Uei : 17/11/2017

Catalonha — L'independéncia proclamada d'ací la fin de la setmana ?

Au matin, dens ua entervista difusada sus la cadena anglesa de la BBC, lo President de la Generalitat de Catalonha, Carles Puigdemont, qu'afirmè que la proclamacion d'independéncia intervienerà d'ací « la fin de la setmana ». « Que vam declarar l'independéncia 48 òras après lo descompte de las resultas oficiaus », çò digó. Ua oposicion mei de las parts deu govèrn espanhòu, ua fauta navèra qui s'ajusta a ua « longa lista d'errors », çò afirmè Carles Puigdemont.

Quan lo cap de l'executiu catalan assegura que milions de personas s'èran mobilizadas entà participar au referéndum d'autodeterminacion de la region a maugrat de la soa interdiccion formau, un franco-catalan questionat per la cadena BFMTV qui tribalha dens lo sector deu torisme que declara : « Que'ns venem ací un Danemarc navèth, mes ne serà pas qu'ua navèra Serbia. Ne recuperaram pas que moneda, que i a tanben deutes. Qui pagarà las retiradas, qui pagarà lo caumatge ? ».

Prenent la paraula (reala) pendent un devís oficiau, Felipe VI qu'acusè los gavidaires catalans de s'estar plaçats « au marge deu dret e de la democracia » en organizar lo referéndum de dimenge. « Dab la lor conduita irresponsabla, que pòden quitament hicar en dangèr l'estabilitat de Catalonha e d'Espanha tota », estimè lo sobiran.

Espanha qu'ei expausada a la crisi politica mei importanta despuish lo còp d'Estat militar avortat deu 23 de heurèr de 1981.

 

Cronica ESPIAR — Libertat tad Ebru Firat

Se’th jornalista francés Loup Bureau passè un cinquantenat de dia en preson, se beneficiè tà’n sortir d’un sosten mediatic importent e sustot der’intervencion deth poder francés e notadament de Macron en persona e de Le Drian dab ua visita auprès d’Erdogan, qu’ei tot diferent hèra pera curda-occitana Ebru Firat. 

Qu’ei estada condemnada a 5 annadas de preson, dab eth acús abituau d’apartenéncia a ua « organizacion terrorista ». Ara diferéncia, e com at hè arremercar era sua avocata Ma Agnès Casero, « N’am pas estrictament nada ajuda venguent deth Quai d'Orsay (ministèri deths ahèrs estrangèrs). Que l’avèm solicitada abans eras eleccions, per ua demanda arrelatada pera comuna de Tolosa, que ns’avè hèit saber eth Estat non s’opausère pas a ua demanda de transferiment d'Ebru Firat tà França, donc que la vam demandar, mes que s’arrèsta athèu ». (1)
Joena hemna de 27 annadas, vaduda de Moissac, estudianta a Tolosa, Ebru Firat qu’a era dobla nacionalitat curda-occitana. Que juntè eth P.K.K. ( Partiya Karkerèn Kurdistan – Partit deths Tribalhadors de Curdistan) mes d’ua annada a, « la jove moissaguesa combatèt a Kobane (Curdistan del ponent) dins las unitats d'autodefensa curdas Y.P.G. (Yekîneyên Parastina Gel/Unitat de Proteccion del Pòble) organizacion considerada coma “ terrorista ” pel governament islamista d'Erdogan. Es en tornant en Occitània que la jove Ebru Firat foguèt arrestada lo 8 de setembre de 2016 a l'aeropòrt Ataturc d'Istanbol. Desempuèi es dins las jaulas de l'Estat autoritari turc.» (2)

Uei qu’ei mes que james eth moment de tornar demandar era sua liberacion tà que posca tornar per Occitània. Era sua avocata, qu’espèra un moviment de solidaritat qui posca vàder. Ara que va demandar eth sué transferiment. Dab aquera « manca d’interés » com er’absénçia d’iniciativa diplomatica deras autoritats francesas, ath contra de çò de hèit tà Loup Bureau, qu’am de hèit un alinhament complet de Macron e deth governament suras tèsis e politica d’Erdogan. Tàd eth tot çò de curd qu’ei terrorisme e qu’a d’estar combatut e esfaçat.

Que coneishem aqueth tipe de politica qui denèga tota question nacionau, ací qu’ei curda e qu’arreivindica notadament eths drets nacionaus deth pòple curd a un Estat. Qu’ei ua politica antidemocratica eiretada d’ua epòca que non volem pas mes. Aquera concepcion hèita de mesprètz e d’opression nacionau, d’arreget de tot dret ath nom der’unitat d’un Estat, qu’ei contestada dab eths referendoms d’autodeterminacion de Curdistan sud e de Catalonha-Aran. Eth poder francés non pòt pas desconéisher aqueths procèssus istorics qui hican era question nacionau ath centre deras relacions internacionaus. Era persona d’Ebru Firat qu’ei un simbèu d’aquera question politica màger e deths sués enjòcs... 

Eth sué engatjament que ns’interpèla. Qu’ei un engatjament patriotic en Curdistan com curda e internacionalista com occitana, que rebat era pagèra democratica d’aqueth combat politic. Que s’i nòta tanben era participacion d’alemands, americans, francés e d’autas nacionalitats, ens P.K.K. e Y.P.G. Un moviment internacionalista qu’ei arreconeishut pera prensa internacionau e eths reportatges non mancan pas. Macron qui hè esfòrçs de comunicacion tà’s hèr lusir eth portrèit ens rapòrts teatralizats dab Trump, que tosseish tà’s hèr enténer en ahèr de Corèa deth nord, o encara ara tribuna der’O.N.U., qu’ei mut tà sortir Ebru Firat dera preson turca. Atau, com ditz er’avocata, « quan n’ètz pas jornalista, que’vs i deishan ... » (3). Electoraument non paga pas, en mestior de comunicacion tanpòc e com tot politicaire o intellectuau francés qu’ei en dificultat acarat ara question nacionau tà compréner e perpausar solucions democraticas, que sia dab Catalonha-Aran o Curdistan, e non parli pas d’Occitània.

« Que hè ua annada que shirgam, pr’amor no’ns responen pas, que s’agaça er’avocata. Quan vòi a Istanbol, non sòi pas quitament arrecebuda peth Cònsol ...» (4) Un aute còp de mes eth pòple curd qu’ei a un moment importent dera sua istòria, qu’a eth parat d’aver un Estat sus ua partida deth sué territòri nacionau, en tot estar acarats a un arrefús iraquian, turc e iranian. Un pas entàd Ebru Firat deth poder francés e deth sosten que seré un signe enviat ath pòple curd ena sua luta. Que seré tanben deths occitanistas un signe tàd amuishar qu’èm atentius aths drets nostes, un signe tà díser qu’Ebru qu’ei de noste tanben e que la volem a casa.

Pr’amor de tot aquerò que i a d’arrelatar d’ua faiçon o d’ua auta aqueth moviment de solidaritat esperat per Ma Casero e qu’ensaja d’entinoar per’associacion A.L.E.I.F. (Associacion tà libertat e enterajuda internacionau de hemnas), condicion màger tà hèr mautar eth poder francés e tà ns’i escàder en transferiment d’Ebru Firat.

Alan Sibé

(1) La Dépêche du Midi, 24 de seteme de 2017 (2) P.N.O. eth 9 de noveme de 2016, (3) La Dépêche ..., op. cit. (4) Idem. http://www.seedtag.com

Fòto : Captura d'ecran reportatge France 2

Dus joens a l'encontre de la diaspòra bretona

Nolwenn e Damien qu'ei un joen binòmi breton qui aima viatjar capvath lo monde a cada còp qui's parava. Que's lança dens un navèth desfís : tornar préner la lor sarpa tà navèras aventuras. Pendent los lors ancians periples, que notan qu'encontran tostemps un Breton on que sian. Que decideishen d'aviar lo projècte « Bretons des quatre vents », a l'encontre de la diaspòra bretona.

Lo duò qu'a dejà començat lo son viatge dab ua purmèra pausa a Barcelona. Qu'anaràn tà Nava-York, a San Francisco en passar per Buenos Aires e Bali. Qu'organiza a la fin de cadun deu son passatge dens un endret, eveniments entà perméter aus Bretons d'ua medisha vila d'encontrà's, e atau crear ligam sociau. Que realizan pertrèits, entervistas, fòtos, videos e articles tot au long deu lor periple d'un an suus 4 continents e mei de 15 país. Que podem dejà e d'ara enlà descobrir suu site bretonsdes4vents.bzh, un trentenat de pertrèits de bretons installats a Londres, Madrid, Sevilha, Lisbona, o enqüèra Reykjavik.

Que'us podetz seguir sus Facebook, lo lor blòg e sus Instagram.

Nolwenn e Damien qu'an lançat lo projècte sus la platafòrma de finançament participatiu Kengo.bzh tà finançar lo lor viatge tà Asia. A l'òra quan escrivem, sus un objectiu de 4 000 €, lo duò breton que recuelhó 1025 €. Que demora enqüèra 42 dias entà'us ajudar a realizar lo lor projècte dinc au cap !

Edito : « Un avenidor sorn ? »

Après la decision dels Britanics de tirar camin solets (a la suspresa generala), la decision des Estatsunidencs de causir un miliardari « populista » e content de l’èsser, los Franceses se tornan virar un pauc cap a lors afars. Per la drecha extrèma e la drecha, lo problèma sembla resolgut. Per l’esquèrra, es un pauc dificil d’i véser clar. L’esquèrra extrèma a son candidat, sostengut de raca-còr pels comunistas ; un èx-ministre del govèrn, èx-protegit del president de la Republica es « En marcha » e semblariá que, fins ara, rescontrèsse vents favorables. Demorava pas al Partit socialista e a sos qualques amics qu’a lançar una primària un còp capitada la mesa a l’escart del president, creditat, o cal dire, de sondatges tras que basses. Foguèssi maissant, diriái qu’avèm los sièis nans e una Blanca-nèu vestida de negre ! La paritat es en camin ! De tot aquò ne deuriá sortir un « salvador » capable de tornar metre lo Partit de govèrn sul camin grand... Ai qualques dobtes ! Es pas per autan que l’afar serà plegat per çò que l’Esquèrra, dins son ensems, se trobariá amb tres candidats e seriá un esplech se passavan lo primièr torn de l’eleccion presidenciala. Per far cort, desempuèi la crisi que comencèt en 2008, los òmes politics an decebut un electorat qu’aviá per costuma, dins sa majoritat, de pegar a un partit. Un rentièr votava a drecha, un obrièr a esquèrra... amb, de segur, de ciutadans cambiadisses.
Los govèrns successius an pas comprés o an pas volgut veire que la mesconneissença – lo mesprètz a còps – del « pòble d’en bas » podiá menar dins un primièr temps las gents a seguir de líders populistas e, qual sap, dins un segond temps a se revoltar. Elegits que s’arrapan a lors dos o tres mandats quand milions de ciutadans devon passar amb un milierat d’euros, aquò mòstra que tot es dubèrt... lo pièger tanben !

Andriu de Gavaudan

  • Publicat dens Éditos

Cronica D'una isla a l'autra — Singapor : una isla, una vila, un Estat !

La principala caracteristica de Singapor : sa diversitat. Sa populacion de 5,2 milions es constituida de Chineses (74 %), de Maleses (13 %), d’Indians (9 %) amb qualques autres. L’isla es situada a 137 km al nòrd de l’eqüator e al sud de l’extremitat mai meridionala de l’Asia en Malàisia. L’Anglés Sir Stamford Raffles i fondèt una colonia britanica en 1819 e foguèt primièr un comptador comercial. Pendent la segonda guèrra mondiala Singapor foguèt ocupat pels Japoneses, de 1942 fins a 1945. Winston Churchill descriguèt aquela ocupacion dins aqueles tèrmes : « lo desastre mai marrit e la capitulacion mai importanta de l’Istòria britanica ». Los soldats japoneses patrolhavan per las carrièras e tot lo monde se devián acocolar davant eles, si que non èran batuts.

Subscribe to this RSS feed

La Setmana

  • L'edicion papèr
  • L'edicion 100 % Numerica

Descobrir las auhèrtas

 

Papagai

Papagai es la revista occitana dels pichonèls. Prepausa cada mes doas istòrias, de jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr en rapòrt amb un dels dos 

+