Uei : 20/10/2018

10ena Dictada Occitana a Gap (05)

Una trentena de personas se son amassadas dissabte 27 de genièr per la 10ena Dictada Occitana a Gap (05). Aquela dictada, organizada lo meteis jorn dins una cinquantena de vilas, amasa mantunas centenas de personas. La de Gap èra organizada pel Rescontre Gapian e l'I. E. O. dels Aups Espaci Occitan e recampava una trentena de personas vengudas dels diferents cors de lenga de la vila de Gap e de la Calandreta Gapiana. Lo tèxte, preparat pels retirats de la M.G.E.N. parlava de sovenirs d'enfança de la vida a Orcièras. 

La Dictada èra seguida d'una proposicion de correccion d'un gostaron e de cançons per l'ensemble dels participants. 

 

Tèxte : 

SOVENIRS D’UVERN EN ORCIERA

De neu, dins las annaas quaranta, ne’n cheiá de molons. De còps, de matin, n-i avian d'espessors talas que los escolans dels ameus dels Forests o das Marchas poian pas venir a l’escòla. Per ieu, mai pròchi, coma la chalaa era pas facha, lo paire me portava sus sas espatlas per l-i poire anar.

La rota gròssa de Gap era duberta en jornaa per lo chaça-neu. Dins los ameus se fasiá amb la lielha de bòsc tirassaa per lo muòu e a la pala. Totes los òmes se donàvan man e aquò poiá durar mai qu’un pareu de jorns. Mai la neu nos fasiá de terrens de juec grandasses. Nòstras lielhetas, dos plaças lo mai sovent, èran de bòsc e pron autas. Los patins èran cuberts d’una lamela de ferre per aparar e far mielhs esquilhar. Èran pesantas e aviam ben de mau per las tirassar a la poaa. Dins chasca familha l-i aviá un « òb », (bobsleigh). Era una lielha bassa amb un govern e de frens. Se l-i poiam betre quatre o cinc dessús, ben quichats. Lo prumier menava, lo darrier era de genolhons per poire butar a la partença e dins los alentiments. Totes los autres devian ajuar en se clinant dins los viratges. Mai d'un avian un nom, aqueu dau Joan B-G era la « flecha d'argent ».

Los papàs gaubioses fabricàvan elos-mesme lo bolide familhau. Si que non lo fustiaire dau canton se n’encharjava. Mai onte son passats aquelos engenhs olimpiques ? Sovent après l’escòla, a l’ora que la neu era ben pegaa au sòu, poiam dinc a la crotz dau Caire, sus la rota das Marchas, en tirassant lo bòb. La poaa era longa e las filhas n’profiechàvan per se raprochar dau garçon chausit… Partiam d’un bòn anar, frandiam lo Vilard d’Orciera per achabar als Usclats passant per la rota vielha. Èran moments memorables, qué de viratges mancats e de cabussaas ! Las rotas èran nòstras : ges de circulacion, ges de gravilhs, ges de sau… Foguec qu’après los ans 48-50 que degueriam renonciar au bòb sus las rotas.

Mos prumiers esquís, lo paire los aviá fabricats amb de fraisse. Sensa caras, de segur, s’arrapàvan a las galòchas per una correia de cuer simpleta. Los bastons, las canas coma li disian, èran de bòsc amb de rondelassas !
Los dimarç d’escòla èran consacrats a l’aprendissatge de l’esquí, mesme dau temps de la guerra. La regenta nos menava dins lo prat, darrier lo monument als mòrts e aquí, chascun se despatolhava. Ges de tira-cuòu nimai d'engenhs de damatge, alòrs montaviam sensa ajua e en eschalier per esquichar la neu… Arribats en aut, chaliá devalar ! Aquò s’achabava per lo famós «aplant briançonés», es a dire... sus lo cuòu. Foguec mai tard que los tecnicians inventèron lo derrapatge, la flexion-extencion e autras tancaas de baston !
Ai una fotò, en esquiaire, vers uech ans: gonela*, debàs de lana tricotats per la maire qu’anàvan dinc au dessús dau genolh. Tenian amb de chambalijas* agafaas au famós bombet*. La partia de la cueissa non cuberta, virava au rotge viu, au rotge sorn puei au violet seguent lo temps passat dins la neu !

Lo bombet era un pechon vestit que se metiá entre la chamisa e la combinason. Era de teissut redde, botonat davant, amb doas bretelas. Son ròtle era multiple, de'n prumier, per tenir los rens au chaud, puei coma l’avem vist, per tenir los debas per lo meian das chambalijas e enfin, l-i creirá qui voldrá, per garar las filhetas de tot malur. Per aquò se l-i betiá sus lo davant de medalhas de la Verge dau Laus o de la Saleta.

D’après Rosalina B e Camilha R

*aplant = arrêt; gonela = jupe; bombet = corset; chambalijas = jarretières;

  • Publicat dens Dictées
Subscribe to this RSS feed

La Setmana

  • L'edicion papèr
  • L'edicion 100 % Numerica

Descobrir las auhèrtas

 

Plumalhon

Plumalhon es un magazine pel 8-12 ans. Prepausa cada mes dos reportatges sus de tèmas d'actualitat, sus de países, d'animals... Prepausa tanben de BD, de jòcs e 

+

Capture decran 2017 11 28 a 11.48.12

Papagai

Papagai es la revista occitana dels pichonèls.
Prepausa cada mes istòrias, jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr 

+