Uei : 21/04/2018

Grèva del 22 de març

Los ferroviaris e foncionaris entre autres, respondèron a l'apèl a mobilizacion dels sindicats CGT, Solidaires, FO, FSU, CFTC, FA-FP e CFE-CGC. Se recampan dempuèi 10 oras dins cap a 180 vilas de França per defendre lor estatut fàcia al projècte del govèrn pels unes e contra la reforma de la foncion publica pels autres. Aquel rendètz-vos arriba quand lo govèrn se mostra determinat a seguir sas reformas sus la privatizacion de la SNCF, l'estatut dels ferrioviaris e las remuneracions dels foncionaris. Los liceans e estudiants se mobilizan uèi, jorn del 50n aniversari de la fronda estudianta qu'a lançat los eveniments de mai 1968. Los estudiants protèstan contra la seleccion a l'universitat.

L'autor de « Petite histoire d'Occitanie » a l'Ostal occitan de Narbona uèi

Jean Sagnes es un istorian e especialista de l'istòria contemporanèa, notadament de la del Lengadòc-Rosselhon. Es l'autor dels libres « Jean Jaurès et le Languedoc viticole » (Presses du Languedoc/Max Chaleil, 1988), « La révolte du Midi cent ans après, 1907-2007 » (PUP, 2008) e « Les Biterrois membres de l'Académie Française » (PUP, 2009). L'an passat, sortiguèt « Petite histoire d'Occitanie » a las edicions Cairn. Jean Sagnes prepausar d'explorar l'ensemble geografic nomenat « Occitània », unit entre autres per la lenga.

Uèi, es convidat a venir presentar son trabalh a partir de 18 oras a l'Ostal occitan de Narbona. Un moment d'escambis es previst amb lo public.

Inf. : Ostal Occitan de Narbona, 31 carrièra Jean Jaurès — 11100 Narbona — Tel. : 04 68 65 15 60 — Fb : ostal.occitan

Capture decran 2018 02 16 a 11.30.16

  • Publicat dens Culture

Malgrat l'ajuda de la Region Occitània, los salariats del CFPO Tolosa totjorn en cauma 4 meses aprèp

Fa quate meses que los salariats del Centre de Formacion Professionala d'Occitània Miègjorn-Pirenèus de Tolosa son en cauma.

Un acamp se debanèt lo 30 d'octòbre a l'Ostal d'Occitània entre membres del burèu e salariats. A malgrat dels esfòrces dels dos costats per discutir, lo rencontre s'es acabat sens cap d'avançada.

Lo burèu aviá mandat un comunicat de premsa apuèi. Los salariats publiquèron ièr un pòst sus lor compte Facebook « CFPO en luta » per remembrar qu'èran totjorn en cauma, aprèp un vintenat de jorns sens novèlas sus FB. Denóncian lo « patetic » de la situacion : « Comble du pathétique, nous savoir que tout a été anticipé par nos administrateurs, […] jusqu'à la liquidation, le dépeçage et le blocage d'une éventuelle reprise de la structure par les salariés ».

Aprèp aver ensajat de desblocar la situacion amb l'ajuda de la Region Occitània/Pirenèus-Mediterranèa, sens cap de capitada, e sens cap de salari dempuèi 17 setmanas, los salariats dison téner còp gràcia als sostens que recebon. Una canhòta es en linha per o ajudar. 

 

 

LGV e bilanç 2017 de la SNCF

Dempuèi las annadas 1980, la construccion de las linhas a grandas velocitat (LGV) es una de las prioritats de la SNCF, en redusint los temps de trajèctes entre las regions e las vilas, e meme a travèrs Euròpa.

La LGV Bretanha-País del Leire s'inscriu dins lo perlongament de la LGV País-Le Mans mesa en servici en 1989 cap a Rennes e Nantes. Dempuèi lo 2 de julhet de 2017, 182 km de linha novèla ligan l'èst del Mans a Rennes.
La LGV Sud-Euròpa-Atlantic facilita las ligasons entre Tours e Bordèu dempuèi lo 2 de julhet de 2017.

Los elegits de la Region Occitània/Pirenèus-Mediterranèa defendràn uèi los projèctes de LGV Bordèu-tolosa e Montpelhièr-Perpinhan davant Philippe Duron, lo president del Conselh d'Orientacion de las Infrastructuras de Transpòrts. Aquel conselh deu contribuir a l'elaboracion de la lei de programacion sus las infrastructuras e deurà far de proposicions d'investiments dins las infrastructuras de transpòrts sus 10 ans. Carole Delga, presidenta de la Region Occitània/Pirenèus-Mediterranèa, Jean-Luc Moudenc, cònse de Tolosa e president de la Metropòli e Jean-Louis Chauzy, president del CESER e Jean-Marc Pujol, cònse de Perpinhan e president de Perpinhan Mediterranèa Metropòli s'amassaràn uèi a París per defendre los projèctes.

Pel president de la Region Novèla-Aquitània, Alain Rousset, l'abandon del projècte de prolongament de la LGV cap a Tolosa e Dacs en partença de Bordèu es « impensable ». « Quora de temps ai mes amb totes los collègas per avançar la ligason Tours-Bordèu ? Mai de 10 ans. Cal a un moment donat, quand avètz de conviccions, quand avètz de valors, contunhar de se batre. E aquelas valors, es lo rapòrt modal, es la lucha contra lo rescalfament climatic, e aquerò passa pel desvolopament del fèrre », çò declarèt a la premsa dijòus passat. E lo president de Region de contunhar : « Sens la LGV, sortirem jamai los camions de la rota. 9 300 camions travèrsan cada jorn lo sud d'Aquitània, es la partida mai polluida de la region. Un tren regèta 70 % de gas a efècte de sarra de mens qu'un camion. E jo, vau sortir los camions de la rota ».

Del son costat, la SNCF a anonciat un bilanç de 2017 puslèu positiu dins la Region Novèla-Aquitània. Parla dins son comunicat d'una aumentacion de 10 % de passatgièrs suplementaris sus sas linhas TER en 2017 e totas las linhas serián concernidas de Baiona a Peitius en passant per Sarlat. La SNCF mes en avant la melhora regularitat de sons trens amb 89 % dels TER qui partisson e qui arriban a l'ora…

Totun, la SNCF met pas tote lo mond d'acòrd. Al moment de la presentacion de son bilanç 2017 a Bordèu ièr, un grop d'elegits e de representants del patronat charentés es vengut manifestar davant lo sèti regional. Repròchan a la SNCF d'aver suprimit de dessèrtas de la gara d'Engolesma sus la linha de TGV.

Agroecologia païsana e lengas de pòbles

Miquèl Neiròlas es païsan dins una region occitana ont l’agroecologia se desvolopa dempuèi las annadas 90. Lo tribalhaire occitan abòrda la question del desvolopament e de la plaça del païsan dins la nòstra societat e fa un ligam entre la lenga e l’agricultura.

Fau lo païsan en Forés, region ont se rencontran las lengas e culturas occitanas e arpitanas. L’agroecologia païsana aquò’s un corrent eissit de Via Campesina, organizacion lançaa en 1993 au Brasil per los Sens-tèrra. An farjaa la nocion de soverenetat alimentària, lo dreit daus pòbles de produre son alimentacion en respectar çò que manjan lo mond. Encuèi, aube 200 milions de sòcis, Via Campesina constituís la fòrça sociala la mai importanta au mond. Dins nòstra Euròpa de l’oest, per nòstre nòrd de Mediterranèa, la païsanariá en tant que mond organizat capable de fonccionar coma un organisme a franc dispareissegut dempuèi las sasons 60. La dependéncia au sistèma tecnic per la produccion de l’alimentacion a pas encara arrestat de s’accentuar. Lo taus de resiliéncia es franc fèble, lo petròli ven a mancar, qué fasem ? Qué mingem ? Lo problèma de las païsanas es qu’achaptan ren. Per desvelopar lo productivisme sus lo planeta las chau eliminar. L’ideologia dau desvelopament s’estacha a l’idèia qu’un país desvelopat quò’s un país sens païsans ! Diferentas estrategias son estaas mesas en plaça per capitar lo prètzfait. La guèrra de 14 n’es una de remarcabla, putafinèt sustot de païsans, un païsanicidi, de païsans que putafinan d’autres païsans. Arrivèt exactament au moment que se chaliá desfaire de la man d’òvra renduá inutila per la mecanizacion, en particulièr la dalhosa a traccion animala. Martí chantava « Vòstre enemic èra pas l’alemand », per los pòbles bàscol, occitan, wolof, amaziγ e d’autres a se batre dau latz daus francés, l’enemic quò èra benlèu l’empiri colonial. Per lo sodard en tant que païsan, l’enemic quò èra pas, m’es aviaire, un sodard alemand païsan mai.

L’escòla preferida a la tèrra

Coma arma de destruccion de la païsanariá, l’escòla es redotabla, los enfants que lai son anats vòlon pas mai èsser païsans. Transmet pas o pas gaire las coneissenças que fan venir autonòm. Matoub Lounés, grand actor de la dinamizacion de la cultura amaziγ parlava de perversion culturala de l’escòla dins un contèxte de dobla colonizacion franco-araba. L’ideologia dau desvelopament es en majoritat egemonica, es una forma de dominacion acceptaa per los que la subisson. Vos prenem vòstra autonomia, vòstra lenga, vòstra cultura mas aquò’s per vòstre ben. Un parallèl se pòt faire entre monocultura vegetala e lenga e cultura monoliticas impausaas, l’una provòca l’esfondrament de la viá dau sòl, l’autra reidutz los pòbles a èstre mas qu’una populacion aculturaa. Silvia Peréz-Vitoria, autora dau « Manifeste pour un XXIe siècle paysan » (Manifèst per un sègle XXI païsan) fai partiá de La ligne d’horizon qu’òvra sus las questions de desvelopament e de la plaça de las païsanas dins la societat. Estudia e fai la promocion de l’agroecologia de per lo mond. Per los fondators dau corent agroecologic, i a coevolucion entre las societats e la natura. Estiman que las agriculturas tradicionalas son estaas las mai pertinentas per garantir los equilibris daus agroecosistèmas, ecosistèmas travalhats per l’òme. L’agroecologia se concretisa d’un biais diferent a chasque luòc, li fai mestièr çò qu’es estat realizat sus plaça. La cultura e la lenga dau caire pòrtan la resultanta de l’observacion e de l’experimentacion de desenas e desenas de generacions de païsanas e païsans. Mas es pas coma aquò que o vei lo governament francés que vòl desvelopar l’agroecologia dins una « apròcha globala e sistemica ». Gis de remesa en causa dau modèl, i a pas gaire d’ambicion e de claratat dins la demarcha, l’agricultura deu èstre « ecologicament intensiva ». L’agroecologia, s’es païsana, pòt pas venir d’en naut, d’una institucion e d’un biais uniformizat. Ven de las praticas païsanas, daus pòbles.

Complementaritat entre lenga e agricultura

L’occitan quò’s la lenga que nos bada la pòrta de la significacion daus toponims. La microtponimia es preciosa, nos baila d’informacions que poem pas inventar sus la mena de sòl, l’exposicion, las culturas que marchan o pas, lo vent dominent, etc. Nos fai mestièr que los scientifics sián au servici de las païsanas. I a complementaritat entre savèir popular e analisi scientifica. En agroecologia païsana aquò se ditz lo dialòg daus savèirs. La contribucion d’agronòms, d’ecologas, d’antropològs, d’istorianas, d’etnobotanistas, de geografas fai avançar l’agroecologia païsana. En Occitània, tenem una etnobotanista, Josiana Ubaud, participèt en 2016 a la Féta entèrnacionâla de l’arpetan, au collòqui « Por deman, noutra cultura un atot por l’agricultura ». Nos demontrèt la precision de nòstra lenga per descriure los païsatges, sa pertinéncia per comprendre çò que se passa dins la natura e l’activitat agricòla e umana de nòstre caire. Afortís qu’existís un liam indefectible entre lenga, tèrra, gens que la cultivan, païsatges, toponims e varietat culinària. Pas mai subir l’ideologia dau desvelopament aquò vòl dire se bastir d’itineraris collectius dissidents, l’Ostau de la semença de Leire o fai. Es una associacion qu’a per vocacion de dinamizar las varietats de plantas cultivaas que disem populacion. Aquelas semenças coma nòstras lengas son evolutivas, son dins las mans daus utilizators. Lo desvelopament es bastit sus d’inegalitats, provòca la destruccion de la natura e de las societats. Per o despassar, los ordits de recuperacion d’autonomia se devon marcar dins la duraa, las lengas nòstras permeton a l’agroecologia païsana de passar pas a costat de son objectiu, tornar inventar un modèl agricòl e de societat.

Miquèl Neiròlas
païsan occitan e arpitan

L'article es en vivaroaupenc

Academia de Bordèu — Signatura d'ua convencion tau desvolopament de l'ensenhament de l'occitan

Diluns 11 de deceme, a l'Ostau de Region a Bordèu, qu'estó signada ua convencion territoriau tau desvolopament de l'ensenhament de l'occitan dens l'Academia de Bordèu. Qu'estó signada en preséncia de Olivier Dugrip, Rector de l'Academia de Bordèu, d'Alain Rousset, President de la Region Navèra-Aquitània, de Charline Claveau-Abbadie, Presidenta de l'OPLO atau com de Régine Anglard, vice-Presidenta deu Conselh departamentau de Dordonha, Danielle Lacoste, conselhèra departamentau de Gironda, Marcel Calmette, conselhèr departamentau d'Òlt e Garona e Monique Sémavoine, conselhèra departamentau deus Pirenèus-Atlantics.

Gérard Tautil, « La gangrena nacionalista s'espandís »

L’ensenhaire e ensagista provençal balha son sentiment sus la pujada de l’extrèma-dreta en Occitània.

Lo provençal Gerard Tautil èra professor d’occitan e de filosofia dins la comuna varesa de La Sanha de mar. Retirat, ensenha encara la lenga, a títol benevòl, dins son vilatge de Signa, situat dins lo rèire-país de La Sanha. Es a l’origina d’obratges divèrses coma la « Toponimia del país de Signa » (editat pel CREO de Provença e l’IEO de Var) o encara un libre d’analisi politica « Camins d’Occitània », editat en cò de l’Harmattan. Es tornamai en cò de l’ostal d’edicion parisenc que l’ensenhaire publiquèt un ensag sus l’espelison de l’extrèmadreta. Parla mai precisament de l’extrèma-dreta en cò nòstre en s’apiejant sus las resultas de las eleccions regionalas en 2015. I parla d’una dretizacion del còs electoral e de la pujada del Front National sus plaça.

Solidaritat dab lo pòble catalan

En reaccion aus eveniments qui’s debanan actuaument per la peninsula iberica, lo Med’Òc (Moviment deus estudiants d’Occitània de Pau e deus País de l’Ador) e mei largament la joenessa bearnesa e bigordana que hèn aunor au pòble catalan e que sostienen indefectiblament la loa volontat d’autodeterminacion. 

Desempuish duas annadas, lo pòble catalan qu’a causit d’engatjar un procèssus d’emancipacion a l’endret de la coroa espanhòla en votar majoritàriament a las eleccions de seteme de 2015. Lo govèrn Puigdemont, qui èra mandat tà realizar aquera volontat populara, qu’engatgè un procèssus tà tornar préner lo destin deus Catalans en man un mes a. 

Aquera accion que’s bastí democraticament mercés aus vòtes deu purmèr e deu 21 d’octobre de 2017.  Deu còp, que ns’interrogam a l’endret de l’anar deu poder centrau de Madrid.

La reaccion de las autoritats espanhòlas qu’amuisha ua volontat d’opausà’s au dret deus Catalans de dispausar de la loa destinada.

Que’us brembam que lo dret qu’an los pòbles de dispausar d’eths medishs, qu’ei un element fondator de la carta de las Nacions Unidas. Que’us brembam tanben que lo Tractat de Roma en 1954 que demandan aus pòbles europèus de resòlver los conflictes dab « un esperit de conciliacion pacifica e democratica ».

Lo reiaume espanhòu, qui ei sòci de l’ONU e de l’Union europèa, qu’a d’avisà’s qu’aqueths principis e sian arrespectats. 

Tà nosautes, aqueras valors qu’estón forçadas mantuns còps en Catalonha e mei que mei lo purmèr d’octobre dab l’emplec de las fòrças policièras com ac amuishan los mantuns testimònis que sian escriuts o visuaus. Que denonciam aqueras fòrmas de violéncias d’estat qui son illegitimas au par deu dret qu’an los Catalans de dispausar d’eths medishs. Que denonciam tanben lo refús de Madrid d’aviar ua discussion tà conciliar las aspiracions legitimas deus Catalans e lo poder centrau. 

De mei, tà nosautes, que sembla dangerós d’aver remplaçat aquera hrèita de comunicacion per ua ofensiva brutau en Catalonha. 

Qu’èm chepicós en véder la dissolucion e la hicada en tutèla de la representacion democratica catalana, de las mantuas arrestacions e de la criminalizacion juridica de las activitats politicas deus actors catalans. Tà nosautes, qu’ei ua dangerosa variància autoritària en un país qui a restablit un esperit democratic chic de temps a. 

Qu’èm chepicós pr’amor los grèus penaus arretienguts contra lo govèrn catalan tà  « rebellion » e « miaças » que son hicadas suu medish nivèu que los deus atemptats terroristas de Barcelona. Aquera construccion juridica que hè un parallèle dangerós enter la materializacion de las aspiracions d’autodeterminacion catalanas e los eveniments destructors de Barcelona. 

Que condemnam, tan au nivèu filosofic com au nivèu politic, aquera instrumentalizacion deu còdi penau espanhòu. 

Que ns’interrogam a l’endret deus mantuns grèus qu’avem contra lo reiaume d’Espanha. Quin ei possible d’aver aquera situacion hens ua Union europèa qui’s bastí contra aqueras decisions arbitràrias e autoritàrias ? 

L’abséncia e lo flaquèr de las responsas de las institucions europèas que ns’atupan suu posicionament a l’endret de las reivendicacions catalanas e mei largament suu ròtle d’ « aprogador de la democracia e de la libertat dens l’Union ».

La volontat de Jean-Claude Juncker de non pas presentà’s com mediator dens çò qui apèra « ua crisi intèrna a l’Espanha » e lo vòt qu’a « d’assegurar ua estabilitat de l’Union europèa a 27 e non pas a 98 » que’ns hè questionar sus la soa pensada e la contradiccion evidenta dab lo devís de Robert Schuman e Konrad Adenauer en 1950. « Lo projècte europèu ne pòt pas sonque resultar d’un equilibri enter estats, que deu préner en compte la volontat de reconciliacion de las nacions europèas ». 

Quin vóler reconciliar los Catalans dab l’Estat espanhòu shens préner lo ròtle de mediator qui pertòca Brussèlas ? L’abséncia de reaccion dinamica e lo sostien a Madrid ne seré pas ua postura conservatora qui arrevitaré dab la volontat de favorizar l’estabilitat estatau manca de las aspiracions democraticas deus pòbles europèus ?

Tà nosautes, aquera abséncia d’iniciativa de l’Union europèa qu’ei un manca de dever de mediacion dens los conflictes continentaus. Que seré interessant que l’Union europèa s’engatgèsse com per las annadas 1990 en Eslovaquia o mei largament dab los conflictes balcanics en estar ua mediatora neutra avivada per un esperit de libertat, de democracia e mei que mei de justícia. 

A la lectura d’aqueths hèits, lo noste sostien a la Catalonha que’s justifica en pr’amor deu dret inalienable qu’an de dispausar de la soa destinada ; e que’s justifica tanben  pr’amor qu’èm en favor de la democracia e de la legitimitat populara en peninsula ispanica.

Que sostienem lo president Puigdemont tà aver un tornar a la democracia en Catalonha e que sostienem tanben lo president Talamoni qui demanda « ua unitat de tots los democratas europèus tà ahortir la demanda catalana ».

A Pau, lo 11 de noveme de 2017

Lo Med’Òc de Pau, la joenessa bearnesa e bigordana

Subscribe to this RSS feed

La Setmana

  • L'edicion papèr
  • L'edicion 100 % Numerica

Descobrir las auhèrtas

 

Plumalhon

Plumalhon es un magazine pel 8-12 ans. Prepausa cada mes dos reportatges sus de tèmas d'actualitat, sus de países, d'animals... Prepausa tanben de BD, de jòcs e 

+

Capture decran 2017 11 28 a 11.48.12

Papagai

Papagai es la revista occitana dels pichonèls.
Prepausa cada mes istòrias, jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr 

+