Uei : 21/11/2017

Canadà : Regèt de la lei sul bilingüisme dels jutges

Lo 25 d'octòbre, los deputats a la Cambra de las comunas votèron per un projècte de lei que mira a render obligatòri lo bilingüisme en cò dels futurs jutges a la Cort màger de Canadà, sens cap de besonh de l'ajuda d'un interprèt.

Lo projècte de lei sul bilingüisme dels jutges es estat depausat pel deputat neodemocrata François Choquette, e foguèt regetat amb la majoritat dels membres del Partit Liberal. Pas que 17 deputats liberals an apiejat lo projècte de lei.

Questionat per Ràdio Canadà, Marc Serré, deputat de Nickel Belt expliquèt que la validacion d'aquel projècte auriá entraïntat una modificacion de la Constitucion del Canadà, çò que lo govèrn de Justin Trudeau considèra pas pel moment.

Pasmens, lo Primièr ministre s'èra engatjat i a qualques meses a seleccionar de jutges bilingües a la Cort màger.

Es lo quatren còp que lo projècte de lei es depausat.

Un grop d'universitaris a recentament produsit un tèxte collectiu pertocant al regèt del projècte de lei pels liberals. Tornan metre en question l'engatjament dels liberals envèrs la defensa de las lengas oficialas, « Quales son los defensors de las lengas oficialas dins lo govèrn federal ? » Los 9 signataris son Linda Cardinal, Guillaume Deschênes-Thériault, Martin Normand e François Rocher, de l'Universitat d’Ottawa, Michel Doucet de l’Universitat de Moncton, Stéphanie Chouinard del Collègi militar reial del Canadà, Rémi Léger de l’Universitat Simon Fraser, Valérie Lapointe Gagnon e Claude Couture de l’Universitat de l’Alberta.
« Lo regèt del projècte de lei privat sul bilingüisme dels jutges de la Cort màger pels liberals es encara mai estonant e decebent que pendent la darrièra campanha electorala lo Primièr ministre presentava lo Partit Liberal del Canadà com lo del bilingüisme ».
Legir la letra aicí.

François Choquette cèrca un autre biais de tornar prepausar un emendament a la lei sus las lengas oficialas.

Fòto : Cort màger Canadà ©Wladyslaw

Un activista cameronés arrestat

Dempuèi lo 25 de setembre passat es desaparegut. Una campanha en linha exigís sa liberacion. Lo 25 de setembre passat arrestèron l’activista ecologista cameronés Nasako Besingi. Un grop de policièrs, de gendarmas e de soldats faguèt irrupcion dins lo burèu de l’organizacion ecologista SEFE (Struggle to Economize the Future Environment) en requisicionant de documents, d’ordenadors, de telefòns e la carta d’identitat e lo passapòrt de l’activista detengut. Se sap pas brica ont es e sa desaparicion a provocat l’alèrta de l’organizacion pels dreches umans Front Line Defenders. Una campanha es lançada sus Internet per n’exigir la liberacion.

Nasako Besingi mena dempuèi longtemps una lucha pacifica per la proteccion dels bòsques tropicals e la defensa dels dreches de las comunautats localas en Cameron. Es estat mai d’un còp atacat e condemnat per la justícia per son accion contra la deforestacion e l’acaparament de las tèrras per las plantacions industrialas d’òli de palma. A l’ora d’ara, las plantacions per far d’òli de palma a escala industriala son una de las causas pus grandas de deforestacion sus tota la planeta. Delà la campanha per exigir la libertat de Nasako Besingi, se pòt tanben signar aquesta autra peticion contra las culturas industrialas d’òli de palma dins la selva cameronesa.

Soïssa, mediatritz entre Catalonha e Espanha ?

Lo Departament Federal dels Afars Estrangièrs de Soïssa es dispausat a impulsar una plataforma de dialòg entre lo govèrn espanhòl e lo govèrn catalan, çò rapòrta RTS. « Las autoritats soïssas mantenon lo contacte amb ambedoas partidas », çò dison de fonts del govèrn federal soís. Lo departament que lo dirigís Didier Burkhalter a pas volgut donar mai de detalhs sus aquela question. « Tròp de transparéncia poiriá comprometre tot lo procès. La Confederacion [soïssa] poiriá èsser acusada tanben de parcialitat ». Dins los darrièrs jorns lo president de la Generalitat, Carles Puigdemont, a tornat dire qu’aviá recebut divèrsas ofèrtas de mediacion. Pr’aquò, lo govèrn espanhòl a refusat quina possibilitat que siá de mediacion per resòlver lo conflicte. Lo deputat Mathias Reynard, del Partit Socialista, a confirmat la proposicion sus Twitter : « Soïssa dobèrta per jogar un ròtle de mediacion entre Madrid e Catalonha. Fa de meses que o demandi, aquò ! Una nòva excellenta ! »

Ferriòl Macip

Cronica D'una illa a l'autra — Islàndia : centre de l’energia renovelabla

Nòstre cronicaire s’es interessat a l’istòria d’Islàndia, païs considerat coma la referéncia en matèria d’energia renovelabla. Es engatjada dins l’espleitacion de la calor geotermica a comptar de las annadas 70 après los còps petrolièrs. Amb 100 % d’electricitat renovelabla, Islàndia es un modèle en matièra d’energia pròpria ?

Islàndia es un païs unic ; l’energia renovelabla provesís gaireben tota l’electricitat. 73 % ven de l’energia idraulica e 27 % de l’energia geotermica. Nombroses flumes e cascadas produsisson l’idroelectricitat, que s’emplega per fondre l’alumini. Força volcans e sorsas caudas, que se dison « geysers », an creat mai de 20 zònas, ont la temperatura atenh al mens 150 gras C e de còps que i a 250 gras C. De zònas de vapor d’una temperatura nauta, que permeton l’emplec de l’energia geotermica per calfar d’ostals, burèus, pisciculturas, piscinas e sèrras. Lo cambiament del calfatge basat sul òli al calfatge geotermic esparnhèt I’isla US $8,2 billon de 1970 a 2000 e redusèt las emissions de gas de carbòni per 37 %. Considerada una partida de l’Europa, lslàndia se tròba dins l’Ocean Atlantic Nòrd. A de volcans actius e l’interior consistís d’un planòl ambe de sabla, zònas de lava, montanhas e glacièrs. Força flumes glacials colan a la mar per las tèrras bassas. Perque es calfada pel Corrent del Golfe, l’isla a un climat mai temperat qu’on esperariá, e mai siá tot escàs defòra del Cercle Artic. Caquelà la latitud nauta e l’influénçia marina fa los estius venir fregs e las montanhas an un climat de tondrà. Islàndia, que la capitala es Reykjavik, es lo païs ambe la populacion mai esperpalhada d’Europa (332 000) e a una espandida de 103 000 km quadrats.

Las Guèrras de Merluça

Tradicionalament, la pesca es una màger activitat economica. Tres garrolhas ambe lo Reialme-Unit, que se disián « Las Guèrras De Merluça », arribèron. En 1958 Islàndia introduguèt una lei espandissent sa Zòna Exclusiva Economica (la zòna de mar, ont solament ses tartanièrs podián pescar) de 4 a 12 milas marinas. De naviris islandeses tirián als avants de tartanièrs britanics per los forçar d’abandonar las Zònas Exclusivas e lo Reialme-Unit amenaciá d’enviar al fons aquestes naviris. qu’ataquián lors tartanièrs. Fin finala, los Britanics acceptèron la Zòna novèla. Per evitar de conflictes a l’avenidor los dos païses entendèron de sometre de disputas a la Cor Internacionala de Justícia. Malurosament Islàndia ignorèt aquest’acòrdi en setembre 1972 en espandissent la Zòna Exclusiva de 12 a 50 milas marinas. Los Britanics refusèron d’acceptar la Zòna novèla e los gardacòstas islandeses copián los esparvièrs dels tartanièrs britanics dins la Zòna. De naviris de la marina militara britanica èran mandats la per los protegir mas èran esperonats pels batèus dels gardacòstas. La disputa acabèt amb una concòrdia, que los chalutiièrs britanics podián pescar dins de parçans especificats de la Zòna, se prenián pas mai de 130 000 tonas de merluça cada annada. Caquelà l’acòrd èra valid per solament dos ans e s’acabèt lo 13 novembre 1975. Puèi Islàndia espandèt la Zòna Exclusive Economica de 50 a 200 milas marinas. E mai força nacions aguèsson entendut, qu’una zòna de 200 milas seriá introducha pel mond, degun esperava aqueste cambiament, fins que plan ans aguèsson passat. La Gran Bretanha e d’autras nacions europencas aprovián pas l’accion unilaterala d’Islàndia. Doncas la tresena « Guèrra de Merluça » esclatèt e i aviá mai d’una confrontacion grèva. Mas los Islandeses possedián un as a jogar : OTAN aviá una basa dins l’oèst del païs dins la peninsula Reykjanes, ont se trobián d’installacions de radar e d’unitats de guèrra anti-sosmarins. Los Americans operavan aquesta basa e podián observar los movements dels sosmarins e avions russes. Sens la basa los Estats-Units saberián pas, lo que arribava dins l’Atlantic Nòrd e perdrián l’avantatge d’una preséncia armada prèp de la Russia. Islàndia amenaçiá de barrar la basa. Doncas los Americans exercián una pression considerabla sul Reialme-Unit, qu’acabèt la disputa. L’acòrd entendut permetèt als Britanics de pescar dins la zòna mas podián solament prendre 50.000 tonas de peisses. Caquelà aquesta concòrdia durèt sièis meses e puèi lo Reialme-Unit acceptèt, que n’aviá pas de drech de pescar dins la Zòna novèla.

L’ocupacion britanica e americana

Probablament pauc mond sabon qu’Islàndia foguèt envasida pels Britanics pr’amor de l’ocupaccion alemanda de Danemark en 1940 – una violacion de sa neutralitat. En 1941 los Estats-Units assumèron la responsibilitat per l’ocupaccion, per que los Britanics poguèsson emplegar lors soldats dins d’autres teatres de la dosena guèrra mondiala. L’ocupacion americana comencèt en junh 1941 sièis meses abans l’atac japonés sul Pòrt de Pearl Harbour en Hawaii. Oficialament los Americans èran encara neutrals. Islàndia cooperèt ambe los aliats sens cambiar sa posicion publica de neutralitat L’istòria de las relacions entre Islàndia e Gran Bretanha mòstran, que cada nacion agís brutalament per protegir sos interèses.

Islàndia subèt una màger crisi financièra en 2008, quand tres bancas comercialas podián pas contunhar a operar. De bancas novèlas foguèreon establidas per gerir lors activitats domesticas. Las bancas vièlhas dintrèron en liquidacion causant de pèrdias per lors accionaris e creditors estrangièrs. La valor del cors nacional baissèt, las operacions de cambi èran suspendudas pendent plan setmanas e la capitalizacion de la borsa tombèt per mai que 90 %. Una depression economica resultèt mas en 2011 una relança de l’economia debutèt. Uèi la fabricacion constitutís 25 % de l’activitat economica e los servicis 70 %. Lo torisme ven mai important mai siatz avertits, se andatz là, tot es carestiós.

Gavin Porter

Fòto : Las sorsas caudas dins las montanhas de Reykjavik. (Reykjavik Geothermal)

L'istòria del C-Star, lo vaissèl ultradrechista que voliá « defendre Euròpa » d'una invasion de migrants

Los ultradrechistas aurián abandonat l’esquipatge a lor sòrt. Ara son davant la Còsta Brava sens combustible, ni viures ni mai la permission d’acostar.

Lo 17 de setembre passat, las autoritats de la Generalitat de Catalonha refusavan l’intrada als pòrts del país al vaissèl C-Star, logat pel grop ultradrechista Defend Europe. L’esquipatge demandèt ajuda a las autoritats del pòrt de Palamós car avián pas pus d’aiga, de manjar ni de combustible. En mai d’aquò, expliquèron que i aviá pas pus d’ultradrechistas a bòrd puèi qu’avián desembarcat totes a Malta vint jorns abans e qu’alara solament i viatjavan nòu marins en provenença d’Sri Lanka. En mai d’aquò, avián pintat la còca de la nau en negre en tot escafar los messatges racistas que teniá. Lo vaissèl se tròba ara dins en una situacion plan complicada. Las organizacions umanitàrias e antiracistas de Catalonha protèstan contra sa preséncia davant las còstas catalanas, la nau es ancorada davant lo pòrt de Palamós sens la permission d’acostar e los nòu marins ensajan de pescar, de reculhir d’aiga de pluèja e de subreviure mentre qu’un vaissèl de salvament lor pòrta de temps en temps de manjar e d’aiga. Lo proprietari del batèu es del País de Galas e se n’es desinteressat. Es el que deuriá pagar lo combustible.

Subscribe to this RSS feed

La Setmana

  • L'edicion papèr
  • L'edicion 100 % Numerica

Descobrir las auhèrtas

 

Papagai

Papagai es la revista occitana dels pichonèls. Prepausa cada mes doas istòrias, de jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr en rapòrt amb un dels dos 

+