Uei : 20/07/2018

Los gascons deu Baish Ador a l'aunor au Musèu basco e de l'istòria de Baiona

Aqueth dissabte 10 de heurèr, l'InÒc Aquitania-Etnopòle Occitan en aliança dab l'associacion Mémoire Vivante qu'organiza ua prosejada au Musèu basco e de l'istòria de Baiona, a l'entorn de la conferéncia-video « Vita e memòria deu Baish Ador : las hèstas ». Qu'estó realizada a partir d'ua campanha d'enquèsta sociolingüisticas, filmadas en Baish Ador au près deus gascons de las bartas (las pradèras marescudas deu fluvi de l'Ador), passaires de memòria e de saber-har. La collècta qu'estó miada mercés a l'InÒc Aquitania e aus Archius departamentaus deus Pirenèus-Atlantics e realizada per Yvan Bareyre de l'associacion Mémoire Vivante e Carolina Dufau de la societat Piget.

« Lo Baish Ador, tèrra de confluéncias, qu'ei ric deus òmis e de las hemnas qui'u pòblan, qui ne faiçona lo paisatge ; ric de saber víver amassa, de saber har tecnics e culturaus, passats o presents e de la lenga occitana dens la soa varianta gascona maritima, hiu conductor d'aqueth tribalh a disposicion de las generacions futuras ». « Vita e memòria deu Baish Ador » qu'ei en occitan-gascon sostitolat en francés. 

Los organizators e creators de las enquèstas que haràn aunor aus testimònis de « Vita e memòria deu Baish Ador ». Que receberàn l'enregistrament personalizat deu lor testimoniatge.

Inf. : A 10 òras 30 au Musèu basco e de l'istòria de Baiona, 37 Quai des Corsaires, 64100 Baiona — Tel. : 05 59 59 08 98 — Site : www.musee-basque.com — InÒc Aquitania : www.in-oc.org / Tel. : 05 59 13 06 42.

Fòto : Harrieta171

  • Publicat dens Culture

La sortida de « Tralhaires » en filme e CD lèu-lèu

Lo fotografe etnològue Felix Arnaudin qu’immortalizè a la fin deu sègle XIXau començar deu Xxau, los paisatges de la Hauta-Lana, en memòria sus pellicula. Malurosament mei trufat que sostienut dens lo son procediment, Félix Arnaudin que coneishó ua consecracion postuma. Lo compositor e cantaire Joan Francés Tisnèr que decidí de har vàler l’òbra deu landés. Dens lo son espectacle, « Tralhaires », que declina sus fotografias en negre e blanc d’Arnaudin, cantas, condes, arreproèrs, e l’ensemble que balha paisatges sonòrs. Dab aqueth procèssus creatius, JF Tisnèr que vòu questionar la transmission de la cultura e deu patrimòni immateriau atau com l’importància deu collectatge.

Sus l’empont, l’artista qu’ei acompanhat per Jakes Aymonio a la votz, a las guitarras, a las creacions e difusions video, François Dumeau au sintetizader modulari e generacion de sons dirèctes e Domenja Lekuona au tèxte e a las difusions video.
L’artista qu’a un projècte en cap, perpausar « Tralhaires » devath fòrma d’enregistrament sonòr e filmat. Entad ac har, qu’a causit de har aperet a Zeste de La Nef. « Lo perqué lo concèrt multifonic Tralhaires ei recebut dab un hòrt interès pertot on lo jogam. M’arribè l’enveja de dar au men torn un traç sonòr e en imatges d’aqueste concèrt qui s’apelha de fòrmas divèrsas quan lo tribalham per Provença o Peitau, Vascoat o Catalonha. Qu’ei lavetz trenat dab modalitats de l’occitan diferentas deu gascon e d’autas lengas, deu francés au basco en passar peu catalan », çò escriu JF Tisnèr entà explicar lo son projècte. L’enregistrament audio de l’espectacle que’s hasó en deceme de 2016, lo filmatge en març de 2017 (per Piget Prod).

Los còsts totaus deu projècte que son estimats a 19 117 euros. JF Tisnèr e la soa equipa de l’associacion Lo Nau que financèn 70 % de la soma, e que hèn aperet au finançament participatiu entà la rèsta. A l’òra quan escrivem aquesta braca, cap a 3 320 € amassats. Lo palièr qui segueish a aténer qu'ei a 3 362 €. Se lo projècte s'i escad, la fabricacion deu disc audio e de la clau USB deu filme que serà assegurada.
Espectacle « Tralhaires, sur les pas de Félix Arnaudin » a viéner : lo 13 de genèr a 8 h 30 deu ser, sala Jean Monnet de Salias (64).

Inf. : https://www.zeste.coop/fr/decouvrez-les-projets/detail/tralhaires-de-j-f-tisner

  • Publicat dens Culture

Damian Valéro : Artista proteïfòrme

Tanben conegut jol chafre « Balelo », aquel comedian de formacion a pas paur de multiplicar las experiéncias. Es tan a d’aise sus un empont de teatre coma davant una camerà o alara en tenent un micrò per declamar de bonas « lyrics ».

Auretz benlèu crosada sa rota del costat de Montpelhièr, ciutat ont visquèt 13 ans e ont se trobèt la via : practicar las arts de la paraula. Per çò far, i a lo teatre (segur) mas i a tanben la musica hip-hop qu’es una aura faiçon de declamar. Es investit al dintre del grop « L’Âne Solo » (jòc de mots amb lo personatge Han Solo de l’univèrs de Star Wars) ont escriu e canta en francés coma en occitan. Damian Valéro (Balelo pels intimes) faguèt los estudis a l’universitat Paul-Valéry (Montpelhièr III) ont obtenguèt un Master d’estudis teatrals e una licéncia d’occitan (Bac + 3). S’es passejat entre mantunas companhiás dont la del teatre de La Vignette o encara la companhiá Cocha-Vestit ont interpretèt de creacions « politico-ecologico-occitanas ». En 2012, integrèt la tropa permanenta dels comedians e tecnicians de la companhiá Interstices basada al Clapàs dempuèi 2003. Amb aquela companhiá, es partit a Menda (48) per un parelh d’annadas dins l’encastre dels « Camins d’utopia », una seria de creacions de totas formas. Lo retendràn en Losera duscas en 2019. Es l’escasença per el de trabalhar e de crear de ligams amb un territòri dont la populacion totala excedís pas la d’un barri de Montpelhièr.

Entervista Amic Bedel : « Un biais de pensar diferent […] amb l'exigéncia de qualitat de produccion comparabla a la dels productors bèls »

Amic Bedel qu'ei realizator e creator de Piget Films. Lo roergat que co-fondè en 2010 lo collectiu Dètz, un grop creatiu de professionaus de l'audiovisuau occitanofònes. Qu'utiliza la lenga nosta dens las soas produccions. Que'ns digó mei sus las rasons qui'u possèn a crear la soa societat de produccion e sus la soa actualitat cinematografica.

La Setmana — Quin vos ei vienuda l’idea de crear Piget Prod ?
Amic Bedel — Al començament de las annadas 2000 èri un jove realizator e aviái enveja de crear de programas en occitan en co-produccion per la television. Lo Benaset Roux m’encoratgèt plan, e tanben la còla de Viure al Pais, ont trabalhavi coma redactor, ambe Clamenç Alet. Ambe mon amic Cédric Viala de Mauresca realizèri a l’ostal, lo pilòte de la seria « Camina ». Anguèri veire la direccion dels programas de France 3 a Tolosa, agachèron mon projècte e me diguèron òc ! Aquí èra plan partit ! Mas quand faguèri lo torn dels ostals de produccion de Tolosa ambe mos pilòtes, degun volguèt pas prendre lo risque d’ensajar de finançar un programa en occitan. Degun. Alara, montèrem Piget coma societat de produccion. Aviái 25 ans e aital faguèri la seria Camina, ambe Piget, per Viure al Pais. Après aquò contunhèrem de desvolopar de filmes en occitan, coma BAL, de corts metratges coma La Fugida, o la seria Còp d’Ala, escricha per Pèire Brun.

LS — E volèvatz desemposcar l’imatge que lo gran public a de la cultura e de la lenga nostas ?
AB — Conéisser la posicion de minorizat aquò’s una bona causa. Èstre mespresat es pas plan agradiu. Ai totjorn agut enveja de fabricar programas de tota mena, documentaris, clips, ficcions, en lenga nòstra... amb un biais de pensar diferent de çò que se vesiá dins los mèdias gròsses, mas amb l’exigéncia de qualitat de produccion comparabla a la dels productors bèls.

LS — Qu’avetz produsit « Paisans de Roergue ». Çò qui vos a sedusit dens aquera aventura ?
AB — Es una aventura parallèla als projèctes creatius de Piget Films o a mon trabalh de realizator. Paisans de Roergue es lo rescontre amb Paulette e André Andrieu, de monde que plan modestament filmèron lo monde paisan dins lor familha de Roergue dins las annadas 60. Filmèron per eles, per ne gardar un sovenir, mas faguèron aquò amb una aplicacion tala, que lor òbra es una òbra de cineastas. Aquò fa que, en editant aquela òbra, comentada en totalitat en occitan per André Andrieu, aquò dona una brava contribucion al - magre- fons cinematografic occitan, e ne sèm plan contents. Es una òbra « patrimoniala », filmada a mièg camin dins lo temps entre Farrebique e Biquefarre de Georges Rouquier, que fa veire la vida paisana sens cap de nostalgia. Pòt donar d’idèas per questionar nòstra evolucion e nòstre biais de viure actual.

LS — Ce sembla qu’i agi mei anar mei de proposicions de scenari (occitans) mes pas pro de productors e de realizators tà lançar projèctes. Quin explicatz aquesta situacion ? Çò que cranhen ?
AB — La produccion audiovisuala classica en França, aquò se passa mai que mai a Paris. I a de monde que se ganhan plan la vida en fasent de programas mai o mens low-cost e mai o mens aganta-colhons. Vesi pauc de causas novèlas e interessantas. Lo cinèma francés vira de redon. I a quauques productors aventurièrs mas son pas gaires. La vertadièra presa de risque es rara. Es ja complicat de produsir un filme d’autor en francés, perqué prendre lo risque de far de filmes en occitan, alara que degun ne demanda ? Se i aviá una demanda e se i aviá d’argent, tot d’un còp, i auriá de monde. La politica publica nacionala d’ajuda a la produccion deuriá èstre bravament mai volontarista per l’expression cinematografica en lengas « regionalas » mas es pas brica lo cas.

Legir l'entervista sancèra dens La Setmana n°1068

Subscribe to this RSS feed

La Setmana

  • L'edicion papèr
  • L'edicion 100 % Numerica

Descobrir las auhèrtas

 

Plumalhon

Plumalhon es un magazine pel 8-12 ans. Prepausa cada mes dos reportatges sus de tèmas d'actualitat, sus de países, d'animals... Prepausa tanben de BD, de jòcs e 

+

Capture decran 2017 11 28 a 11.48.12

Papagai

Papagai es la revista occitana dels pichonèls.
Prepausa cada mes istòrias, jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr 

+