Uei : 12/12/2017

Cronica D'una illa a l'autra — Islàndia : centre de l’energia renovelabla

Nòstre cronicaire s’es interessat a l’istòria d’Islàndia, païs considerat coma la referéncia en matèria d’energia renovelabla. Es engatjada dins l’espleitacion de la calor geotermica a comptar de las annadas 70 après los còps petrolièrs. Amb 100 % d’electricitat renovelabla, Islàndia es un modèle en matièra d’energia pròpria ?

Islàndia es un païs unic ; l’energia renovelabla provesís gaireben tota l’electricitat. 73 % ven de l’energia idraulica e 27 % de l’energia geotermica. Nombroses flumes e cascadas produsisson l’idroelectricitat, que s’emplega per fondre l’alumini. Força volcans e sorsas caudas, que se dison « geysers », an creat mai de 20 zònas, ont la temperatura atenh al mens 150 gras C e de còps que i a 250 gras C. De zònas de vapor d’una temperatura nauta, que permeton l’emplec de l’energia geotermica per calfar d’ostals, burèus, pisciculturas, piscinas e sèrras. Lo cambiament del calfatge basat sul òli al calfatge geotermic esparnhèt I’isla US $8,2 billon de 1970 a 2000 e redusèt las emissions de gas de carbòni per 37 %. Considerada una partida de l’Europa, lslàndia se tròba dins l’Ocean Atlantic Nòrd. A de volcans actius e l’interior consistís d’un planòl ambe de sabla, zònas de lava, montanhas e glacièrs. Força flumes glacials colan a la mar per las tèrras bassas. Perque es calfada pel Corrent del Golfe, l’isla a un climat mai temperat qu’on esperariá, e mai siá tot escàs defòra del Cercle Artic. Caquelà la latitud nauta e l’influénçia marina fa los estius venir fregs e las montanhas an un climat de tondrà. Islàndia, que la capitala es Reykjavik, es lo païs ambe la populacion mai esperpalhada d’Europa (332 000) e a una espandida de 103 000 km quadrats.

Las Guèrras de Merluça

Tradicionalament, la pesca es una màger activitat economica. Tres garrolhas ambe lo Reialme-Unit, que se disián « Las Guèrras De Merluça », arribèron. En 1958 Islàndia introduguèt una lei espandissent sa Zòna Exclusiva Economica (la zòna de mar, ont solament ses tartanièrs podián pescar) de 4 a 12 milas marinas. De naviris islandeses tirián als avants de tartanièrs britanics per los forçar d’abandonar las Zònas Exclusivas e lo Reialme-Unit amenaciá d’enviar al fons aquestes naviris. qu’ataquián lors tartanièrs. Fin finala, los Britanics acceptèron la Zòna novèla. Per evitar de conflictes a l’avenidor los dos païses entendèron de sometre de disputas a la Cor Internacionala de Justícia. Malurosament Islàndia ignorèt aquest’acòrdi en setembre 1972 en espandissent la Zòna Exclusiva de 12 a 50 milas marinas. Los Britanics refusèron d’acceptar la Zòna novèla e los gardacòstas islandeses copián los esparvièrs dels tartanièrs britanics dins la Zòna. De naviris de la marina militara britanica èran mandats la per los protegir mas èran esperonats pels batèus dels gardacòstas. La disputa acabèt amb una concòrdia, que los chalutiièrs britanics podián pescar dins de parçans especificats de la Zòna, se prenián pas mai de 130 000 tonas de merluça cada annada. Caquelà l’acòrd èra valid per solament dos ans e s’acabèt lo 13 novembre 1975. Puèi Islàndia espandèt la Zòna Exclusive Economica de 50 a 200 milas marinas. E mai força nacions aguèsson entendut, qu’una zòna de 200 milas seriá introducha pel mond, degun esperava aqueste cambiament, fins que plan ans aguèsson passat. La Gran Bretanha e d’autras nacions europencas aprovián pas l’accion unilaterala d’Islàndia. Doncas la tresena « Guèrra de Merluça » esclatèt e i aviá mai d’una confrontacion grèva. Mas los Islandeses possedián un as a jogar : OTAN aviá una basa dins l’oèst del païs dins la peninsula Reykjanes, ont se trobián d’installacions de radar e d’unitats de guèrra anti-sosmarins. Los Americans operavan aquesta basa e podián observar los movements dels sosmarins e avions russes. Sens la basa los Estats-Units saberián pas, lo que arribava dins l’Atlantic Nòrd e perdrián l’avantatge d’una preséncia armada prèp de la Russia. Islàndia amenaçiá de barrar la basa. Doncas los Americans exercián una pression considerabla sul Reialme-Unit, qu’acabèt la disputa. L’acòrd entendut permetèt als Britanics de pescar dins la zòna mas podián solament prendre 50.000 tonas de peisses. Caquelà aquesta concòrdia durèt sièis meses e puèi lo Reialme-Unit acceptèt, que n’aviá pas de drech de pescar dins la Zòna novèla.

L’ocupacion britanica e americana

Probablament pauc mond sabon qu’Islàndia foguèt envasida pels Britanics pr’amor de l’ocupaccion alemanda de Danemark en 1940 – una violacion de sa neutralitat. En 1941 los Estats-Units assumèron la responsibilitat per l’ocupaccion, per que los Britanics poguèsson emplegar lors soldats dins d’autres teatres de la dosena guèrra mondiala. L’ocupacion americana comencèt en junh 1941 sièis meses abans l’atac japonés sul Pòrt de Pearl Harbour en Hawaii. Oficialament los Americans èran encara neutrals. Islàndia cooperèt ambe los aliats sens cambiar sa posicion publica de neutralitat L’istòria de las relacions entre Islàndia e Gran Bretanha mòstran, que cada nacion agís brutalament per protegir sos interèses.

Islàndia subèt una màger crisi financièra en 2008, quand tres bancas comercialas podián pas contunhar a operar. De bancas novèlas foguèreon establidas per gerir lors activitats domesticas. Las bancas vièlhas dintrèron en liquidacion causant de pèrdias per lors accionaris e creditors estrangièrs. La valor del cors nacional baissèt, las operacions de cambi èran suspendudas pendent plan setmanas e la capitalizacion de la borsa tombèt per mai que 90 %. Una depression economica resultèt mas en 2011 una relança de l’economia debutèt. Uèi la fabricacion constitutís 25 % de l’activitat economica e los servicis 70 %. Lo torisme ven mai important mai siatz avertits, se andatz là, tot es carestiós.

Gavin Porter

Fòto : Las sorsas caudas dins las montanhas de Reykjavik. (Reykjavik Geothermal)

10en Rencontre Internacional del Patrimòni Istoric, las femnas a l'onor

Del 13 d'octòbre al dimenge 15 d'octòbre se debanarà lo 10en Rencontre Internacional del Patrimòni Istoric a Besièrs (34), Nebian (34) e Salses (66). Lo comitat d'organization prepausa d'anar a l'encontre de femnas que foguèron actoras de l'Istòria dels sègles V al XV.

Lo 13 d'octòbre a comptar de 14 o al Cirdòc de Besièrs, conferéncia, mòstra e moment musical son al programa. La vida d'Aliénor d'Aquitània, reina de las letras occitanas serà presentada al public. Lo 14 d'octòbre, a comptar de 9 o a Nebian (Grop escolar Nelson Mandela), un collòqui tractarà de « Jòcs de dònas, jòcs de poder ». Laurent Deguara, president de la societat arqueologic de Montpelhièr e del Musèu Lengadocian obrirà la jornada per un discors. A 10 oras, Christine Delaplace, professora d'Istòria romana a l'Universitat Caen Normandia, farà una conferéncia sus « Galla Placidia, los vicissituds politics d'una femna de la dinastia valentino-teodosiana, al debut del sègle V ». A 11 oras, la mèstra de conferéncia d'occitan, Katy Bernard (Universitat Bordèu-Montaigne) farà una conferéncia sus « Aliénor d'Aquitània, una vida a la reconquista del poder ».

Felip Hammel, ancian director del Cirdòc, director de l'Institut superior de las lengas de la Republica, presentarà las conferéncias de la vrespada e daissarà la plaça a Monique-Luche, agregada d'Istòria, per parlar de « Blanche de Castille, una maire omnipresenta ». Sophie Coussemacker, mèstra de conferéncias de l'Universitat Bordèu-Montaigne, s'interessarà a la vida d'Isabelle la Catolica, « una reina en movement ». Philippe Huppé, istorian medievista e escrivan, acabarà la jornada amb Isabelle de Clermont, reina de Naples, mecena dins son reialme. Tarifa : 20 €, repais : 25 €.

Lo 15 d'octòbre, a comptar de 10 o a Salses, conferéncia e visita de la fortalesa de Salses sul tèma « Castèls fòrts, sentinèlas dels Pirenèus ». Tarifa : 35 €, dinnar enclús.

Inf. : Istòria e Culturas en Lengadòc, This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. — Tel. : 06 61 18 01 87 — Site : www.coeur-herault.fr — 6 avienguda Ronzier-Joly, 34800 Nebian — Inscripcions abans lo 8 d'octòbre.

  • Publicat dens Culture

OCFUTURA (heurèr) — Occitania, tèrra de passatge e d'arcuelh ?

Donald Trump qu'ensaja de har passar lo son decret hèra controversiat tà barrar l'entrada deus Estats-Units aus ciutadans de sèt país a majoritat musulmana. Dens lo son programa tà la presidenciau de 2017, Marine Le Pen qu'a la tintèra de perpausar ua immigracion « legau » redusida de 200 000 entradas cada annada a 10 000 entradas per an, sia 20 còps mensh d'admissions. Çò que vòu desbrombar lo duo ganhant, ei que França e los Estats-Units ne serén pas çò qui son shens los nombrós flux migratòris qui's debanèn tot au long de l'istòria deu planeta.

Per rasons climatica, economica o per gost de l'aventura, l'Òmi non deishè pas de mudar tà çò qui serà Occitania de uei lo dia. I a 3 milions d'annadas dejà, los homo habilis, puish 40 000 ans abans Jèsus Crist, los homo sapiens sapiens. Cap a 10 000 ans abans JC, las tèrras nostas que coneishón ua transformacion deus lors mòdes de vita dab l'arribada deus pòbles indo-europèus.

Au sègle dusau abans JC, l'Empèri roman que s'espandirà de la Mar Negra dinc a l'Atlantic. E nosautes ne desbrombaram pas lo « passatge » deus Visigòts dab lo lor reiaume qui anava deu Leire dinc a Gibraltar, e aquò, pendent tres sègles (s.Vau au s.VIIIau), preséncia com ac precisava l'autor Alem Surre Garcia dens lo precedent dossièr OCfutura, totaument esfaçada de l'istòria de l'exagòne.

Au demiei de las rasons qui possèn a las migracions, qu'arretrobam las persecucions religiosas, comunas aus sègles XIIau e XIIIau. Qu'estó lo cas deus 1000 Vaudés caçats de las Vaths de la Durança, pr'amor de la lor credença en la glèisa evangelica. Que migrèn tà las Vaths deu Piemont italian (cap a 100 000 locutors òc uei lo dia), ua partida d'enter eths que possè mei au sud d'Italia en lo vilatge de Guardia Piemontese.
D'autes qu'anèn tau sud d'Alemanha on pas sonque los noms de vilas testimonian de las originas occitanas deus lors creators.

A comptar deu sègle XVIIIau, que's nòta ua emigracion a l'interior de França. Los tribalhadors sasonèrs, especiaument lemosins e auvernhats qu'anèn tribalhar tà Lengadòc e Espanha. Au sègle XIXau, Occitans que's virèn cap tà la capitala, profieitant de l'espandiment de París. Lo fenomèn « bonhat » que's desvolopa : los auvernhats e roergats que's lançan dens lo comèrci deu carbon de deus vins acerà. 


Ua purmèra andada d'emigrants ariegés que's desplacè au sègle XIXau cap tau Estats-Units, mei que mei tà Nava-York on los orsatèrs exportèn lo lor saber-har dab succès e deishèn la misèria darrèr eths. Lo periòde enter la purmèra e la dusau Guèrra Mondiau que marquè la dusau andada d'emigracion.
Cap a 25 000 bigordans que s'installèn tà America deu Sud possats per la misèria, o en rason deu dret d'ainat qui empachava los capdèths de tornar préner la bòrda familiau o enqüèra hemnas emprenhadas hòra maridatge.

L'Occitania qu'estó marcada au sègle XXau per las duas guèrras mondiaus, la decolonizacion (especiaument d'Africa) o enqüèra la guèrra d'Espanha e l'independéncia d'Argeria, que vedó arribar per andadas populacions d'Italia, d'Espanha, deu Portugau, de Polonha atau com d'Africa.
L'enter duas guèrras que marquè ua virada dab ua preséncia estrangèra qui triplè en Occitania, mei que mei en Mieidia-Pirenèus enter 1921 e 1931 : cap a 1 milion d'Italians qu'arribèn tà Gèrs e Tarn e Garona. La populacion d'origina portuguesa demorant en Occitania que passè de 20 000 a 750 000 dens las annadas 50.

Qu'arretrobam la diaspòra occitana en Argentina (Amado Boudou, descendent d'ua familha de Roergue arribada en 1903, qu'estó vice-president d'Argentina de 2011 a 2015).

Actuaument que's constata ua immigracion sasonèra, populacions de l'èst que vienen har las vrenhas, cuélher fruts d'ua annada a l'auta.

De notar lo passatge deus migrants « de Calais » tà França entà perviéner a Anglatèrra. La « jungla » de Calais qu'estó desmantelada fin d'octobre e cap a 8 000 plaças qu'èran estadas creadas dens centres d'arcuelh capvath França tà lotjar mei de 6 000 migrants recensats sus plaça. Charenta-Maritima qu'arcuelhó au mensh 100 migrants. Ua seishantena de refugiats que's tròban dens las Lanas e dens Òlt e Garona, setanta que son en Dordonha. Lo nombre de migrants arcuelhuts dens los Pirenèus-Atlantics que deveré estar d'au mensh 175.

Occitania qu'ei tostemps estada tèrra d'arcuelh e los sons abitants, emigrants qui dèishan lo país tà trobar un aviéner mei bon aulhors.

 

Fanny Lartigot – La Setmana

Tà'n saber mei, consultatz lo dossièr sancèr OCfutura ací

 


  • Publicat dens Dossiers

OCFUTURA (genièr)— Los país d'òc dens lo roman nacionau francés

Los país d'òc dens lo roman nacionau francés

Dins aquel ambient de pre-campanha presidenciala, d'unes motius o tèrmes recurrents tornan far lor aparicion. Lo roman nacional francés amb sos personatges, sos mites e sa dramaturgia foguèt tornat emplegar per de personalitats politicas dins la mira de prendre l'Élysée. Los Occitans eles tanben se cercan una istòria pròpria a contar, en prenent lo contra-pè.
Lo roman nacional francés foguèt essencialament bastit a la fin del sègle XIX. Encara fragila, la IIIena Republica se deviá assetar lo poder fàcia a d'adversaris desiroses de far tombar « la Gusa ». Aquel artifici mesclant una istòria gloriosa e una ascendéncia altièra deviá inspirar la fiertat als ciutadans franceses e fortificar la preséncia d'aquel regim dins los esperits. Foguèt lo cas pels famoses aujòls galleses, supausats justificar la « mission civilizatritz » de la Republica (la colonizacion) o encara aprestar los Franceses a s'anar batre per recuperar los territòris perduts a l'èst.

Los Occitans foguèron integrats a aquel roman nacional de mantunas faiçons. Mariana, simbòl femenin de la Republica francesa es originària de Tarn-e-Garona !
Son nom foguèt causit mercés a la cançon en occitan « la garison de Mariana » escrita en 1792 per Guillaume Lavabre, poèta-sabatièr de Puèglaurenç. Escrita un desenat de jorns après l'institucion de la primièra Republica, contava los avatars del regim novèl. L'imne nacional francés foguèt batejat « La Marseillaise » pr'amor foguèt adoptat immediatament coma cant de marcha pels federats foceans. Destinat primièr a las armadas del Rin per l'autor Rouget de Lisle, la fola parisenca l'apelèt « La Marseillaise » puèi que los soldats provençals la cantèron quand dintrèron triomfalament a las Tuileries en 1792.

Pasmens, al sègle XIX, los Occitans eretèron d'un imatge mens gloriós dins l'imaginari exagonal. Ja, dins los primièrs temps del romantisme, Germaine de Staël diguèt que França deuriá causir entre Euròpa del nòrd (mai dinamica e trabalhaira) e Euròpa del sud (pigra). Amb lo personatge de Tartarin de Tarascon, creat pel provençal Alphonse Daudet, avèm la vision del meridional risible e nèci de prendre pas al seriós. L'imatge de coard a la granda maissa peguèt tanben a la pèl dels Occitans.

Aquò podiá prendre de proporcions dramaticas. Al sègle XX, pendent la primièra guèrra mondiala, lo 15en còs d'armada (compausat de soldats venguts de Provença e de Corsega) foguèt considerat coma responsable de grandas pèrdas de la debuta del conflicte. En Lorrena, avián batut la retirada fàcia a un enemic mai nombrós e mièlhs armat que çò previst. Puslèu que d'admetre las errors tacticas, lo naut comandament aviá de colpables ideals amb aqueles soldats meridionals doncas, forçadament coards fàcia a l'enemic. Calguèt esperar 1919 per que lo 15en còs d'armada foguèsse reabilitat oficialament après cinc ans d'una campanha d'estigmatizacion d'aqueles soldats de « l'aimabla Provença ».
Los Occitans an tanben de caras tutelaras eterencas. Los Trobadors e las valors de la societat dins la quala vivián fan figura d'exemple pel monde que descobrisson la cultura nòstra. Joan Jaurés es sovent citat... El que s'adreçava a la fola en lenga nòstra e que defendiá son ensenhament pel biais de sas cronicas dins lo jornal La Dépêche de Toulouse. Los militants occitanistas presents sul Larzac en 1973 fan d'aquel eveniment un moment-clau del movement, quand tot semblava possible.

Quand la comuna de Tolosa causís d'apelar una grépia « Lampàgia », en allusion a la nòvia occitana del prince maure Munussa (sègle VIII) o encara de batejar « Convivéncia » un plan d'accion sociala en favor dels barris populars, aquò participa d'un roman occitan. Es pas una istòria estrictament factuala e neutra. A per foncion de far pantaissar lo monde als quals la contatz e doncas, de los far s'engatjar als vòstres costats.

Clamenç Pech — La Setmana

 

Per ne saupre mai, consultatz lo dorsièr complèt d'OCfutura aicí. 

 

  • Publicat dens Dossiers
Subscribe to this RSS feed

La Setmana

  • L'edicion papèr
  • L'edicion 100 % Numerica

Descobrir las auhèrtas

 
Capture decran 2017 11 28 a 11.48.12

Papagai

Papagai es la revista occitana dels pichonèls. Prepausa cada mes doas istòrias, de jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr en rapòrt amb un dels dos 

+