Uei : 15/11/2018

« Que parli dab tu » / Parlem amassa, la lenga nosta au còr deus EHPAD

Au bèth miei de las tensions actuaus, los Establiments d’Aubèrgament tà las Personas Atjadas (EHPAD) que contunhan las lors animacions entà mantiéner los residents dens ua dimension sociau e assegurar lo lor plan-estar. Qu’ei lo cas dab lo projècte « Que parli dab tu », aviat per la Maison de las associacions culturaus bearnesas, l’Ostau Bearnés de Pau (64).

Mei anar mei, que s’espandeish lo dispositiu « Que parli dab tu »/Parlem amassa, qui pòrta la lenga nosta au dehens de las maisons de retiradas. Gessit d’un prumèr dispositiu « Parlem amassa » qui perpausa obraders de lenga dab los residents deus EHPAD, aqueth que va mei luenh enqüèra, en
formant lo personau medicau a la lenga. E los dus que son escadudas. Qu’ei l’Ostau Bearnés, en aliança dab lo CFPOC Navèra Aquitània, lo CIAPA (Comitat d’Intervencion et d’Animacion pour l’Autonomia), lo REBS (Hialat deus EHPAD Bearn e Soule) e dab lo sostien deu Conselh Departamentau deus Pirenèus-Atlantics qui ac perpausa. Dab un projècte de formacion sus 3 ans, que vòlen portar plan-estar aus residents, e tanben promòver lo plan-tractar, dens ua tempsada on la gestion umana deus EHPAD e vad mei anar mei peluda. Que vien tot juste d’acabà’s la prumèra sesilha de
formacion, e d’ací quauquas setmanas, los prumèrs beneficiaris que poderàn en.hicar lo bearnés en la lor vita professionau, auprès deu residents.

Un engatjament
La màger part deu temps, qu’èm virats cap a l’ensenhament e a la transmission taus joens, mes segur ne cau pas desbrombar los ajòus ! Utilizar la lenga dens ua mira sociau e medicau, qu’ei ua sòrta de mesa en practica de çò d’aquesit. A qué serviré la lenga autament ? Qu’ei precisament perm’or d’açò de qui l’aprenem : tà la har víver en la vita vitanta. E ac har dens un encastre sociau e uman que la ren mei importanta enqüèra. Lo mei sovent, quan parlan deus ancians, deus locutors naturaus, qu’ei tà evocar la vergonha e l’estanc de la transmission. D’uns que gausan quitament arcastà’us d’ac aver hèit atau, d’aver deishat anar. Qu’ei bèth temps adara de deishar per de bon totas aqueras consideracions, e l’Ostau Bearnés qu’ac a plan comprés. Uei lo dia, parlar en patoés, com dísen, que’u hè de ben, aus residents, alavetz n’i a pas a trantalhar : qu’ei lo noste ròtle d’emparà’s d’aquera problematica. E com d’ací 15 ans, haut o baish, aqueth tribalh n’aurà pas mei nat sens, qu’ei adara qui ac cau har. L’interès qu’ei sociau, uman e medicau prumèr. Mes taus mei pragmatics, que i a tanben un interès lingüistic de compte har entà nosautes. Qu’avem benlèu dejà apielats quilomètres de bendas magneticas de collectatges, mes los mei avisats que ns’ac dísen sovent  : Aqueth tribalh d’arrecaptatge de la lenga qu’ei shens fin, e tostemps profitable.

Lo plaser, enfin
S’i pòt ajudar au mantién de la memòria aqueth tribalh, qu’i podem véder tanben ua grana escadença entà préner plaser a manejar la lenga. Au bèth miei deus residents, n’i a pas nat jutge. Quan demandan taus animators, tots qu’ac dísen qu’ei ua grana safistaccion. Qu’avem encontrat a Frederic Handy, agent de desvolopament a l’Ostau Bearnés, qui maneja tot aquò :

La Setmana  — Que i avè lo dispositiu « Parlem amassa » adara que i a « Que parli dab tu », on e n’ètz uei lo dia ?
Frederic Handy — « Que parli dab tu » qu’ei ua navèra etapa, qu’ei la partida formacion, mes en medish temps que perpausam tostemps aus animators ua intervencion mesadera en lenga. Qu’ei ua beròja escaduda, qu’ac cau díser  ! Tà la formacion, qu’ei lo CFPOC Navèra Aquitània qui s’ac vira com cau e n’i a pas nat chepic a perpaus d’aqueth subjècte, mes qu’èm vertaderament cuentats a perpaus deus benevòles de las animacions mesaderas. Qu’ei ua frustracion, pr’amor qu’ei un projècte qui avança e qui’s desvolòpa com cau, e que mancam de monde.

LS  — Qu’ei hèit taus residents prumèr, mes taus salariats formats com taus benevòlas, qu’ei tanben un benefici ?
FH  — Qu’ei un vertadèr plaser taus qui aiman la lenga, solide, mes qu’insistim sus l’importància de la lenga taus residents. Hèra que son desarrigats : Que deishan l’ostau, que deishan las tèrras, çò qui ei quauquarren de hèra penible. E la lenga qu’ei un element hòrt de la lor cultura, qu’ei la lenga mairau, qu’an sovent sufèrt de la deishar a l’escòla, donc tad eth qu’ei important de la tornar trobar, e de tornar trobar ua identitat, au demiei d’ua institucion qui n’ei pas tostemps agradiva, que sabem las dificultats deu personau...

LS — Justament, la manca de mejans, de personau au dehens deus EHPAD, qu’ei un empach, que’n parlatz sus plaça ?
FH — Dab los animators sovent, mes que pertòca sustot lo finançament de las animacions. Dab los suenhants, n’ei pas tròp abordats pr’amor au moment de las formacions, que’ns concentram sustot sus la lenga. Dab los directors, que pòt aparir, pr’amor qu’ac cau díser, la moneda que hè hrèita, e a còps que’s pausan la question s’ei vertaderament utila aquera formacion quan caleré guardar los sòus tà auta causa.

LS  — N’ei benlèu pas ua potinga, mes l’interès medicau que sembla aquesit uei lo dia ?
FH  — Jo que disi que n’ei ua, potinga ! Qu’ac torni díser, lo monde qu’an subit un traumatisme vertadèr en pèrder la lenga. E quan un suenhant, un animator o un medecin que parla bearnés, que son espantats  ! Qu’ei un plaser qui torna. Qu’ei ua petita potinga. E que i a tanben las vertuts terapeticas taus monde qui an degenerescéncias com Alzheimer. En seteme passat que comencèn donc las prumèras sesilhas de formacion, dab un vintenat de personas. Cap a la creshénça de las demandas d’inscripcion, d’autas que seràn perpausat augan. Aqueras formacions que pòden estar presas en carga peus plans de formacions individuaus e d’enterpresas.

Joan-Nadau Commères

Entervista de Frederic Handy en audio ací

Inf. : Mei d’entresenhas sus www.ostaubearnes.fr o au 05 59 30 60 34. L’entervista sancèra sus www.radiopais.fr — Fòto ©DR

Subscribe to this RSS feed

La Setmana

  • L'edicion papèr
  • L'edicion 100 % Numerica

Descobrir las auhèrtas

 

Plumalhon

Plumalhon es un magazine pel 8-12 ans. Prepausa cada mes dos reportatges sus de tèmas d'actualitat, sus de países, d'animals... Prepausa tanben de BD, de jòcs e 

+

Capture decran 2017 11 28 a 11.48.12

Papagai

Papagai es la revista occitana dels pichonèls.
Prepausa cada mes istòrias, jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr 

+