Uei : 22/10/2018

Una lista, pas una tièra

Fòrça occitanistas emplegan tièra per lista. Lo sens es diferent. Lista : seguida de noms de causas o personas, la lista dels sòcis, dels libres de la bibliotècaTièra : fila de causas o personas, la tièra de socas, de soldats. Dempuèi 1970, de 42 diccionaris o glossaris consultats, 19 donan a tòrt tièra e lista coma sinonimes. Pas un sol dels 36 de l’Edat Mejana compresa fins a 1970. Dempuèi 1970, los occitanistas novèls an pas tant una practica de l’occitan dels parents e d’un environament social qu’una coneissança relativa e accessòria de la lenga dels papetas, e la militància se justifica soleta, pas per practica de la lenga ni estudi.

Per compensacion venguèt l’enveja de diferenciar l’occitan del francés per de mots mai alunhats. D’aquí lo refús de lista e son remplaçament erronèu per tièra (Cassinhac contribuiguèt fòrça a espandir l’error). TOTAS las lengas neolatinas an de mots corrents semblants a lista. Lo cal emplegar en occitan e tornar a tièra son sens de fila. Lo francés se pòt desnaturar, risca pas res. L’occitan non.

Sèrgi Granièr

Cronica Lenga occitana : La nòrma contra la tissa

« Lenga occitana » es una novèla cronica prepausada per Sèrgi Granièr. S’interèssa a la lenga occitana e a son istòria, subretot per las mentalitats e lo biais de la veire e de la tractar al cors del temps.

Dins La Setmana n° 1097, J. Taupiac vòl legitimar una « nòrma dobla » en occitan. Pretèxt : de modificacions ortograficas facultativas en francés. Torna a sa tissa obsessionala contra l’accentuacion de las 3nas ps pl dels vèrbs acabadas per -N : l’accent tonic d’abansdarrièra sillaba s’i marca pas (parlan, legisson, baton – Gramatica d’Alibèrt, p. 41).

1) En francés l’ortografia es « intallada ». TOTES l’aprenon pendent d’annadas, la practican e banhan dedins (imprimits, ecrans, Internet). L’occitan s’escriguèt fa gaire sens ortografia (mai sovent qu’a la mistralenca). Son ortografia classica es relativament recenta, pauc ensenhada, practicada per gaire de gents. L’environament escrit es magre e ortografiat sovent a paupas. Malgrat l’aprigondiment pacient de l’ortografia (etimologia, coeréncia, lengas vesinas, neologismes...) n’i a encara que comprenon mal l’especificitat foncionala englobanta de l’escrit. Çò possible en francés aumentariá en occitan una confusion catastrofica.

2) Los cambiaments indicats pel francés tòcan pas sa nòrma ortografica : al contrari, l’aplican a de mots dont la prononciacion cambièt amb lo temps : événement > évènement... (cf Dict. hist. de l’orth. française, N. Catach, Larousse).

3) L’Acadèmia francesa apròva los cambiaments facultatius del francés : lo cambiament d’accentuacion dels vèrbs es totjorn estat refusat per l’IEO, lo CLO, lo Conselh Lingüistic del CPLO.

4) J. Taupiac a agut dit qu’Alibèrt èra estat « cambiadís » perque perfeccionèt en 1950 la règla d’accentuacion dels vèrbs : es fals, i toquèt pas pus. Qu’aviá establit doas nòrmas ortograficas « a la causida » : es fals.

Que repapiava quand establiguèt la règla actuala perque aviá 66 ans : J. Taupiac n’a 80. J. Taupiac publiquèt en 2003 una traduccion en occitan de l’enciclica Pacem in terris sens respectar la règla oficiala mentre qu’èra responsable del Sector Lingüistic de l’IEO : sens lo mendre escrupul. Contunha de respectar pas un punt essencial de la nòrma oficiala : sos escrits enganan de gents sus ela. 5) Es d’un scientisme mecanista inadaptat a la lingüistica (son idòla : Mosterín amb son idèa bèstia a plorar d’escriure totas las lengas amb l’Alfabet Fonetic Internacional). Voldriá que « Los enfants sabon pas ont es lo sabon » siá illegible sens analisi gramaticala : incompeténcia o messorga, que dins de frasas atal (coma dins « Les poules du couvent couvent », « Nous rations nos rations mais portions nos portions »...), es lo sentiment intuitiu de las foncions del vèrb e del nom que fa comprene e prononciar corrèctament. La règla oficiala s’ensenha e s’aplica dempuèi 70 ans. La quasi totalitat de las edicions la respèctan. Las ortografias de totas las lengas neolatinas evitan los accents escrits de 3nas ps pl. Ara J. Taupiac se reclama de Voltaire e es prèst a donar son anma al Diable. Es ja fait : Errare humanum est, perseverare diabolicum.

Sèrgi Granièr
Narbona, 18-03-18

Mesa al punt de Sèrgi Granièr — Darrièra responsa

E li siam tornar mai ! Es ren de dire que S. Granier a la dent dura. 1) Considerar, coma lo fa lo mieu criticaire, que conoisserii ren d’autre que J. Taupiac li fa enonciar d’ipotèsis sensa porgir de pròvas. Que n’en saup fin finala, eu S. Granier ? Ren ! 2) Ven francament a mau de creire que lu autors citats per J. Taupiac, e que nomenèri precedentament, sígon estats ligats a una mesconoissença de la règla alibertina tocant l’accentuacion dei 3nas pers.dau pl. Afortissez qu’aquela règla aplicada per toi, data dau 1950, cen que laissarai pensar que lo tot dei autors mencionats, anteriorament mesconeissents d’aquela règla auríon ja començat d’escriure denant aquela data, mas alora quant de temps auria aqueu monde ? E coma lo di R. Toscano, paraula dau CLO es pas totjorn paraula d’evangèli. 3) Li règlas d’accentuacion dei lengas que li avètz fach referéncia (catalan, castelhan....) pròvon que non son aqueli de l’occitan, e Alibèrt auria poscut si dispensar de l’aplicar a la lenga noastra, e conservar pusleu una règla especifica d’accentuacion verbala au noastre parlar, cen qu’entira una dobla mena d’accentuar segond que si vira de terminasons costumieri en òc (noms, adj. ...), ò de desinéncias verbali.

De complicacions inutili. Mas si saup tanben qu’Alibert fuguèt foarça pivelat per la lenga catalana, au ponch de n’adoptar divèrsi particularitats, causida discutibla, mas cen que non demenisse per autre la qualitat de la sieu òbra gramaticala, saupent totun que cadun si pòu enganar ; degun es a la sosta. 4) Aüra se mi permetétz un conseu : sobretot, per l’amor de Dieu, non ficatz lo nas dins lo relarg dau niçard que sigue par la diftongason ò per tota autra causa, cen que durberia de noveli poartas a de polemicas estèrli e sensa fin. Aqueu messatge serà lo darrier ; polemicar a cu pòu mai non es lo mieu gòto de vin cuèch. Per ieu lo debat es claus.

Reinat Matalòt

Sèrgi Granier « Paraula, escrit e ortografia » (Lengadocian)

La paraula fonciona « ara e aicí ». Es espontanèa, per un (o d’) auditor(s) present(s), amb d’ajudas d’expression (ton, expressions, gèstes) e dins una situacion comuna. Lo parlaire se rend compte se lo(s) a qual(s) parla lo compren(on) pro. I a una adaptacion contunha (emai inconscienta) entre los interlocutors. L’escrit val per mai tard e sovent per endacòm mai. Pren un momenton, es un pauc reflechit. Es per qualqu’un(es) d’absent(s) que lo legirà(n) sens autra ajuda d’expression e dins una autra situacion que lo qu’a escrit. Lo qu’escriu pòt solament ensajar d’adaptar a l’avança son escrit al (als) legeire(s) segon çò qu’imagina d’el(es). Es la botelha a la mar.

La paraula es mai o mens relacion dirècta, personala, l’escrit relacion indirècta, mas ampla. La paraula es particularista, mentre que l’escrit tend a generalizar. I a pas de lenga normalament escrita sens una ortografia englobanta que la « cristallize » a travèrs lo temps e l’espaci, es a dire sens una ortografia convencionala.

En partenariat dab locongres.org

Subscribe to this RSS feed

La Setmana

  • L'edicion papèr
  • L'edicion 100 % Numerica

Descobrir las auhèrtas

 

Plumalhon

Plumalhon es un magazine pel 8-12 ans. Prepausa cada mes dos reportatges sus de tèmas d'actualitat, sus de países, d'animals... Prepausa tanben de BD, de jòcs e 

+

Capture decran 2017 11 28 a 11.48.12

Papagai

Papagai es la revista occitana dels pichonèls.
Prepausa cada mes istòrias, jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr 

+