Uei : 26/04/2018

ETA que demanda « excusa » a las victimas de la soa luta armada tà l'independéncia deu País-Basco

Cinquanta-nau ans arron la soa creacion, l'organizacion separatista basca l'ETA (Euskadi Ta Askatasuna, País-Basco e Libertat) que demanda « excusa » a las soas victimas qui n'avèvan pas dirèctament participat au conflicte.

Que publiquè un comunicat au matin dens los jornaus bascos Gara e Berria. Qu'anonciarà la soa dissolucion la purmèra dimenjada de mai en País-Basco francés.

ETA qu'estó creat en 1959 en plea dictatura deu gavidaire espanhòu Francisco Franco. Que's denombran 829 morts e milierats de nafrats au nom deu son combat. Lo 8 d'abriu 2017, l'organizacion separatista basca qu'avè depausat las armas en donar ua lista deus sons esconeders a la justícia francesa. Los policièrs qu'avèvan descobèrt 3,5 tonas d'armas, d'explosius e de materiaus dens 8 endrets diferents situats dens lo departament deus Pirenèus-Atlantics.

ETA que volèva negociar lo son desarmament en escambi de « l'amelhorança de la situacion » deus membres de l'ETA empresoats. Que cèrcan l'apressada deus presoèrs dab las lors familhas.

Fòto : « Gora E.T.A. » a Salamanca. (T. Navarro)

Rugbi feminin… rugbi tot simplament !

Har un article suu rugbi feminin que voleré díser qu'existeish un rugbi masculin e un rugbi feminin. Duas practicas diferentas tà un espòrt identic, d'autas dimensions de terrenh, d'autas règlas tà'u rénder mei aisit, mei adaptat ?

Sortim un drin d’aqueths despartiments qui n’an pas mei la lor plaça dens la societat nosta (normaument) e pensem meilèu a l’utilizacion d’aqueth espòrt tant beròi com vector d’egalitat sociau, que n’i a besonh d’aquò, de hont d’espelida, d’amassada e d’encontre. Pr’amor lo rugbi que demora purmèr un pretèxte tà encontrà’s que sia sus un terrenh, a l’entorn d’un acamp enter gavidaires, dens los vestiaris, qu’enter culturas per exemple occitana e basca tau departament, franco-espanhòla tau transfrontalèr. Lo rugbi feminin e l’espòrt feminin que gahan l’aviada, vaduts d’ua presa de consciéncia que las hemnas e pòden practicar quauque espòrt que sia e aquò, en delà de la practica escolara. Mes, qu’ei tanben un vector identitari pr’amor har espòrt, aver ua plaça qu’ei « estar » e aquò qu’ei hèra pregnant dens la practica feminina. Sus aqueth aspècte, que suberpassarén quasi uns clubs masculins. En efèit, au dia de uei, uns clubs mixtes que son coneishuts tà estar « bastions deu rugbi feminin » quan la seccion masculina ei la mei anciana. Las personas qui’s son lançadas dens aquera aventura deu rugbi feminin annadas a, que devón har pròva d’un engatjament reau e d’ingeniositat tà har perdurar ua practica drin reconeishuda, pas briga mediatizada e relativament sexista.

L'evolucion deu rugbi feminin

L’evolucion d’aquera practica que’s hasó en mantuns temps. Lo purmèr qu’ei la fruta de personas engatjadas, pauc practicantas, enqüèra mensh de gavidaires mes dab hèra de conviccions. Deu còp, lo problèma qu’èra la creacion puish la desapareishuda de seccions, tròp dependentas deu nombre de licenciadas qui fluctuavan segon los aleas de la vita. Per experiéncia, a l’epòca, quan los dus conjunts jogavan au rugbi, lo qui devèva demorar la dimenjada a casa tà guardar los mainatges o espiar l’aute, qu’èra la hemna. Après, la federacion que s’impliquè e conselhèrs tecnics qu’intervienón dens los clubs. L’aumentacion de las competéncias que permetó de fidelizar las practicantas e de n’atirar d’autas tà non pas mei patir deus aleas de generacions ditas dauradas qui’vs hasèvan pujar lo club sus 5 ans de 3 divisions tà que devarèsse après d’ua division cada annada. Puish, qu’arribè la Copa deu Monde e la soa cobèrta mediatica. Aquiu, suspresa… lo monde qu’an descobèrt lo rugbi feminin e los efectius que desbondan. De l’escur, las jogairas que passan a la lutz, n’escapam pas au clichat sexy, malament lo monde n’avèvan pas comprés que calèva incitar purmèr las hemnas a viéner practicar e non pas los òmis a espiar. Enfin, que i a monde dens los clubs, las seccions capdètas que s’apitan, equipas resèrvas que’s desvolopan dab lo lor campionat puish quitament equipas de jogairas de mensh de 15 ans. Los clubs pro masculins que seràn dens l’obligacion d’aver ua seccion feminina, entà encoratjar la practica e balhà’u mei de mejans. La jòga qu’ei gausada, que demora a véder si la lutz n’eishorbarà pas los navèths actors de l’espòrt feminin. Occitania qu’ei lo país qui compta lo mei de clubs feminins. Enter las Lanas e lo Bearn, shens parlar de las bigordanas, Lons, Èrm e Tarba qui ganhèn títols de campionas de França.

Bearnesas e Bigordanas que son actuaument en Eleit 2 dab ua qualificacion a viéner tà las jogairas de Lons. Aquestas, après s’estar escadudas a pujar en Top8, que vadón campionas de França. Quauquas annadas arron la devarada en Eleit 2, que’s son mantienudas, qu’ahortín la lor formacion entà tornar jogar los purmèrs ròtles. Qu’èra meilèu aquò çò de mei complicat, mantiene’s, consolidà’s e tornar viéner cercar un títol. Actuaument, que comptan tres internacionaus qui participèn a las darrèras partidas de l’equipa de França abans lo tornei. La lor apressada dab la seccion professionau de la Seccion Paulina non pòt pas sonque acompanhar-las dens un projècte perenne e ambiciós. Aqueth exemple que n’ei un au demiei de tant d’autes, mes qu’amuisha que tà ahortí’s, las bonas volontats e los mejans umans que deven estar acompanhats de mejans financèrs e de sostiens d’estructuras solidas. La practica feminina qu’a dias deus beròis davant era, que demora a saber si ei péber aus uelhs o la fruta d’ua volontat federau reau de desvolopament. Que i a nombrós clubs de rugbi feminins en Bearn, en las Lanas, l’Armanhac Bigòrra… Que’vs convidi a las anar véder jogar e partatjar ua vrespada, au finau, a l’entorn d’un estadi de rugbi.

Jean-Baptiste Lartigot

Fòto : L'equipa de França abans la soa partida contra Italia au Tornei de las Sheis nacions en 2014. (Pierre-Selim Huard)

(Article realizat en març 2017)

  • Publicat dens Sport

Dialòg barrat enter lo Senat e l'executiu nacionalista còrse

Lo president deu Conselh executiu de Corsega, Gilles Simeoni e lo president de l'Assemblada de Corsega, Jean-Guy Talamoni qu'estón recebuts ger e delagèr peu Purmèr ministre Edouard Philippe e peu president deu Senat, Gérard Larcher. Decebuts deus escambis, qu'apèran a ua grana manifestacion populara. Los gavidaires nacionalistas de la collectivitat unica de Corsega qu'aurén abracat lo lor darrèr encontre a París. « Arron los nostes entertiens de ger [dab lo Purmèr ministre, Edouard Philippe] e de uei [dimars 23/01], la nosta conviccion qu'ei hèita : l'Estat qu'arrefusa de reconéisher e de préner en compte la dimension politica de la question còrsa, çò expliquè G. Simeoni suu son compte Twitter. Dens aquestas condicions, qu'aperam dens los dias a viéner a la tienguda d'ua grana manifestacion populara ».

Dens un comunicat, lo president deu Senat qu'assegurè que s'avisaré deus lors tribalhs arron la creacion d'ua collectivitat territoriau unica. « Totun, si l'especificitat insulara de Corsega e la soa identitat deven estar presas en consideracion, la Republica qu'ei ua e indivisibla. Lo Senat que serà a l'encòp garant de l'unitat nacionau e iniciator de libertats navèras acordadas aus nostes territòris ». Gérard Larcher que's ditz totun a favor d'ua revision de la lei de 2002 respècte a Corsega entà'u perméter de har proposicions d'adaptacion de las leis e deus reglaments via la Collectivitat territoriau. Que mantien la soa oposicion a ua cooficialitat de la lenga còrsa e a l'estatut de resident. L'estatut de resident votat per l'Assemblada de Corsega, qu'ei obèrt a tots arron 5 ans de residéncia principau sus l'isla. Qu'interessaré d'autes territòris com Savòia e País-Basco, confrontats a hauças astronomicas deu fonsièr.

La visita deu President Macron en Corsega qu'ei prevista tà la commemoracion deus 20 ans de l'assassinat deu prefècte Erignac, lo 6 de heurèr qui arriba.

Susmautas en Iran : 21 morts e un centenat d'arrestacions

Despuish dijaus passat, manifestacions que's debanan drin pertot en Iran entà denonciar las dificultats economicas e contra lo poder en plaça. Los Iranians qu'esperavan hèra de l'acòrd suu nuclear (de 2015), tau desvolopament deus investiments estrangèrs e tornar aviar l'economia deu país. Per manca de refòrmas prometudas, la relança qu'estó pro febla. Lo President american Donald Trump que sancciona Iran au nivèu economic, en empachar enterpresas mei que mei francesas d'investir dens lo país. L'economia iraniana qu'ei blocada. En mensh d'ua setmana, las susmautas que hasón 21 morts dont 16 manifestants.

Ger, Ali Khamenei, guida suprème de la Revolucion islamica (pòste mei haut que'u de President de la Republica) que prenó la paraula entà acusar los « enemics » de la Repulica islamica de s'estar units entà har domau au regime. Teheran qu'acusa los Mondjaidines deu pòble d'alimentar las violéncias e d'estar ligats a l'Arabia Saudita.

Lo President iranian Hassan Rohani que s'entertienó dab lo President francés pertocant a la susmauta qui dura despuish ua setmana en Iran. Emmanuel Macron qu'exprimí la soa preocupacion fàcia au nombre de victimas dens las manifestacions e qu'apèra a l'apatzament. Hassan Rohani que demandè l'ajuda de la comunautat internacionau entà deféner l'acòrd nuclear de 2015 e arrespectar los engatjaments pres.

Los dus caps d'Estat que discutín de la situacion en Orient-mejan (mei que mei Iraq e en Siria) e lo President francés qu'aperè a un dialògue ahortit suu contròle deus armaments dens la region. Lo cap de la diplomacia francesa, Jean-Yves Le Drian qu'anullè la soa vienuda tà Iran prevista en fin de setmana.

Fòto : Captura Youtube Actualités-Pro

Poder « vertical »

Quitament s’es pas my cup of tea, soi pas d’aqueles que son a l’aise amb los malhums socials e que mandan cada jorn fòtos, vidèos, etc. ; i vau veire çaquelà que se i pòdon trobar, a còps, causas interessantas ignoradas pels mèdia tradicionals. Per aqueles, l’espectacle de « la comèdia umana » contunha e son passats a quicòm mai. Catalonha, pel moment, es passada de mòda e, de tota faiçon, la causa es entenduda : los Catalans an tòrt perqué son minoritaris en Espanha e en Euròpa. Los mèdia se son virats cap a Alemanha per seguir la destinada de la Merkel, minoritària pel primièr còp desempuèi un dotzenat d’ans e tornan periodicament sul Brexit e los Angleses que o fan tot per aver lo burre, la moneda per lo crompar e lo sorrire de la cremièra ! Pensatz se lo sòrt de Catalonha es de comptar ! Qual que siá lo president exagonal, qual que siá lo partit o lo « movement », la causida es facha en favor d’una Euròpa de las nacions – a la francesa pr’aquò ! – e cal pas jamai doblidar que França existissiá ja del temps del rei Cezet !

Quitament los estabosits an degut notar que lo ministre de l’Educacion nacionala o rapelèt la setmana passada fàcia a la representacion nacionala. « I a pas qu’una sola lenga francesa, una sola gramatica, una sola republica », çò diguèt a propaus de quicòm mai e en botant sul devant l’Acadèmia francesa que n’aviá perdut l’abitud. Aquestes prepausses restontisson d’una faiçon curiosa a las aurelhas dels promotors de las lengas istoricas de França. França es encara e totjorn francofrancesa e, levat l’anglosaxon, las autras lengas son pels somiaires… e encara… Aparentament, las annadas que passèt en America latina o centrala li faguèron pas comprene la possibilitat per un país d’aver mai d’una lenga oficiala. La regionalizacion ven de mai en mai estequida cap a un bonapartisme trionfant que lo president e son govèrn ne son los eralds…

Andriu de Gavaudan

  • Publicat dens Éditos

Rugbi XIII : e a la fin, lo campion es… Leeds !

La Superliga ven de jogar sa finala : anam poder passar als tempses dels rescontres internacionals amb, d’en primièr, un rescontre França-Jamaïca a Perpinhan aqueste divendres… 13 ! Leeds, l’acostumat de las finalas Ploviá — e bravament — aqueste dissabte de ser (7 d’octòbre) sus Old Trafford. D’un costat, Leeds jogava sa novena finala dempuèi 2004 e n’aviá pas perduda qu’una. En fàcia, los Tigres de Castleford arribavan pel primièr còp a aqueste nivèl. Dins la sason regulara, las formacions s’èran ja rescontradas quatre còps e cada còp los Tigres avián ganhat. Mas una finala demòra una finala. Los debats èran engatjats. A la 11a minuta, sus un desplaçament al pè, l’alièr Briscoe panava la pauma dins los braces del defensor de Castleford e marcava. Ensag transformat. Dins las darrièras segondas del primièr temps, lo dobertura Mac Guire ajustava un tombat: 7-0. Las causas se melhoravan pas pels Tigres a la represa : capitavan pas a auçar lor nivèl de jòc. Sus una novèla candela, l’arrièr irange se traucava e Mac Guire puntava l’ensag (51a). L’alièr Briscoe marcava un segond ensag (59a) e Mac Guire metiá a profièit un còp de pè al ras de pelena de Burrow (69a). Per l’onor, Castleford marquèt sus la còrna (dels Rinocèros !) per pèrdre 24-6 una partida qu’an pas capitat a i dintrar.

França-Jamaïca, aqueste divendres Plaça ara a la Copa del Mond. La seleccion dels Blaus es coneguda. A calgut al seleccionaire Aurelian Cologni compausar amb las nombrosas abséncias, per causa de nafraduras o d’operacions del vivièr natural : los Dragons. Suls 24 apelats, en mai del tèrç dels Dragons, de qualques tolosans e dels jogaires qu’instrumentan dins d’esquipas anglesas, cèrts jogaires d’Elèit son del viatge. Lo capitani de la seleccion serà lo catalan de Saint Helens : Théo Fages. En fàcia: los Imalaias angleses e australians! La partida de ganhar, per anar en quart de finala, serà tre lo 29 d’octòbre contra Liban, a Canberra. Un Liban compausat de jogaires d’NRL qu’an un papeta o una mameta venguts de Liban. Serà pas un pichòt afar! Una partida de preparacion se tendrà contra Jamaïca aqueste divendres 13 (19 h) a Brutus (partida retrasmesa en dirècte sus France-Ô) . En dobertura, los U18 rescontraràn pel segond còp de la setmana los angleses. Dissabte 14, la delegacion catalanooccitana partirà per Austràlia.

Alan Roch (pel Jornalet en linha)

  • Publicat dens Sport

6 Nacions : pas de miracle pel XV de França

I aviá plan de rasons d'èsser triste dissabte de ser, a la fin de l'ultim rescontre de las 6 nacions. França perdèt (encara) contra Anglatèrra (condicion agravanta) que capita ela lo grand chelem (la darnièra gota de poison de la serada).

Escòri final, 31-21, e aquò pòt semblar brave pels blaus que marquèron pas un ensag quand Albion ne plantèt 3. Pasmens la desfacha foguèt a l'encòp logica e dolorosa. Coma los franceses beneficièron d'un molon de penalitats que los daissèron en vida fins a las 5 darnièras minutas, l'espèr de la victòria nos quitèt pas abans. Se podiá somiar a una victòria panada, exactament coma en 2014. Mas aqueste còp son los Angleses que tirèron en darnier.
Ca que là, totas las penalitats que venèm d'evocar (e que transformèt fòrt plan lo Machenaud), aquesta indisciplina daus òmes en blanc pròva ben pr'aquò qu'en fàcia daus nòstres se trapava pas un monstre dau rugbi internacionau. En contra i aviá una còla fòrta dins la conquista au sòl, dins los aires, en defensa. Se mostrèt plan mai realista que lo XV francés, emai se laissèron de punts en rota e qu'aguèron quauques dificultats en mesclanha.

  • Publicat dens Sport
Subscribe to this RSS feed

La Setmana

  • L'edicion papèr
  • L'edicion 100 % Numerica

Descobrir las auhèrtas

 

Plumalhon

Plumalhon es un magazine pel 8-12 ans. Prepausa cada mes dos reportatges sus de tèmas d'actualitat, sus de países, d'animals... Prepausa tanben de BD, de jòcs e 

+

Capture decran 2017 11 28 a 11.48.12

Papagai

Papagai es la revista occitana dels pichonèls.
Prepausa cada mes istòrias, jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr 

+