Uei : 12/12/2017

David Grosclaude : « Ua lenga qu'ei un objècte politic »

Lo son purmèr libe « Los mots e lo baston » que pareishó lo 30 d’octobre passat. L’ancian conselhèr regionau encargat de la lenga occitana, David Grosclaude, que conta lo son caminament personau e professionau.

La Setmana — Perqué aver decidit de sortir un libe adara ? Çò qui’vs motivè ?
David Grosclaude — Escríver aqueth libe qu’èra au començar la volontat de har quauquarren com un compte-rendut de mandat deus mens cinc ans de conselhèr regionau. Puish a fin e a mesura qu’escrivèvi qu’èi ajustat causas, e qu’ei vadut aqueth libe. Mes qu’ei logic pr’amor que volèvi sustot explicar que la question lingüistica ei ua question hautament politica. Qu’explica la dificultat qui avem a har acceptar en França qu’aquera question sia tractada. Prumèr pr’amor la classa politica que la considèra com secondària, contrariament a la majoritat deus país deu monde. Tanben pr’amor la classa politica francesa qu’ei estada educada , formada a l’idea que la question de las lengas ditas minoritàrias ei ua question perilhosa qui risca de reméter en causa l’unitat de la Republica. Donc que vòu díser que la classa politica francesa ei ignoranta d’aqueth problèma e sovent incompetenta. Qu’explica las dificultats qui conti, a cada còp que volem progressar en aqueth domeni.

LS — Qu’avetz emplegat un ton « jornalistic » en descíver la vòsta istòria. Perqué aquesta causida ?
DG — Lo ton jornalistic qu’ei pr’amor que soi jornalista a la basa. Que i a los hèits, e l’analisi que vien après. Mes totun que prepausi ua analisi de la situacion en partir deu constat qui èi explicat abans a saber l’incompeténcia , lo desinterès — qui pòt anar dinc au mesprètz — cap a la question linguistica de las parts de hòrt de responsables politics. Tanben que parli de l’occitanisme qui coneishi plan. Que’m sembla qu’a tribalhat hòrt mes que dèu compréner que la separacion enter çò culturau e çò politic ei un tracanard qui pòt estar mortau. Que’n cau tirar las leçons. Lo monde associatiu qu’a hèit un gran tribalh mes se dèisha la lenga en dehòra de las questions qui dèu préner en compte lo monde institucionau que’s comdamna pauc a pauc a la marginalizacion. En clar la question de la lenga qu’ei tròp seriosa entà la deishar sonque aus politics, sonque aus associatius o sonque aus lingüistas. La lenga qu’ei de tots e qu’ei, segon jo, la clau deu son desvolopament Que’m haci amics o enemics mei dab aqueth libe, aquò rai ! Que disi çò qu’èi a díser e après que debatem. Mes sustot que volèvi explicar que non credi pas a la reflexion pura se non i a pas ua accion concrèta qui segueish. Qu’espèri d’aver hèit atau dinc adara. E puish s’aqueth libe e pòt ajudar a dar arguments a monde qui deven explicar lo lor engatjament a’us qui pausan questions que serà estat utile.

LS — I a passatges deu libe qui estón mei mauaisits a escríver, qui’vs demandén mei de reflexion, que non pas d’autes ?
DG — Que’m sembla que de contar lo men tribalh d’elegit qu’estó pro simple, com de contar l’episòdi de la grèva de la hami. Que son hèits, eveniments. Mei complicat qu’estó de m’arrevirar suu men caminament pr’amor qu’ei ua mescla de hòrt d’elements. Totun qu’èi essajat d’explicar la centralitat de la question lingüistica en amuishar que lo combat per la diversitat culturau e luta per la sauvaguarda deu planeta que son dus combats ligats. La cultura e la lenga son biotòps qui condicionan la nosta faiçon de pensar. Tanben qu’èi volut parlar de la transversalitat de la question de la lenga. Pensar que tot aquò seré copat de las preocupacions economicas, sociaus, ecologicas que seré condamnar l’òmi a víver en lo monde qui descriu Orwell en « 1984 ».

Inf. : http://lasetmana.fr/index.php/oc/oc-boutique — « Los mots e lo baston » de David Grosclaude (2017) — Ed. de l’ADEO Prètz : 12 € (franco de pòrt enviada en França)

Retorn sus accion

Solide, qu’apareish com un petit obratge pro domo. Mes lo libe recentament sortit deu David Grosclaude qu’es interessant. Espiada e impressions.

Pleitei pro domo belèu mes hòrt interessant aqueste petit obratge recentament sortit, titolat Los mots e lo baston. Qu’es escriut – en gascon (mes qu’existeish tanben ua version en lenga francesa) – per lo David Grosclaude qui torna sus son engatjament de mei de 40 ans per la lenga d’òc. Per eth, enqüèra mei que per d’autes defensors et promotors de las lengas ditas regionaus, n’es pas un simple passatemps, un léser o hobby de fin de setmana. Qu’es un prètzhèit arribat de la soa enfància bearnesa au « país deus monts e de las arribèra » on son pair, lo « Miquèu » (1926-2002), dab lo Rogèr Lapassade (1912-1998) e d’autes valents, militava per la lenga nòsta, dens l’encastre de l’associacion Per noste a Ortés, deu temps on èra « seccion bearnesa » de l’Institut d’estudis occitans (IEO).Per l'onor deu país sosténguer e per sa dignitat manténguer " com ic escrivó lo Pèir de Garròs, gascon de Lectora au sègle XVIau : ua citacion qu’aimava a rapelar lo Rogèr Lapassade…

Tolosa — Acamp per la liberacion dels presonièrs politics de Catalonha

Dissabte 11 de novembre, a l'iniciativa a l'encòp de ciutadans e d'organizacions coma lo Partit Occitan Tolosa e Albigés, NPA, Ensemble, « La veu dèls països catalans » e çò d'autres, un acamp se debanèt davant lo Monument aus Combatents a Tolosa. 

Èran amassadas qualques desenats de personas per la liberacion dels presonièrs politics en Catalonha. Exigisson l'intervencion de l'Union europèa dins l'afar qu'es « pas pus un afar intèrn d'Espanha » car « aquel atemptat a la democracia es inacceptable per l'umanitat tota entièra » (cf Lo Jornalet).

Gérard Onesta, membre d'Europe Ecologie Les Verts e conselhièr regional d'Occitània, David Grosclaude o encara Guilhèm Latrubessa èran presents e prenguèron la paraula davant lo Consulat d'Espanha. Èran l'uns dels 33 observators internacionals del referendum en Catalonha lo 1ièr d'octòbre passat.

Dins un entreten amb lo jornal Liberation, Gérard Onesta s'èra exprimit juste aprèp lo referendum sul sicut : « Mariano Rajoy es un cas unic d'autisme politic. Es en granda dificultat, minoritari sul plan politic e en conflicte permanent amb los jutges, los que son pas nommats per son partit. Quand un regim es aflaquit, a tendéncia a cristallizar una forma d'agressivitat. Lo Primièr ministre espanhòl espèra se pausar com lo grand amassaire d'Espanha, per far pujar sa popularitat. […] Soi admiratiu d'aquel pòble, davant aquela joventut qu'aspira a una novèla Republica. Quand d'un costat, aquel pòble, dempuèi 10 ans a mostrat una volontat de tot far d'un biais pacifica e que de l'autre, avèm aquel Rajoy que refusa de negociar amb una Guardia Civil que tabasa fortament, es facil de causir son camp. La Generalitat vòl un dialòg apatzat amb Madrid. E contràriament a çò que dison los defendeires de l'Espanha “ una y libre ”, cèrca pas a gardar sas riquesas ni a sortir de l'Union europèa ». Legir l'entreten en entièr aicí. 

Bilanç deu Fòrum Ciutadan Occitan « La Dintrada » de seteme 2017

 

Lo 16 de seteme que’s debanè l’edicion 2017 de la Dintrada, l’universitat de rentrada de l’occitanisme politic a Narbona. Tà la tresau annada de reng, aqueth rendetz-ve ciutdan qu’estó lo parat peus responsables politics, associatius, militants de la lenga e de la cultura nostas d’encontrà’s entà discutir de las problematicas qui tòcan lo monde occitan. Cap a 80 personas qu'assistín a las taulas arredonas e aus debats.

A l’origina, la Dintrada qu’èra l’universitat de rentrada deu Partit Occitan e de l’Aliança Libra Europèa. Augan, que’s voló un « fòrum ciutadan », l’occitanisme estant, segon los organizators, arribat « a la crosada dels camins ». L’idea qu’èra d’amuishar au monde qu’èra un moment d’escambis obèrt a tots, dab debats sus questions d’actualitat qui pertòcan a Occitània e a la soa lenga e cultura atau com a la politica au nivèu de l’exagòne e d’Euròpa. De dus dias, l’encontre qu’estó abracat a un dia e que mudè de Pòrt-Leucate tà Narbona, au Palais deu Tribalh. 

Article pagant, abonatz-ve a partir de 6 € per mes

OCFUTURA (julhet) — Lo vòte en país d'òc

Despuish las originas de la Republica, qu'assisteishem a ua diferenciacion regionau de las coloracions politicas en França. Ua França deu nòrd e ua França deu sud que's son dessenhadas mei o mensh netament au briu de las annadas.

Au moment de las legislativas de 1962 a 1967, la carta electorau de l'esquèrra francesa qu'ei la de l'Occitania, lhevat lo Massís centrau, Aups-Maritimes e Pirenèus-Atlantics.
Pendent las eleccions cantonaus de 1967, quan dens la màger part deus país occitans, la presidéncia deu Conselh Generau estó atribuida a un representant de l'esquèrra (FGDS, PSU o PC), dens los deu nòrd, mantuns partits qu'estón representats dab presidéncias de dreta, centre-democratas, centre esquèrra, FGDS, PSU e PC. Mes quin Occitania ei vaduda lo bastion de l'esquèrra dinc ad aquestas darrèras annadas ?

Segon « Le Sud et le Nord, dialectique de la France », libe dens lo quau Michel Grosclaude analisa la bipolarizacion Nòrd-Sud de la carta politica en França, dinc a 1890, l'Èst qu'èra ua ciutadèla deu conservatisme quan l'esquèrra ne's trobava partisans que dens los bacins minèrs e los centres industriaus. A partir de la liberacion, la region Èst deu país qu'ei vaduda lo fiu deu MRP, puish de RPF e de l'UDR. Qu'ei cap a 1914 que Lengadòc pren las soas colors socialistas.

Eveniments màgers e crisis sociaus e economicas que's debanèn au començar deu sègle XXau (proletarizacion deus agricultors, crisi de 1907 e susmauta deus vinhairons) que joguèn un ròtle dens la causida d'aqueth vòte.
Lo socialisme que s'implantè dens lo nòrd d'Occitania chic de temps abans la Purmèra Guèrra Mondiau. A las tres regions meriodionaus que son lo departament sud-rodanenc, l'arc lengadocian dinc a Tolosa e l'ensemble deus departaments nòrd-occitans, que s'ajusta lo nòrd d'Occitania on Dordonha ei l'un deus mei ancians fius deu Parti Radical. Despuish la liberacion, aqueths ensembles qu'an enqüèra mei afirmats la lor coloracion d'esquèrra. Gèrs qu'èra vadut l'un deus departaments mei contestataris de França (qu'a lo recòrd deus « Non » aus referéndum despuish 1946).

Lo socialisme qu'arribè peu purmèr còp au poder dens la 3au Republica dab un govèrn deu Front Popular (coalicion de partits d'esquèrra) de 1936 a 1938.
La fin de las annadas 50 que vedó nèisher lo purmèr partit nacionalista occitan : lo Partit de la Nacion Occitana (PNO) qui milita a favor de l'independéncia d'Occitania. D'autes que seguiràn com Anaram Au Pataca (vadut Libertat en 2009), lo Partit Occitan (coalicion de movements occitanistas dont Volem Viure al País), Iniciativa per Occitània, Bastir, etc.

Lo movement de desobediéncia civila « Gardarem lo Larzac » que contribuí a mantiéner lo vòte socialista dens la màger part deus país occitans. Qu'estó l'emblèma d'ua decennia de luta entà guardar la tèrra a la soa vocacion agricòla.

Aqueth movement que's formè de 1971 a 1981 entà lutar contra l'extension d'un camp militar suu causse deu Larzac, tà passar de 3 000 a 17 000 ectaras. Que s'acabè per ua victòria deus paisans quan Mitterrand arribè au poder e decidí de deishar lo projècte.
Robert Lafont qu'èra l'un deus teoricians de çò qu'aperava « lo colonialisme interior ». En 1974, que temptè de presentà's a l'eleccion presidenciau mes la soa candidatura qu'estó regetada peu Conselh Constitucionau, per manca d'un nombre sufisent d'elegits validat. Que sortirà d'aquestes comitats de sostien, « Volem Viure al País ». Lo movement qu'ensaja de pesar sus las fòrças d'esquèrra. Aus intellectuaus occitanistas que's rejonherà sindicalistas agricòlas e paisans, mantuns centenats de militants e lo jornau « Lutte occitane » que serà creat. Totun, la soa candidatura a la Presidenciau regetada, Lafont qu'aperè a votar tà François Mitterrand, çò qui'u való ua marginalizacion au demiei deus quites movements qu'avè contribuit a crear.

Arron la victòria deu candidat d'esquèrra en 1981, lo militant occitanista que rejonhó los decebuts de l'esquèrra en julhet de 1983.
D'aqueth sentit de decepcion que s'amorsè arron lo son mandat, un periòde long d'alternança dab ua succession de govèrns d'esquèrra e de dreta. La partida oèst deu Mieidia que demora fidèla au vòste d'esquèrra au briu de las divèrsas eleccions, totun, que's constata l'aparicion progressiva d'un vòte taus extrèmes com ei lo cas a l'èst d'Occitania qui hè mei anar mei hidança a l'Extrèma-dreta per rasons economicas enter autas.

La vila de Besièrs en Eraut, per exemple, qu'ei passada de municipalitats e elegits d'esquèrra a elegits de dreta e d'extrèma-dreta aquestas darrèras annadas.

Lo paisatge politic dens los país occitans que cambiè radicaument au moment de las darrèras eleccions quan ua andada blua e balegè mei que mei lo sud-èst d'Occitania, e que l'Esquèrra explosè dab mèrcas hèra baishas.
Despuish 2002, lo Front National qu'ei arribat au mensh un còp au cap dens 17 deus 35 departaments occitans. A las eleccions de 2017, la candidata frontista Marine Le Pen qu'arribè en cap dens 5 deus 6 departaments de la Region Occitania/Pirenèus-Mediterranèa.

Mantuas municipalitats qu'estón e que son enqüèra gavidadas per elegits d'extrèma-dreta quitament se vedom aparéisher l'andada de Macron dab lo son movement En Marche ! Los país occitans que començan a alinhà's suu climat nacionau au briu de las eleccions.

Tà'n saber mei, consultatz lo dossièr sancèr d'OCFUTURA ací

  • Publicat dens Dossiers
Subscribe to this RSS feed

La Setmana

  • L'edicion papèr
  • L'edicion 100 % Numerica

Descobrir las auhèrtas

 
Capture decran 2017 11 28 a 11.48.12

Papagai

Papagai es la revista occitana dels pichonèls. Prepausa cada mes doas istòrias, de jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr en rapòrt amb un dels dos 

+