Uei : 12/12/2017

Benaset Roux : 22 ans de far viure lo país

Benaset Roux es l’òme que nos a portat l’occitan pendent fòrça ans a France 3 e qu’a daissat lo programa Viure al País per anar un pauc mai amont sus aquela meteissa cadena de television. Lo rescontrèrem a Narbona lo 16 de setembre passat a l’ocasion de la Dintrada e parlèrem amb el de sa carrièra en occitan a la television e de son avenir professional.

Jutjat per aver raportada la lucha dels salariats de GM&S

Lech Kowalski filmava un documentari per Arte e es acusat de « rebellion ».

Lo 15 de novembre passat jutgèron a Garait (Nauta Marcha), lo realizaire estatsunidenc Lech Kowalski, acusat pel procuraire de « rebellion » per aver enregistrat un documentari per Arte sus la lucha dels salariats de GM&S a la Sostrana. « Foguèri chocat per las inexactituds descrichas pels gendarmas sus çò que se passèt abans, durant e après mon arrestacion », çò explicava lo cineasta perseguit a Reporterre fa qualques jorns. Risca una multa de fins a 35 000 èuros e dos ans de preson. Kowalski l’arrestèron lo 20 de setembre passat mentre que filmava los salariats de l’usina GM&S, qu’alavetz ocupavan la prefectura de Garait. Lo realizaire explica al detalh sus Reporterre cossí se debanèt sa detencion dins un testimoniatge esglasiant. D’efièch, Kowalksi foguèt expulsat manu militari de la prefectura de Garait per quatre gendarmas mobils mentre que filmava l’ocupacion dels locals pels salariats de GM&S en lucha, e foguèt plaçat en gàrdia a vista al comissariat de la vila marchesa, çò rapòrta La Montagne.

Sosten dels jornalistas del país Lo Sindicat Francés dels Jornalistas (SNJ) remembra que d’exercir una « pression sus un realizaire un jornalista que rend compte dels faches d’actualitat, es se’n prene a la libertat d’informar ». Per aquela rason, lo Club de la Premsa de Lemosin faguèt un acamp de sosten davant lo Tribunal de Granda Instància, mentre que lo jutjavan. Un an de lucha dels salariats de GM&S GM&S, una usina de pèças per automobilas situada a la Sostrana (Marcha), que dempuèi un an sos emplegats luchan contra lo barrament del sit. En setembre passat la justícia validèt la represa de la societat per GMD, un esquipamentièr pus grand, que crompèt la societat per un èuro, mas l’acòrdi concernissiá sonque 120 dels 276 salariats. Tanben lo govèrn francés possèt lo grop PSA e Renault, principals clients de l’usina en lucha, a garentir 22 milions d’èuros de comandas annalas e a las collectivitats localas e a recrompar lo terren als ancians proprietaris. Decebuts e amars Una delegacion dels representants dels obrièrs licenciats foguèt recebuda lo 23 d’octòbre passat a París per de conselhièrs de l’Elisi sens la preséncia del president francés, Emmanuel Macron, qu’eles revendican dempuèi lo començament de la lucha. Aquela reünion provoquèt la decepcion e l’amarum dels representants dels obrièrs. D’efièch, res a pas cambiat dins lo plan de represa de la societat per GMD acompanhat de 156 licenciaments. « Aquela reünion es la pièger dempuèi la debuta de nòstre combat », çò declarèt lo delegat de la CGT, que demandèron als conselhièrs l’aument de mesuras d’acompanhament, en particular de primas supralegalas, valent a dire superioras a las previstas pel Còde del Trabalh. Per ara se prepausa als licenciats de partir amb 15 000 èuros, çò qu’es pas grand causa quand se va tornar trobar lo caumatge. Los salariats reclaman 75 000 èuros per persona, çò que representa 12 milions d’èuros, que tant GMD coma Renault e Peugeot refusan de pagar.

Ferriòl Macip

Malta : manifestacion de protèsta contra l'assassinat de la jornalista Daphné Caruana

Èra fòrça coneguda per aver publicadas d’informacions que desvelavan de famoses cases de corrupcion del país restacats a de membres del govèrn.

Qualques centenats de personas manifestèron lo 17 d’octòbre passat a La Valeta (Malta) en seguida de l’assassinat de la famosa jornalista maltesa Daphne Caruana-Galizia, que foguèt tuada lo diluns 16 d’octòbre a causa de la fòrta explosion que la patiguèt sa veitura. De fach, segon Malta TV, la quita Caruana-Galizia aviá dich a la polícia, doas setmanas abans, que crenhiá per sa seguretat. L’enquèsta es en cors mas lo quite primièr ministre maltés, Joseph Muscat, diguèt que s’agissiá d’un « assassinat » e d’una « barbariá ». Se pausarà pas « fins que se faga justícia ». A sos 53 ans, Daphne Caruana-Galizia èra fòrça coneguda per la publicacion d’informacions que desvelavan de famoses cases de corrupcion del país. O fasiá per mejan de son blòg Running Commentary. Aquí denoncièt que lo ministre de l’energia Konrad Mizzi èra mençonat dins los Papièrs de Panamà e pus tard, raportèt quitament que lo primièr ministre del país e sa femna beneficiavan de l’offshore Egrant. Lo cap de l’oposicion, Adrian Delia, a dich que lo murtre es un « assassinat politic » e a demandat una enquèsta independenta que i participen pas ni la polícia ni l’armada, pr’amor que foguèron implicats dins plusors informacions publicadas per Caruana. De soslinhar que, diluns passat, un policièr foguèt suspendut per s’èsser regaudit suls rets socials de la mòrt de la jornalista.

Capture decran 2017 11 08 a 16.15.35

Clara Villar e Manuèl Moga — La television 2.0 en Aran

Dempuèi qualques annadas, Aran TV emet cada jorn un informatiu d’aperaquí sièis minutas e mièja en occitan, un debat mesadièr de mièja ora sus l’actualitat, e un concors annal sonat Pica Lètres ont los liceans del país jògan amb la lenga. Aquelas emissions son de programas possiblas amb la desconnexion de la TNT de Lhèida TV. Pasmens, los jornalistas que s’ocupan d’aquel mèdia an lançat Aué TV, un sit internet sus www.aue.cat, ont publican las informacions amb tèxt, àudio e vidèo que se fan virar suls rets socials. Aué TV a tanben son aplicacion per telefòn mobil que permet de saber çò que se passa en Aran a la segonda.

E mai la television d’Aran foncione dempuèi 2010, lo sit Aué TV comencèt en genièr passat. Los jornalistas araneses prenguèron la basa d’una plataforma numerica que la faguèt per plusors encontradas de Catalonha lo grop Segre, un dels grops de comunicacion pus grands de Catalonha, mas l’adaptèron al país en li donant una personalitat pròpria e en aranés. Rescontrèrem Manuèl Moga e Clara Villar, los dos jornalistas d’Aran TV qu’an portat las informacions 2.0 a la Val d’Aran.

Manuèl Mòga : Ei un modèl fòrça semblable çò que hè Aran TV, ei a díder, tractar tota sòrta d’informacions que passen ena Val d’Aran, de toti es sectors, de toti es airaus: politica, sociau, esportiu, toristic... Clara Villar : Nosati trabalham cada dia, cada dia i a notícies naues restacades damb era Val d’Aran. Aué TV corbís ua part fòrça mès grana d’informacion qu’Aran TV.

Las edicions locaus de France 3 en dangèr

Que vòlen estauviar sòus a France 3 ! E solide, be son tostemps los medishs qui pagan quan cau sarrà's la cinta, de l’ua manèira o de l’auta.

Arron mes e mes d'inquietud alavetz, la novèla qu'estó anonciada oficiaument dijaus passat : que seràn suprimidas totas las edicions locaus de la cadena tà l'an qui vien. En Bearn per exemple, que representava sèt minutas d'informacions locaus per dia, despuish quatorze ans. E tanben onze salariats, qui ne serén pas miaçats de licenciaments... peu moment.

Se lo projècte ei mantienut dinc au cap, a comptar de l'an qui vien, l'actualitat occitana deu parçan que serà tractada de Gironda enlà, a Bordèu, au bèth miei deu jornau regionau, d'ua region vaduda granassa e qui's va pèrder la memòria deus sons parçans, de la soa istòria, au profieit d'un contienut unifòrme e centralizat. Lo mot que s'escapa... Lo centralisme franchimand, qui tuma un cop mei. Los nostes mèdias que n'èran dejà conhits, d'uniformizacion ! Aquiu, la direccion de France 3 que da lo còp de gràcia a las informacions locaus. Ne n'i avè pas hèra, vertat, mes qu'ei tot ço qui avè. Pas un mot en lenga nosta, tanpauc, mes aquò rai. Un pauc com Calandreta qui defen los CAE : que son brigalhas, mes qui valen tostemps mei que la magrèra ! E los qui repotegan n'an pas qu'a bastir projèctes de mei bèth endom !

Alavetz, la resisténcia que s'organiza, totun : ua peticion que vira a hum de calhau suus hialats sociaus per aquestes torns, e ua prumèra mobilizacion que s'aprèsta. Un préavis nacionau de cauma qu'ei estat aviat tà dimèrcs, dia deu comitat centrau d'enterpresa de France Television a París.

Elise Daycard, jornalista a France 3 que presentè la situacion a Ràdio País ger.

A Pau, rendetz-ve a mieidia a France 3 Pau Sud Aquitaine, a la Ciutat Multimèdia.

 

Joan-Nadau Commères de Ràdio País

Subscribe to this RSS feed

La Setmana

  • L'edicion papèr
  • L'edicion 100 % Numerica

Descobrir las auhèrtas

 
Capture decran 2017 11 28 a 11.48.12

Papagai

Papagai es la revista occitana dels pichonèls. Prepausa cada mes doas istòrias, de jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr en rapòrt amb un dels dos 

+