Uei : 16/10/2018

Bicicletada 2017 : Pichòt jornau sòci d'una escorregurada pas com leis autrei (Partida 2)

« I a quicòm dins l'esfòrç fisic que trepassa lo momenton lèu oblidat » (Partida 2)

Adonc partiguèron de Tarascon d’Arièja lo 4 de julhet ambé la mira d’acabar un periple de mai de quatre cents quilometres que s’acabariá a Oloron santa Maria, cinq jorns puei, après qu’aguèsson fach lei pòrts majors pirenencs : mai que lei doas estapas dau Torn que seguirián après son passatge. La primiera jornada siguèt tras que dificila, es totjorn ansin, vos melhoratz a dicha que pedalejatz de lònga. E lei pojadas de se succedir : Pòrt de Lers (1570 m), còls d’Agnès (1517 m), de Latrapa, per contuniar lendeman amb lei còls de Còra (1395 m), dau Portet d’Aspet e de Mente (1349 m). Se remembrava d’aqueste còl de Mente per sa dificultat pretenduda mejana, e la trobava mai au rendètz-vos amb un canhardàs insuportable e de susadas emborniantas coma jamai de sobra. De percentatges mejans de 7 a 8 dau cent, pauc d’espacis de recuperacion, un vertadier capelet montanhós qu’amaga son juec e vos dòna lo bati-bati e l’alen cortet. Car lo bofe mestrejat es afaire de temps. Au mai siatz acarat ambé vòstre còrs, au mai l’alen se deu regular per anar a vòstre ritme e vos donar d’envam. Lo mentau es de’n premier rampelat que se sabètz pas manejar, estalar vòstre anar, avançarètz pas luench. E l’esperit, la volontat van cotria ambé vòstre esfòrç fisic. Es aquí lo b.a. -ba dau ciclista, sens oblidar una bevenda d’aiga pura e vos alimentar regularament. Es verai, ges de potingas, ges de motor electric, es lo retorn de l’elementari basic, aquela virtus que maire Natura vos a donada e que comanda en cada situacion. Es aquí que siatz en mesura de saupre çò que valètz, un mena d’exercici quasi « ontologic » que se desplega a cada metre ganhat, sensa còrfalhir, l’èstre vòstre grandor natura. Impossible de trichar. I a quicòm de metafisic dins l’exercici corporau que trepassa lo momenton lèu oblidat. Me pensi que cada correire professionau o amator, aquela question la se deu pausar.

Coma un long flume tranquille o coma la cambra dei torments ?

Lo 6 de julhet parton de Luchon (630 m) que li dison dins lei guidas ciclo-esportius la « rèina dei Pirenèus », après vint quilometres de faus plan. Fa freg. Entamenan la montada dau còl de Peirasorna (Peyresourde !) que lo som passat a 1570 m vos duerbe la via dau Còl d’Azet (1580 m) tre la davalada fins a Genòs. Peirasorna es tant a vòstra portada coma lo còl d’Azet se montatz regularament. Serada a Vièlha Aura dins una ostalariá simpatica que la coïna de país es chanuda (pastas de mai per leis esportius que son !) e lo liech reparator. Pauc o pron de toristas nordics, d’unei fan la Transpirenenca e son pas lei pus envaïsseires avans l’arribada de l’èrsa davançiera dau 14 de julhet : subrenquant dei carris de campament que ribejan lei rotas dau Torn e sa colleccion dei bordilhas debanadas… E ja, tre lo pòrt d’Aspin, la toforassa vos pompava l’enavans qu’aviatz servat per una jornada redobtada. Lo rescòntre tant esperat ambé lo gigant dau Tormalet (2115 m) s’avançava. Era au còr de l’escorreguda, una mena de baptistèri per lo correire ciclista pirenenc que respond au desfís de la montanha. Montanha pelada, arrocassida, desprovesida de nèu au mes de julhet, ambé de passatges a mai de dètz dau cent, de tunèus estrechs, una marridetat de remarca per la rota (ata, lo Torn li passava pas aquesta annada), de camionàs e de motòs bronzissentas que vos fregan. Una travessada tras que sobda de l’estacion de la Mongia desèrta, crimi arquitecturau ambé sei barras de lotjaments dins un environament minerau, de cafès vueges de consumators. Una vilassa de betum entre parentèsis, lo non-ren dau torisme ivernau de massa, un espectacle de desolacion per fabricaires de Oèstern. En brèu, la nafradura de la toristificacion dei Pirenèus que la pub televizada debana persqui pas. Aquestei darriers quilometres dempuei l’estacion, reddes coma jamai, dins la solesa dau correire de fons, donan d’aire au purgatòri. Lo som es pelat ambé sa botiga dei sovenirs, sa bicicleta estilizada sus lo rocàs per la fotò, l’estanquet qu’espera sa practica. Triste passatge dins un luec simbolic onte s’aplantan pas. La davalada es un periòde de recuperacion, urosament sensa circulacion, un exercici de negociacion ambé un cinquantenau d’espinglas adarré, dins un pendís verdejant fins a Luz sant Sauvaire. Aquest envèrs dau Tormalet, lo vau mièlhs davalar que montar. E lo retorn de la calorassa e de l’urban tre Barèjas e Luz sant Sauvaire, un autre mitan toristificat qu’avián tròp lèu oblidat.

De Luz a Maria Blanca, la darriera pojada dei tres pòrts

Lendeman partiá solet d’Argelès Gazòst, la filha estent tornada en Provença s’ocupar de sei fius. Se remembrava lei montadas dei còls de Solor e d’Aubisc (1474 m e 1700 m), quasi vint ans a l’endarrier. Lo rendètz-vos non siguèt decebeire. Lo Solor a doas oras de l’après-dinnar, sota un canhard despietadós, es un camin de crotz. Pauc de ciclistas d’aquest costat de l’ascencion, mai de veituras de torisme, despascientas, que son de manca de despaïsament e que rivalizan ambé de motociclistas anonims cuirassats de cuer que vòlon faire son pichòt numerò. Caricatura dei plasers urbans mecanics descentralizats. Per cadun son plaser dei sants. La davalada vos laissa alenar e montatz puei l’Aubisc qu’es negat dins un neblàs que vos fau far avans de clucons sus una rota marridassa, cuberta de casudas d’escalhons. Un ventàs vos fa acuelhança entre fedas trinhonantas en libertat que, victimas de la solesa, venon a vòstre rescòntre. Travessada de Goreta, una autra illòta esquilhabla enlaidida de betum. Ansin son aquestei montanhas pirenencas dei visitors despaisats, desparieras e dei microclimats geofisics e umans cambiadís. S’arresta ambé la frema just e just a Bòneis Aigas per tastar una garbura, la sopa dei gents d’aicí e montanhards pirenencs. Una enveia enfortida per un sovenir ancian dau Solor, tot lo contrari de la magdalena de Proust, a cadun sei recòrds. Mai es luench de s’encalar d’aquesta passa, li manca de quilometres, adonc tòrna pedalejar vèrs lo còl de Maria Blanca (1035 m), la darriera pojada de la corsa. De Laruns a Bièlla (forma locala gascona eissuda de villa), es una corsa de relambi avans de montar vèrs lo Plan de Benós, partida corteta pron redda ambé 500 m de desnivèu, cafida de toristas, avans de passar la traucada de Maria Blanca e de crosarde ciclistas polonés partits de Varsovia per peregrinar a… Lorda. Version ciclista de la fe. Degun es perfèct. Lo darrier quilometre es marcat a dotze dau cent mai sembla pas passar lei siès. Bensai la darriera engana plancardiera de la Transpirenenca ? La davalada, redobtabla d’aquest costat, laissa de monde rescontrats anar d’a pè e mai de ciclòs electrics s’encalar. S’arresta pas lo progrès…Va ditz sempre, vau mièlhs davalar que montar aquest pendís de Maria Blanca : fins a Escòt, es la corsa dau diable. S’avètz enveia de tenir l’escomessa per l’an que vèn, vos ne’n grevaretz pas, mai pedalejatz avans e pedalejatz encara après, sensa relambi !

Cric-crac, lo conte es acabat. 

Gérard Tautil

  • Publicat dens Sport

Bicicletada 2017 : Pichòt jornau sòci d'una escorreguda pas com leis autrei

« Dis Aups al Pirenèus », una autra version informulada d'un viatge interior qu'es de còmpte (Partida 1)

Anatz comprendre perqué un jorn encambatz vòstra bicicleta per vos provar - inconscientament ? - que lo Monde es a vòstra pòrta. E que podètz anar a son rescòntre sus una maquina que fa mens de dètz quilòs, ai manetas corbas, l’esquina plegada, ambé de desvolopaments dei dos platèus que vos fan tressusar una jornada de lònga e gonflar lei quadricèps qu’es pas de dire… e mai sentir lei ginolhs qu’aviatz oblidats ? Per provar que siatz sempre viu e que la jovença es a reverdir sensa relambi ? Bensai una escomessa inutila ? Mai quenta plus bèla escomessa d’aquela mena en país occitan, vos asseguri !

Tenir l’escomessa entre Arièja, Comengés, Coserans, Biarn, Bigòrra

L’aventura pirenenca l’aviá ja temptada en julhet de 1998, tre la retirada entamenada per dire que se claviá una temporada rotinaira d’ensenhament de quasi quaranta ans. Fau dire per comprendre la seguida que l’òme (siáu obligat d’ anar dintre de personatges que costejan la persona dau narator) aviá sempre escaladat montanhas glaçadas, varapat dins leis Aups, seguit de tieras d’estatgis montanhards ponchuts. Mai quòra lei tendinitas avián arrengueirat de ponchonadas agudas dins leis espatlas, l’adieu a la montanha pitonada èra venguda fin finala. L’aviá pas empachat de faire dos còps de lònga lo Mont Blanc ambé sa filha, a l’ora que lo refugi Valòt èra ja a s’escrancar sus lo conglaç e la rimaia, pausat de bescaire sus l’agulha dau « Gostaron », avans-guàrdia de la pojada dau crestenc finau. Per marchar, anava pron ben. Lo temps aviá decidit la reconversion e a cinquanta ans s’èra mes au velò.

E dau Venturi a la Boneta, de Vars a la Magdalena, de la Crotz de Ferre a Coni, a la Lombarda, de l’Isoard a l’Aup d’Uez, aviá frairejat amb aquelei noms que cada ciclista coneis e espera un jorn cavaucar. Li mancava l’aventura pirenenca. La travessada dei Pirenèus en 1998, l’aviá facha, solitari, partent de Rivas Autas fins a Dacs, au confinh dau País Basc, de jornadas de uechanta-cinc a cent cinquanta quilometres per jorn en cinc jorns, tres a quatre còls a la jornada, a rebós dau « Torn de França » que passava per lei pòrts pirenencs qu’estructuran aquela barralha de montanhas redobtadas dei correires professionaus. De remembranças ? Li sobrava subretot lo rescòntre d’un apicultor e de son paire dins l’ascencion dau Solor que lo convidèron per manjar una trocha dei bolets. Pereu una pojada dau Tormalet dins la granhòta e la nèu que flocava au mes de julhet, una davalada glaçada avans la nuech vèrs Luz sant Sauvaire, banhat e transit coma jamai… Aquela annada la bonaça èra pesqui pas de sason, faliá s’entraucar entre chavanas e ulhauç petarrants Cada an, partiá en setembre ambé de collègas per leis Aups miegjornalas. Mai lei Pirenèus estavan totjorn dins sa memòria un eveniment a despart. Aquesta annada de 2017, siá dètz-e-nòu ans puei, l’escomessa èra mai aquí, faliá tornar trobar lo País pirenenc, sei montanhas e ascencions famosas. Un aire congostós de libertat que trobatz pas dins baissas e plans. Passariá o pas ? Vos fau dire pasmens, se donar de vam ambé l’atge es pas tot. Una corsa d’aquela mena se fa ambé lo nivèu qu’avètz daverat de setmanas e de mes d’entraïnaments mai o mens seguits. Siatz pas un professionau e la vòlha vèn de quora en quora, mai enfin, la resulta dau tèst èra aquí : dau temps que lei campions vos montan un còl a trenta quilometre ora de mejana, siátz ben content quora montatz a l’entorn de dètz quilometres ora e encara. E per servar forma, es melhor de pedalejar de cotria. Adonc siguèt ambé la filha valenta, una esportiva de tria, qu’a partit aquesta fes d’aquí a l’aventura. Era totjorn davans eu e l’esperava au pòrt, la veitura escoba seguissiá ambé la frema. Una entrepresa familiala per s’immergir dins l’aventura, qué ! Urosament, dei secors n’aguèron jamai de besonh, franc un cambiament de cadena a Luchon e un crebament per lo velò de la filha dins la montada dau Tormalet que siguèt lèu adobat.

Gérard Tautil

  • Publicat dens Sport

Rugbi feminin... rugbi tot simplament !

Har un article suu rugbi feminin que voleré díser qu'existeish un rugbi masculin e un rugbi feminin. Duas practicas diferentas tà un espòrt identic, d'autas dimensions de terrenh, d'autas règlas tà'u rénder mei aisit, mei adaptat ?

Sortim un drin d’aqueths despartiments qui n’an pas mei la lor plaça dens la societat nosta (normaument) e pensem meilèu a l’utilizacion d’aqueth espòrt tant beròi com vector d’egalitat sociau, que n’i a besonh d’aquò, de hont d’espelida, d’amassada e d’encontre. Pr’amor lo rugbi que demora purmèr un pretèxte tà encontrà’s que sia sus un terrenh, a l’entorn d’un acamp enter gavidaires, dens los vestiaris, qu’enter culturas per exemple occitana e basca tau departament, franco-espanhòla tau transfrontalèr. Lo rugbi feminin e l’espòrt feminin que gahan l’aviada, vaduts d’ua presa de consciéncia que las hemnas e pòden practicar quauque espòrt que sia e aquò, en delà de la practica escolara.

Legir l'article sancèr acíLegir l'article sancèr ací

Rugbi feminin… rugbi tot simplament !

Har un article suu rugbi feminin que voleré díser qu'existeish un rugbi masculin e un rugbi feminin. Duas practicas diferentas tà un espòrt identic, d'autas dimensions de terrenh, d'autas règlas tà'u rénder mei aisit, mei adaptat ?

Sortim un drin d’aqueths despartiments qui n’an pas mei la lor plaça dens la societat nosta (normaument) e pensem meilèu a l’utilizacion d’aqueth espòrt tant beròi com vector d’egalitat sociau, que n’i a besonh d’aquò, de hont d’espelida, d’amassada e d’encontre. Pr’amor lo rugbi que demora purmèr un pretèxte tà encontrà’s que sia sus un terrenh, a l’entorn d’un acamp enter gavidaires, dens los vestiaris, qu’enter culturas per exemple occitana e basca tau departament, franco-espanhòla tau transfrontalèr. Lo rugbi feminin e l’espòrt feminin que gahan l’aviada, vaduts d’ua presa de consciéncia que las hemnas e pòden practicar quauque espòrt que sia e aquò, en delà de la practica escolara. Mes, qu’ei tanben un vector identitari pr’amor har espòrt, aver ua plaça qu’ei « estar » e aquò qu’ei hèra pregnant dens la practica feminina. Sus aqueth aspècte, que suberpassarén quasi uns clubs masculins. En efèit, au dia de uei, uns clubs mixtes que son coneishuts tà estar « bastions deu rugbi feminin » quan la seccion masculina ei la mei anciana. Las personas qui’s son lançadas dens aquera aventura deu rugbi feminin annadas a, que devón har pròva d’un engatjament reau e d’ingeniositat tà har perdurar ua practica drin reconeishuda, pas briga mediatizada e relativament sexista.

L'evolucion deu rugbi feminin

L’evolucion d’aquera practica que’s hasó en mantuns temps. Lo purmèr qu’ei la fruta de personas engatjadas, pauc practicantas, enqüèra mensh de gavidaires mes dab hèra de conviccions. Deu còp, lo problèma qu’èra la creacion puish la desapareishuda de seccions, tròp dependentas deu nombre de licenciadas qui fluctuavan segon los aleas de la vita. Per experiéncia, a l’epòca, quan los dus conjunts jogavan au rugbi, lo qui devèva demorar la dimenjada a casa tà guardar los mainatges o espiar l’aute, qu’èra la hemna. Après, la federacion que s’impliquè e conselhèrs tecnics qu’intervienón dens los clubs. L’aumentacion de las competéncias que permetó de fidelizar las practicantas e de n’atirar d’autas tà non pas mei patir deus aleas de generacions ditas dauradas qui’vs hasèvan pujar lo club sus 5 ans de 3 divisions tà que devarèsse après d’ua division cada annada. Puish, qu’arribè la Copa deu Monde e la soa cobèrta mediatica. Aquiu, suspresa… lo monde qu’an descobèrt lo rugbi feminin e los efectius que desbondan. De l’escur, las jogairas que passan a la lutz, n’escapam pas au clichat sexy, malament lo monde n’avèvan pas comprés que calèva incitar purmèr las hemnas a viéner practicar e non pas los òmis a espiar. Enfin, que i a monde dens los clubs, las seccions capdètas que s’apitan, equipas resèrvas que’s desvolopan dab lo lor campionat puish quitament equipas de jogairas de mensh de 15 ans. Los clubs pro masculins que seràn dens l’obligacion d’aver ua seccion feminina, entà encoratjar la practica e balhà’u mei de mejans. La jòga qu’ei gausada, que demora a véder si la lutz n’eishorbarà pas los navèths actors de l’espòrt feminin. Occitania qu’ei lo país qui compta lo mei de clubs feminins. Enter las Lanas e lo Bearn, shens parlar de las bigordanas, Lons, Èrm e Tarba qui ganhèn títols de campionas de França.

Bearnesas e Bigordanas que son actuaument en Eleit 2 dab ua qualificacion a viéner tà las jogairas de Lons. Aquestas, après s’estar escadudas a pujar en Top8, que vadón campionas de França. Quauquas annadas arron la devarada en Eleit 2, que’s son mantienudas, qu’ahortín la lor formacion entà tornar jogar los purmèrs ròtles. Qu’èra meilèu aquò çò de mei complicat, mantiene’s, consolidà’s e tornar viéner cercar un títol. Actuaument, que comptan tres internacionaus qui participèn a las darrèras partidas de l’equipa de França abans lo tornei. La lor apressada dab la seccion professionau de la Seccion Paulina non pòt pas sonque acompanhar-las dens un projècte perenne e ambiciós. Aqueth exemple que n’ei un au demiei de tant d’autes, mes qu’amuisha que tà ahortí’s, las bonas volontats e los mejans umans que deven estar acompanhats de mejans financèrs e de sostiens d’estructuras solidas. La practica feminina qu’a dias deus beròis davant era, que demora a saber si ei péber aus uelhs o la fruta d’ua volontat federau reau de desvolopament. Que i a nombrós clubs de rugbi feminins en Bearn, en las Lanas, l’Armanhac Bigòrra… Que’vs convidi a las anar véder jogar e partatjar ua vrespada, au finau, a l’entorn d’un estadi de rugbi.

Jean-Baptiste Lartigot

Fòto : L'equipa de França abans la soa partida contra Italia au Tornei de las Sheis nacions en 2014. (Pierre-Selim Huard)

(Article realizat en març 2017)

  • Publicat dens Sport

Manon Alard, una RAFeta a l'AOF

Jogaira de la còla femenina del Rodés Avairon Fotbòl (RAF), la « RAFeta » fa tanben partida de la còla femenina d'Occitània.

Èra sul camin de l’entrainament. Sortissiam de la dimenjada, doncas la serada seriá ritmada per de mièg-fons e de torns de terren. Pas question de se dispensar del footing del diluns per aquela esportiva amatora. Manon Alard fa partida de l’efectiu de la novèla còla occitana femenina. Creada fa dos ans, aquela seleccion faguèt son primièr match lo 3 d’octobre de 2014 contra las Sorabas (pòble germanofòn de Republica Chèca).

Copa del mond del XIII, los Cangorós per un portanèl

D’en primièr, se tenguèt la finala femenina entre vesinas : australianas e neozelandesas. Las negras Falguièras metèron plan de vam a l’obratge, mas capitèron pas a concretizar lors tempses de dominacion. A la pausa, las jaunas Jillaroos (aprendissas) menavan 12-10. Confortavan lor avantage per dos novèls ensages. Las Falguièras replicavan per un ensag, mas un tombat confirmava la victòria australiana (23- 16), al tèrme d’una partida ont l’esperit ofensiu senhoregèt. Eroïca Anglatèrra, mas… Mai de 40 000 espectators seguigèron puèi la finala dels òmes entre australians e angleses. Los primièrs placatges indiquèron que la partida seriá rufa… Al cap d’un quart d’ora, lo segonda-linha cangoró Boyd Cordner prenguèt l’interval que lo menèt darrièr la linha. Lo capitani talonaire Cameron Smith transformava: 6-0. Fins a la pausa, los angleses tenguèron còp. A la represa, la partida contunhèt sul meteis ritme. Los Angleses prenguèron de mai en mai d’iniciativas. Caliá un culhièr del cap dels dets per empachar l’alièr Mac Gillvary de filar cap a l’ensag. Fàcia al vam europèu, los australians optèron per la gestion de la partida e per remandar al mai que se pòt los Blancs dins los 20 mètres, a trapar de tòcas per aver de mesclanhas e ralentir lo ritme… Los angleses passèron las darrièras minutas dins lo camp australian, mas de badas… Lo trofèu demòra astralian. Revenge dins quatre ans en Anglatèrra, mas las doas formacions seràn forçadament renoveladas e rejovenidas. Aquò promet… E d’aquel temps… Aqueste dissabte 2 de decembre marcava tanben la represa del campionat d’Elèit 1. A Avinhon, la primièra partida vegèt, dins un freg glacial e ivernal plan luènh de las doçors printanièras de Brisbane, la victòria dels locals fàcia a Carcassona : 28-20.

ALAN ROCH de Brisbane estant, pel Jornalet

  • Publicat dens Sport

Copa del Mond del XIII : australians aisits, angleses de gaire

Logicament, la finala de la Copa del Mond del XIII opausarà los dos païses al rugbi lo mai professionalizat : l’NRL australiana e la Superliga anglesa. Mas se'n calguèt de gaire per que l'aficha foguèsse diferenta.

La fòrça cangoró

Divendres al ser, a Brisbane, dins un estadi a mitat garnit, Fiji desfisava los Cangorós e dobrissiá la marca amb una penalitat. Mas un placatge mancat e una marrida recepcion d'un còp de pè a seguir faguèron dos ensages pels Verd e Jaune, que marcavan encara dos còps abans la pausa : 22-2.

Los australians tuavan la partida amb dos novèls ensages tre la represa. Las iniciativas fijianas se trucavan als contras e a dos ensages de 100 mètres. Los australians contunhèron lor festenal ofensiu per ganhar 54-6. Dètz ensages de marcats amb, sul nombre, sièis per l'alièr Holmes.

Los fijians foguèron valents,mas los Cangorós son tròp fòrts amb una circulacion plan aviada de la palma e un sosten permanent al portaire del balon.


Lo revelh tardièr dels tongans

Dissabte, l'estadi Mount Star d'Auckland restontissiá dels cants e crits d'un brave public tongan (totas las plaças vendudas, siá 30003, recòrd de l'estadi).

Al cap de dètz minutas, los angleses dobriguèron la marca per l'alièr Mac Gillvary sus sortida de mesclanha. Puèi, l'arrièr Witrop se vesiá acordar un ensag per l'arbitre vidèo. 12-0 pels angleses a la pausa. Los tongans pagavan lor indisciplina e de fautas de man.

Aquò contunhèt a la represa e los angleses ajustèron una penalitat. A la 67a, l'ensag de Bateman transformat fasiá una brava diferéncia : 20-0.

Partida plegada ? Non, que cal jogar fins a la còrna. Los tongans faguèron virar canturla als angleses e marcavan tres còps en 5 minutas per tornar a 18-20. Sus la darrièra pauma, lo tongan Fifita cabussèt dins l'en-but anglés, mas l'arbitre refusava l'ensag sens faire apèl al vidèo qu'auriá pogut cambiar lo sòrt de la partida e atudar una polemica.

Aquesta decision permet als angleses de defugir la malediccion de 2013 (desfaita a la darrièra minuta en mièja finala). Aniràn doncas disputar la corona mondiala als austalians dissabte a Brisbane. Se vòlon ganhar, deuràn enauçar bravament lor nivèl de jòc e téner còp 80 minutas.
En dobertura del rescontre, se tendrà la finala de la Copa del Mond de las femnas !


La represa del campionat d'Elèit 1

Al país, serà la represa del campionat d'Elèit 1. Lo campion Limós jogarà a Sent Gaudenç. Lo venceire del torneg d'Avinhon de rugbi de IX, Vilanòva, reçauprà los catalans. Palau reçauprà Albi, Carcassona se desplaçarà a Avinhon e Lesinhan jogarà a Tolosa.


Precision finala femenina

Una partida se jogarà entre las australianas, qu'an eliminat las canadianas 58-6 en mièja finala, e las neozelandesas, victoriosas de las anglesas: 52-4.


Alan Roch
de Brisbane estant, pel Jornalet en linha

  • Publicat dens Sport

Opinion de la sociologia dau malhòt

De mai en mai de joines marselhés pòrtan lo malhòt dau P.S.G. per carrieras, sensa crenta. Aquela « revolucion » vestimentària a un rèire-fons sociologic.

Un jorn qu’èri au collègi a Marselha, un collèga nos venguèt veire, tot desvariat : un de sei amics veniá de crosar un òme pròche una estacion de mètro ambe lo malhòt dau P.S.G. « Non… es pas possible ! », que li responderiam, partetjats entre nòstre escòr unanime per lei colors parisencas e una mena d’admiracion per lo tipe qu’ausèt portar aqueu malhòt au beu mitan de Marselha. Es una anecdòta qu’oblidèri jamai e qu’es ara ben marcada dins son temps (leis annadas nonanta).

O sabètz segur, lei marselhés son afogats de malhòts. Aqueu de l’O.M. naturalament, mai tanben de fotbòl en generau. Aquelei que vènon visitar la ciutat foceana son soventei fes sosprés per lo nombre de joves marselhés que pòrtan lo vèstit dei clubs de fotbòl pus famós d’Euròpa. Mai despuei quauqueis annadas, es pas rare de veire de gents portar lei colors dau P.S.G. E mai, dins quauqueis quartiers populars marselhés, es vengut ordinari. En defòra de quauqueis luecs estrategics coma lo Velodròm o lei quartiers Nòrd, siguem clar : se risca plus sa vida en portant lo malhòt parisenc en public. Aquela tendéncia es confirmada per lei botigas d’espòrt. Fa quinze ans, èra mission impossible per crompar de malhòts parisencs a Marselha. Ara, si vend a pauc près un malhòt dau P.S.G. per dos malhòts de l’O.M., un nombre important que creis cada an. En mai d’aquò, si pòt tanben veire aisat lei partidas dau P.S.G. dins leis cafetons dau còr de vila, e mai sautar de jòia coma marcan !

Un « classico » artificiau

Lei saberuts dau fotbòl sabon que de tot biais, París es pas un enemic ereditari de Marselha contràriament a Bordèu o Sant-Estève. Verai qu’aquela rivalitat foguèt creada de ren au començament deis annadas nonanta per lo president de l’O.M., Bernard Tapie, que voliá trobar un adversari a l’auçada de sa chorma per preparar mielhs la competicion europenca. Dins aquela entrepresa, foguèt ben ajudat per Canal +, difusaire exclusiu dau campionat a l’epòca, que decidiguèt d’investir dins lo capitau dau club parisenc per donar mai d’interèst a aquela competicion e coma aquò aumentar lo nombre de seis abonats. Ja en 1989, Tapie joguèt sus l’antagonisme Marselha-París en acusant lei bailes de la Liga d’èstre centralistas e de servir beu promier leis interèst dau P.S.G. Quauqueis annadas de temps, aquela acarament porrirà d’alhors l’ambient dins la seleccion nacionala ambe dos camps diferents e irreconciliables, e de resultats pron pietadós. Se la rivalitat OM-P.S.G. es una engana, s’impausèt pasmens dins la tèsta dei suportaires dei dos partits, un fenomèn de detestacion accelerat per l’oposicion pus globala e creissenta entre la capitala e la ciutat rebèla. D’unei nos diràn que tot aquò es ren que de fotbòl e que l’a de causas pus seriosas dins la vida. Siam d’acòrdi, es pas un afaire existenciau per l’umanitat, qu’a de que s’ocupar d’aquesta passa ! Amb aquò pasmens, per tornar ai novèlei costumas vestimentàrias, sembla que ne’n dison pron sus l’evolucion sociologica de Marselha. Alora, cu son aquelei maufatans que pòrtan fier lei colors de París au còr de la ciutat foceana ? D’en promier, son sovent joves e... marselhés, es a dire que son de gents que son generalament nascuts o qu’an creissut a Marselha, e non pas de neò-arribants (aquò si pòt ausir a l’accent !). Tanben si pòt constatar que son sovent de gents d’origina magrebina. Partent d’aquí, es pron aisit d’imaginar que lo P.S.G., ambe son proprietari qatari e son esponsòr Fly Emirates, es un marcaire d’identitat fòrt que pòt recampar d’un biais o d’un autre de membres de la comunautat arabo-musulmana.

« Son lei pus fòrts ! »

Aquò dich, la rason principala d’aquela revolucion vestimentària, la fau pas anar cercar ben luench. Un jove a l’accent marselhés prononçat nos l’expliquèt coma aquò : « Escota fraire, son lei pus fòrts ! » (en parlant de París, segur). Lo Qatar-Saint-Germain, coma lo sonam entre amics per galejar, fa pantaiar la joinessa de uei ambe de jogaires coneguts dins lo monde entier. E siam forçats de constatar qu’es pas lo cas per l’O.M., qu’es per ara dins una passa complicada. Lo fenomèn « Marcelo Bielsa », l’ancian entraïnador argentin de l’Olimpic, limitèt aquela tendéncia pendent un an, pas mai. L’anóncia de la venda dau club a un òme d’afaire estasunidenc es luench d’aguer rassegurat leis abonats de l’estadi Velodròm. En esperant, leis afogats de l’Olimpic an pas la chausida : si devon acostumar a crosar lo camin de quauqueis suportaires per cu lo sosten a un club miliardari que ganha tot a davançat l’amor dau malhòt blau e blanc, la fiertat de far partida dau pòple marselhés. Si consòlan en pensant que l’O.M. es totjorn lo solet club francés d’aguer ganhat la Liga dei Campions. Si consòlan tanben en vesent que l’argent fa pas lo tot e pòt pas crompar la fervor. Basta de comparar l’ambient de catedrala dau Parc des Princes e aqueu dau Velodròm qu’au còntra, urós o malurós, a totjorn quauqua-ren de dire e demòra lo luech pus representatiu de la populacion marselhesa.

Matieu Casanova 
(article dins La Setmana n° 1059)

  • Publicat dens Sport
Subscribe to this RSS feed

La Setmana

  • L'edicion papèr
  • L'edicion 100 % Numerica

Descobrir las auhèrtas

 

Plumalhon

Plumalhon es un magazine pel 8-12 ans. Prepausa cada mes dos reportatges sus de tèmas d'actualitat, sus de países, d'animals... Prepausa tanben de BD, de jòcs e 

+

Capture decran 2017 11 28 a 11.48.12

Papagai

Papagai es la revista occitana dels pichonèls.
Prepausa cada mes istòrias, jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr 

+