Uei : 24/11/2017

Thea Veit-Conrad : de Francfòrt al Clapàs

Aquela estudianta alemanda interroguèt d'ancians calandrons dins l'encastre de son memòri de Licéncia.

Las jornadas son pro longas per ela. Actualament en estagi dins una entrepresa especialisada dins lo sector de l'energia (lo grop Süwag Energie), Thea Veit-Conrad a pas una minuta seuna. Dins l'encastre de sa licéncia, trabalha sus de projèctes d'evenimencials a organisar al dintre o a l'exterior de l'entrepresa. Pendent son periòde d'estudis en programa ERASMUS, passèt per l'universitat de Montpelhièr e sa seccion d'occitan puèi faguèt un estagi a Ràdio Occitània, basada a Tolosa. Curiosa de la lenga e de la cultura occitanas, es a redigir un memòri pel qual entrevistèt d'ancians calandrons de las primièras generacions.

Tolosa — Acamp per la liberacion dels presonièrs politics de Catalonha

Dissabte 11 de novembre, a l'iniciativa a l'encòp de ciutadans e d'organizacions coma lo Partit Occitan Tolosa e Albigés, NPA, Ensemble, « La veu dèls països catalans » e çò d'autres, un acamp se debanèt davant lo Monument aus Combatents a Tolosa. 

Èran amassadas qualques desenats de personas per la liberacion dels presonièrs politics en Catalonha. Exigisson l'intervencion de l'Union europèa dins l'afar qu'es « pas pus un afar intèrn d'Espanha » car « aquel atemptat a la democracia es inacceptable per l'umanitat tota entièra » (cf Lo Jornalet).

(Fòto : G. Labouysse)

Legir l'article entièr aicí

Tolosa — Acamp per la liberacion dels presonièrs politics de Catalonha

Dissabte 11 de novembre, a l'iniciativa a l'encòp de ciutadans e d'organizacions coma lo Partit Occitan Tolosa e Albigés, NPA, Ensemble, « La veu dèls països catalans » e çò d'autres, un acamp se debanèt davant lo Monument aus Combatents a Tolosa. 

Èran amassadas qualques desenats de personas per la liberacion dels presonièrs politics en Catalonha. Exigisson l'intervencion de l'Union europèa dins l'afar qu'es « pas pus un afar intèrn d'Espanha » car « aquel atemptat a la democracia es inacceptable per l'umanitat tota entièra » (cf Lo Jornalet).

Gérard Onesta, membre d'Europe Ecologie Les Verts e conselhièr regional d'Occitània, David Grosclaude o encara Guilhèm Latrubessa èran presents e prenguèron la paraula davant lo Consulat d'Espanha. Èran l'uns dels 33 observators internacionals del referendum en Catalonha lo 1ièr d'octòbre passat.

Dins un entreten amb lo jornal Liberation, Gérard Onesta s'èra exprimit juste aprèp lo referendum sul sicut : « Mariano Rajoy es un cas unic d'autisme politic. Es en granda dificultat, minoritari sul plan politic e en conflicte permanent amb los jutges, los que son pas nommats per son partit. Quand un regim es aflaquit, a tendéncia a cristallizar una forma d'agressivitat. Lo Primièr ministre espanhòl espèra se pausar com lo grand amassaire d'Espanha, per far pujar sa popularitat. […] Soi admiratiu d'aquel pòble, davant aquela joventut qu'aspira a una novèla Republica. Quand d'un costat, aquel pòble, dempuèi 10 ans a mostrat una volontat de tot far d'un biais pacifica e que de l'autre, avèm aquel Rajoy que refusa de negociar amb una Guardia Civil que tabasa fortament, es facil de causir son camp. La Generalitat vòl un dialòg apatzat amb Madrid. E contràriament a çò que dison los defendeires de l'Espanha “ una y libre ”, cèrca pas a gardar sas riquesas ni a sortir de l'Union europèa ». Legir l'entreten en entièr aicí. 

Lo Quidditch : espòrt e inclusion sociala

Lo quidditch es un espòrt qu’espelís dempuèi qualques annadas dins lo mond entièr, e mai en Occitània. Inspirat dels romans Harry Potter, aquel espòrt se presenta coma un nòu modèl d’integracion sociala e de convivialitat.

Al començament de setembre passat, aguèt luòc la quatrena edicion del Barcelona Moustaches Time, un campionat de quidditch ont participavan d’esquipas d’almens sèt païses, dont Alemanha, França, Turquia, Norvègia o Anglatèrra. L’esquipa de Tolosa, Quidditch Toulouse, aviá pas pro de jogaires e s’amassèt amb la de Lion, Crookshanks Lyon Quidditch, en tot bastir una « esquipa mercenària » apelada « Crooklouse ». « Una esquipa mercenària es una mescla que permet de s’amassar per jogar », çò nos diguèt Bad Wolf, un jogaire de l’esquipa de Tolosa que nos contava que la situacion del quidditch en Occitània a força ligams amb Catalonha. « En Occitània pòdi parlar del costat francés, perque coneissi pas lo costat espanhòl... Del costat francés en Occitània se comencèt a Tolosa fa sièis ans, e a aquel moment, amassa amb Barcelona, èran las solas esquipas que i aguèsse e ansin bastiguèron de ligams lèu-lèu ». En mai d’aquò, Bad Wolf explica qu’es dempuèi dos ans qu’aquel espòrt comença de reüssir amb la creacion d’una esquipa a Montpelhièr, tanben amb de ligams catalans amb Perpinhan, e puèi a Aush e a Agen, que « malgrat que siá pas una vila de la region de Tolosa, aperten a Occitània... »

Lo jòc

Lo jòc fa s’afrontar doas esquipas de sèt jogaires caduna qu’ensajan de far lo maxim de ponches en introduire un balon dins un dels tres anèls situats a cada extrèm del terrenh. De mai, i a un jogaire imparcial nomenat « snitch », que las autras esquipas devon ensajar d’interceptar. En mai d’aquò, los jogaires pòrtan un pal entre las cambas coma las escobas volantas dels romans Harry Potter.

  • Publicat dens Sport

Las comunas d'Occitània

Occitània, qu’es aquò? Quantes còps avèm aguda aquela question ! E tanben : « Veni de Pampaligosta o de Pampaligòssa. Es en Occitània ? » Avèm agut d’istòrias d’Occitània (amb de qualitats e de mancas) mas pas ges sa geografia. Sus la Wikipèdia en francés, s’es quitament escafat l’article jos l’aflat dels gardians de la puretat geografica de l’Exagonia : « Es pas un país, a pas de geografia ».


Èra temps doncas d’i poder respondre en marcant la frontièra, e per çò faire en davalant al nivèl comunal. Ansin ven d’aparéisser un libre entitolat « Las comunas d’Occitània ». S’agís de la primièra version d’un trabalh començat en 2011 sus la Wikipèdia en occitan, que foguèt confrontat recentament al trabalh de la comission toponimica occitana.

Las comunas son triadas per estat, amb benlèu una anticipacion a la fin de la suspension... 9 comunas en Catalonha (en Aran, mai precisament), 10 223 comunas en França, 120 en Itàlia e una a Mónegue. Los noms donats son dins la lenga oficiala : occitan en Catalonha, francés en França e a Mónegue, italian en Itàlia. Son tanben aponduts los còdes estatistics dels organismes d’estat : IDESCAT en Catalonha, INSEE en França e ISTAT en Itàlia. Dins cada estat, la tria es alfabetica, çò que permet de veire lo nombre important de toponims que se retròban un pauc pertot en Occitània Granda : 36 Vilanòvas per exemple, francizadas mai (Villeneuve, Villenouvelle, Villeneuvette...) o mens (Villenave)... doas Barcelonas e doas Barcelonetas, o encara cinc Valenças.

Una version 2 deuriá apondre los noms occitans coneguts (de la Chambra d’Òc per Itàlia, de l’INÒC, del Congrès Permanent de la Lenga Occitana, e de la comission toponimica de l’IEO per França) e de mapas (un trabalh es a se far sus Wikimedia Commons, pels arredondiments istorics).

Una version 3 tornarà sus l’istoric de las comunas. Dempuèi 2015 i agèt un fum de fusions de comunas dins l’estat francés (las « comunas novèlas » coma Florac Tres Rius), mas dins l’istòria de las comunas, se’n passèron de causas. Per exemple, en Aran, abans 1968 i aviá 18 comunas, amb los toponims oficials en espanhòl. Se passèt a 9 comunas tre 1970, puèi lo nom oficial venguèt catalan, e finalament occitan. En Itàlia, lo regim faissista impausèt una italianizacion dels toponims, e tanben de fusions seguidas, après la liberacion, de desfusions (aital la Gàrdia èra fusionada amb Acquapppesa jol nom de Guardia Piemontese Terme de 1927 a 1945).

Lo libre se pòt descargar sul sit de las Edicions Talvera.

Joan-Francés Blanc

Article deu jornalet.com 

France 3 que guarda las soas edicions locaus… dinc a 2021

Lo deputat deus Pirenèus-Atlantics, Vincent Bru, que publiquè suu son compte Facebook diluns passat, un corrièr de la gavidaira regionau de France 3 Navèra-Aquitania. En aqueth, Laurence Mayerfeld qu'avisa los professionaus de la cadena publica de la soa volontat de sosméter au vòte un contracte d'Objectius e de Mejans enter France 3 e lo Conselh regionau lo 23 d'octobre qui arriba. « Aqueth COM que miarà la creacion d'ua cadena regionau en Navèra-Aquitania, qui serà difusada suu hialat cablat e sus las box. Aquera navèra auhèrta televisuau, completada per la difusion TNT hertziana actuau, que permeterà lo manteniment de las 5 edicions locaus (Pau, Baiona, Peireguers, Briva e La Rochela) de Navèra-Aquitania per las tres annadas a viéner », çò anóncia la gavidaira regionau.

Lo deputat deu departament 64 que's regaudí de la reaccion rapida de France 3. Aquestas darrèras annadas, los professionaus de la cadena que s'èran mobilizats dens mantuas regions entà denonciar la barrada de las 16 edicions locaus (de 19 òras 15), qui devèvan estar integradas en partida dens las edicions regionaus.

Fòto : mobilizacion a Baiona tau manteniment de l'edicion locau. (Captura youtube Jacques Pons)

La jornada europenca de las lengas celebrada en lengas ditas regionalas

Lo 26 de setembre, la jornada europenca de las lengas celebrèt la diversitat lingüistica en Euròpa amb 200 lengas sul continent, 24 lengas oficialas dins l'Union europenca e un seissantenat de lengas regionalas e/o minoritàrias. Lo Conselh de l'Euròpa sosten lo plurilingüisme a travèrs l'Euròpa tota, o fa dempuèi 2001 perqué la diversitat lingüistica es una via cap a una melhora comunicacion interculturala e l'un dels elements clau del ric patrimòni cultural del continent.

Calandreta participèt a aquela manifestacion en exprimir sa solidaritat amb las personas en contractes ajudats que's perdèron lor emplec. En particular la Calandreta de Pau sostenguèt las autras escòlas Calandretas que son uèi en granda dificultat, e demanda qu'un estatut d'escòla associativa, gratuita e laïca per totes siá reconegut. Accions similaras foguèron organisadas sus tote lo territòri per la confederacion Calandreta.

A Amiens dins la Sòma, dempuèi 2011 l'associacion Centre Europe Direct que milita per raprochar los joves Europencs, organisa cada annada una dictada en lengas estrangièras. Aital, dimars, 1500 collegians e liceans de la region se retrobèron a l'ESIEE d'Amiens, d'unes avián fach 3 oras de bus. Los estudiants deguèron escriure en espanhòl, italian, alemand e anglés. L'aventura comencèt amb una cinquantena de participants, en 2016, foguèron 1200.

La Collectivitat territoriala de Corsega s'es associada a aquela fèsta europenca e organisa « Linguimondi » dempuèi 2001. Ongan, lo tèma foguèt la politica lingüistica e lo sosten al sector privat amb de convidats coma Estibaliz Alkorta Barragan, directora de la Promocion de l'euskara al govèrn basco, Vincent Climent Ferrando de la Direccion generala de politica lingüistica del govèrn de Catalonha o encara Henri Louarn, president del malhum europenc per l'egalitat de las lengas.

  • Publicat dens Culture

OCFUTURA (julhet) — Lo vòte en país d'òc

Despuish las originas de la Republica, qu'assisteishem a ua diferenciacion regionau de las coloracions politicas en França. Ua França deu nòrd e ua França deu sud que's son dessenhadas mei o mensh netament au briu de las annadas.

Au moment de las legislativas de 1962 a 1967, la carta electorau de l'esquèrra francesa qu'ei la de l'Occitania, lhevat lo Massís centrau, Aups-Maritimes e Pirenèus-Atlantics.
Pendent las eleccions cantonaus de 1967, quan dens la màger part deus país occitans, la presidéncia deu Conselh Generau estó atribuida a un representant de l'esquèrra (FGDS, PSU o PC), dens los deu nòrd, mantuns partits qu'estón representats dab presidéncias de dreta, centre-democratas, centre esquèrra, FGDS, PSU e PC. Mes quin Occitania ei vaduda lo bastion de l'esquèrra dinc ad aquestas darrèras annadas ?

Segon « Le Sud et le Nord, dialectique de la France », libe dens lo quau Michel Grosclaude analisa la bipolarizacion Nòrd-Sud de la carta politica en França, dinc a 1890, l'Èst qu'èra ua ciutadèla deu conservatisme quan l'esquèrra ne's trobava partisans que dens los bacins minèrs e los centres industriaus. A partir de la liberacion, la region Èst deu país qu'ei vaduda lo fiu deu MRP, puish de RPF e de l'UDR. Qu'ei cap a 1914 que Lengadòc pren las soas colors socialistas.

Eveniments màgers e crisis sociaus e economicas que's debanèn au començar deu sègle XXau (proletarizacion deus agricultors, crisi de 1907 e susmauta deus vinhairons) que joguèn un ròtle dens la causida d'aqueth vòte.
Lo socialisme que s'implantè dens lo nòrd d'Occitania chic de temps abans la Purmèra Guèrra Mondiau. A las tres regions meriodionaus que son lo departament sud-rodanenc, l'arc lengadocian dinc a Tolosa e l'ensemble deus departaments nòrd-occitans, que s'ajusta lo nòrd d'Occitania on Dordonha ei l'un deus mei ancians fius deu Parti Radical. Despuish la liberacion, aqueths ensembles qu'an enqüèra mei afirmats la lor coloracion d'esquèrra. Gèrs qu'èra vadut l'un deus departaments mei contestataris de França (qu'a lo recòrd deus « Non » aus referéndum despuish 1946).

Lo socialisme qu'arribè peu purmèr còp au poder dens la 3au Republica dab un govèrn deu Front Popular (coalicion de partits d'esquèrra) de 1936 a 1938.
La fin de las annadas 50 que vedó nèisher lo purmèr partit nacionalista occitan : lo Partit de la Nacion Occitana (PNO) qui milita a favor de l'independéncia d'Occitania. D'autes que seguiràn com Anaram Au Pataca (vadut Libertat en 2009), lo Partit Occitan (coalicion de movements occitanistas dont Volem Viure al País), Iniciativa per Occitània, Bastir, etc.

Lo movement de desobediéncia civila « Gardarem lo Larzac » que contribuí a mantiéner lo vòte socialista dens la màger part deus país occitans. Qu'estó l'emblèma d'ua decennia de luta entà guardar la tèrra a la soa vocacion agricòla.

Aqueth movement que's formè de 1971 a 1981 entà lutar contra l'extension d'un camp militar suu causse deu Larzac, tà passar de 3 000 a 17 000 ectaras. Que s'acabè per ua victòria deus paisans quan Mitterrand arribè au poder e decidí de deishar lo projècte.
Robert Lafont qu'èra l'un deus teoricians de çò qu'aperava « lo colonialisme interior ». En 1974, que temptè de presentà's a l'eleccion presidenciau mes la soa candidatura qu'estó regetada peu Conselh Constitucionau, per manca d'un nombre sufisent d'elegits validat. Que sortirà d'aquestes comitats de sostien, « Volem Viure al País ». Lo movement qu'ensaja de pesar sus las fòrças d'esquèrra. Aus intellectuaus occitanistas que's rejonherà sindicalistas agricòlas e paisans, mantuns centenats de militants e lo jornau « Lutte occitane » que serà creat. Totun, la soa candidatura a la Presidenciau regetada, Lafont qu'aperè a votar tà François Mitterrand, çò qui'u való ua marginalizacion au demiei deus quites movements qu'avè contribuit a crear.

Arron la victòria deu candidat d'esquèrra en 1981, lo militant occitanista que rejonhó los decebuts de l'esquèrra en julhet de 1983.
D'aqueth sentit de decepcion que s'amorsè arron lo son mandat, un periòde long d'alternança dab ua succession de govèrns d'esquèrra e de dreta. La partida oèst deu Mieidia que demora fidèla au vòste d'esquèrra au briu de las divèrsas eleccions, totun, que's constata l'aparicion progressiva d'un vòte taus extrèmes com ei lo cas a l'èst d'Occitania qui hè mei anar mei hidança a l'Extrèma-dreta per rasons economicas enter autas.

La vila de Besièrs en Eraut, per exemple, qu'ei passada de municipalitats e elegits d'esquèrra a elegits de dreta e d'extrèma-dreta aquestas darrèras annadas.

Lo paisatge politic dens los país occitans que cambiè radicaument au moment de las darrèras eleccions quan ua andada blua e balegè mei que mei lo sud-èst d'Occitania, e que l'Esquèrra explosè dab mèrcas hèra baishas.
Despuish 2002, lo Front National qu'ei arribat au mensh un còp au cap dens 17 deus 35 departaments occitans. A las eleccions de 2017, la candidata frontista Marine Le Pen qu'arribè en cap dens 5 deus 6 departaments de la Region Occitania/Pirenèus-Mediterranèa.

Mantuas municipalitats qu'estón e que son enqüèra gavidadas per elegits d'extrèma-dreta quitament se vedom aparéisher l'andada de Macron dab lo son movement En Marche ! Los país occitans que començan a alinhà's suu climat nacionau au briu de las eleccions.

Tà'n saber mei, consultatz lo dossièr sancèr d'OCFUTURA ací

  • Publicat dens Dossiers
Subscribe to this RSS feed

La Setmana

  • L'edicion papèr
  • L'edicion 100 % Numerica

Descobrir las auhèrtas

 

Papagai

Papagai es la revista occitana dels pichonèls. Prepausa cada mes doas istòrias, de jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr en rapòrt amb un dels dos 

+