Uei : 15/11/2018

L'Occitan Blos de Jacme Taupiac Es jorn

Lo dimècres 2 de genièr de 2013, ausiguèri, a Montalban, una femna vièlha que se planhiá que despuèi qualque temps aviá la vista flaca e i vesiá pas coma cal per menar sa veitura quand la nuèch èra tombada : « Je peux pas conduire quand c’est nuit. » Naturalament, aquela frasa èra pas que la transposicion en francés de la frasa occitana : « Pòdi pas menar quand es nuèch. » Aquò èra pas de “ francés estandard ”; èra de francitan. Es plan util de prestar la pus granda atencion al francés que pàrlan los occitans “ desoccitanizats de fresc ”. Dins mai d’un domeni an de causas a nos apréner sus l’autentica lenga occitana que “ contamina ” lor francés. Se se ditz en francés corrècte Il fait nuit, se ditz dins un excellent occitan estandard Es nuèch. E l’occitan estandard es pas autra causa que “ la sintèsi occitanista ” de tota la lenga occitana de totas las regions e de totas las epòcas. Per çò qu’es de l’expression que ne parlam aicí, es aisit de constatar que s’emplega lo vèrbe èsser dins un fum de parlars nòstres, dins mai d’un dialècte.

Occitan lengadocian
Serà lèu nuèch. (Joan Bodon, Grava, 1956, p. 317.) Èra nuèch encara quand arribèrem a Nimes. (Joan Bodon, Estèla, 1960, p. 59.)

Occitan provençal
Èra grand jorn, e lo soleu dardava dajà sur nautres que dormiam encara. (E. Garcin, Roubinsouno, 2010, p. 57.) T’anam garçar dins una bota, la bota qu’es aquí. Quand sarà jorn, cridaràs... (F. Mistral, Memòri, 2016, p. 41.)

Occitan gascon
Qu’ei nueit. (S. Palai, Diccionari, 1961, p. 702.)

Occitan auvernhat
Adonc m’avisère qu’èra noit. (P. Biron, Proses de Norib, 2013, p. 126.) Las expressions ambe èsser e una indicacion de temps o de “ luminositat ” son multiplas : èsser nuèch, èsser jorn, èsser matin, èsser escur, èsser negre. Ja dins un tèxte del sègle XI tròbi E èra noith. En francés estandard se ditz Il fait jour e en occitan estandard Es jorn.

Jacme Taupiac
La Piboleta, 2-10-17

Subscribe to this RSS feed

La Setmana

  • L'edicion papèr
  • L'edicion 100 % Numerica

Descobrir las auhèrtas

 

Plumalhon

Plumalhon es un magazine pel 8-12 ans. Prepausa cada mes dos reportatges sus de tèmas d'actualitat, sus de países, d'animals... Prepausa tanben de BD, de jòcs e 

+

Capture decran 2017 11 28 a 11.48.12

Papagai

Papagai es la revista occitana dels pichonèls.
Prepausa cada mes istòrias, jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr 

+