Uei : 20/07/2018

Cronica ESPIAR — L’OPLO que ns’engana

L’OPLO que’ns menteish e que ns’engana ! Tàd arrefusar er’ajuda publica ara premsa occitanista que’s serveish d’arguments qui non sòn pas d’arrecéber e d’acceptar. Aqueths qu’estón dits encara eth 20 de junh a Pau en fin der’amassada dita de concertacion. Qu’estó com un arrefús definitiu d’ajuda a Vistedit, com tànben arregetar tota discuta e negociacion sus aquera question essenciau entà nosauts. Ena sua responsa escriuta a Vistedit L’OPLO qu’avè avançat dijà aqueths arguments com relatat pera equipa de Vistedit : « Nos foguèt remembrat qu’èra dificile e delicat de nos autrejar una ajuda a la premsa per de rasons de libertat de la premsa e d’equitat ».

Aqueth argumentari qu’ei un som de mala fe. Qu’amuisha era volentat d’enganar eth mitan occitanista. Lavetz arreivindicar ajuda publica tàra nosta premsa que seré « dificil » e « delicat », e que seré tot simplament ua miaça tà « libertat de premsa » e « equitat ». Que’s devem demandar lavetz en leguir e enténer ua frasa atau quin dangèr tarrible e arrepresenta era premsa occitanista tà que sia estremada. Que va esbranlar era republica com eth sistèma imperialista francés ? E lavetz L’OPLO que preservaré era societat de tot aqueth dangèr.

Un espiar deth mitan dera premsa en Estat francés mestrejada per quauques financièrs, que permet ua vision diferenta deths problèmas encontrats e deths enjòcs, dab ua captacion de massas financièras publicas e ua concentracion dera premsa com james, tot aquerò enas mans de 4 o 5 capitalistas poderós. Er’argumentari de L’OPLO qu’ei un engan vertadèr e un mesprètz de tots eths militants associatius engatjats suth terrenh dera defensa dera lenga e dera cultura nostas.

E seré un hèit excepcionau peth mitan dera premsa en exgòne de dar subvencions publicas a Vistedit ? E serén tant eslhevadas eras somas autrejadas que pausarén un problèma ara premsa exagonau sancèra? Ajudar ua premsa en lenga occitana e seré tan « dificil » e « delicat » ? L’OPLO qu’a de respóner ad aqueras questions. Eths hèits que desmenteishen era sua argumentacion fallaciosa. Tot aquerò que s’ameritava ua petita enquista.

Augan eth Ministèri de Cultura que publicà, en data deth 2 de heurèr de 2018, en un chepic de transparéncia com at declarà, eths tablèus deths diaris e publicacions divèrsas com deths grops de premsa ajudats per ajudas privadas e... publicas, en 2016. Aqueths documents qu’estón analizats e comentats peth jornalista Laurent Mauduit sus Mediapart. Tots aqueths documents que sòn publics e que pòden estar coneishuts de totòm i comprés deths esleguits qui gavidan L’OPLO com deths administratius qui ns’an arcuelhut ara « concertacion ».

368 publicacions de premsa que benficiàn d’ajudas dirèctas. Que s’i tròba ua part titolada « Ajuda a pluralisme » (eth poder non manca pas d’umor !) qui poderé conviéner completament a Vistedit. Aqueras ajudas que sòn presentadas en un tablèu per publicacion e un aut per grop de premsa on i a sonque eras societats qui arrecebón mes de 100 000 € d’ajudas publicas (un trentenat).

En prumèr que i a de constatar mes d’ua ajuda publica ara premsa. Que sòn legaus, arreguidas per tèxtes, e que i a de procèssus de demanda dab dossièrs. Que significa qu’existeish tot un dispositiu d’ajuda publica ara premsa, n’ei pas brica excepcionau de’n beneficiar. Eth Ministèri que’n presenta ara coneishença deras gents ua lista, per exemple: “Ajudas dirèctas a pluralisme : Ajuda aras publicacions nacionaus d’informacion politica e generau dab ressorças publicitàrias fèblas (decret n° 86-616 deth 12 de març de 1986 (modificat) ; Ajuda aths diaris regionaus, despartamentaus e locaus d’informacion politica e generau dab ressorças de petitas anóncias fèblas (decret n° 89-528 deth 28 de julhet de 1989) ; Ajuda a pluralisme dera premsa periodica, regionau e locau (decret n° 2004-1312 deth 26 de noveme de 2004 modificat). « Autas ajudas dirèctas : Ajuda ath portatge de premsa (decret n° 98-1009 deth 6 de noveme de 1998 modificat). Ajudas deths hons estrategics tàth desvelopament de premsa (decret n° 2012-484 deth 13 d’abriu de 2012 modificat) ; Borsas d’emergéncia deth hons de sosten ar’emergéncia e ar’innovacion ena premsa (decret n°2012-484 deth 13 d’abriu de 2012 (modificat). D’autes hons d’ajuda qu’existeishen encara non presentats ací.»

Lavetz perqué seré tan « dificil » ? Pr’amor de procèssus administratius ? Conselhs e ajudas deth Ministèri de Cultura qu’existeishen. Emplear dossièrs administratius n’ei pas quauquarren d’impossible e inaccessible tà ciutadans e per segur n’i a pas d’incompeténcia pera premsa occitanista. Que i a ua causida e de possibilitats d’ajudas publicas nombrosas, qu’auhereishen de solucions. L’OPLO com organisme public que pòt perpausar autas causas qu’un envit ara publicitat privada (lhèu tàths « bus-macron »).

« Dificil » e « delicat », eras ajudas que serén arreservadas ara premsa en lenga francesa ? S’ei atau que i a d’at denonciar. Era premsa occitanista qu’ei premsa, qu’a dret d’arreivindicar aqueth estatut e de beniciar dera « libertat de premsa » e der’ « equitat ». Mes ath contra que pareish era sola existéncia dera premsa occitanista que sia ua atenta ara « libertat de prensa » e « equitat » ? Eths tablèus comunicats peth Ministèra de Cultura qu’amuishan ua auta realitat.

Com at titolà eth jornalista Laurent Mauduit de Mediapart, « Eths miliardaris dera premsa hartats d’ajudas publicas e privadas » (4). Que constatà un escandale. Eth jornalista qu’escrivó : « que sòn eths mes rics oligarcas, eths qui an manmesa suths mes grans diaris dera premsa nacionau, qui’s partatjan era mes gròssa part deras ajudas dirèctas deth Estat. »

Aqueths miliardaris, Bernard Arnault, Serge Dassault, Xavier Niel, Patrick Drahi, qu’an tanben er’essenciau deras ajudas privadas per Google, Facebook o Bill Gates. Atau que sòn eths qui monopolizan er’informacion, qui estrèman era libertat der’informacion e non pas… Vistedit.

79.657.023 euròs qu’estón distribuits en 2016 en ajudas publicas, hèitas deths nostes impòsts, ara prensa privada. Tostemps segon eth jornalista L. Mauduit, « eras mes gròssas fortunas que’s tròban en haut deth tablèu. Ath reng prumèr que i a Bernard Arnault dab “Aujourd’hui en France” (7,9 millions d’euròs); en seguida Patrick Drahi dab “Libération” (6,3 millions d’euròs) ; Serge Dassault dab “Le Figaro” (5,7 millions d’euròs); Matthieu Pigasse et Xavier Niel dab “Le Monde” (5 millions d’euròs). « Eths sòus publics que van en prumèr aths mes rics ! » Aquera situacion qu’ei era seguida deras annadas anterioras. E que podem pensar despuish 2016 n’i a pas arren de cambiat.

Dab un espiar suth tablèu deths grops de premsa principaus ajudats en 2016 que podem notar aqueras somas : eth Grop Figaro (6 361 449 €) ; era Societat editora deth Monde ( 6 096 252 €) ; eth Grop Ouest France ( 9 238 614 €) ; Société Nouvelle du Journal L’Humanité ( 3 689 447 €) ; Groupe Sud Ouest ( 2 210 819 €) ; Groupe de La Dépêche du Midi ( 3 565 590 €).

En un espiar suth tablèu deras publicacions de prensa qu’èi arretengut :

 

Publicacion

Totau deras ajudas

Difusion

Ajuda per n°

 

Sud-Ouest

634 792 €

89 071 638

0,007

 

La Dépêche du Midi

1 290 114 €

53 549 255

0,024

 

La Marseillaise

633 074 €

nc

   

L’Humanité

3 689 447 €

9 604 132

0, 384

 

Libération

6 376 144 €

27 689 689

0, 269

 

Le Monde

5 088 915 €

88 603 803

0, 057

 

Le Figaro

5 778 283 €

97 384 076

0,059

 

La République des Pyrénées

1 017 849 €

8 813 127

0, 115

 

Témoignage chrétien

51 270 €

nc

   

Lutte ouvrière

48 174 €

nc

 

Pluralisme

Politis

109 221 €

nc

 

Plural.

La Semaine des Pyrénées

5 743 €

229 421

0,025

 

L’Essor bigourdan

4 506 €

87 721

0,051

 

Fakir

20 465 €

nc

 

Plural.+FSDP

Causeur

24 315 €

nc

 

Plural

Mediabask

4 152 €

   

Plural

Iparraldekohitza.eus

27 036 €

nc

 

FSDP

Herria

4 801 €

nc

 

Plural.

 

Lavetz que i a de notar er’importància deras ajudas publicas ara premsa en lenga francesa. Aquera premsa que travèrsa ua crisi deras importentas dab ua baisha deth nombre de legedors e d’abonats, doblat d’ua menshidança grana ena informacion perpausada. Shens aqueras ajudas publicas « Liberation », « Le Figaro », « Le Monde », « L’Humanité », ecà... qu’avoren desapareishut.

D’autas publicacions mensh importentas qu’an ajudas publicas, « Fakir », « Politis », « Lutte Ouvrière ». Que’s tròba tanben publicacions en lenga basca com « Herria », « Iparraldekohitza.eus ». « Herria », publicacion setmanèra que coneish dificultats qui’s semblan a Vistedit. Enfin « Mediabask » agéncia de premsa en lenga francesa qu’avó ajudas.

Perque pas Vistedit ? Qué costa era demanda de moratòri immediat, ath par deras somas dadas aths grops de premsa e publicacions ? Que pesaré ua ajuda significativa tàd ua modernizacion e un arrecrutament en jornalistas e emplegats tà perméter un tribalh de qualitat ? Pas guaire en comparèr dab eras somas gahadas peths oligarcas, pera monopolizacion dera premsa.

« Libertat de premsa » e « equitat » n’existeishen pas, (sonque ena societat guerdada a travèrs eras clucas de L’OPLO). E qu’ei çò qui explica era situacion de Vistedit. Qu’èm acarats a ua question de democracia fondamentau. Que mes er’investiment tàra lenga e cultura occitanas non se calcula pas en tèrmis de rentabilitat segon eths critèris deth capitalisme liberau. Qu’ei investiment de longa durada ena joentut e per de nombrosas generacions. Aquiu qu’ei ua question de consciéncia deras realitats e deths enjòcs istorics vertadèrs, que’n déu vàder ua volontat politica. Per segur, L’OPLO que marcha a contrabriu der’istòria.

Que contunha eth combat !

Alan Sibé

 

Cronica ESPIAR — Eth hantauma que s'ei envitat…

Eras horrèras qui emplean eras carrèras de Catalonha e Aran, era mobilisacion pacifica e determinada, er’arresisténcia tà votar, tot un estrambòrd, generositat, engatjament, determinacion, e sustot ua consciéncia sociau e politica eslhevada, aquera demostracion dera fòrça de pòples de nacions shens Estat d’Euròpa occidentau qu’ei er’eveniment politic màger en seguida dera « cajuda dera murralha de Berlin ». Quan èm en moment hòrt der’acarament dab eths poders imperialistas que i a de préner dijà e shens tardar era mesura d’aquera partvirada politica qui pòt èster qualificada de revolucionària vertaderament. D’engatjaments nacionaus e populars com aquestes en trin de cambiar eth mond que son portaires d’elements teorics e politics qui non deven pas èster desconeishuts e qui s’ameritan un espiar atentiu. Que mes que’s debanan en viu en tot hè’ns aprofieitar tot dia de tota era riquessa deras iniciativas e deras capacitats d’invencion deths pòples.

Autodeterminacion e independéncia d’ara enlà

Eth dret ar’autodeterminacion pausat per Catalonha e Aran qu’ei en prumèr eth dret ar’autodeterminacion de nacions dependentas d’Euròpa occidentau. Çò qui cambia hèra de causas en paisatge politic europèu e mondiau. Catalans e Occitans amassats un aute còp de mes en istòria, en tot arreivindicar aqueths drets, que venguen de trencar ens poders imperialistas. Que mes qu’an desconcertat eras fòrças imperialistas dab un procèssus pacific guiat pera fòrça tranquilla de pòples. Fin deth sègle XIXau, Carles Marx en un document de rompedura istoric qu’evoquè un hantauma qui obsediva Euròpa. Qu’anonciava miaças tàras borgesias e qu’èra anonciator de partviradas importentas. Ara un aute hantauma, ena madeisha categoria revolucionària, que s’ei envitat enas vitas sociaus deths Estats multinacionaus d’Euròpa. Que i a pausa qu’amuishava de signes de preséncia evidenta a qui ten un espiar politic atentiu e esberit. Qu’èra athèu, darrèr totas aqueras arreivindicacions politicas tà mes de drets e libertat, darrèr totas aqueras cantas e òbras poeticas, literàrias, teatraus. Per d’auts, observators, « expèrts » e politicaires embarrats en esquèmas d’analisis dogmatics e esteriles, qu’a gessit com per suspresa. D’ara enlà aqueth hantauma nomentat independentisme, qu’obsedeish eras borgesias en totas tendéncias politicas. Non poderà pas mes èster desconeishut de tot projècte politic sonque mauescaduda importenta. Que’ns poderà parlar tostemps de « democracia », d’ « alternativa », de « progrès », de « libertat », de « revolucion », de « multiculturalisme », de « diversitat », ecà... tots aqueths mots n’averàn pas mes nada valor se son estremats drets ar’autodeterminacion e ar’independéncia. De filosòfes e militants politics que’s pausan questions tà saber quin se presentarà era revolucion de doman. Ara qu’an un cap de responsa. Per segur n’i averà pas de Revolucion, ni de cambiament politic democratic vertadèr shens hèr compte dera question nacionau. Aqueths hèits qu’amuishan era dominacion nacionau e nacionalista en Estats multinacionaus qu’ei constitutiva deth poder deras borgesias imperialistas. Que’ns parla de mondializacion, d’Estat europèu, dera baishada deras frontèras, mes eths vielhs Estats opressaires que demòran essenciaus en arsenau politic, militari e policièr imperialista. Aqueths poders non son pas que dominacion de classa mes tanben dominacion etnica, nacionau, dominacion totalisanta e totalitària.

Contagion

Ath parat deth 100au aniversari dera Revolucion socialista d’Octobre sovengam-nse deras analisis de Lenin. Que hasó arremercar era luta d’ua nacion dependenta en un Estat imperialista qu’a mes de fòrça qu’era luta d’ua nacion coloniau luenhèca, pr’amor que truca eth poder ath còr. Ath par d’aquerò que presam com cau eras condemnacions trencadas e shens retard dera clica « Juncker-Macron-Merkel », com eth sosten aths franquistas o tanben er’alliança shens vergonha dab fascisme dera zelosa sociau-democracia, PSOE, Podemos, Colau, Mélenchon, Valls,... tà sauvar eth poder imperialista. Aqueth hantauma que cor per Euròpa, d’ua metropòla imperialista ar’auta. Que semia inquietud deths gavidaires politics com financièrs. Tot d’un còp, ua auta realitat nacionau que gesseish, ua realitat estujada dab suenh pera propaganda. Lavetz era paur d’ua contagion, d’ua hrèbe independentista, que’s generaliza. Qu’ei grana e vertadèra pr’amor er’independéncia de Catalonha e Aran qu’apareish com ineluctabla, qu’eths poders imperialistas n’an pas nada responsa politica democratica, non saben pas qu’oprimir e arreprimir. Per segur, eths gavidaires qu’an ath cap aquera mapa coneishuda, tota colorada dera diversitat nacionau deth mond europèu, qui non manca pas d’anonciar arreivindicacions e partviradas futuras. Independentisme que desvelha eras consciéncias politicas. Que hè soscar, qu’orbeish de possibles orizonts navèths. De nombrós militants qu’arbajan era debanada d’aqueth combat. Dijà qu’i tròban esperanças, ensenhaments e questions, en prumèr vascos dab Otegi e Còrsas dab Talamoni, eths autes pais catalans, Isclas Balearas e País Valencian qu’i tròban un arsèc navèth. D’ara enlà er’ipotèsi independentista qu’ei presenta com arreivindicacion estrategica.

De posicionà’s

Qu’ei interessent de notar aquera caminada d’ua idea com « independéncia ». Improbabla en ua temporada, que deven arreferéncia e qu’ei de mau evitar adara. Qu’ei atau, que caminan eras ideas justas e eths pòples que’s las gahan, qu’emplean eths esperits, que vaden posicionaments endividuaus e collectius. D’orizonts navèths que’s dessenhan. Occitània n’escapa pas ad aquer’andada. Catalans e Occitans qu’an ubèrt en gran era pòrta deth cambiament e dera revolucion. Ara tot que serà diferent, en prumèr independéncia non serà pas mes un tabó. En cap deras gents qu’ei hèit relacion objectiva e subjectiva enter Catalonha e Occitània sancèra. Que relata plan aquerò eth diari La Dépêche du Midi assegurant ua cobèrta deths eveniments. Aquera relacion que chepica tanben com eth hèit arrelatat per’Ostau Bearnés : « ... la question catalana qu’a segotit las consciéncias e las certituds de mantuns. N’ei pas tostemps evident tà’us qui son de compréner los agís d’un pòble qui exprimeish l’enveja de libertat. Aquesta problematica catalana que hè pérder la timborla a quauques uns. Quauques dias a, un mossuret qu’ei vienut a l’Ostau entà indignà’s deu sostien d’ua partida deu monde occitan aus independentistas catalans. En dus mots, que’ns disó qu’aqueth brave monde avèn lo dret de pensar çò qui volèn mes en silenci, e en véder que n’èram pas forçadament favorables au son devís, que ns’expliquè dab seriós que si n’èram pas contents deus nostes davantejaires e responsables politics, qu’avèm tostemps la causida de deishar lo país. » (1) Qu’ei ua actitud ostila simptomatica d’un ambient anti-occitanista prèst a desvelopà’s per avénguer. Qu’ei de maishant hèr de posicionà’s tà de militants qui an tròp popat ara propaganda nacionalista francesa. Er’esvitament qu’ei aisit en tot organisar en aquera temporada de combat democratic e revolucionari suras tèrras deth hrair catalan e dera nacion occitana, encontres ar’entorn dera lenga nosta dab quitament projècte de manifestacion en 2018. Per çò der’urgéncia, dera accion immediata, dera reactivitat politica, deth sosten solidari a Catalonha-Aran sonque amassadas dabant consulats, mes de manifestacions unitàrias de solidaritat e de protèsta contra Rajoy, Macron e Juncker, arren ! Que i avè de hèr enténer Occitània d’ua sola votz. Encara un còp de mancat tà desvelopar consciéncia. Per segur independéncia com hèit politic que hè puishèu. Eth hantauma que va obsedir encara per longtemps era vita sociau e politica...

(1) Ostau bearnés, Letra d’info, eth 16 de noveme de 2017.

Alan SIBE

Cronica ESPIAR per Alan Sibé « Que hè 100 ans : era revolucion socialista d'octobre (part. 2)

Qu’aví dit era plaça dera guèrra russo-japonèsa ena seguida deths eveniments. Eras des·hèitas russas qu’accelerèn era crisi politica e economica, era situacion deths obrèrs e deths paisans qu’èra tostemps mes dura. Era grèva victoriosa deths obrèrs der’industria deth petròu a Baco en deceme de 1904 qu’estó anonciatora dera tempèsta. Aquesta que comencè en deceme de 1905 a Petersborg dab ua grèva sostenguda hèra qui entrainè era grèva generau. Mes de nombrós obrèrs que’s hasèvan encara illusions suth Tsar, que mes qu’èran enganats pera Glèisa, e atau qu’anèn en seguicí entàth « Palais d’Ivèrn » tà demandar ajudas. Eth Tsar que hasó tirar era tropa. De milèrs d’obrèrs qu’estón tuats e herits. Ua rompedura vertadèra que’s passè ath par deth regime. Protèstas e grèvas que’s generalizèn dab un caractèr mes politic encara. D’ara enlà eths acaraments dab eth poder qu’estón tostemps mes durs. Eth 1èr de mai de 1905 qu’estó eth parat de manifestacions nombrosas e encara de centenats de morts e de herits. Qu’ei en gran centre industriau de Lodz en Polonha que i avó eth 1èr còp ua accion armada deths obrèrs contra era tropa tsarista. Grèvas, manifestacions, acaraments, repression, morts e herits que’s multipliquèn. Eths paisans tanben que manifestèn en massa contra eths proprietaris fonsièrs. Que’s gahèn de recòltas d’aqueths e qu’arreïvindiquèn eras tèrras. Eth cicle lutas-arrepressions qu’estó engatjat e non s’arrestè pas mes. En’armada tanben que i avó manifestacions, subertot dab era susmauta suth vaishèth « Potemquine ». Ací tanben er’arrepression non tardè pas.

En abriu de 1905 que s’amassè a Londres eth congrès IIIau deth « Partit sociau-democrate de Russia ». Qu’amuishè era division enter bolchevics e menchevics. Duas linhas politicas : tàths menchevics, eth proletariat que’s devèva destornar dera revolucion e arrecercar abans tot er’alliança dab era borgesia liberau. Tàths bolchevics e subertot Lenin, qu’èran en ua revolucion democratica borgesa, pr’amor eth objectiu politic qu’èra de destornar eth regime tsarista ath poder. Qu’insistí sura necèra eth proletariat qu’estosse gavidaire en aquesta revolucion, pr’amor der’interès d’ua revolucion e non pas de refòrmas simplas. Que mes er’alliança dab eths paisans e’ra susmauta armada que devèvan perméter era victòria contra eth tsarisme. Lavetz aquera revolucion que devèva èster seguida dera revolucion socialista. A partir de seteme e octobre de 1905 eth moviment de grèva que ganhè eth país sancèr. Qu’ei en aquer’annada que vadón eths « soviets » com expression deth pòple e en particular deths elements revolucionaris. Eras grèvas obrèras, eras lutas deths paisans e deras unitats der’armada qu’anavan tostemps mes hòrt. Tot d’un temps qu’èra engatjada era preparacion dera susmauta armada.

Costat tsarista qu’estó proclamada era lei marciau, era dissolucion deths soviets, er’arrestacion deths gavidaires. Cap de deceme qu’estó era susmauta a Moscó, que durè nau dias, per non pas estar seguida peth país sancèr, de nombrosas ciutats que’s susmautèn totun. Tanben que seguín en Georgia, Ucraïna, Letonia, Finlàndia. Mes eth poder qu’espotí tot aqueth moviment dab ua arrepression tarribla. En mai de 1907, eths bolchevics que devengón majoritaris en P.O.S.D.R. Pendent 5 annadas qu’estó dificil hèra tàra luta revolucionària. Ena luta contra eths reformistas e contra-revolucionaris en P.O.S.D.R., eths bolchevics que l’emportèn e lavetz que vadó eth Partit bolchevic.

Un balanç revolucionari navèth que’s produsí a partir de 1911 mes sustot en abriu de 1912, a partir dera tuadèra deths minaires dera Lena. Qu’amuishè eras fòrças dera revolucion encara vivas. Obrèrs, paisans, sordats que tornèn començar de manifestar e lutar. Qu’estó eth parat de crear un diari « Era Pravda » (Era vertat) sostenguda per de milèrs d’obrèrs. Per totas eras organizacions e societats legaus eths bolchevics qu’èran egemonics. Eth 19 de julhet de 1914, Alemanha que declarè era guèrra a Russia. Era guèrra de 1914, qu’estó ua guèrra imperialista e de partatge deth monde, tà’s gahar de territòris navèths. Eths bolchevics que demorèn sus ua linha politica internacionalista de luta contra era guèrra imperialista, contra eths capitalistas e proprietaris fonsièrs. Que ligavan era patz ara question deth destornament dera borgesia imperialista dab eth mot d’òrdi de transformacion dera guèrra imperialista en guèrra civila. Qu’èran contra era votacion deths crèdits de guèrra, tàra fraternizacion deths sordats,... Eth pòple que sofrí dera guèrra qui prengó totas eras ressorças deth país en tot arroeinar er’economica. Era question deth destornament deth Tsar qu’estó pausada. Era borgesia capitalista se la pausè, eth pòple tanben. En 1917 er’annada que començè per grèvas e manifestacions. Er’idea de grèva generau, eras fraternizacions dab eras tropas, eras manifestacions politicas que’s desvelopèn. Petrograd qu’èra eth centre d’aqueths moviments. Eth 27 de heurèr eras tropas qu’arrefusèn de tirar entàths obrèrs. Eths ministres tsaristas e oficièrs superiors qu’estón arrestats. Eths revolucionaris empresoats qu’estón desliurats. Peras autats ciutats qu’èra tot parièr. Atau qu’estó era victòria dera dusau revolucion, après era de 1905, revolucion democratica borgesa de heurèr de 1917. Eth poder n’estó pas aucupat peths bolchevics, mes per arrepresentents deths capitalistas, de partisans deth Tsar e de tendéncias politicas menchevicas e socialistas-revolucionaris. Que i avè arrasons de totas, com hèra de quadres bolchevics empresoats, ua partida grana dera classa obrèra enviada ath front, de nombrós elements populars venguts ara revolucion dab manca de consciéncia e d’experiéncia,... Era borgesia qu’aucupè eth poder alavetz. Qu’ei çò qui obliguè eths bolchevics de s’i tornar ath combat ideologic e politic. Mes s’èra acabada era revolucion tàths borgés e oportunistas d’ « esquèrra », qu’èra tot diferent tàths bolchevics. Mentre qu’eth poder borgés ensajava de’s tornar installar, eth tsarisme qu’èra tostemps shord aras arreïvindicacions popularas, « pan, tèrra e patz ». Lenin que tornè a Petrograd. Qu’i expausè un plan de luta tà passar ara revolucion socialista. Que perpausè de nomentar eth Partit bolchevic en Partit comunista. Eths 20 e 21 d’abriu, d’importentas manifestacions que’s debanèn contra era continuacion dera guèrra, en tot provocar era crisi prumèra deth governament. Eth 24 d’abriu, era conferéncia bolchevica qu’adoptè era linha politica deth Partit. Er’òbra immediata qu’estó formulada atau : « Tot eth poder tàths Soviets ! » Que i avó eth decís de confiscacion deras tèrras deths grans proprietaris fonsièrs tà dar las aths comitats de paisans. Enfin era question nacionau tanben qu’estó arretenguda dab er’arreconeishença der’autodeterminacion e de desseparà’s tàd aver eth sué Estat. En julhet e aost eths bolchevics qu’èran obligats de s’amassar ena clandestinitat. Que mes qu’èran minoritaris ens Soviets. Totun que contunhavan ua grana campanha de massa. Eth poder, alavetz concentrat enas mans deth governament, que contunhè de reprimir tostemps mes. Er’accion pacifica qu’èra dificila. Totun eth VIau congrès deth Partit que’s preparè e que preparè eths proletaris, paisans praubes e sordats ara susmauta armada. Eth 12 d’aost era borgesia e totas eras fòrças reaccionàrias que s’amassèn tà’s preparar ar’ataca dera revolucion. Eth 25 d’aost eth generau Cornilov que marchè entà Petrograd.
Eths bolchevics que mobilisèn eras fòrças tàd ua ripòsta armada. Eth governament de Querensqui qu’èra tostemps mirat. Eth ensaj de còp d’Estat de Cornilov qu’estó espotit. Eth rapòrt de fòrças qu’avè evoluit en favor deras tèsas e influéncia deths bolchevics. Eths dus camps obrèrs, paisans praubes, sordats d’un costat e tsaristas, capitalistas, proprietaris fonsiers der’aut, qu’aparescó tostemps mes clarament. Fin d’aost de nombrós Soviets que juntèn eths bolchevics.
Eth 7 d’octobre Lenin que tornè de Finlanda. Eth 10 d’octobre era tenguda deth comitat centrau deth Partit que decidí dera susmauta armada e qu’apitè un plan tàth pais sancèr. Que creè un Comitat militari revolucionari a Petrograd. Eth 16 d’octobre que creè un Centre deth Partit tà guiar era susmauta.
Eth 24 d’octobre que comencè era susmauta a Petrograd ath parat der’acarament deras fòrças enviadas per Querensqui tàd empachar era publicacion deth jornau deth Partit, “Era Via obrèra”, qui avè un aperet tà destornar eth Governament de Querensqui.
Eth 25 d’octobre eras tropas revolucionàrias qu’aucupèn garas, banca d’Estat, telegrafes... Aqueth dia eths bolchevics qu’anoncièn era fin deth Governament e’th poder d’Estat passat aths Soviets. Ena net eth Palais d’Ivèrn qu’estó aucupat e’th Governament arrestat. Ena net deth 26 d’octobre eth IIau Congrès deths Soviets que decretè era patz, qu’adoptè un decret sura tèrra en abolir era proprietat deths grans proprietaris fonsièrs e’ra distribucion de tèrras aths paisans.
Atau eth monde que cambiè. Era revolucion que comencè.

p5 100ans

(Fòto : Afica tà : Sergei Eisenstein's film, 'Battleship Potemkin', 1926 per Anton Lavinsky (1893-1968) / Russian State Library, Moscow, Russia / Bridgeman Images)

Ara Revolucion socialista d’Octobre qu’ei estacat eth nom de V. I. Lenin (fòto baish). Que joguè un ròtle màger ena pensada com en’organisacion dera revolucion. Que vadó eth 10 d’abriu de 1870 a Simbirsc sus Vòlga, e que’s morí de malautia eth 21 de genèr de 1924. Dera sua vita personau qu’ei dificil de’n saber hèra. Sa pair que seré estat director der’ensenhament primari dera província. A dètz e sèt ans eth sué hrair ainat qu’estó executat pr’amor dera participacion a un complòt contra eth Tsar. De 1887 a 1891 que hasó estudis superiors de Dret ar’universitat de Cazan, puish que comencè era profession d’avocat a Samara.

Pendent eths estudis que s’interessè ath marxisme e que n’estudiè eras òbras en tot començar d’escríver tèxtes e de criticas subertot deth corrent « populista ». Qu’ei a partir de 1893 a Sant Petersborg que s’engatjè en’activitat militanta en hèr vàder aròus d’estudis marxistas. Qu’estó empresoat en 1895 pendent 14 mes puish qu’estó condemnat a 3 annadas de residéncia susvelhada en Siberia. (1) « Ua coneishença apregondida de Marx, er’aptitud tàd aplicar marxisme ara situacion economica e politica de Russia contemporanèa, ua fe ardenta, indestructibla ena victòria dera causa obrèra, talents d’organisacion arremarcables: tot aquerò que hasó de Lenin eth gavidaire arreconeishut deths marxistas de Petersborg.» (2) Era sua òbra teorica e politica de desvelopament deth marxisme que segueish eras etapas granas dera revolucion. Mes que james dab V.I. Lenin qu’am confirmacion eth desvelopament deth marxisme que’s hè ena luta tàra transformacion dera societat, tàth destornament deths sistèmas economics e politics d’opression e d’espleitada, mes tanben ena luta contra eras linhas ideologicas e politicas oportunistas e reaccionàrias presentas en quite moviment obrèr.

Engatjat tot sancèr en combat politic, Lenin que produsí analisis, ensenhaments e posicions de principis, en rapòrt dirèct dab eth combat engatjat. Atau que’s presentè com eth teorician dera Revolucion, der’organisacion deth combat deras massas obrèras e paisanas, dera creacion, organisacion e foncionament deth Partit comunista. Mes precisament qu’ei possible de notar quauquas òbras com Eth desvelopament deth capitalisme en Russia hèit en preson mercés a un gran tribalh de documentacion. Qu’estó publicat en 1899 e qu’estó ua empara importenta tà compréner era situacion e preparar era lutas e mobilisacions futuras. Eras basas qu’èran pausadas atau. Qué hèr ? qu’estó piblicat en 1902 contra eth corrent “economisme”, en amuishar eras originas ideologicas d’aqueth corrent, contra er’espontaneitat deth moviment obrèr, er’importància deth element conscient, dera teoria.
Que’s pòt citar tanben Un pas en davant, dus pas ath endarrèr, pareishut en 1904, contra eras tèsas deths menchevics. Qu’ei ua grana defensa deths principis deth Partit d’abans guarda, organisat dab unitat de volentat, d’accion e de disciplina. Er’acarament deras linhas politicas deths menchevics e bolchevics qu’estó importent. Duas tacticas dera sociau-democracia ena revolucion democratica que tractè d’aqueras duas linhas e der’arreget dera linha menchevica. Qu’amuishè era tactica marxista en periòde de transicion de revolucion borgesa. Eth principi màger qu’ei de hèr deth proletariat eth gavidaire d’aquera revolucion. Aute combat contra eths desviaments dab Era malautia infantila de comunisme (“gauchisme”) qui tractava de tactica e de combinason deras fòrmas de luta legaus e illegaus, parlamentàrias e extraparlamentàrias.
A un moment de nombrosas atacas contra marxisme Lenin que responó en 1909 dab eth obratge Materialisme e empiriocriticisme en eth quau que hasó ua defensa dera teoria marxista, materialisme dialectic e materialisme istoric. En 1916 qu’escrivó Imperialisme, estadi suprème de capitalisme, qu’i balhè ua deras conclusions, socialisme non poderà pas véncer simultanement per tots eths pais, mes dens un o mes d’un. Aqueth tribalh teoric qu’estó tàth bastir deth Partit, tà passar deth Partit bolchevic entàth Partit comunista, shens eth quau n’èra pas possible de passar ara revolucion socialista. Qu’estó eth objectiu de Lenin despuish era debuta deth sué combat. No’s parla pas ací deths nombrós articles, tèsas de congrès o de conferéncias e auts libes e brocaduras escriuts per Lenin, abans, pendent e après era Revolucion. Tot aqueró finaument tà presar eth tribalh intellectuau de preparacion dera Revolucion socialista d’Octobre qui non vengó pas d’ua faiçon sobta mes com resultat d’ua preparacion rigorosa, pensada, organisada e conscienta. Lenin n’estó pas tot sol en aquesta entrepresa, mes totun qu’aucupè ua plaça centrau.

AVT Lenine 1346

Lavetz que hè 100 ans. Uei qu’arrepresenta era Revolucion socialista d’Octobre tàths pòples, tàths joens militants e tà nosauts occitanistas? Probablament un passat luenhèc shens rapòrt dab era nosta vita, sustot après que’s sian esbonits eths nombrós ensajs deths pòples, deras classas obrèras, deths paisans praubes, tà bastir un monde navèth. E totun en i guerdar de mes près, en estudiar ens tèxtes d’analisis, de luta ideologica, de proclams, d’aperets der’epòca hicats en perspectiva totun , qu’ei possible de hèr gessir de nombrós ensenhaments, ua matèira de reflexion rica. Aqueth aniversari que pòt èster un parat tàd anar entàd aquera descobèrta, sustot en moment d’esta crisi ideologica e politica, quan hè necèra de trobar simplament vièrs tà començar de tornar tirar en davant. Per aquest’espaci de quauquas linhas non poderèi pas que m’acontentar d’evocar dus o tres elements hòrts constituis dera Revolucion e de qué podem tirar profieit.

En prumèr, plan segur, qu’ei era question nacionau. En efèit era Revolucion socialista d’Octobre que tractè era question nacionau d’ua faiçon vertaderament revolucionària, lavetz deth punt de vista internacionalista, ath contra dera Revolucion francesa de 1789. De notar, era Revolucion de 1789 qu’ei qualificada de « francesa », mentre qu’era de 1917 qu’ei qualificada non pas de russa mes de socialista. Per-delà aqueths qualificatius que son duas linhas politicas vertaderament antagonicas. Era Revolucion francesa, revolucion dera borgesia franciana, qu’a hicat a despart tota question nacionau en Estat francés, quan eths pòples deras nacionalitats embarradas en Estat monarchic parlavan eras suas lengas e qu’avèn identitats hòrtas qui non podèvan pas èster desconeishudas totun. Que mes, Lenin qu’expliquè ar’epòca dera Revolucion francesa era question nacionau qu’avè arrecebut ua responsa teorica e politica pera quita borgesia, en Soïssa. Mes era borgesia franciana que causí nacionalisme, opression nacionau, dominacion deths pòples. Eths bolchevics que causín ua politica completament diferenta en inscríver era resolucion dera question en programa deth Partit ara Conferéncia d’Abriu (eth 24 d’abriu de 1917). Que defenón eth dret deras nacions de dispausar de se-madeish, de desseparà’s e de constituí’s en Estats independents. Qu’adoptèn tanben er’egalitat complèta deras nacions, er’abolicion de totas eras fòrmas d’opression nacionau e d’inegalitat nacionau. Ua resolucion en aqueth sens qu’estó adoptada. Abans aquer’annada de 1917 d’auts documents qu’estón espandits sura question nacionau. Pròva eths bolchevics non desconeishèvan pas brica aquera question e que la hicavan ath centre dera politica e deths cambiaments futurs. Que sia era caracterisacion dera nacion com dera politica d’arrespècte deths drets nacionaus e sociaus, era Revolucion socialista d’Octobre e tot eth periòde de desvelopament deth moviment obrèr e de preparacion dera susmauta, que constitueish ath contra dera Revolucion francesa un corpus teoric e ua experiéncia de riquèssa grana.

Peras paginas precedentas qu’am vist er’importància dera vaduda d’un Partit, d’ua direccion ideologica e politica, er’importància tanben de guiar era revolucion. Er’experiéncia pròcha deras susmautas peths pais arabes, “eras primas arabas”, que ven d’amuishar era consequéncia dera manca de direccion politica unica en procèssus de destornament d’un poder e de cambiament de societat. Er’exemple deth pòple egipcian qu’ei un envit ara reflexion. Ua susmauta hòrta qui amassè totas eras categorias deth pòple, determinacion, coratge politic e fisic, collectiu e endividuau, que permetó de destornar eth dictator en plaça. Mes n’es pas estat pro. Nada direccion politica unica capabla d’amuishar un objectiu democratic comun e federator de totas eras partidas deth pòple, aquer’abséncia que’s hasó sentir viste hèit. Après un moment d’aqueth procèssus de cambiament aucupat peths religiós, “Hrairs musulmans”, eth pòple qu’a avut eth tornar der’armada deth dictator.
Eth chepic de Lenin qu’estó constent dera debuta enlà. Non pensè pas eth procèssus revolucionari que s’arredusisse a de susmautas, quitament armadas, contra eth regime deth Tsar. Que miè un combat tàd apitar er’organisacion capabla d’amassar er’abans-guarda deth obrèrs, e d’èster portaira d’ua linha politica e d’ua ideologia revolucionàrias vertadèras. Que significa n’arrèstè pas de miar un combat contra desviacions e teorias contra-revolucionàrias ath dehens deth camp deth pòple. Aqueth aspècte d’ua revolucion qu’ei universau e d’aulhors Lenin non manquè pas d’atacar eths reformistas ath plan internacionau.
Ua linha politica revolucionària que’s basteish contra eras linhas politicas opausadas, qu’implica ua luta tà convéncer mes taben tàd estremar. Tot combat d’un pòple qu’a d’aver ua direccion politica unica tà véncer. Qu’ei un ensenhament e un apòrt màger de Lenin com organisator gran dera Revolucion socialista d’Octobre.

Enfin un tresau punt essenciau, un aut apòrt de Lenin qu’ei era faiçon de guiar eth passatge dera revolucion democratica borgesa ara revolucion democratica socialista. Qu’ei importent hèra d’estudiar en detalhs aquera faiçon de guiar tot aqueth procèssus istoric. En prumèr era definicion der’objectiu politic, eth destornament deth regime deth Tsar en prumèr, ara Revolucion democratica borgesa, qui necessita eras allianças dab tots eths qui son opausats ath Tsar. Mes en precisar totun de tribalhar tà qu’eths bolchevics sian eths gavidaires d’aqueth procèssus, garantida tà passar ar’etapa dera Revolucion socialista.
Que digó tanben era necèra de possar era revolucion borgesa dinc ath cap e quitament d’arregetar era via peth parlament tà perméter de hèr madurar era situacion, eras contradiccions politicas, de hèr aparéisher eths interés de classa deras forças en preséncia, de clarificar era situacion politica, de perméter ath pople e ara classa obrèra de ganhar experiéncia. Sovent de comportaments « gauchistas » que hèn sautar etapas, manifestacions d’impaciéncia, incapacitat d’identificar clarament eths objectius, de definir era etapa politica. Lenin qu’amuishè atau ua grana comprenença dera situacion d’ua faiçon hèra rigorosa, e ua capacitat de gavidaire dab gran esperit tactic. Athèu tanben de qué putsar experiéncia tà uei.

Après totas aqueras linhas qui pòt pensar encara non sii pas convençut der’actualitat dera Revolucion socialista d’Octobre ?

Alan Sibé

1) Jean Roux, Précis historique et théorique de marxisme-léninisme, Paris, Robert Laffont, 1969, p.114.

(2) Histoire du Parti communiste /bolchévik/ de l’U.R.S.S., Paris, Editions Norman Bethune, 1971, p.19.

Cronica ESPIAR — Que hè 100 ans : era revolucion socialista d'octobre

« Octobre 1917 », un títol encara uei cargat de poder, de fòrça revolucionària, qui, en tot esluenhà’s en temps, rebat tostemps mes d’epopèia umana, d’actes qui n’èran pas de pensar, un treitiar vertadèr de camins naus en’istòria der’umanitat, d’actors devenguts de mites dera luta deras classas obrèras e deths pòples oprimits. En aqueth mes d’octobre de 2017, era susmauta tàra presa deth poder qu’ei deth 24 d’octobre de 1917, que’s mèrca e que’s hesteja eth 100au aniversari d’aqueth eveniment màger, arreconeishut peths partisans com peths adversaris.

Eth dia prumèr deth Poder deths Soviets en 1917, (1960 by Nicolai Babasiouk (1914-83) ; Lenin Memorial Museum at Smolny Institute, St. Petersburg / Archives Charmet / Bridgeman Images) Que i a d’ara enlà, dab era Revolucion socialista d’Octobre com eveniment vertadèr, un abans e un après ena luta deths pòples tàd acabar espleitacion, opression, tà justícia sociau, benestar, libertat. Atau era fin der’Empèri tsarista qu’orbí era via entàd un aute orizont, un aute mond possible. Er’Empèri qui’s presentava com ua societat shens brica d’alternativa, ua preson deths pòples condamnats de víver-la com ua fatalitat, com inevitabla, que s’esboní. Eths poderós, eths espleitassaires e opressors deth monde sancèr d’ara enlà n’an pas arrestat d’estromiglar dab era paur de pèrder tot davant er’exemple universau dera fòrça organisada e conscienta deths pòples. Totas eras criticas que podem enténer encara ath parat d’aqueth aniversari que testimònian d’aquera paur tostemps presenta. Era Revolucion socialista d’Octobre, « Era Revolucion deras revolucions » (*), n’ei pas gessida d’un còp en’istòria, com per suspresa, ath contra. Que i a de hèr compte dera situacion economica, sociau e politica. Atau, après er’abolicion deth servatge eths paisans qu’èran obligats de logar era tèrra aths proprietaris fonsièrs e tanben de tribalhar a gratis un troç de tèrra deth senhor. Obrèrs e paisans n’avèn pas nat dret politic. Eras nacionalitats non russas qu’èran mespresadas e’ths drets escarnits. Era creishença industriau dera fin deras annadas 90 que hasó vàder ua classa obrèra modèrna. Totun aquerò que s’acompanhè de crisi e de caumaire. Era jornada de tribalh deths obrèrs qu’èra de 12 òras e a còps mes encara. Era luta dera classa obrèra contra eths capitalistas que vadó e que comencè d’organisà’s de cap aras annadas 70 e 80. En 1875 qu’estó creada a Odessa er’« Union deths obrèrs rus deth Nord ». Que mirava dijà era revolucion socialista e eth destornament deth regime politic e economic, deths proprietaris fonsièrs e deths capitalistas e deth poder arrepressiu tsarista. En 1883 que vadó eth prumèr grop marxista, « Liberacion deth tribalh » de Plecanòv. Que tribalhè ar’espandiment de marxisme en tradusir òbras de Marx e Engels. Mes n’èra pas pro, e’ths militants qu’impausèn marxisme en combat ideologic e politic contra eras autas tendéncias politicas peth moviment obrèr e subertot era d’eths aperats « populistas ».Tàd aqueths, era fòrça principau dera revolucion n’èra pas era classa obrèra mes eths paisans. Que mes que practiquèn eths atentats endividuaus ara plaça der’accion collectiva e organisada. A costat qu’existiva tanben petit grops e aròus marxistas. Lenin que joguè eth ròtle màger tàd assolidar marxisme en tot ligà’u ath moviment obrèr, en tot acabar era luta contra eths « populistas ». Que mes en 1895 qu’amassè tots eths grops marxistas tà hèr vàder « l’Union de luta tàra liberacion dera classa obrèra ». Que dè un ròtle importent ad aquer’organizacion. Dera propaganda entà quauques obrèrs mes conscients que perpausè de passar a ua agitacion politica peras massas obrèras. Que i avè tanben de passar deras arreivindicacions economicas ara luta politica. Enas annadas 1890 que vaden organizacions marxistas en Transcaucasia, e 1894 qu’ei « Er’union obrèra de Moscó » puish qu’ei « Er’Union sociau-democrata » de Siberia, d’auts grops marxistas que formèn « Er’Union deth nord deth Partit sociau-democrate », d’auts tanben que s’organisèn per de nombrosas ciutats. Que’s creèn organizacions peras regions nacionaus non russas peth oèst de Russia. Ua organizacion, « Sociau-democracia de Polonha e Lituania », que’s creè d’ua scission deth partit nacionalista de Polonha. Ua organizacion parièra que’s constituí en Letonia, puish en eth oèst de Moscó qu’estó creat eth « Bund » com union generau sociau-democrata judiva. Este moviment generau qu’estó acompanhat d’ua importenta luta ideologica contra eras tendéncias « populistas » encara e çò d’aperat « marxisme legau » perpausat per intellectuaus dera borgesia opausats ath marxisme e qui hasèvan puishèu ara vaduda d’un partit revolucionari e ara revolucion.

Eths escriuts de Lenin que rebaten de plan aquera luta ideologica e politica tà hèr vàder e assolidar era linha politica revolucionària. Era preparacion deth destornament deth poder qu’estó avançada e Lenin que soslinhè er’importància decisiva der’aliança obrèrs e paisans. Un moment importent en aqueth procèssus de luta, en mars 1898 que s’amassè eth 1èr Congrès deth « Partit obrèr sociau-democrata de Russia » (P.O.S.D.R.) dab sonque 9 delegats e convocat peras « Union de luta... » de Moscó, Quièv, Petersborg, e’th « Bund ». Que mancava organizacions marxistas mes tanben e sustot ua linha politica unica capabla d’amassar tots eths grops e de hèr vàder ua direccion politica unica, n’i avè pas tanpòc de programa ni d’estatuts. A travèrs era crisi industriau qui s’apregondí, eth moviment obrèr que demorè ofensiu dab grèvas nombrosas e importentas e manifestacions contra era politica tsarista. Eth desvelopament deth moviment revolucionari qu’entrainè acaraments violents dab eth poder, que provoquèn arrepression e morts. Eths paisans que’s juntèn ath moviment e qu’avón de conéisher arrepression dab fesilhats e gavidaires empresoats. Eras grèvas estudiantas que’s multipliquèn tanben. Com at podem pensar, er’arrepression deth regime tsarista qu’ajudè eth desvelopament deth moviment revolucionari. Ara situacion intèrna que i a d’ajustar eth engatjament deth poder tsarista ena guèrra imperialista de partatge de China e dera dominacion deth Pacific. Que’s trobè en concurréncia dab Japon. Que’n resultè era guèrra. Meilèu que d’arrestar era revolucion aquera situacion que l’accelerè. Era revolucion qu’èra d’actualitat, lavetz, en esta situacion que hasè necèra tostemps mes un partit revolucionari unic per’Empèri rus sancèr. Lenin que s’i hiquè dab era creacion d’un jornau illegau, « Iscra » (beluga). Dab aqueth utís qu’èra possible de miar eth combat contra ua aute corrent contrarevolucionari nomentat « economisme » tà qui eths obrèrs devèvan miar sonque era luta economica e deishar era luta politica ara borgesia. Er’« Iscra » que devèva perméter de ligar tots eths grops en un sol partit politic revolucionari com fòrça gavidaira deth moviment obrèr. Qu’arreperè eth objectiu prumèr, eth destornament deth poder captalista e’r’instauracion deth socialisme. En hèit, que’s pòt pensar era revolucion que començè dab moviment e luta deras ideas peth moviment obrèr e’th bastir dera consciéncia politica deras classas obrèras e deths pòples. N’ei pas possible ací que haci compte de tots eths desbats qui acompanhèn aqueth periòde e totas eras questions teoricas màgers pausadas. Er’òbra teorica de Lenin que pertòca essenciaument ad aquera temporada de preparacion e de debanament dera Revolucion socialista d’Octobre. Que m’i tornarèi drin peths articles qui segueishen. De seguir ... (*) Jean Elleinstein, La Révolution des révolutions, Paris, Editions sociales, 1967.

Alan Sibè

Cronica ESPIAR — Libertat tad Ebru Firat

Se’th jornalista francés Loup Bureau passè un cinquantenat de dia en preson, se beneficiè tà’n sortir d’un sosten mediatic importent e sustot der’intervencion deth poder francés e notadament de Macron en persona e de Le Drian dab ua visita auprès d’Erdogan, qu’ei tot diferent hèra pera curda-occitana Ebru Firat. 

Qu’ei estada condemnada a 5 annadas de preson, dab eth acús abituau d’apartenéncia a ua « organizacion terrorista ». Ara diferéncia, e com at hè arremercar era sua avocata Ma Agnès Casero, « N’am pas estrictament nada ajuda venguent deth Quai d'Orsay (ministèri deths ahèrs estrangèrs). Que l’avèm solicitada abans eras eleccions, per ua demanda arrelatada pera comuna de Tolosa, que ns’avè hèit saber eth Estat non s’opausère pas a ua demanda de transferiment d'Ebru Firat tà França, donc que la vam demandar, mes que s’arrèsta athèu ». (1)
Joena hemna de 27 annadas, vaduda de Moissac, estudianta a Tolosa, Ebru Firat qu’a era dobla nacionalitat curda-occitana. Que juntè eth P.K.K. ( Partiya Karkerèn Kurdistan – Partit deths Tribalhadors de Curdistan) mes d’ua annada a, « la jove moissaguesa combatèt a Kobane (Curdistan del ponent) dins las unitats d'autodefensa curdas Y.P.G. (Yekîneyên Parastina Gel/Unitat de Proteccion del Pòble) organizacion considerada coma “ terrorista ” pel governament islamista d'Erdogan. Es en tornant en Occitània que la jove Ebru Firat foguèt arrestada lo 8 de setembre de 2016 a l'aeropòrt Ataturc d'Istanbol. Desempuèi es dins las jaulas de l'Estat autoritari turc.» (2)

Uei qu’ei mes que james eth moment de tornar demandar era sua liberacion tà que posca tornar per Occitània. Era sua avocata, qu’espèra un moviment de solidaritat qui posca vàder. Ara que va demandar eth sué transferiment. Dab aquera « manca d’interés » com er’absénçia d’iniciativa diplomatica deras autoritats francesas, ath contra de çò de hèit tà Loup Bureau, qu’am de hèit un alinhament complet de Macron e deth governament suras tèsis e politica d’Erdogan. Tàd eth tot çò de curd qu’ei terrorisme e qu’a d’estar combatut e esfaçat.

Que coneishem aqueth tipe de politica qui denèga tota question nacionau, ací qu’ei curda e qu’arreivindica notadament eths drets nacionaus deth pòple curd a un Estat. Qu’ei ua politica antidemocratica eiretada d’ua epòca que non volem pas mes. Aquera concepcion hèita de mesprètz e d’opression nacionau, d’arreget de tot dret ath nom der’unitat d’un Estat, qu’ei contestada dab eths referendoms d’autodeterminacion de Curdistan sud e de Catalonha-Aran. Eth poder francés non pòt pas desconéisher aqueths procèssus istorics qui hican era question nacionau ath centre deras relacions internacionaus. Era persona d’Ebru Firat qu’ei un simbèu d’aquera question politica màger e deths sués enjòcs... 

Eth sué engatjament que ns’interpèla. Qu’ei un engatjament patriotic en Curdistan com curda e internacionalista com occitana, que rebat era pagèra democratica d’aqueth combat politic. Que s’i nòta tanben era participacion d’alemands, americans, francés e d’autas nacionalitats, ens P.K.K. e Y.P.G. Un moviment internacionalista qu’ei arreconeishut pera prensa internacionau e eths reportatges non mancan pas. Macron qui hè esfòrçs de comunicacion tà’s hèr lusir eth portrèit ens rapòrts teatralizats dab Trump, que tosseish tà’s hèr enténer en ahèr de Corèa deth nord, o encara ara tribuna der’O.N.U., qu’ei mut tà sortir Ebru Firat dera preson turca. Atau, com ditz er’avocata, « quan n’ètz pas jornalista, que’vs i deishan ... » (3). Electoraument non paga pas, en mestior de comunicacion tanpòc e com tot politicaire o intellectuau francés qu’ei en dificultat acarat ara question nacionau tà compréner e perpausar solucions democraticas, que sia dab Catalonha-Aran o Curdistan, e non parli pas d’Occitània.

« Que hè ua annada que shirgam, pr’amor no’ns responen pas, que s’agaça er’avocata. Quan vòi a Istanbol, non sòi pas quitament arrecebuda peth Cònsol ...» (4) Un aute còp de mes eth pòple curd qu’ei a un moment importent dera sua istòria, qu’a eth parat d’aver un Estat sus ua partida deth sué territòri nacionau, en tot estar acarats a un arrefús iraquian, turc e iranian. Un pas entàd Ebru Firat deth poder francés e deth sosten que seré un signe enviat ath pòple curd ena sua luta. Que seré tanben deths occitanistas un signe tàd amuishar qu’èm atentius aths drets nostes, un signe tà díser qu’Ebru qu’ei de noste tanben e que la volem a casa.

Pr’amor de tot aquerò que i a d’arrelatar d’ua faiçon o d’ua auta aqueth moviment de solidaritat esperat per Ma Casero e qu’ensaja d’entinoar per’associacion A.L.E.I.F. (Associacion tà libertat e enterajuda internacionau de hemnas), condicion màger tà hèr mautar eth poder francés e tà ns’i escàder en transferiment d’Ebru Firat.

Alan Sibé

(1) La Dépêche du Midi, 24 de seteme de 2017 (2) P.N.O. eth 9 de noveme de 2016, (3) La Dépêche ..., op. cit. (4) Idem. http://www.seedtag.com

Fòto : Captura d'ecran reportatge France 2

Cronica ESPIAR — Non ar’instrumentalizacion der’antisemitisme

 

Er’agression ideologica dera reaccion qu’ei constenta, qu’ei partida tota deth poder e a tot moment que’s manifèsta a travèrs votacions, articles de prensa, declaracions ens mèdias. Que i a quauquas setmanas que s’ei manifestada ena fòrma der’instrumentalizacion der’antisemitisme. Dus hèits que’n son eths simbèus. Qu’an d’estar notats ací. Dus hèits guaires tractats pera prensa qui ei en man deth poder. E no’n devem pas estar estonats. Qu’ei pr’amor d’aquerò que i a de hèr conéisher aths legedors de presas de posicion d’ua importància grana, dab consequéncias en mestior de politica internacionau, dab era patz com enjòc. Ua politica occitanista progressista non pòt pas desconéisher tanpòc aqueths hèits.

Lavetz, dus hèits qui son: ua votacion per’Union Europèa ubèrtament ostila ath pòple palestinian en tot hicar a despart per principi tota critica possibla dera politica israeliana dab eth acús se non d’antisemitisme. E era commemoracion peth president Macron dera gaherada deth Vel’d’hiv dab er’envit ad aqueth parat deth ministre prumèr israelian Benjamin Netanyahou.

Aqueths dus hèits que prenen un relhèu particular dab eth moment navèth d’andada de susmautas palestinianas contra ua politica deth governament israelian qui hè tostemps enas opression e arrepression hastiaus. Que i a susmautas despuish eth 14 de julhet ar’entorn der’esplanada deras Mosquèas a Jerusalèm tà protestar contra detectadors de metaus installats pera polícia israeliana. En protèsta eths palestinians que prègan peras carrèras adjacentas. Qu’ei tanben protèsta e arrefús de tostemps mes de conta-ròtles policièrs e militaris.  8 Palestinians e 3 Israelians qu’estón tuats enas aqueras susmautas. En aquera situacion eth ministre prumèr qu’ei estat obligat de hè arrèrpè en tirar eths detectadors. Mes, davant era volentat de perseguir conta-ròtles dab installacion de cameras d’arreconeishença biometrica, era consigna de boicòt der’endret que’s persegueish. Atau acaraments que contunhan en tot hèr 13 herits costat palestinian. E pendent tot aquerò era politica de colonisacion n’ei pas arrestada. Atau ath par d’aqueths eveniments eras declaracions europèas com francesas meilèu que d’apatzar que hornian e qu’empachan er’ubèrtura de negociacions tan necèras. Que son fautas politicas deras grèvas.

Lavetz eth hèit prumèr de notar ací qu’ei era votacion der’Union Europèa qui hica a despart tota critica possibla dera politica israeliana. Un grop d’intellectuaus que’s son lhevats tà hèr enténer ua auta votz (adreça eth 5 de julhet /Blòg Les invités de Mediapart) ar’Union Europèa titolada : « Non ar’instrumentalizacion dera luta contra antisemitisme ». Qu’ei importent ací de’us nomentar pr’amor d’un acte politic, en contèxte de uei,  coratjós e plen de dignitat (*). Ath darrèr qu’atz aquera adreça qui s’amerita donc d’estar publicada :

 

« Eth 1èr de junh de 2017, eth Parlement europèu qu’adoptè ua resolucion sus ua causa essenciau e qui s’amerita un tractament seriós :  luta contra antisemitisme. Adonc, aquesta resolucion,  qui torna préner ua deras proposicions depausadas, era deths grops conservadors (PPE), liberaus (ALDE) e socialistas (S&D), que pausa problèmas seriós. Que s’empara, en efèit, sura definicion d’antisemitisme perpausada  per’Alliança internacionau tàra memòria deth olocaust, eth International  HYPERLINK "https://www.holocaustremembrance.com/" \t "_blank" Holocaust Remembrance HYPERLINK "https://www.holocaustremembrance.com/" \t "_blank" Alliance (IHRA), que’th grèu defaut ei d’escartà’s deth sué objècte en multiplicar eras arreferéncias ath Estat d’Israèl... E’th tèxte deth IHRA n’ei pas brica ua arreferéncia indiscutibla. … que hica suth madeish nivèu quate exemples de perpaus hainós, estereotipats, fantasmats o negacionistas qui depenen d’antisemitisme incontestablament e sèt auts qui pòrtan suth Estat d’Israèl, era sua « politica actuau » e eras suas « accions ».

« Qu’ei aquera definicion d’antisemitisme per’IHRA que’ra resolucion votada peth Parlament europèu envita d’adoptar e aplicar eths Estats membres, eras institucions e agéncias der’Union. Adonc, se’s pòt considerar qu’existesca en cèrtas atacas formuladas contra Israèl derivas antisemitas, eras criticas dera politica deths governaments israelians non pòden pas brica estar assimiladas ad antisemitisme shens hèr tòrt tot d’un còp ath combat contra antisemitisme e contra racisme, e ara libertat d’opinion necessària ath foncionament deras nostas democracias.

« Qu’ei çò d’exprimit ath Parlament europèu peths deputats d’esquèrra e ecologistas  (GUE/NGL et Verts/ALE) qui arrefusan aquesta instrumentalizacion dera luta contra antisemitisme e que desiran inscríver aquesta en combat, essenciau e universau, contra totas eras fòrmas de racisme e de discriminacions.

« Òc, que’s pòt lutar contra antisemitisme e deféner eths drets de Palestinians. Òc, que’s pòt lutar contra antisemitisme tot en condamnar era politica de colonisacion deth governament israelian. Era luta contra racisme, antisemitisme e’ras discriminacions no’s divideish pas. »

 

Drin a drin Macron que’s revèla ena sua politica neocolonialista e imperialista. Ath darrèr deths efèits de comunicacion, ua presa de posicion, ua declaracion, que hèn aparéisher un president mes que james engatjat ena politica ostila aths pòples. Que vienem de n’aver un exemple deths importents dab era commemoracion dera gaherada deth Vel d’hiv. Un parat tà préner ua posicion politica justa, aplomada, intelligenta, un parat mancat qui ns’a amuishat un Macron, eth qui s’arreclama de De Gaulle totun, en aqueth contèxte internacionau de tensions alinhat dab eth ministre prumèr israelian e’ra extrèma-dreta israeliana. Atau qu’adereish tanben completament ar’ofensiva ideologica sionista galharda deth sosten der’imperialisme american e de Trump en particular.

En silenci dera fòrças d’« esquèrra » e qui’s disen progressistas, democratas o encara alternativas, quauquas consciéncias que’s hèn enténer. Que l’am vist dab er’adreça contra era resolucion der’Union Europèa e encara ací dab er’interpellacion de Macron peth istorian israelian Shlomo Sand ( HYPERLINK "https://blogs.mediapart.fr/edition/les-invites-de-mediapart" Les invités de Mediapart). En publicar tot sancèr aquera interpellacion qu’ei ua faiçon de hèr òbra d’internacionalisme en sosténguer tot d’un còp eths pòples palestinians e israelians e per-delà tots eths pòples en luta contra imperialisme e reaccion mondiau.

« En tot commençar de leguir eth vòste discors sura commemoracion dera gaherada deth Vel’d’hiv, qu’avoi arreconeishença tà vos. En efèit ath par d’ua longa tradicion de gavidaires politics, de dreta com d’esquèrra, qui,  ath passat com ath  present, que’s descartèn per ço qui ei dera participacion e dera responsabilitat de França ena deportacion deras gents d’origina judiva entàths camps dera mort, qu’avetz pres ua posicion clara e shens ambigüitat : òc França qu’ei responsabla dera deportacion, òc que i avó vertaderament un antisemitisme, en França, abans e après era segonda guèrra mondiau. Òc que i a de contunhar de combàter totas eras fòrmas de racisme. Qu’èi vist aqueras posicions com en continuitat dab era vòsta coratjosa declaracion hèita en Argeria, segon era quau colonialisme que constitueish un crimi contra umanitat.   

« Per èster tot a fèit franc, qu’avoi agaçament meilèu pr’amor deth envit de Benjamin Netanyahou, qui ei incontestablament de hicar ena categoria deths opressors, e n’averé pas de s’amuishar en arrepresentent deras victimas de ger. Cèrtas, que coneishi que i a bèth temps er’impossibilitat de desseparar memòria de politica. Lhèu qu’amuishatz ua estrategia sofisticada, non revelada encara, tà contribuir a un compromés equitable, per Pròche-Orient ?

« Qu’arrestèi de’vs compréner quan en vòste discors, que declaratz que :

« Antisionisme… qu’ei era fòrma reinventada d’antisemitisme ». Aquesta  declaracion qu’èra tà plàser ath vòste envitat, o qu’èra shens condicion ua merca d’incultura politica ? A leguit tan pòc de libes d’istòria eth ancian estudiant en filosofia, eth assistent de Paul Ricœur, tà’n desconéisher que hèra de judius, o de descendents de filiacion judiva que son tostemps opausats a sionisme shens, per tant, que sian antisemites ? Que hèi ací arreferéncia a quasi tots eths ancians grans rabins, mes tanben, aras presas de posicion d’ua partida deth judaïsme ortodòxe contemporanèu. Que’m brembi tanben de personalitats com Marek Edelman, un deths gavidaires subervivent der’insurreccion deth ghetto de Varsovia, o encara eths  communistas d’origina judiva, arresistents deth grop Manouchian, qui perín. Que pensi tanben ar’amic e professor : Pierre Vidal-Naquet, e a d’auts grans istorians o sociològs com Eric Hobsbawm e Maxime Rodinson de qui eths escriuts e’th sovièr que’m son cars, o  encara a Edgar Morin. Enfin, que’m demandi se, sincèrament, qu’esperatz deths Palestinians que non sian pas antisionistas !

« Que supausi, totun, que n’estimatz pas particularament eras gents d’esquèrra, ni lhèu  Palestinians, lavetz, en tot saber que tribalhètz ara banca Rothschild, que liuri ací ua citacion de Nathan Rothschild, president der’union deras sinagògas en Grana-Bretanha, e judiu prumèr nomentat Lòrd deth Reiaume Unit, de que devengó tanben governaire dera banca. En ua lettra, de 1903, a Théodore Herzl, eth talentuós banquièr qu’escriu : « Que’vs at disi francament : qu’èi paur ar’idea dera fondacion d’ua colonia judiva en plen sens deth tèrmi. Ua tau colonia que devengueré un ghetto, dab tots eths prejutjats d’un ghetto. Un petit, tout petit, Estat judiu, devòt e non liberau, qui arregeterà Crestian e estranger. » Rothschild que s’ei borrat, lhèu, ena sua profecia, mes ua causa qu’ei segura, totun : n’èra pas antisemite !

« Que i a avut e que i a de segur antisionistas qui son tanben antisemites, mes que sòi tanben segur que’s tròba antisemites peths turiferaris de sionisme. Que’vs pòdi tanben assegurar un tropèth de sionistas que sòn racistas que’r’estructura mentau non difèra pas dera de perhèits judeofòbs : qu’arrecèrcan shens estanc un ADN judiu (aquerò, dinc ar’universitat a on ensenhi).

« Tà clarificar çò qui ei un punt de vista antisionista, qu’impòrta, totun,  de començar per convénguer dera definicion, o ath mensh, d’ua seria de caracteristicas deth concèpte : « sionisme », çò a qué, que voi emplegà’m eth mes brac possible. En prumèr, sionisme n’ei pas judaisme, contra eth quau que constitueish quitament ua susmauta radicau.                                      

« Pendent sègles, eths judius pietadós qu’an avitat ua pregonda fervor entàra tèrra santa, mes particularament Jerusalèm, mes que’s tengón ath precèpte talmudic qui intimava d’i non pas emigrar collectivament, abans era venguda deth Messias. En efèit, era tèrra n’aparten pas aths judius mes a Diu. Diu que dè e Diu que tornè préner, e quan at volha, qu’enviarà eth Messias tà tornar. Quan aparescó sionisme, que tirè deth sué sieti eth « Tot Poderós », tà’u sustituir eth subjècte uman actiu.

« Cadun de nosauts non pòt pas prononciar suth punt de saber s’eth projècte de crear un Estat judiu exclusiu sus un tròç de territòri ultra majoritàriament poblat d’Arabes, ei ua idea morau. En 1917, Palestina que comptava 700.000 musulmans et crestians arabes e de cap a  60.000 judius deths quaus era mieitat èran opausats a sionisme. Dinc alavetz, eras massas deth pòple yiddish, en voler huéger eths pogròms der’empire rus, qu’avèn preferit emigrar entàth continent american, que dus milions juntèn efectivament, en tot escapar atau aras persecucions nazias (e aras deth régime de Vichí).

« En 1948, que i avè en Palestina : 650 000 judius e 1,3 million de musulmans e crestians arabes deth quau 700.000 devengón arrefugiats : qu’ei sus aqueras basas demograficas que vadó eth Estat d’Israèl. A maugrat d’aquerò, e’n aqueth contèxte der’exterminacion deths judius d’Euròpa, hèra d’antisionistas que concludín se’s non vòu pas crear d’autas tragedias, que i a de considerar eth Estat d’Israèl com un hèit complit irreversible. Un mainat vadut d’un viòl qu’a vertaderament eth dret de víver, mes qué’s passa s’aqueth mainat marcha suras traças de sa pair ?

« E que vengó er’annada de 1967 : despuish que senhoreja Israèl sus 5,5 milions de Palestinians, privats de drets civics, politics e sociaus. Que son assubjectits per Israèl a un conta-ròtle militari : per ua partida deths, en ua espècia de « resèrva d’Indians » en Cisjordania, mentre que d’auts son embarrats en ua « resèrva de barbelats » a Gaza (70% d’aquestes que son arrefugiats o descendents d’arrefugiats). Israèl, qui n’arrèsta pas de proclamar eth  desir de patz, que considèra eths territòris conquesits en 1967 com hent integraument partida d’« era terra d’Israèl », e que s’i compòrta segon eth bon vóler : dinc adara, 600 000 colons israelians judius qu’i sòn installats….e aquerò n’ei pas acabat !

« Ei aquerò eth sionisme de uei ? Non ! Que responeràn eths amics der’esquèrra sionista qui n’arrèsta pas d’estretí’s, e que diseràn que i a d’acabar era dinamica dera colonisacion sionista, qu’un petit Estat palestinian estret que dèu èster constituit a costat deth Estat d’Israèl, que er’objectiu de sionisme èra de fondar un Estat on eths judius exerciràn era sobiranetat sus si madeish, e non pas de conquesir ena totalitat « er’antica patria ». E eth mes dangerós en tot aquerò,  tàd eths : er’annexion deths territòris aucupats que constitueish ua miaça tàd Israèl com Estat judiu.

 

« Ara qu’ei vengut eth moment d’explicà’vs perqué vos escrivi, e perqué, que’m presenti com non-sionista, o antisionista, shens per autan devénguer antijodiu. Eth vòste partit politic qu’inscriu, en intitulat : « La République », qu’ei pr’amor de que presumi que siatz un fervorós republican. E devossi estonà’vs : qu’ei tanben eth men cas. Lavetz, en tot estar democrate  e republican, non pòdi pas, com at hèn tots eths sionistas shens excepcion, de dreta com d’esquèrra, sosténguer un Estat judiu. Eth Ministèri der’Interior israelian qu’arrecensa 75% deths ciutadans com judius, 21% com musulmans e crestians arabes e 4% com « auts » (sic). Adonc, segon er’esprit deras leis, Israèl n’aparten pas ar’ensem deths Israelians, mes aths judius deth mond sancèr qui n’an pas er’intencion d’i vénguer víver. Atau, per exemple, Israèl qu’aparten hèra mes a Bernard Henry-Lévy e a Alain Finkielkraut qu’a eths mens estudiants palestino-israelians qui s’exprimeishen en ebrèu, a còps miélher que jo madeish ! Israèl qu’espèra tanben qu’un dia venga on totas eras gents deth CRIF, e eths « suportaires » i emigraràn ! Que coneishi quitament francés antisemites aquera perspectiva qu’encanta ! Per contra, que s’ei podut enténer dus ministres israelians, pròches de Benjamin Nétanyahou, eméter er’idea que’s déu encoratjar eth « transfèrt » d’Israelians arabes, shens qu’arrés n’aja hèit era demanda que demissionen deras foncions.

« Qu’ei pr’amor d’aquerò, Mossur eth President, non pòdi pas èster sionista. Que sòi un ciutadan qui vòu eth Estat en eth quau e viu sia ua Republica israeliana, e non pas un Estat comunautari judiu. Descendent de judius qui an tan sofèrt de discriminacions, non voi pas víver en un Estat, qui, pera sua autodefinicion, hè de jo un ciutadan dotat de privilègis. Ath vòste avís, Mossur eth Président : hè de jo un antisémite aquerò ? (Shlomo Sand, historien israélien. Tradusit der’ebrèu per Michel Bilis) »  

(*) Bertrand Badie, Etienne Balibar, Fethi Benslama, Sophie Bessis, Rony Brauman, Alice Cherki, Suzanne Citron, Sonia Dayan-Herzbrun, Michel Dreyfus, Ivar Ekeland, Jeanne Favret-Saada, Marcel-Francis Kahn, Catherine Lévy, Gilles Manceron, Gustave Massiah, Elise Marienstras, Fabienne Messica, Edgar Morin, Véronique Nahoum-Grappe, Emmanuel Naquet, Jacques Rancière, Bernard Ravenel, Carole Reynaud Paligot, Michel Rotfus, Elisabeth Roudinesco, Shlomo Sand, Enzo Traverso, Michel Tubiana, Dominique Vidal.

Alan Sibé

 

Cronica ESPIAR — Macron ena continuitat…

Macron qu’ei presentat com portaire de nautat, de modernitat, de diferéncia en mestior de poder. Qu’ei er’imatge dat peths cargats de propaganda dab er’ajuda deths mèdias. Tot aquerò que serveish tàd estujar era continuitat ena defensa deths interés der’imperialisme francés. Que la voi notar ací, que’s manifèsta de tira en çò d’aperat luta contra terrorisme.

Per luta contra terrorisme que i a de véger per extension era politica estrangèra, engatjada de tira, viste hèit, shens desbat, en ua espècia d’evidéncia, que mes arrecebuda en’unanimitat de quasi tots. Er’integracion deth Estat d’urgéncia en Dret comun que’n constitueish un aute aspècte. Athèu que’s pòt esperar encara ua cèrta arresisténcia democratica dijà engatjada drin.

 

« França que serà ath reng prumèr ena luta contra terrorisme »

 

Autanlèu un deths discors prumèrs, E. Macron que parlè dera miaça terrorista. D’arremercar aquera question qu’aucupa ua plaça importenta ena politica francesa. Darrèr que i a tota era « filosofia » d’un nacionalisme francés aras pretensions « universalistas », en hèit tà sosméter pòples e ua politica estrangèra tostemps per natura neocolonialista e imperialista. Aquerò qu’ei explicit hèra ena aquesta frasa : « Que defenerèi França, eths interés vitaus, eth messatge, er’imatge. (…) França que serà ath reng prumèr ena luta contra terrorisme. »

Eths « interès vitaus », expression qui torna sovent, que son « interès » en dehòra deras fronteras deth Estat francés, tà’s gahar riquessas e servir era situacion de poderosas entrepresas plan segur. Que justifica totas eras entrepresas neocolonialistas e imperialistas. Presentadas ena ua envelòpa ideologica : « eth messatge, er’imatge », qu’ei a díser, Revolucion de 1789, « patria dera democracia » e deths « drets deth òmi ». Tot qu’i ei, tot qu’ei tornat afirmar tà contunhar eras intervencions militàrias, eras basas militàrias, er’armada d’intervencion, eras allianças reaccionàrias (Estats-Units, Israèl, Egipta, Arabia Saudita, …) Mensh d’ua setmana après er’installacion, Macron qu’anè entà Mali tà confirmar aquera politica e notadament era dera « França-Africa ».  Uei mes de 4 000 sordats que son engatjats en Africa, d’« especialistas » que son en Libia e en Irac, directament engatjats ens combats. Eth comèrci deras armas que contunha. Era nominacion de Le Drian, ancian cap deras armadas, com ministre deths ahèrs estrangèrs, qu’ei un signe deths maishants entà pòples, tàra diplomacia e tàra patz futura.

Macron qu’a causit ua luta dab fòrça, intervencions militàrias, bombardaments, tot çò qui entraina tensions e sentiments de mesprètz, frustracions, malícia… N’ei pas guèrra qui serà era solucion. Aquesta n’a pas amuishat guaire d’eficacitat grana per Afganistan, Libía, Irac,… Aqueth terrorisme que putsa en intervencionisme imperialista com en vueit ideologic e politic deishat peths nacionalismes e socialismes arabes, arrasons e arguments d’arresisténcia e d’ofensiva de cap aths Estats imperialistas.

Lavetz, Macron que’s presenta vertaderament ena seguida de Hollande com cap de guèrra. Qu’envita a un engatjament mes importent deths Estats europèus, en arrecercar atau ua generalisacion der’intervencionisme. En díser er’esfòrç militari qu’ei eth mielhor antidòt ath desvelopament deth terrorisme islamista, qu’engatja per longtemps eth Estat francés ena guèrra non declarada, que’u hica ath costat der’imperialisme american e’ras suas aventuras. Que rebat ua analisi faussa deth terrorisme e deth djihadisme.

Çò d’inquietant e qui n’estó pas guaire soslinhat qu’ei era plaça auhèrta aras fòrças armadas francesas ena societat. Quan Macron e ditz : « Peras “ fòrças vivas ” dera nacion, qu’èi volgut dar eth reng prumèr aras fòrças armadas ». Qu’ei ua promocion estranha der’armada e inabitau. Tot d’un còp qu’aucuparé ua plaça navèra ena politica interiora com exteriora ? Quina influéncia ens decís e causidas politics? Mes de poder deishat ar’armada tostemps mes presenta peras carrèras en tota escadença, perlongament dinc ara fin d’annada deth Estat d’urgéncia, tot aquerò qu’anóncia un ambient particular e permanent com ua miaça vertadèra tà democracia. Mes n’i avó pas supression deth Estat d’urgéncia enas promessas electoraus ?

Banalizacion deth Estat d’urgéncia

Hèr deth Estat d’urgéncia ua lei permanenta de Dret comun que seré era solucion ath perlongament deth Estat d’urgéncia. Er’arresisténcia que s’organisa contra aqueth torn de passa passa. Denonciat peth hialat  Etat d’urgence/antiterrorisme, compausat d’organisacions com Amnesty International, Collectif contre l’Islamophobie en France, Greenpeace France, Human Rights Watch, La Quadrature du Net, Ligue des Droits de l’Homme, Observatoire international des Prisons, Syndicat des Avocats de France et Syndicat de la Magistrature, …. e d’universitaris e de cabinets d’avocats.

Qu’acusan aqueth projècte de tèxte de deishar ua plaça importenta ath sospieit, e que mes de non pas simplament perlongar eth Estat d’urgéncia mes de’u perennizar en hèr ua lei de Dret comun. Perquisicions e assignacions administrativas que poderàn estar d’ara enlà de practicas abituaus.

Eth mes grèu dangèr d’aqueras mesuras  que serà er’emplec d’interdiccions de sejorn e donc de’s desplaçar, que poderàn èster emplegadas contra tot militant de quina causa que sia. Atau eras manifesatcions occitanistas que poderàn èster pertocadas ad aquera futura lei, en efèit que poderàn èster consideradas com hèr domau ara seguretat interiora. Aquera lei futura non serà pas solament contra terrorisme mes que serà un domau aras libertats de circulacion, de manifestar, e que permeterà totas eras estigmatizacions.

Com l’escrivó er’avocat Emmanuel DAOUD, avocat ath collègi deths avocats de Paris, « qu’èm de cap a un Estat policièr ». (12 de junh de 2017 – Médiapart) E d’ajustar que i averà era creacion d’ua policia especiau deth terrorisme, ua policia administrativa, que serà un domau vertadèr ara desseparacion deths poders e ara proteccion deras libertats publicas e endividuaus. Que poderà i aver domau ara circulacion libra de daubuns pr’amor de comportaments considerats com sosten o adesion a de tèsis terroristas. Que senhorejarà eth sospieit. Eth Ministre der’Interior com eths Prefèctes que seràn libres d’assignacion a residéncia shens eth jutge judiciari. Eth poder executiu qu’averà tota era plaça. Eth article 66 dera Constitucion enonciant eth jutge judiciari com « gardian dera libertat endividuau » qu’ei estremat.

 

Finaument çò d’arregetat deth quinquenat de Valls e Hollande que l’am dab Macron. E que’ns parla de cambiament, de nautat, de modernitat, d’ubèrtura. En prumèr, que podem constatar era continuitat en un Estat tostemps mes arrepresiu e’ra seguida deras aventuras imperialistas.

 

Alan Sibé

 

Inf. : « Occitanisme politic, Rompeduras » d'Alan Sibé, 7 carrèra deth Pic de Mieidia — 65200 Banhèra-de-Bigòrra — Tarifa : 20 € (+còstas d'enviada).

Subscribe to this RSS feed

La Setmana

  • L'edicion papèr
  • L'edicion 100 % Numerica

Descobrir las auhèrtas

 

Plumalhon

Plumalhon es un magazine pel 8-12 ans. Prepausa cada mes dos reportatges sus de tèmas d'actualitat, sus de países, d'animals... Prepausa tanben de BD, de jòcs e 

+

Capture decran 2017 11 28 a 11.48.12

Papagai

Papagai es la revista occitana dels pichonèls.
Prepausa cada mes istòrias, jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr 

+