats entà ua gestion calculada en foncion deu nombre d'estatjans : compte-tengut deu pes demografic de Tolosa, ua tala gestion es forçalament desfavorabla entà un parçan coma lo nòste.

De pas confonder "egalitat" e "equitat"... Balhar la prioritat a la ciutat mondina e forçalament a la valorisacion de la sua "identitat urbana" per'mor qu'ei mès poblada que lo Comenge e lo Savès, aquò qu'ei la dictadura de la majoritat. La vertadèra democracia, era, te manteng puslèu o te hè la quita promocion deus nivèus deus servicis equivalents entaus Tolosencs e entaus Comengéses en tot respectar las loas especificitats.

 

Las legislativas parcialas organizadas en Garona Nauta e Leiret, se debanèron sus fons d'abstencion e de malcontentament social dimenge 18 de març. Rarament favorablas al poder en plaça, lo candidat PS de la 8n circonscripcion de Garona Nauta, Joël Aviragnet l'emportèt a 70,31 % al segond torn, contra 29,69 % per son concurrent LREM Michel Montsarrat. Lo socialista l'aviá emportat de pas que 91 voses en junh, dimenge, èra un escart de 10 000 voses. De qué inquietar lo partit de Macron ? Sens dobte. Lo novèl òmi fòrt del PS anoncièt ièr que participarà a la manifestacion deman contra la reforma de la SNCF e del servici public. Al mes de julhet passat, Aviragnet èra estat l'un dels 5 deputats socialistas a votar contra la fisança al govèrn d'Edouard Philippe.

En lo Leiret, lo candidat LR e deputat sortant Jean-Pierre Door es arribat en cap dels sufragis amb 38,20 % de las voses contra 20,20 % per la candidata LREM, Mélusine Harlé.

A l'Elisea, relativisan : la majoritat pèrd pas de sèti e las parcialas favorisan los partits implantats dempuèi fa plan temps. Los familiars del President de la Republica admet que la recomposicion politica « es un trabalh permanent ».

Fòto : Felip Paulino, secretari de seccion deu PS L'Isla-de-Haut, e Cristian Piques, Comitat L'Isla-de-Haut "Comenge e Savés" de Bastir Occitània

Mobilizacion deus agricultors tà la reconeishença de las Susfàcias Pastoraus Linhosas sus tot lo territòri

Ua setantena d'agricultors, acompanhats d'ua detzena d'aulhas, que manifestèn ger dens los locaus deu ministèri de l'Agricultura entà demandar au govèrn que reconega las Susfàcias Pastoraus Linhosas (SPL) sus tot lo territòri. Las SPL que son susfàcias erbacèas utilizadas tau neurissatge, qui beneficiavan dinc a uei lo dia d'ua ajuda europèa.

Lo govèrn que perpausa de pas sonque reconéisher las SPL dab mensh de 50 % d'èrba sus quauques departaments, quan lo reglament europèu auheriva dinc aquiu l'oportunitat de reconéisher totas las SPL suu territòri francés.

Davant los locaus de la Direccion Generau de la Performança Economica e Environamentau de las Enterpresas (DGPE), qu'estenón ua bandaròla dab escriut « Susfàcias pastoraus deishadas, bòrdas en perilh » (Fòtografia ©Confederacion paisana Occitania).

La Confederacion paisana Occitania qu'a publicat un comunicat uei dens lo quau rapèra lo compte au revèrs dinc au 31 de març, data a la quau lo govèrn e pòt agir via lo reglament europèu « Omnibus », tà que nombrosas paisanas e paisans installats dens las regions pertocadas non vejan pas las lors activitats desaparéisher.

« Las practicas pastoraus que representan ua agricultura modèrna qui permet de produsir ua alimentacion de qualitat e de guarantir ua activitat dens las zònas ruraus de lanas e de branas qui serén deishadas. La desapareishuda d'aquestas susfàcias pastoraus dont la foncion environamentau ei primordiau, que va contra politicas territoriaus miadas despuish annadas. Quan los huecs de seuva començaràn sus terrenhs embroishagats pr'amor d'aquera decision, lo govèrn enviarà tanben CRS tà'us estupar ? »

La Confederacion paisana qu'anóncia que perseguirà las soas accions dens los dias a viéner.

Pas pus de prioritat de l'occitan en Aran

Segon lo Tribunal Constitucional espanhòl, l'aranés pòt pas èsser lenga d'usatge preferencial per las administracions dins lo país de cap de Garona.

Lo Tribunal Constitucional a anullats los articles de la Lei de l'Occitan que declaran la lenga nòstra preferenciala en Aran. Segon lo naut tribunal espanhòl, l'aranés pòt pas èsser lenga d'usatge preferencial per las administracions dins lo país de cap de Garona : « La cooficialitat se deu sometre a un patron d'equilibri o egalitat entre las lengas, de sòrta qu'en cap de cas se deu autrejar prevaléncia o preponderància d'una lenga sus una autra ». Dins aquel sens, lo tribunal considèra que l'« encoratjament e la promocion » de l'occitan « an de limits », e per aquela rason se pòt pas priorizar la lenga. La senténcia, publicada lo 12 de febrièr passat, seguís un apèl que lo faguèt lo govèrn de l'estat espanhòl en 2012.

Pas de prioritat de la lenga

Los articles anullats son los qu'establisson que l'occitan es « la lenga d'usatge prioritari dins totas las institucions d'Aran, mai que mai al Conselh General d'Aran, dins l'administracion locala e los organismes que i son restacats, dins los mèdias publics, dins l'ensenhament e dins la toponimia -». Segon aqueles articles, caliá que l'occitan aranés foguèsse la lenga « prioritària » de la Generalitat e de l'administracion de l'estat espanhòl dins la Val, a totes los nivèls.

La Lei de l'Occitan

La nomenada « Lei de l'Occitan, Aranés en Aran » foguèt aprovada en 2010 mercés als vòtes de totes los partits franc del Partit Popular e de Ciutadans, que votèron contra perque la jutjavan anticonstitucionala. Après l'aprobacion, lo govèrn de l'Estat espanhòl, alavetz del Partit Socialista, considerèt que : « per çò que tòca las competéncias, e d'acòrdi amb l'article 3.1 de la Constitucion, lo castelhan es la lenga oficiala de l'estat e totes los espanhòls an lo dever de lo conéisser e lo drech de l'emplegar. Quant a las autras lengas d'Espanha, lo paragraf 2 ditz que seràn tanben oficialas dins lors Comunautats Autonòmas respectivas. Pasmens, la nòrma es contrària a la Constitucion pel fach de declarar lo caractèr prioritari de l'occitan aranés ». La lenga occitana es oficiala en Catalonha dempuèi 2006 gràcias a l'aprobacion del darrièr estatut d'autonomia. La Lei de l'Occitan, Aranés en Aran, aprovada al Parlament de Catalonha lo 22 de setembre de 2010, n'aplica l'oficialitat e ne determina lo caractèr prioritari en Aran. Mas aqueste usatge prioritari es ara cancelat pel Tribunal Constitucional espanhòl.

Reaccions

Unitat d'Aran, partit restacat al Partit Socialista, publiquèt un comunicat que criticava la decision del Tribunal Constitucional. Mas sul pic, lo Sindic d'Aran, Carlos Barrera, remembrèt « qu'en aquera epòca eth Govèrn ère Socialista (PSÒE) e presidit peth Sr. Jose Luis Rodriguez Zapatero ». En mai d'aquò, Barrera afirmava qu'èra « sorprenent » que la senténcia arribèsse « set ans dempús e en miei dera crisi politica, govèrn der estat damb era Generalitat de Catalonha ». Barrera tanben se ditz decebut pel fach « qu'un govèrn d'un estat coma Espanha, ric en cultures e lengües, penalize ua lengua minoritària coma era nòsta argumentant que cau garantir per egau er usatge deth castelhan. En tot obviar era realitat qu'en aguesti moments er usatge sociau der aranés ei ath torn deth 30 % e qu'eth castelhan ei era lengua de parla majoritària en Aran ». Quant a el, lo president de la Generalitat en exili, Carles Puigdemont, publiquèt un messatge sus Twitter en occitan: « Era varietat lingüistica, etnica, familiau, ideologica e religiosa ei era nòsta riquesa. En Catalonha estimam e defensam es realitats nacionaus com er aranés e era Val d'Aran. Aguesta vision ei era que vòlen esbauçar, amassa damb eth país e era lengua ».

L'occitan a l'escòla es tanben menaçat

Just après que lo Tribunal Constitucional aguèt aprovada aquela senténcia, lo govèrn espanhòl lancèt una ataca de mai contra la nòstra lenga, ara tocant l'educacion dins las escòlas aranesas. Dins lo modèl escolar de Catalonha e Aran, las lengas veïcularas son respectivament lo catalan e l'occitan. Mas lo govèrn espanhòl, que contraròtla lo govèrn de la Generalitat amb l'aplicacion de l'article 155 de la Constitucion, vòl ara que los formularis d'inscripcion de las escòlas de Catalonha e d'Aran comprengan l'opcion que l'espanhòl siá lenga veïculara. L'anóncia d'aquela mesura descadenèt l'indignacion de la societat e la protèsta dels collectius d'ensenhaires. Dins aquel sens, lo sindicat majoritari dels ensenhaires, que representa lo 70 % del collectiu, e las associacions de parents d'escolans an mostrat lor refús total d'aquela mesura. Quant al collectiu Somescola, qu'amassa una cinquantena d'associacions, avertís que de separar los escolans segon la lenga causida pels parents es un « perilh » per la coesion sociala, e defend lo modèl actual que garentís l'egalitat d'oportunitats e assegura la coneissença de las lengas del país e tanben del castelhan. En mai d'aquò, Somescola saluda e revendica l'esfòrç enòrme que l'a fach lo sistèma educatiu catalan e aranés per integrar los enfants arribats del Mond entièr. Ansin, Plataforma per la Lenga alèrta que lo govèrn espanhòl a per tòca la division dins las salas de classa segon la lenga causida pels parents. L'ONG del catalan crei que se l'espanhòl venguèsse la lenga veïculara de l'escòla catalana e de l'aranesa « se trencariá un consens de mai de tres decennis, largament garentit pels agents educatius e socials, que lo catalan [e l'occitan en Aran] a agit coma lenga comuna dins l'escòla e a permés que la lenga foguèsse un esplech de coesion sociala ». Segon lo president de Plataforma per la Lenga, Òscar Escuder, « s'agís d'una irresponsabla volontat d'atubar un incendi social ». Dins aquel sens a quitament precisat que « çò que cèrcan es de recuperar aquela vièlha invencion d'espanholizar los escolans catalans en aprofechant la suspension de la democracia e de nòstras institucions qu'eles meteisses an aviada amb lo còp d'estat jos la forma de l'article 155 ».

Ferriòl Macip

SNCF : Lo govèrn que presenta la soa refòrma e provòca la colèra deus sindicats

Lo 26 de heurèr, lo Purmèr ministre, Edouard Philippe, que presentè la refòrma de la SNCF que lo govèrn e vòu miar per ordenanças e qu’afirma, enter d’autes cambiaments a viéner, que n’i averà pas mei nat recrutament a l’estatut d’emplegat deus trens.

Lo govèrn qu’ei determinat a reformar, per ordenanças abans l’estiu, la companhia ferroviària qui se tròba « dens ua situacion alarmanta ». Los sindicats deus emplegats de la SNCF qu’an miaçat d’un conflicte sociau màger. Arron la remesa deu rapòrt sus l’aviéner deu transpòrt ferroviari realizat per l’ancian PDF d’Air France, Jean-Cyril Spinetta lo 15 de heurèr, divés 26 de heurèr, l’executiu que desvelè los grans axes de la refòrma SNCF pendent ua conferéncia de premsa. Que balhè clarament los sons objectius a viéner : transformar la SNCF en prefondor e lo mei vist com possible. A maugrat deus avertiments deus sindicats, lo Purmèr ministre Edouard Philippe, qu’anonciè que lo govèrn anava recórrer a las ordenanças, quan ua obertura deu camin de hèr a la concurréncia e’s prepara. Quan lo Purmèr ministre alarma sus la situacion de linhas qui avançan hèra lentament dinc a har sus plaça en rason deu maishant entertien deus camins de hèr, « que cau 25 minutas mei que 40 ans a tà anar de Lemòtges tà París », lo gavidaire de la SNCF, Guillaume Pepy, eth, que sembla satisfèit deu bilanç de la soa societat en 2017. En efèit, maugrat retards mei nombrós qu’en 2016, la direccion de la SNCF que’s felicita d’ua bona frequentacion tà l’annada passada. Que vedó la frequentacion deus TGV e deus trens afretats per Ouigo (auhèrta TGV lowcost de la SNCF) aumentar de 10 % dab mei de 110 milions de personas. Quitament la frequentacion de las Intercitats, en baisha despuish 2012, qu’a pujat de 8 %, sia 2 milions de viatjadors mei entà aténher 23,6 milions de personas transportadas en 2017. Los TER qu’an permés de har viatjar 1,2 miliard de personas, sia ua aumentacion de 3,2 % respècte a 2016.

Ua « provocacion » segon los sindicats

Los emplegats de la SNCF qu’estiman qu’ei la vita deus emplegats deus trens e l’aviéner de la SNCF com ua enterpresa publica qui son atacats. Ua manifestacion qu’ei estada actada lo 22 de març per la màger part deus sindicats. Despuish las anóncias deu Purmèr ministre Edouard Philippe pertocant a la refòrma de la SNCF, la CFDT-Cheminots que’s chepica. « Si lo govèrn accelèra lo son calendièr, que cau accelerar lo noste », çò digó lo son secretari generau Didier Aubert. Laurent Brun, secretari generau de la CGT-Cheminots, eth, qu’anóncia l’un deus movements sociaus mei important de l’istòria de la SNCF. « La volontat deu govèrn de reformar au mei lèu que vien deu hèit qu’aqueth projècte de refòrma e serà vertadèrament impopular e lo debat que risca de hicar en dificultat au nivèu locau nombrós elegits de la majoritat, çò declarè Laurent Brun a La Setmana. La SNCF qu’a subit en 3 ans refòrmas màgers pilotadas peu govèrn passat dont los membres e son pròches deu President Macron. Que seré mauvist que lo bilanç desatrós d’aquestas refòrmas e sia desvelat aus uelhs de tots ». Segon lo secretari de la CGT-Cheminots, a maugrat deu sostien que pòrta lo govèrn a las « petitas linhas » de trens, que demoran enqüèra e tostemps miaçadas : « çò que ditz Spinetta n’ei pas de barrar las linhas, mes de ne deishar portar la causida e la responsabilitat aus elegits regionaus ». Qu’ei la rason per la quau chic de regions e’s pòden perméter d’entertiéner aquestes camins de hèr.

Entervista Pascal Dauboin

Pascal Dauboin qu’ei membre deu collectiu « Oui au train de nuit ». Que reagí chic de temps arron l’anóncia deu rapòrt de Spinetta sus l’aviéner de la companhia ferroviària, dab lo son bilanç e las soas recomandacions.

« Oui au train de nuit » qu’ei un collectiu d’usatgèrs e d’associacions environamentaus mobilizadas per la relança deus Intercités de nueit e per ua transicion cap a ua mobilitat mei respectuosa de l’environament. L’an passat, que’us avèvam seguit dens la lor luta contra la barradura de la linha de la Paloma Blua (Intercité de nueit qui ligava lo sud-oèst tà París). Qu’estó suprimida lo 1èr de julhet de 2017. Lo collectiu u’a reagit au rapòrt Spinetta sus la refonta deu sistèma ferroviari dens un comunicat. Lo rapòrt que confirma segon lo collectiu que lo sistèma ferroviari e jòga un ròtle màger dens la mobilitat deus Francés, e pausa lo medish constat qu’eth : « ua insatisfaccion creishenta, de las parts deus usatgèrs […], la regularitat qu’ei insufisenta […], l’auhèrta qu’ei en recul ». Pascal Dauboin, usatgèr de la SNCF e membre deu collectiu, qu’acceptè de respóner a las nostas questions.

La Setmana — Per quina(s) rason(s) lo govèrn e vòu reformar la SNCF au mei lèu ?
Pascal Dauboin — Lo constat realizat tà la SNCF qu’ei alarmant, qu’ei un constat que lo collectiu « Oui au train de nuit » e partatja : los retards mei anar mei nombrós, ua manca d’informacion aus usatgèrs, ua auhèrta « en recul ». Que i a urgéncia pr’amor la creishença demografica e la decentralizacion acreishen los besonhs de mobilitat e la luta contra la pollucion atmosferica e lo cambiament climatic deven miar a ahortir las iniciacions a favor deu ralh.

LS — Lo rapòrt Spinetta que preconiza la barradura de mei de 9 000 km de linhas, lo govèrn qu’a totun decidit de preservar-las. Ei un solaç ?
PD — Òc qu’ei un solaç, pr’amor tota la refòrma pertocant au transpòrt ferroviari e deu integrar l’urgéncia climatica. Remplaçar lo tren per veïcules sus rotas e avions non va pas dens lo bon sens. « Oui au train de nuit » que vòu deféner ua cèrta vision de l’amainatjament deu territòri e deus mòdes de vita futurs. Lo tren de nueit qu’ei lo son transpòrt a febla marca environamentau entà córrer 800 km, arribar de dòra a destinacion e har l’anar-tornar dens la jornada. Que beneficiarà d’un bon hialat capillar de « petitas linhas » dab correspondéncias adaptadas.

LS — Totun, lo jornau en linha Slate que rapòrta que « lo Rapòrt Spinetta rend mei evident lo divòrci enter duas França, la de las metropòlis e las deus borgs, petitas e vilas mejanas ». Quin vedetz lo ralh en França a l’aviéner ?
PD — Que cau cercar ua solucion alternativa a l’avion e au TGV (dont lo programa ei estancat) tà nombrosas vilas deu sud situadas a mei de 4 òras per TGV de París e tà las ligasons transversaus (los trajèctes Niça-Bordèu, Perpinhan-Nantes o Tarba-Estrasborg que demandan mei de 8 òras en tren de jorn !). Pr’aquò, qu’existeish ua alternativa « desbrombada » peu Sénher Spinetta : lo tren de nueit qui presenta atots seriós en tèrmi d’impacte suu climat, de seguretat e de còst. De mei, a maugrat de la pro maishanta qualitat de servici, los trens de nueit qu’an taus d’aucupacion hauts e que son plebiscitats peus lors utilizators. Lo ralh en França a l’aviéner que tornarà har plaça aus trens de nueit en radiau de París e en transversau.

LS — Segon lo collectiu, lo rapòrt Spinetta que desbrombaré lo climat e lo tren de nueit ?
PD — Lo calcul de còst deu rapòrt Spinetta qu’ei faus o manca de transparéncia totun, pr’amor deu desbromb deu CO2. La transparéncia deus còsts e las externalitats positivas que tornan balhar l’avantatge au tren. Shens comptar las subvencions regionaus de las importantas a favor deu low-cost qui faussan la concurréncia. « Peu TGV, lo còst qu’ei un drin inferior a 6 centimes d’euros deu sièti quilomètre auhèrt […] quan ei de cap a 5 entimes d’euros tà ua companhia low-cost », mes un avion qu’emet cap a 200 kg per passatgèr tau trajècte París-Pau contra 9,35 kg en tren (hont ADEME). Pr’aquò, eméter CO2 qu’a un prètz. La lei francesa de transicion energetica que preved ua taxa sus cada tona de CO2 emetuda : de 56 euros en 2020 a 100 euros en 2030. Que cau donc ajustar 1,3 a 2,4 centimes d’euro au còst de produccion de l’avion, qui vad alavetz de 6,3 a 7,4 centimes d’euro/km, sia mei que non pas lo tren.

LS — Anatz participar a l’acamp intersindicau deu 22 de març ?
PD — Que vam organizar ua setmana d’accion europèa deu 7 au 15 d’abriu a favor deus trens de nueit. Los arguments que son nombrós e deven pesar dens las decisions.

« Piucèla e verd galant »

La « doulce France » se melhora pas se ne cresèm los mèdia ! Escandals, desonèstetat, atemptats… i sèm acostumats. L’antiparlamentarisme fa flòri en causa del comportament dels elegits – pas totes çaquelà ! E de nos rebecar que la democracia a un prètz es pas jamai estada una responsa de prene en compte. La Republica es ben malauta mas la vida vidanta contunha per çò que cadun a sos pensaments, quitament los amonedats que se demandan coma far per n’aver encara mai en regretant, per qualques uns, de poder pas seguir lo còfre sus l’ataüc. A còps, çaquelà, i a qualque novèla que s’arrapa a la memòria, un pauc coma aquelas cançons que vos demòran dins lo cap tot lo sant clame del jorn. Ieu, foguèt l’autre jorn a l’anóncia de la causida de la « piucèla d’Orleans » per las fèstas que se debanan cada an dins aquesta vila. Los de ma generacion an pas jamai doblidat qu’èra a las escòlas qu’avián fach la coneissença amb lo plumet de l’Enric IV, lo verd Galant e los espleches de la Joana d’Arc, la piucèla d’Orleans.

E se los mèstres explicavan a léser çò qu’èra un plumet, passavan lis sul verd Galant e la piucèla e… nos acontentavan d’aquò. Tot aquò per dire qu’aquelas doas figuras son emblematicas de la grandor de França. Alara, quina idèa passèt pels caps de la jurada quand causiguèron la « piucèla » de las fèstas ? Dison qu’aviá totas las qualitats requistas pel job ; doblidèron pas qu’una causa : Vercingetorix foguèt pas son aujòl ! Amb un paire polonés e una maire del Benin, afortís per d’unes la teoria del remplaçament de las populacions. Es un sacrilègi e una insulta a la patria e a l’imatge d’aquela santa – de circonstància – pels tenents de l’identitat exagonala de « raça » blanca dempuèi l’an pèbre. « Puretat de la raça »… Legiguèri causòtas aquí dessús longtemps a, me sembla. Imaginatz, anuèit, De Gaulle se passejar pertot en França amb sa « DS noire » ?

Andriu de Gavaudan

Imatge : Pintura de Jules Eugène Lenepveu entre 1886 e 1890

  • Publicat dens Éditos
Subscribe to this RSS feed

La Setmana

  • L'edicion papèr
  • L'edicion 100 % Numerica

Descobrir las auhèrtas

 

Plumalhon

Plumalhon es un magazine pel 8-12 ans. Prepausa cada mes dos reportatges sus de tèmas d'actualitat, sus de países, d'animals... Prepausa tanben de BD, de jòcs e 

+

Capture decran 2017 11 28 a 11.48.12

Papagai

Papagai es la revista occitana dels pichonèls.
Prepausa cada mes istòrias, jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr 

+