Uei : 17/11/2017

Papagai n° 181

Papagai qu’ei lo petit hrair de Plumalhon (taus 8 – 12 ans), que s’adreça meilèu aus pichons de 4 a 8 ans. Lo vòste pichon que poderà legir istòrias, contes, bendas d’imatges, har jòcs, e tot aquò en gascon e en lengadocian. Que podetz tornar trobar las istòrias de Papagai en version audio en lengadocian e en gascon. 

Dens aqueth numèro, que perpausam au vòste mainatge de dessenhar un gahús dab un drin d'ajuda. Que'ns podetz enviar lo son dessenh si ac vòu que sia publicat ací, sia en l'enviar a l'adreça postau : Vistedit BP 50486, 64238 Lescar, sia per mèl a l'adreça : This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it..

Aquiu los purmèrs dessenhs que vienem de recéber : 

 

chot2

 

gahus2

 hibou Manoa 1

 

FullSizeRender 4

 

Sons taus abonats

Papagai n° 180

Papagai qu’ei lo petit hrair de Plumalhon (taus 8 – 12 ans), que s’adreça meilèu aus pichons de 4 a 8 ans. Lo vòste pichon que poderà legir istòrias, contes, bendas d’imatges, har jòcs, e tot aquò en gascon e en lengadocian. Que podetz tornar trobar las istòrias de Papagai en version audio en lengadocian e en gascon. 

Sons taus abonats

Andriu de Gavaudan : « Quand a caud, a set ! »

Contunhi un pauc sus las expressions que s’emplegan sens article, aqueste còp amb lo vèrb aver en seguint lo Chatbèrt qu’es generalament de bon conselh. Ne balhi qualques unas : d’aver set, talent, caud, freg a aver çaganh, disputa, etc. ne manca pas ! Aquela sopa a gost de rança. — A pas sason de trabalhar l’òrt (per çò qu’es tròp sec). — I a pas fuòc (= I a pas prèssa).

Lo Chatbèrt s’acantona pas a far o aver. La meteissa contruccion se pòt trobaar amb d’autres vèrbs :

Lo tondeire de cans [...] cercava practica... — La merluça m’a donat set. — En s’amusant, los dròlles metèron fuòc al palhièr.Aviá pas perdut temps, lo tipe ! — Quora prenètz vacanças ? — E mai foguèssi cambacort, te tenguèri pè tot lo camin.

P.S. L’amic J. Taupiac me ditz qu’el a totjorn ausit : èsser jorn, èsser nuèch e non pas far jorn, far nuèit.

Fonts : Chatbèrt (Ramon). Questions de lenga (1983). Romieu & Bianchi. Gramatica de l’occitan gascon contemporanèu (2005). Loís Alibèrt Gramatica occitana.

Papagai n° 158

Papagai qu’ei lo petit hrair de Plumalhon (taus 8 – 12 ans), que s’adreça meilèu aus pichons de 4 a 8 ans. Lo vòste pichon que poderà legir istòrias, contes, bendas d’imatges, har jòcs, e tot aquò en gascon e en lengadocian.

Literatura : Joasiana Ubaud nos porgís una reflexion sus l'estetica païsatgièra

Se tracha d'una segonda edicion de l'obratge, justificada per la demanda fòrta del public que la primièra foguèt lèu agotada. Aquesta es estada a pro pena augmentada talament la precedenta èra ja complèta. Just i foguèt portat qualques mesas a jorn. Una actualizacion necessària que, coma o fa condreitament remarcar l'autora, las sciéncias avançan cada jorn un pauc mai.

De mercés a n'aqueste obratge, mas tanben a las conferéncias e autras formacions que Joasiana Ubaud prodiga davant de publics de professionals o d'amators dels païsatges, fa temps que l'autora sensibilisa a la salvagarda dels païsatges miègterranencs. Aquesta contribucion a la transmission de la cultura païsatguièra miègterranenca es pas totjorn aisida de prepausar. L'autora o sap ben pro qu'es de contnh confrontada a d'elegits o de professionals del sector que sovent se trachan d'aquel patrimòni coma d'una figa. Atanben, li arriba condreitament de parlar d'incultura de la part dels decideires uniformisaires que matrassan cada jorn un pauc mai lo nòstre environament familièr.

L'escarniment benlèu mai visible d'aquelas politicas dessenadas de subtitucion païsatgièra se vei sus las ribas de Miègterrana, mas tanben al delà. Joasiana Ubaud balha l'exemple significatiu de la tissa qu'an pres Comunas e Conselhs Despartimentals de transplantar, dins gaireben totes los giratòris rotièrs, d'olivièrs venguts d'Espanha o de Portugal. Arriban a ne carrejar fins en Albigés e benlèu plan pus naut. L'autora ne fotografièt un en Bigòrra !

Aqueste libre de Joasiana Ubaud es un obratge de sensibilizacion a la lectura del païsatge miègterranenc. Se pòt enfaciar coma un manual d'engimbradura païsatgièra. Es una contribucion a la preservacion de l'identitat miègterranenca d'una part d'Occitània. D'alhors, l'autora fa de longa l'anar-tornar entre lenga, literatura e botanica. Grand gaug qu'agèm de gaitas coma ela per velhar a n'aquel patrimòni, a n'aquela cultura milenària d'alestiment païsatgièr. Nos devem totes sasir d'aquestas coneissenças e demorar vigilents a una lectura, mas subretot a una escritura, occitanas dels païsatges nòstres.

Aqueste libre es un long viatge en Provença e Lengadòc-Bas. Una visita menimosa, facha a passes menuts de flandrin. Joasiana Ubaud nos convida a levar lo cap e regassar de longa quand traversam lo campèstre miègterranenc. Causa que siem de mens mens acostumats de far. D'un autre latz, cal ben reconéisser qu'a l'ora de l'automobila, la causa es pas mai possibla en defòra d'unes moments dedicats.

L'obratge apren a legir l'istòria dels sitis. Cada associacion arbre/airal exprimís un messatge daissat per lo, o per la, que caussiguèt l'esséncia per l'endrech. Que siá aièr o d'uèi, l'acte de bartir e de plantar es pas jamai estat neutre. Carrèja totjorn una significacion que s'adreiça als vesins coma a las generacions futuras.

Tot al long de l'obratge, Joasiana Ubaud recorrís als autors occitans per illustrar e quelques còps venir sosténer sos dires, afortir una assercion. Aquel biais d'enfaciar son trabalh es pro unic. Es segurament la sola etnobotanista a aver una coneissença tan prigonda de la literatura nòstra. Per cada arbre presentat, marcaire social o d'usatge, balha una patrocada de citacions literàrias. Sa paleta d'autors es immensa, incluís totas las epòcas e totes los genres literaris, emai se, plan solide, la poesia i es predominanta. Atal, aquel libre de botanica es, causa inesperada per aquela mena d'obratge, remirablament mirgalhat de verses e dichas popularas. Son erudicion tocant gaireben totes los domènis de la cultura occitana li permet de cavar prigond sos estudis païsatgièrs, tant es vertat que la botanica, coma totas las autras sciéncias, se pòt pas isolar. En filigrana i a tanben qualquas amiras istoricas tocant lo país.

Aquel libre es un obratge de vulgarizacion que parlarà a totes, ensenharà a totes. Es un libre d'educacion populara, un obratge d'esvelh e de salubritat publica a metre dins totas las mans dels aprendisses païsatgistas. Es de plànher que d'autres estudis, dins maites domènis de l'activitat umana, siaguen pas menats coma Joasiana Ubaud mena sas recercas dins lo domèni etnobotanic. Son libre es lo plaidejat d'una avocata del maïsatge miègterranenc autentic. L'autora s'insurgís contra la politica del tot-torisme quand aquesta es unicament apevada sus l'artificialitat e la negacion de la cultura autoctòna. Atanben, son libre es un requisitòri energic contra la farlabica dels païsatges engimbrats per de sembla engenhaires païsatgistas que coneisson pas las possiblitats que balha l'arcolan de la vegetacion miègterranenca. Joasiana Ubaud convida las gents d'alestir armoniosament lo païsatge miègterranenc tal coma se faguèt desempuèi quasi l'Antiquitat, amb, a l'epòca, l'introduccion en Occitània d'esséncias novèlas.

D'uèi, a voler far exotic e a voler a tot pèrdre importar d'arbres estrangièrs jos nòstre cèl, n'i a que s'i copan lo nas. L'autora balha l'exemple significatiu del palmièr en Lengadòc-Bas. Aquela tissa de voler aver mai de palmièrs sus las avengudas de Montpelhièr que sus las de Sevilla, còsta car als contribuables Clapassòls. Per cas d'ivèrn un pauc mai freg que los autres, los gastes son importants, quand es pas l'ecatomba. Semblariá que n'i a qu'an pas páur d'escometre sus lo rescalfament climatic ! Que lo palmièr siá pas completament adaptat a las regions occitanas miègterranencas, los promotors de la Florida occitana s'en chautan coma d'una pimpanèla. Dins aqueste obratge, Joasiana Ubaud denóncia de longa lo « qué-que-siá-ont-que-siá ». Parla d'impostura.

Se pòt pas parlar d'aqueste « D'arbres e d'umans » sens parlar de las illustracions iconograficas. Las fòtos, totas de color, son de l'autora. Son estadas presas a las quatre sasons per mostrar los diferents cicles de la vegetacion. Aquestas venon completar las demonstracions escalcidas dins l'obratge. N'i a una soma considerabla e son totas lisiblas del primièr còps d'uèlh.

Dins un estil personal, amb un anar permanent entre sciéncia e literatura, Joasiana Ubaud nos ofrís una reflexion positiva sus nòstra cultura e nòstre biais d'enfaciar lo monde. Nos porgís de qué soscar a nòstras relacions amb l'arbram. Es un libre que liga « sciéncia e consciéncia ».

Inf. : « Des arbres et des hommes »  de Josiana Ubaud — Edicion Edisud. Acabat d'imprimir en abrial de 2017 — 364 paginas.

 

Sèrgi Viaule

Edito : « Vestit de probitat candida… »

Eleccion presidenciala… Lo temps se sarra mas es pas per aquò que ne sabèm mai. I a pas que los fans d’un o de l’autre candidat que sabon ont penjar lor lum. Ne demòran ça que i a un fum que son descorats d’entendre pas que de proposicions demagogicas o utopicas. I a los que son per una seisena Republica, los que son per una « França als Franceses de soca », los que son per l’union de la carpa e del lapin, etc. Mas es malaisit per eles de far de promessas autrament qu’a la mòda vièlha : « quand serai elegit… » Coma los mèdia s’interèssan subretot als peisses gròsses, aquestes se venon incrustar sul fenestron mentre que, de quora en quora, vesèm aparéisser los « petits » en imatges subliminals que nos venon rapelar que l’egalitat fa partida da la devisa exagonala… en teoria ! L’òme de l’eissarpa roja nos vòl demostrar que l’esquèrra es pas l’enemiga de la modernitat e malhums socials e ologramas, per exemple, son meses a contribucion. Son concurrent, d’un classicisme de bona lei, a empruntat als Estatsunidencs la « man drecha sul pitre » quand escota o canta l’imne nacional. Lo caganís candidat a l’avantatge suls autres d’èsser un novèl vengut en politica e li pòdon reprochar pas que son passat de banquièr mas, dins un mond qu’a fach son dieu de la moneda, sembla pas redibitòri… Los dos candidats de drecha que se presentan, cadun vestit de probitat candida e de lin blanc, se dison victimas de « gabinets negres » que complòtan per los empachar de tornar França al pòble e de redreçar lo país. Cadun jòga a sa faiçon de l’immunitat parlamentària que los presèrva dels jutges. Curiós país ont un « panaire d’irange » es condemnat sul pic a las galèras e ont un òme – o una femna – pòt far valer son immunitat o sa presompcion d’innocéncia per preservar sa « pichona entrepresa » !

Andriu de Gavaudan

  • Publicat dens Éditos

Presidenciala : per François Asselineau, las lengas « dislòcan » França (VIDEO)

Lo candidat « gaullista » e partisan del Frexit denóncia la temptativa de ratificacion de la Carta europèa e... cita los confraires del Jornalet en passant.
L'Union Populara Republicana (UPR) del sénher Asselineau reïvindica 18 000 sòcis. Lor líder, qu'a obtengudas sas 500 signaturas (sorsa France Info) prepausa un « programa de liberacion » a l'electorat. Aquò passarà especialament (quita pas d'o dire) per una sortida de l'Union europèa. Pasmens, en mai de l'UE, sembla que lo sénher Asselineau se siá trobat un novèl enemic : las lengas ditas regionalas. Dins una de sas nombrosas videòs disponiblas sus sa cadena YouTube, denóncia la responsabilitat de la Carta europèa dins una eventuala dislocacion de França. Aquela vidèo es tirada d'una conferéncia titolada « las euroregions e l'objectiu dels retalhatges territorials en França » e foguèt postada lo 3 de genièr.

Per çò far s'apièja sus la sequéncia mancada de la Carta. Al moment de la decision del Senat de blocar lo procèssus de ratificacion (l'an passat) sembla s'espaurugar d'una manifestacion del movement alsacian Unser Land que se debanèt als lendemans de la decision senatoriala e se semblèt tanben espaurugar de la quita existéncia del Jornalet. Un jornal « qu'ensaja de se desvolopar » e qu'es fargat « en occitan dins lo sud de França »... Calrà primièr precisar al sénher Asselineau que lo Jornalet existís dempuèi cinc ans (longtemps abans la decision senatoriala) e qu'es fargat dempuèi Barcelona amb de correspondents benevòls sul terren. 

Seguís una longa tirada suls efèits desastroses d'una eventuala ratificacion en espiant l'exemple dels vesins espanhòls. Asselineau fa l'amalgama entre ratificacion de la Carta europèa e procèssus independentista en Catalonha. Parla de l'armada prèsta a intervenir en Catalonha en cas de proclamacion unilaterala d'independéncia e preten que la Cort constitucionala auriá autorizat l'armada a « tirar a balas realas suls independentistas »... sens citar cap de sorsa.

Asselineau tornèt puèi suls efèits de la Carta en citant l'arrèst del Conselh constitucional pretendent que menariá a una dislocacion d'un país « de 1 500 ans d'atge ». Preten que Nicolas Sarkozy, d'escondon, a fait en sòrta qu'aquela « inconstitucionalitat » desaparesca... en fasent adoptar l'article 75-1 ! Causa curiosa quand se sap que, juridicament, aquel article es purament decoratiu. Empachèt pas lo sénher Asselineau de considerar lo gèst de Nicolas Sarkozy coma de « traïson nauta » ! Aquela devisada a lo meriti d'èsser clara sus un punt : François Asselineau es pas favorable al desvolopament de las lengas ditas regionalas dins lo territòri de la Republica. Pel demai, serà als electors de jutjar.

Extrèit video de la conferéncia

Clamenç Pech

L'artista Laurenç Cavalié au COMDT los 22 e 23 d'abriu

Lo Centre occitan de las Musicas e Danças tradicionaus qu'arculherà a l'artista Laurenç Cavalié la dimenjada deu 22 d'abriu. Lo cantaire deu grop Du Bartàs que perpausarà un estagi a l'entorn de la canta lengadociana e un concèrt.

Dissabte lo 22 d'abriu, Laurenç Cavalié que harà un concèrt en solo, pendent lo quau que s'acompanharà d'instruments deus excepcionaus, com percussions vegetaus, tambors ancians e ua maisherar d'aso. Lo cantaire qu'escriu musica de balèti on se mescla mitologia locau e subjèctes d'actualitat (monde de la finança) tot aquò en lenga nosta e sus ritmes tradicionaus e experimentaus.

Qu'animarà un estagi lo 22 e 23 d'abriu sus la canta lengadociana e que perpausarà un tribalh sus enregistraments de cantas collectadas dens Aude dens las annadas 2000. Cantas de familha, deu vilatge, deu carnaval, de la missa, de las hèstas, subjèctes de canta rics qu'ac averetz comprés, qui permeteràn aus estagiaris de tribalhar sus la musicalitat de la lenga e la soa cadéncia particulara.

Inf. : COMDT, 5 arrua deu Pont de Tounis — 31000 Tolosa — Tarifa concèrt, 13 € (redusit 8 €, a gratis taus mensh de 12 ans) — Tel. : 05 34 51 28 38 — Corric : This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

  • Publicat dens Culture
Subscribe to this RSS feed

La Setmana

  • L'edicion papèr
  • L'edicion 100 % Numerica

Descobrir las auhèrtas

 

Papagai

Papagai es la revista occitana dels pichonèls. Prepausa cada mes doas istòrias, de jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr en rapòrt amb un dels dos 

+