Uei : 17/11/2017

Finançament participatiu tà la sortida de « Tralhaires » en filme e CD

Lo fotografe etnològue Felix Arnaudin qu’immortalizè a la fin deu sègle XIXau-començar deu Xxau, los paisatges de la Hauta-Lana, en memòria sus pellicula. Malurosament mei trufat que sostienut dens lo son procediment, Félix Arnaudin que coneishó ua consecracion postuma. Lo compositor e cantaire Joan Francés Tisnèr que decidí de har vàler l’òbra deu landés. Dens lo son espectacle, « Tralhaires », que declina sus fotografias en negre e blanc d’Arnaudin, cantas, condes, arreproèrs, e l’ensemble que balha paisatges sonòrs...

Legir l'article sancèr ací 

Lèu la sortida de « Tralhaires » en filme e CD ?

Lo fotografe etnològue Felix Arnaudin qu’immortalizè a la fin deu sègle XIXau-començar deu Xxau, los paisatges de la Hauta-Lana, en memòria sus pellicula. Malurosament mei trufat que sostienut dens lo son procediment, Félix Arnaudin que coneishó ua consecracion postuma. Lo compositor e cantaire Joan Francés Tisnèr que decidí de har vàler l’òbra deu landés. Dens lo son espectacle, « Tralhaires », que declina sus fotografias en negre e blanc d’Arnaudin, cantas, condes, arreproèrs, e l’ensemble que balha paisatges sonòrs. Dab aqueth procèssus creatius, JF Tisnèr que vòu questionar la transmission de la cultura e deu patrimòni immateriau atau com l’importància deu collectatge. Sus l’empont, l’artista qu’ei acompanhat per Jakes Aymonio a la votz, a las guitarras, a las creacions e difusions video, François Dumeau au sintetizader modulari e generacion de sons dirèctes e Domenja Lekuona au tèxte e a las difusions video. L’artista qu’a un projècte en cap, perpausar « Tralhaires » devath fòrma d’enregistrament sonòr e filmat. Entad ac har, qu’a causit de har aperet a Zeste de La Nef.

« Lo perqué lo concèrt multifonic Tralhaires ei recebut dab un hòrt interès pertot on lo jogam. M’arribè l’enveja de dar au men torn un traç sonòr e en imatges d’aqueste concèrt qui s’apelha de fòrmas divèrsas quan lo tribalham per Provença o Peitau, Vascoat o Catalonha. Qu’ei lavetz trenat dab modalitats de l’occitan diferentas deu gascon e d’autas lengas, deu francés au basco en passar peu catalan », çò escriu JF Tisnèr entà explicar lo son projècte. L’enregistrament audio de l’espectacle que’s hasó en deceme de 2016, lo filmatge en març de 2017 (per Piget Prod). Los còsts totaus deu projècte que son estimats a 19 117 euros. JF Tisnèr e la soa equipa de l’associacion Lo Nau que financèn 70 % de la soma, e que hèn aperet au finançament participatiu entà la rèsta. Lo finançament participatiu de Zeste que serà obèrt pendent drin mensh de 70 dias.

p11 tralhaires

Inf. : https://www.zeste.coop/fr/decouvrez-les-projets/detail/tralhaires-de-j-f-tisner Site : http://www.joanfrancestisner.com Data a viéner : 13/01/18 a Salias, sala deus Congrès.

  • Publicat dens Culture

L'Istòria de las Lanas capvath gravaduras, per Jean-Jacques Taillentou

L'associacion Ací Gasconha, qui tribalha a la promocion de la lenga nosta en lo Baish-Ador, qu'organiza conferéncias mesadèras. Aqueth dimèrcs 8 de noveme, Jean-Jacques Taillentou, president de la societat Borda a Dacs (40) (patrimòni de las Lanas) que presentarà « Les Landes, voyage à travers la gravure ».

Jean-Jacques Taillentou qu'ei l'autor deu libe deu medish nom (Ed. Cairn). « Las Lanas qu'an tostemps atirat los viatjaires deu passat peu son imatge de territòri desconegut e sauvatge, poblat d'òmis e de hemnas au mòde de vita jutjat estranh. Atau, despuish lo sègle XVIIIau, geografes, escrivans, jornalistas, artistas... que's son empressats de córrer aqueras tèrras entà tornar transcríver peus mots e l'imatge las lors observacions ». Lo libe qu'amassa ua causida de gravaduras deu sègle XVIIIau au començar deu Xxau, classadas per tematicas : los mestièrs landés, las tèrras ruraus e boscassèras, las figuras landesas, las credenças, las curiositats e un panorama arquitecturau de las vilas e vilatges landés ».

Jean-Jacques Taillentou qu'ei tanben l'autor de « L'Almanach du Landais 2018 » (Ed. CPE, 2017), « Histoire des naufrages sur le littoral landais » (Ed. Des Régionalismes, 2014) o enqüèra de « L'Histoire du Marensin : de l'Antiquité à la Révolution » (Ed. Des Régionalismes, 2003).

Inf. : 18 òras 30 au Centre Culturau Tivoli, 27 arrua d'Euskadi, 64600 Anglet — Tarifa : 2 €.

  • Publicat dens Culture

Los Machacuus

Expausicion a Castèths (Maransin) au parat de las Jornadas deu Patrimòni. Espiada sus las ancians linhas deus camins de hèr « economics » capvath las Lanas de Gasconha.

Dens las Lanas, la tostemps valenta associacion Memòria en Maransin tribalha dempuish pausa a l’istòria industriau de la contrada (arrosia, machinaires, hargas) dab expausicions e filmes. A Castèths, lo dissabte 16/09, que presenta (espaci Émile Vignes, 14h30) un navèth filme sus l’istòria deu camin de hèr La Luca-Sent-Gironç (35 quilomètres), aperat eth tanben lo « Machacuu » com tan d’autas petitas linhas de las Lanas de Gasconha. Enregistrats preus Michel Lamolie e Pèir Laforie, qu’enteneràn pro de testimoniatges esmavents pr’amor la linha barrèt sonque en 1979 (detalhs sus http://www.castets.fr/ ).

Que las aperavan oficiaument « vias ferradas d’interès economic ». Aquera linha La Luca-Sent-Guironç, un chic au nord D’Acs, qu’estó començada en 1890 (La Luca-Linsa) puish acabada en 1909. Qu’emplegava hòrt d’obrèirs, mecanicians, manòbras o òmis de pena com totas las autas petitas linhas conectadas a la gran linha feroviara Bordèu-D’Acs-Baiona, installada devath lo Second Empèri, en 1857 exactament.

Man d’òbra

Qu’èra lo temps on s’espandivan los pinhadars de pins maritimes (Pinus pinaster) dont la husta èra hòrt demandada per las activitats ligadas a la revolucion industriau : gema per la quemía, bòi d’òbra per taulats, per carpentas e hustage en generau, bilhons per sostiener las galerias de las minas de carbon o de hèr, en França, en Anglatèrra o País de Gallas o quitament en Espanha. Quasiment cada vilatge avè la soa segueria o la soa destilleria o « olièira » per transformar l’arrosia o lo galipòt. E, se i avè bròs tirats per mulas per portar los bilhons de las copas dinc a la seguerias o las barricas de gema dinc aus talhèrs de transformacion, qui avè tanben hòrt de petitas garas o estacions (aperadas sovent « haltas » dens lo jargon ferroviari) per cargar los vagons e aviar carreis pesucs dinc a las grans garas o dinc aus pòrts de Bordèu o de Baiona (Lo Bocau d’Ador). Aquò hasè pro de man d’òbra emplegada. Las Lanas de Gasconha, per ruraus e paisanas qu’estossin vertadèirament, qu’èran tanben ua region industriau. Dab, a còps, grèvas e susmautas quan trucavan la crisa, mes qu’u aute ahar…

Un chic de cent ans a – disem decap a 1914 – qu’èra donc lo temps deu « maximum ferroviari ». Los òmis de la fin deu sègle XIX qu’avèn credut au chivau vapor e multiplicat las linhas. Qu’èra lavetz lo « progrès », com disèn. Aqueths camins d’un navèth genre que tiravan lo mei dret possible e que desenclavavan los vilatges. Nat candidat a ua eleccion cantonau qui ne gausava presentà’s shens un projècte de linha ! E que bastín garas, ponts, (dens las Lanas sablosas briga de tunèls, segur…) o maisons de garda-barrèras. Que cavèn trencadas e qu’adobèn espacis de triatge. Aqueras installacions emplegavan pro de monde : òmis d’equipa per entertiéner las vias, emplegats barrejats e « aristocratas » de la conduita dont l’aunor èra de « har l’òra ». Arrespectar l’arrelòtge qu’èra sacrat ! Solide, qu’èra au servici de l’industria ligada a la seuva lanusqueta.

Malhum

Per tornar au temps on « lo trin espiava passar las vacas », ne manquitz pas, se vos estancatz a Bordèu, d’anar véder la mapa deu gran hall de la gara de l’anciana Companhia deu Mieidia. Qu’i vederatz la densitat deu malhum aquitan. De Sent Sefrian (Lanas girondinas) estant – on demòran tostemps barrats los talhèrs ferroviaris e on ua vielha motriça aten la mort definitiva, arrosegada per la rovilha – que podèvan anar a Paris per Ostens e Beautiran. Qu’i avè ua linha deu Mont au país deus « Parropians » (chafre deus abitants de Sent Sefrian) per Lucsèir, e la « halte » o arrèst deu quartièr de Houaste a Sòra. E l’abat Cesari Daugé (1858-1945), lo celèbre felibre d’Aire, eth, que hadó la soa Camada en Italia, decap a 1899 o 1900, en préner lo trin a Aire-sus-Ador, cap a Tarba, puish Tolosa, Marselha, e tutti quanti.

Adara, qu’an transformat las vielhas linhas en pistas ciclablas (n’es pas ua maishanta idèia) o que las an isoladas malastrosament de las granas. E seré estat vertadèirament ua peguessa, per exemple, de guardar lo ligam entre l’Ecomusèu de las Lanas de Gasconha a Marquèsa (Sabras) e Laboèira ?

Uei, se voletz anar deu Mont (de Marsan) a Nerac o Agen en préner lo trin per – comportament « ciutadan », com disen – estauviar l’emission de CO2, qu’es ua aventura. Que cau dus o tres òras en passant per Bordèu (espiatz suu site de la SNCF) o que’vs prepausan de préner l’autobús… Egau ! siitz rassegurats : dab las futuras linhas de grana velocitat que ganharatz au mensh ua òra tà anar a Paris ; que serà ua brava compensacion, probablament un chic carestiosa totun. Egau, n’i èm pas enqüèra…

Qu’èra tota ua epòca, aqueth temps deus « machacuus » mes aqueth monde d’activitat e de solidaritat que comencèt la soa longueta agonia dens las annadas 1960-70, per har simple.

Qu’abandonan lavetz los camins de hèr « economics » pr’amor, ce disen, ne son pas rentables. La rota que triomfa e que darrigan los ralhs o qu’i deishen creisher brosta e tusta. Adara qu’es lo trafic pèc deus camions e qu’apareishen los entrepaus de logistica au ras de las autorotas…). Lo passerís rotièr macha un chic pertot las cauçadas e hè creisher lo dangèir. D’auguns que serén a arregretar lo temps deus « machacuus ». Anem ! Que m’arrèsti percé vau belèu plorar suu temps deus calelhs e de la marina a vela…

Joan-Jacmes Fénié

Document JJ Fénié : Au temps de la vapor, que calè machar per que lo machacuu marchèssi com cau !

 

Ràdio País Lanas-Baish Ador qu'ei creada !

Dissabte matin, un cinquantenat de personas que vienón assistir a la creacion de la navèra associacion de Ràdio País en las Lanas, Ràdio País Lanas-Baish Ador.

Que serà lo dusau còp que la ràdio en lenga nosta s'installe sus las tèrras landesas, arron un purmèr ensai un quinzenat d'annadas a. A l'epòca, problèmas de difusion recurrents e manca d'emissions sus l'antena qu'avèvan abracat l'aventura. Totun, un vent de motivacion e d'excitacion que's hasó sentir a Soston au demiei deus participants de tot atge.

L'acamp que comencè per ua presentacion generau de la Ràdio. De la soa federacion purmèr, qui gereish los aspèctes tecnics com l'installacion de l'antena, de l'emetedor, la mantenença annau (divèrsas facturas e demandas de frequéncias, enter autes). Lo navèth president de l'associacion de Ràdio País, Alan Castagnet (entervista video ací-junt per Joan Nadau Commères de Ràdio País), qu'insisteish sus l'importància de la creacion d'ua associacion, a maugrat deu ròtle màger de la federacion dens la vita de la ràdio : « l'associacion e los sons nombrós sòcis, qu'amuishan que i a ua grana demanda sociau dens un endret e que pòt facilitar las causas. En mei d'aquò, que cau difusar causas sus las ondas, crear cronicas, emissions ».

Silvan Carrèra, cargat de la programacion a Ràdio País, que partatgè la soa experiéncia e conselhar sus las divèrsas possibilitats de trobar endrets estrategics tà installar l'antena. « Que cau contactar lo Conselh Departamentau de las Lanas, las comunas, que'us cau encontrar tà lhèu har partenariats dab eths. Que cau perpausar 4 òras de programas cada dia tà beneficiar de las divèrsas ajudas financèras, çò qu'apèran Programa d'Interès Locau (PIL). L'avantatge ací, qu'ei que n'i a pas ua saturacion de difusion au contra de Tolosa per exemple ».

« L'endret estrategic » on apitar l'antena qu'estó subjècte a debat enter los participants. « Que caleré au mensh 4 antenas entà cobrir lo departament de las lanas. Au Baish-Ador e au sud de las Lanas, que cau aucupar aqueth terrenh purmèr, çò digó Alan Castagnet. Quitament se n'avem pas nada moneda peu moment, e qu'ua antena còste enter 30 e 40 000 €, ne cau pas aver paur de lançà's ».

Lo prètz de l'adesion a l'associacion qu'estó decidit a 15 € per las personas fisicas e las associacions.

Los membres deu Conselh d'Administracion qu'estón elejuts au nombre de 9 (dont Bernat Dauga d'Ací Gasconha, Lucia Albert de Pit Produccion e Miquèu Baris de Gascon-Lanas), e l'acamp qu'estó seguit per la purmèra amassada deu CA de l'associacion Ràdio País Lanas-Baish Ador. « Qu'ei ua question de subervita de la lenga gascona qui ei a morir. La ràdio qu'a un ròtle important, que permet de véder que la lenga e pòt estar utilizada dens la vita vitanta. Que permet de sociabilizar la lenga », çò nse digó Pèir, navèth membre deu CA.

Lydie (Fòto LS) que vienó de Dacs entà assistir a l'acamp de la navèra associacion. Que'ns contè lo son bonaür de poder enténer gascon a la ràdio : « Que preni cors d'occitan despuish annadas dab lo Jan Maisonnave. La purmèra ananda, que'm digó “ Be parlas plan ! Mes çò d'important, qu'ei d'enténer la melodia de la lenga ”. Un dia, qu'encontrèi a monde de Ràdio País sus un trepader, que hasèvan la lor promocion pendent ua manifestacion a Tolosa. Que'us soi anada encontrar e despuish qu'escoti la ràdio en streaming sus internet ». Lydie que hè partida de l'associacion deu Cafè Gascon qui organiza cada mes encontres a l'entorn de la lenga nosta a Dacs : « Lhèu technicians de Ràdio País poderén viéner assistir e ns'enregistrar pendent un deus acamps qu'organizam ? Que poderé estar ua emission de las interessantas tà la ràdio ! ».  

La purmèra amassada deu burèu de Ràdio País Lanas-Baish Ador que's debanarà lo 13 d'octobre.

  • Publicat dens Culture

Ràdio País lèu dens las Lanas ?

Un grop de quauques militants associatius convençuts qu'organizan lo dissabte 2 de seteme (a 10 h), ua amassada constituenta de l'associacion de sostien a Ràdio País en las Lanas e en Baish Ador. L'amassada que's debanarà a Soston a la sala Résano (arrua de Moscou, 40140 Soston).

Tau grop, ua ràdio en lenga nosta que seré un utís de compte har tà la socializacion e l'espandiment de l'occitan. Pendent l'acamp, l'associacion de sostien que serà presentada peu sons purmèrs membres, puish que serà constituit lo Conselh Administratiu e lo Burèu. Los militants que v'espèran nombrós tà poder apitar lo projècte tant esperat peus landés.

« Peu moment, l'objectiu qu'ei d'amassar personas meilèu joenas, d'interessar un public diferent que lo que coneishem dens las Lanas », çò nse digó Thierry Cahuzac, militant president de Gascon Cap e Tot e membre de l'associacion de sostien a la ràdio. Que'us cau amassar lo mei de monde possible tà apitar la basa de la ràdio, l'associacion, puish que cercaràn ua frequéncia.

Totun, lo sénher Cahuzac que'ns hidè qu'un aperet a projècte per ua obertura de frequéncias que's harà lèu en Gironda e que ne mancaràn pas de pausar la lor candidatura tà ua possibla obertura de Ràdio País Gironda. Ahar de seguir !

 

  • Publicat dens Culture
Subscribe to this RSS feed

La Setmana

  • L'edicion papèr
  • L'edicion 100 % Numerica

Descobrir las auhèrtas

 

Papagai

Papagai es la revista occitana dels pichonèls. Prepausa cada mes doas istòrias, de jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr en rapòrt amb un dels dos 

+