Uei : 23/06/2018

SNCF : Lo govèrn que presenta la soa refòrma e provòca la colèra deus sindicats

Lo 26 de heurèr, lo Purmèr ministre, Edouard Philippe, que presentè la refòrma de la SNCF que lo govèrn e vòu miar per ordenanças e qu’afirma, enter d’autes cambiaments a viéner, que n’i averà pas mei nat recrutament a l’estatut d’emplegat deus trens.

Lo govèrn qu’ei determinat a reformar, per ordenanças abans l’estiu, la companhia ferroviària qui se tròba « dens ua situacion alarmanta ». Los sindicats deus emplegats de la SNCF qu’an miaçat d’un conflicte sociau màger. Arron la remesa deu rapòrt sus l’aviéner deu transpòrt ferroviari realizat per l’ancian PDF d’Air France, Jean-Cyril Spinetta lo 15 de heurèr, divés 26 de heurèr, l’executiu que desvelè los grans axes de la refòrma SNCF pendent ua conferéncia de premsa. Que balhè clarament los sons objectius a viéner : transformar la SNCF en prefondor e lo mei vist com possible. A maugrat deus avertiments deus sindicats, lo Purmèr ministre Edouard Philippe, qu’anonciè que lo govèrn anava recórrer a las ordenanças, quan ua obertura deu camin de hèr a la concurréncia e’s prepara. Quan lo Purmèr ministre alarma sus la situacion de linhas qui avançan hèra lentament dinc a har sus plaça en rason deu maishant entertien deus camins de hèr, « que cau 25 minutas mei que 40 ans a tà anar de Lemòtges tà París », lo gavidaire de la SNCF, Guillaume Pepy, eth, que sembla satisfèit deu bilanç de la soa societat en 2017. En efèit, maugrat retards mei nombrós qu’en 2016, la direccion de la SNCF que’s felicita d’ua bona frequentacion tà l’annada passada. Que vedó la frequentacion deus TGV e deus trens afretats per Ouigo (auhèrta TGV lowcost de la SNCF) aumentar de 10 % dab mei de 110 milions de personas. Quitament la frequentacion de las Intercitats, en baisha despuish 2012, qu’a pujat de 8 %, sia 2 milions de viatjadors mei entà aténher 23,6 milions de personas transportadas en 2017. Los TER qu’an permés de har viatjar 1,2 miliard de personas, sia ua aumentacion de 3,2 % respècte a 2016.

Ua « provocacion » segon los sindicats

Los emplegats de la SNCF qu’estiman qu’ei la vita deus emplegats deus trens e l’aviéner de la SNCF com ua enterpresa publica qui son atacats. Ua manifestacion qu’ei estada actada lo 22 de març per la màger part deus sindicats. Despuish las anóncias deu Purmèr ministre Edouard Philippe pertocant a la refòrma de la SNCF, la CFDT-Cheminots que’s chepica. « Si lo govèrn accelèra lo son calendièr, que cau accelerar lo noste », çò digó lo son secretari generau Didier Aubert. Laurent Brun, secretari generau de la CGT-Cheminots, eth, qu’anóncia l’un deus movements sociaus mei important de l’istòria de la SNCF. « La volontat deu govèrn de reformar au mei lèu que vien deu hèit qu’aqueth projècte de refòrma e serà vertadèrament impopular e lo debat que risca de hicar en dificultat au nivèu locau nombrós elegits de la majoritat, çò declarè Laurent Brun a La Setmana. La SNCF qu’a subit en 3 ans refòrmas màgers pilotadas peu govèrn passat dont los membres e son pròches deu President Macron. Que seré mauvist que lo bilanç desatrós d’aquestas refòrmas e sia desvelat aus uelhs de tots ». Segon lo secretari de la CGT-Cheminots, a maugrat deu sostien que pòrta lo govèrn a las « petitas linhas » de trens, que demoran enqüèra e tostemps miaçadas : « çò que ditz Spinetta n’ei pas de barrar las linhas, mes de ne deishar portar la causida e la responsabilitat aus elegits regionaus ». Qu’ei la rason per la quau chic de regions e’s pòden perméter d’entertiéner aquestes camins de hèr.

Entervista Pascal Dauboin

Pascal Dauboin qu’ei membre deu collectiu « Oui au train de nuit ». Que reagí chic de temps arron l’anóncia deu rapòrt de Spinetta sus l’aviéner de la companhia ferroviària, dab lo son bilanç e las soas recomandacions.

« Oui au train de nuit » qu’ei un collectiu d’usatgèrs e d’associacions environamentaus mobilizadas per la relança deus Intercités de nueit e per ua transicion cap a ua mobilitat mei respectuosa de l’environament. L’an passat, que’us avèvam seguit dens la lor luta contra la barradura de la linha de la Paloma Blua (Intercité de nueit qui ligava lo sud-oèst tà París). Qu’estó suprimida lo 1èr de julhet de 2017. Lo collectiu u’a reagit au rapòrt Spinetta sus la refonta deu sistèma ferroviari dens un comunicat. Lo rapòrt que confirma segon lo collectiu que lo sistèma ferroviari e jòga un ròtle màger dens la mobilitat deus Francés, e pausa lo medish constat qu’eth : « ua insatisfaccion creishenta, de las parts deus usatgèrs […], la regularitat qu’ei insufisenta […], l’auhèrta qu’ei en recul ». Pascal Dauboin, usatgèr de la SNCF e membre deu collectiu, qu’acceptè de respóner a las nostas questions.

La Setmana — Per quina(s) rason(s) lo govèrn e vòu reformar la SNCF au mei lèu ?
Pascal Dauboin — Lo constat realizat tà la SNCF qu’ei alarmant, qu’ei un constat que lo collectiu « Oui au train de nuit » e partatja : los retards mei anar mei nombrós, ua manca d’informacion aus usatgèrs, ua auhèrta « en recul ». Que i a urgéncia pr’amor la creishença demografica e la decentralizacion acreishen los besonhs de mobilitat e la luta contra la pollucion atmosferica e lo cambiament climatic deven miar a ahortir las iniciacions a favor deu ralh.

LS — Lo rapòrt Spinetta que preconiza la barradura de mei de 9 000 km de linhas, lo govèrn qu’a totun decidit de preservar-las. Ei un solaç ?
PD — Òc qu’ei un solaç, pr’amor tota la refòrma pertocant au transpòrt ferroviari e deu integrar l’urgéncia climatica. Remplaçar lo tren per veïcules sus rotas e avions non va pas dens lo bon sens. « Oui au train de nuit » que vòu deféner ua cèrta vision de l’amainatjament deu territòri e deus mòdes de vita futurs. Lo tren de nueit qu’ei lo son transpòrt a febla marca environamentau entà córrer 800 km, arribar de dòra a destinacion e har l’anar-tornar dens la jornada. Que beneficiarà d’un bon hialat capillar de « petitas linhas » dab correspondéncias adaptadas.

LS — Totun, lo jornau en linha Slate que rapòrta que « lo Rapòrt Spinetta rend mei evident lo divòrci enter duas França, la de las metropòlis e las deus borgs, petitas e vilas mejanas ». Quin vedetz lo ralh en França a l’aviéner ?
PD — Que cau cercar ua solucion alternativa a l’avion e au TGV (dont lo programa ei estancat) tà nombrosas vilas deu sud situadas a mei de 4 òras per TGV de París e tà las ligasons transversaus (los trajèctes Niça-Bordèu, Perpinhan-Nantes o Tarba-Estrasborg que demandan mei de 8 òras en tren de jorn !). Pr’aquò, qu’existeish ua alternativa « desbrombada » peu Sénher Spinetta : lo tren de nueit qui presenta atots seriós en tèrmi d’impacte suu climat, de seguretat e de còst. De mei, a maugrat de la pro maishanta qualitat de servici, los trens de nueit qu’an taus d’aucupacion hauts e que son plebiscitats peus lors utilizators. Lo ralh en França a l’aviéner que tornarà har plaça aus trens de nueit en radiau de París e en transversau.

LS — Segon lo collectiu, lo rapòrt Spinetta que desbrombaré lo climat e lo tren de nueit ?
PD — Lo calcul de còst deu rapòrt Spinetta qu’ei faus o manca de transparéncia totun, pr’amor deu desbromb deu CO2. La transparéncia deus còsts e las externalitats positivas que tornan balhar l’avantatge au tren. Shens comptar las subvencions regionaus de las importantas a favor deu low-cost qui faussan la concurréncia. « Peu TGV, lo còst qu’ei un drin inferior a 6 centimes d’euros deu sièti quilomètre auhèrt […] quan ei de cap a 5 entimes d’euros tà ua companhia low-cost », mes un avion qu’emet cap a 200 kg per passatgèr tau trajècte París-Pau contra 9,35 kg en tren (hont ADEME). Pr’aquò, eméter CO2 qu’a un prètz. La lei francesa de transicion energetica que preved ua taxa sus cada tona de CO2 emetuda : de 56 euros en 2020 a 100 euros en 2030. Que cau donc ajustar 1,3 a 2,4 centimes d’euro au còst de produccion de l’avion, qui vad alavetz de 6,3 a 7,4 centimes d’euro/km, sia mei que non pas lo tren.

LS — Anatz participar a l’acamp intersindicau deu 22 de març ?
PD — Que vam organizar ua setmana d’accion europèa deu 7 au 15 d’abriu a favor deus trens de nueit. Los arguments que son nombrós e deven pesar dens las decisions.

Los Machacuus

Expausicion a Castèths (Maransin) au parat de las Jornadas deu Patrimòni. Espiada sus las ancians linhas deus camins de hèr « economics » capvath las Lanas de Gasconha.

Dens las Lanas, la tostemps valenta associacion Memòria en Maransin tribalha dempuish pausa a l’istòria industriau de la contrada (arrosia, machinaires, hargas) dab expausicions e filmes. A Castèths, lo dissabte 16/09, que presenta (espaci Émile Vignes, 14h30) un navèth filme sus l’istòria deu camin de hèr La Luca-Sent-Gironç (35 quilomètres), aperat eth tanben lo « Machacuu » com tan d’autas petitas linhas de las Lanas de Gasconha. Enregistrats preus Michel Lamolie e Pèir Laforie, qu’enteneràn pro de testimoniatges esmavents pr’amor la linha barrèt sonque en 1979 (detalhs sus http://www.castets.fr/ ).

Que las aperavan oficiaument « vias ferradas d’interès economic ». Aquera linha La Luca-Sent-Guironç, un chic au nord D’Acs, qu’estó començada en 1890 (La Luca-Linsa) puish acabada en 1909. Qu’emplegava hòrt d’obrèirs, mecanicians, manòbras o òmis de pena com totas las autas petitas linhas conectadas a la gran linha feroviara Bordèu-D’Acs-Baiona, installada devath lo Second Empèri, en 1857 exactament.

Man d’òbra

Qu’èra lo temps on s’espandivan los pinhadars de pins maritimes (Pinus pinaster) dont la husta èra hòrt demandada per las activitats ligadas a la revolucion industriau : gema per la quemía, bòi d’òbra per taulats, per carpentas e hustage en generau, bilhons per sostiener las galerias de las minas de carbon o de hèr, en França, en Anglatèrra o País de Gallas o quitament en Espanha. Quasiment cada vilatge avè la soa segueria o la soa destilleria o « olièira » per transformar l’arrosia o lo galipòt. E, se i avè bròs tirats per mulas per portar los bilhons de las copas dinc a la seguerias o las barricas de gema dinc aus talhèrs de transformacion, qui avè tanben hòrt de petitas garas o estacions (aperadas sovent « haltas » dens lo jargon ferroviari) per cargar los vagons e aviar carreis pesucs dinc a las grans garas o dinc aus pòrts de Bordèu o de Baiona (Lo Bocau d’Ador). Aquò hasè pro de man d’òbra emplegada. Las Lanas de Gasconha, per ruraus e paisanas qu’estossin vertadèirament, qu’èran tanben ua region industriau. Dab, a còps, grèvas e susmautas quan trucavan la crisa, mes qu’u aute ahar…

Un chic de cent ans a – disem decap a 1914 – qu’èra donc lo temps deu « maximum ferroviari ». Los òmis de la fin deu sègle XIX qu’avèn credut au chivau vapor e multiplicat las linhas. Qu’èra lavetz lo « progrès », com disèn. Aqueths camins d’un navèth genre que tiravan lo mei dret possible e que desenclavavan los vilatges. Nat candidat a ua eleccion cantonau qui ne gausava presentà’s shens un projècte de linha ! E que bastín garas, ponts, (dens las Lanas sablosas briga de tunèls, segur…) o maisons de garda-barrèras. Que cavèn trencadas e qu’adobèn espacis de triatge. Aqueras installacions emplegavan pro de monde : òmis d’equipa per entertiéner las vias, emplegats barrejats e « aristocratas » de la conduita dont l’aunor èra de « har l’òra ». Arrespectar l’arrelòtge qu’èra sacrat ! Solide, qu’èra au servici de l’industria ligada a la seuva lanusqueta.

Malhum

Per tornar au temps on « lo trin espiava passar las vacas », ne manquitz pas, se vos estancatz a Bordèu, d’anar véder la mapa deu gran hall de la gara de l’anciana Companhia deu Mieidia. Qu’i vederatz la densitat deu malhum aquitan. De Sent Sefrian (Lanas girondinas) estant – on demòran tostemps barrats los talhèrs ferroviaris e on ua vielha motriça aten la mort definitiva, arrosegada per la rovilha – que podèvan anar a Paris per Ostens e Beautiran. Qu’i avè ua linha deu Mont au país deus « Parropians » (chafre deus abitants de Sent Sefrian) per Lucsèir, e la « halte » o arrèst deu quartièr de Houaste a Sòra. E l’abat Cesari Daugé (1858-1945), lo celèbre felibre d’Aire, eth, que hadó la soa Camada en Italia, decap a 1899 o 1900, en préner lo trin a Aire-sus-Ador, cap a Tarba, puish Tolosa, Marselha, e tutti quanti.

Adara, qu’an transformat las vielhas linhas en pistas ciclablas (n’es pas ua maishanta idèia) o que las an isoladas malastrosament de las granas. E seré estat vertadèirament ua peguessa, per exemple, de guardar lo ligam entre l’Ecomusèu de las Lanas de Gasconha a Marquèsa (Sabras) e Laboèira ?

Uei, se voletz anar deu Mont (de Marsan) a Nerac o Agen en préner lo trin per – comportament « ciutadan », com disen – estauviar l’emission de CO2, qu’es ua aventura. Que cau dus o tres òras en passant per Bordèu (espiatz suu site de la SNCF) o que’vs prepausan de préner l’autobús… Egau ! siitz rassegurats : dab las futuras linhas de grana velocitat que ganharatz au mensh ua òra tà anar a Paris ; que serà ua brava compensacion, probablament un chic carestiosa totun. Egau, n’i èm pas enqüèra…

Qu’èra tota ua epòca, aqueth temps deus « machacuus » mes aqueth monde d’activitat e de solidaritat que comencèt la soa longueta agonia dens las annadas 1960-70, per har simple.

Qu’abandonan lavetz los camins de hèr « economics » pr’amor, ce disen, ne son pas rentables. La rota que triomfa e que darrigan los ralhs o qu’i deishen creisher brosta e tusta. Adara qu’es lo trafic pèc deus camions e qu’apareishen los entrepaus de logistica au ras de las autorotas…). Lo passerís rotièr macha un chic pertot las cauçadas e hè creisher lo dangèir. D’auguns que serén a arregretar lo temps deus « machacuus ». Anem ! Que m’arrèsti percé vau belèu plorar suu temps deus calelhs e de la marina a vela…

Joan-Jacmes Fénié

Document JJ Fénié : Au temps de la vapor, que calè machar per que lo machacuu marchèssi com cau !

 

Subscribe to this RSS feed

La Setmana

  • L'edicion papèr
  • L'edicion 100 % Numerica

Descobrir las auhèrtas

 

Plumalhon

Plumalhon es un magazine pel 8-12 ans. Prepausa cada mes dos reportatges sus de tèmas d'actualitat, sus de países, d'animals... Prepausa tanben de BD, de jòcs e 

+

Capture decran 2017 11 28 a 11.48.12

Papagai

Papagai es la revista occitana dels pichonèls.
Prepausa cada mes istòrias, jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr 

+