Uei : 14/12/2017

Lo govèrn espanhòl vòl prene lo contraròtle dels govèrns de Catalonha e d'Aran

Mariano Rajoy prepausa de destituir Carles Puigdemont e totes los membres de son govèrn e de contrarotlar las decisions del Parlament catalan. Las institucions de la Val d’Aran serián tanplan tocadas.

Lo president del govern espanyol, Mariano Rajoy, vòl destituir lo president de la Generalitat de Catalonha, Carles Puigdemont, e totes los conselhièrs (ministres regionals) de son govèrn, e prene lo contraròtle del Parlament de Catalonha. Son intencion es de convocar d’eleccions regionalas « tan lèu coma se recobrarà la normalitat institucionala », çò anoncièr lo dissabte 22 d’octòbre passat. Segon Rajoy, aquelas foncions las assumiràn las « autoritats » que lo govèrn espanhòl designarà. Tanben las decisions del Parlament de Catalonha seràn contrarotladas pel govèrn de Madrid. « Aquò es pas una suspension de l’autonomia o de l’autogovèrn, —çò diguèt— son destituidas las personas qu’an plaçat la Generalitat fòra de la lei ». En mai d’aquò, Rajoy confirmèt que lo govèrn espanhòl prendriá lo contraròtle dels mèdias publics de Catalonha, çò es TV3 e Catalunya Ràdio. Los professionals d’aqueles mèdias an mostrat lor indignacion. Rajoy a prepausat aquelas mesuras al Senat espanhòl que las deu aprovar lo divendres 27 d’octòbre. De soslinhar que lo Partit Popular (PP) a la majoritat absoluda al Senat, mas que lo Partit Socialista (PSÒE) e Ciutadans sostenon la decision de Rajoy. Es atal que lo govèrn espanhòl a interpretat l’aplicacion de l’article 155 de la Constitucion espanhòla ; segon lo president espanhòl, sa tòca es de « tornar a la legalitat » e tanben de « recobrar la normalitat e la convivéncia que se son plan deterioradas ». E mai ajustèt que o fasiá amb la volontat de « contunhar la recuperacion economica que, uèi, es en perilh evident » e de « far d’eleccions en situacion de normalitat ». A prepaus de la crida al dialòg qu’aviá facha plusors còps Carles Puigdemont, Rajoy diguèt que « la Generalitat a pas prepausat cap de dialòg mas una imposicion ». Puigdemont convòca lo parlament per que responda en consequéncia « Es la pièger ataca que l’aja patida Catalonha après Franco », çò diguèt lo president de la Generalitat de Catalonha, Carles Puigdemont. Après participar a la manifestacion per la liberacion dels presidents de las doas associacions independentistas acusats de « sedicion », Jordi Sánchez e Jordi Cuixart, Puigdemont faguèt una compareissença institucionala ont refusèt « aquela ataca » que qualifiquèt d’« umiliacion incompatibla amb una actitud democratica ». Ansin diguèt que « d’impausar un govèrn non elegit pels ciutadans es aquò, es coma exercir la violéncia contra los ciutadans, perseguir los mèdias, incarcerar las gents... ». Dins son discors prononciat al Palais de la Generalitat, Puigdemont anoncièt que demandariá al Parlament de Catalonha que convoquèsse una sesilha extraordinària per analisar las consequéncias de l’article 155 e prene « las decisions pertinentas ». Aquela sesilha se tendrà tanben divendres 27 d’octòbre, en parallèl a la sesilha del Senat espanhòl a Madrid.

Refús del Sindic d’Aran Quant al sindic d’Aran, Carlos Barrera, refusèt e condemnèt aquela « interpretacion dera democracia en aguesti tèrmes totalitaris » en tot sosténer las institucions catalanas. Dins aquel sens publiquèt sus son perfil de Facebook lo comunicat de Convergéncia Aranesa. La situacion politica en Aran se presenta amb una granda tension. Lo secretari general d’Unitat d’Aran, Paco Boya, fa partida del conselh directiu del PSÒE qu’a sostengut la decision de Mariano Rajoy.

Convergéncia aranesa avertís se paralisarà de facto l'autogovèrn aranés

En seguida de l’anóncia del govèrn espanhòl de prene lo contraròtle del govèrn de Catalonha, Convergéncia Democratica Aranesa (CDA) publiquèt un comunicat qu’avertís dels prejudicis qu’aquel mesura pòt representar contra las institucions de govèrn de la Val d’Aran. Segon aquel comunicat, los efièches de la proposicion de l’executiu del Partit Popular (PP) « enes tèrmes plantejadi e se s’apròven peth Senat, en Conselh Generau d’Aran suposarà patir de facto ua paralisi en toti es encastres des competéncies enes qu’en aguesti moments èm a trebalhar, e sonque i aurà era activitat deth dia a dia ». Dins son comunicat, lo Comitat Executiu de CDA assolida « qu’ath deuant dera imposicion deth govèrn der estat espanhòu, entram en ua setmana trascendenta entà Catalonha, Espanha e Aran. Era intencion de «suspéner» era autonomia catalana non hè sonque agreujar era situacion. Ara mès que jamès era negociacion e eth dialòg son er unic camin ». Lo partit nacionalista aranés remembra que la Lei d’Aran « emane deth Parlament de Catalonha e ei sonque aqueth Parlament que l’a arreconeishuda, en an 1990 e recentament en an 2015, en tot escotar e dar a Aran era possibilitat d’arténher ues còtes importantissimes d’autogovèrn ». E conclutz net e clar que « non i a mès enlà dera Lei d’Aran, aprovada en hereuèr de 2015, cap auta lei qu’arreconeishe era realitat aranesa ».

Ferriòl Macip

La jornada del 1r d'octòbre en Catalonha...

Lo 1r d’octòbre passat lo pòble de Catalonha e Aran votèt majoritàriament per l’independéncia dins una jornada marcada per la brutalitat de las fòrças de l’òrdre espanhòlas qu’an ataquèron indiscriminadament la populacion dins tot lo territòri en causant un bilanç de 844 nafrats, segon de donadas del servici catalan de la santat. Mas la determinacion dels ciutadans resistiguèt la terror. Amb una participacion globala del 43 %, l’« òc » a l’independéncia s’impauset de longa tòca amb lo 90,10 % dels vòtes. Aqueste recompte final es basat suls bulletins verificats e non sequestrats per las fòrças de l’òrdre. Segon los observaires internacionals — ont se trobavan los occitans Dàvid Grosclaude e Gérard Onesta — las agressions de la polícia espanhòla menacèron lo referendum, mas lo destruguèron pas. Dins lor rapòrt se pòt parlar d’un succès se se pren en compte las circonstàncias malaisidas que se deguèt afrontar. Tanben rapòrtan la corrècta organizacion dels burèus de vòte malgrat los trabucs informatics. Lo cap del grop d’observaires, Dimitrij Rupel, considerava que lo referendum de dimenge passat en Catalonha e Aran podiá « èsser lo ponch de partença d’una transformacion politica » mas planguèt que « lo Conselh d’Euròpa e d’autres organismes internacionals [aguèsson] pas agit coma mediators ».

Siam popular !

Que hè pena de véder tant d’ occitanistas trebatents, tot drapèu dehòra, entà sostiéner los catalans pro independéncia e pro-referéndum ; A marterar eslogans a truc e malhuc pendent dias, en tot pensar qu’èra lor, l’ahar. Sustot, que’s coneishó pro viste que la màger part èran sancèrament desentenuts suus enjòcs (pro peluts qu’ac cau díser) ligats ad aquera independéncia, e qu’èran tot com jo, favorables a un referéndum democratic suu principi, sustot pr’amor los catalans èran amics, e que las bastonadas policièras e passavan mesura. Mes aquò rai, l’ahar qu’estó lo parat d’airejar los drapèus occitans e de hornir lo de Catalonha suus perhius de Facebook. Mes au delà d’aquò, aqueras hèitas que permetón tanben d’enténer un mot important, emplegat au mei har per noste : « Popular ». Quiò, qu’ei vertat, qu’ei popular, l’ahar, qu’ei lo pòble qui parla ! Alavetz en Catalonha benlèu, mes a noste, francament, dem pròva de moderacion ! Quan seré dab la mei bona volentat, populars ne n’èm pas briga ! Que sufeish de deishar la nosta tuta occitana e de visitar la societat civiu francesa tà se’n avisar. Los mei utopistas que saunejan d’un pòble occitan, e d’ua cèrta faiçon, e vivan l’ahar catalan per procuracion. Que hè dòu... Un milion de personas per carrèras ! Jamèi ne s’i escadom, quan seré en tot apielar las « granas » manifestacions de 2005 ençà... Alavetz qué har ? Crear academias o instituts mei o mensh competents entà legitimar conviccions qui’s disen d’eleit ? Nani. E volem que s’estanquen las trufanderias ? Alavetz que va caler devarar deu pitèr que’s bastim un còp èra e anar cap au pòble per de bon ! E sustot, deishar de pensar que los occitanistas e son mei ensenhats que los franchimands, ignorants e serviles. Se n’èm aquiu uei lo dia, qu’ei autant pr’amor de l’Estat francés com de la nosta vision simplòta de l’anar de la nosta lenga.

JNC

  • Publicat dens Éditos

Cronica Bastir — Independéncia en Libertat

Parlem liures.

Un « còp d'Estat », per qui e contra qui ? L'Estat espanhòl e voleré, per fòrça, cambiar la Constitucion? Nani ; au contra, que la vòu deféner. Lo cambiament de las institucions actuaus en Espanha qu'ei volut per los Independentistas. La diferéncia dab lo « còp d'Estat » d'un Franco istoric qu'ei que la pression ne vien pas de dehòra ; e que ne vien pas tanpauc deu centre com dab los putschistes de heurèr 1981; que vien d'ua Region qui vòu har secession.

Segur, l'idèa, sentida, de « còp d'Estat » qu'exprimeish ua vertadèra situacion de violéncia, creishenta. Lo Govèrn estatau usa, shens moderacion, deus mejans de constrenta en conflicte sociau agut, en forçar lo Moviment independentista a's deféner en anar mei luenh en postura sus la basa d'un vòte afirmat, qui damora insufisent purmèr en rason de las quitas condicions de son debanament.

Per aquò dit, m'estimi mei de parlar d'un « Còp de Democracia », - heit per los Independentistas. Mès, quina « democracia »? Ua democracia qui reconeish lo « dret » deu « pòble » a ua autodeterminacion, lo quau dret s'aplica tanben a partidas d'Estats existents. Vedetz que aqueths mots necessitan reflexion, pr'amor que i a tanben un « pòble » espanhòl, qui a « drets » e las soas aspiracions. E la « democracia » (representativa) qu'ei en plen besonh de refondacion, contestada autant de las parts deus anti-democratics per principi com per los/las qui vòlen melhorar-la e cercar mejans navèths de la conscientizar e practicar. E que reconeishi l'apòrt remirable, com experiéncia passada, de l'auto-govèrn en Catalonha pendent la Guèrra Civila, dab, notablament, lo sindicat CNT (qui existeish enquëra adara, e tanben en França) qui contribuí a har foncionar la comunautat entà respóner aus besonhs vitaus.

Vertat que i a interèsses conflictuaus enter los antagonistas. Catalonha qu'ei ua region rica, e los autes espanhòls vòlen contunhar de beneficiar de la reparticion d'aquera riquessa . E los Independentistas pòden aver, tanben, aquera quita rason de separà's de las regions mei praubes, - mès que deverén pensar lavetz a la qualitat d'ua medisha intencion com la de la Liga deu Nòrd qui vòu separà's deu praube « Mezzogiorno » ?! La « democracia » implica quina « solidaritat » ?

La violéncia, quinas limitas? E vòlen los/las « Integristas » tuar los/las Independentistas, pro d'eths entà desbandar lo Moviment independentista ? E los/las Independentistas, e vòlen tornar har com en País Basco dab l'ETA ?

E le recors a Euròpa? Un « darrèr recors » o un espèr de Comunautat englobante e satisfasente ? Tanben, ua solidaritat enter Pòbles et Regions de l'ensemble europèu, los rics - dab Catalonha Liura - contribuint a ajudar d'autes, en includir las regions praubes en Espanha, - ço qui per cas provocaré quauque reticéncia de daubuns (independentistas), e amigalharé los autes? E benlhèu, cedir a la temptacion de véder mei luenh e servi's de l'independencia entà beneficiar d'avantatges de país fiscau? E ua Euròpa en ligams brisadís, devath la « Man invisible » deu Capitalisme financiarizat!

Interèsses a conciliar e temptacions dobtosas, arguments en favor o desfavor, - com e vam a avançar de cap a ua solucion practicable e melhoranta per delà de las oposicions brutas, - que sii ua avançada umana, shens har lo mei de malaür deu possible e provat com, per exemple, dab la dislocacion de Iugoslavia?

Un empach pregond a la negociacion superant la violéncia actuau, qu'ei lo noste estacament e dependéncia tau Passat. Los eveniments en ua auta epòca, dab volontats e contèxtes de poders datats qu'an valor dens lo lor temps e en inventoriar-los au comparèr deu noste Present. Qu'èm tròp presonèrs de passats personaus e/o collectius deus quaus nse cau desliurar. La « mediacion » qu'ei profieitosa dab adversaris qui cèrcan a compréner, se medish e los opausants, entà essajar d'enténer's, delà los trebucs de passats repetitius...

Que'ns cau soscar, non en partir de passats de sonque actualizar, mès en véder enlà, en partir d'un Futur de hargar ...

Au revéder

Daniel Monsegu

Militants occitanistas en sostien aus Catalans

La situacion que s'ei abastardida enter lo poder centrau e las autoritats separatistas ger en Catalonha. Quauques dias abans la tienguda deu referéndum a favor d'autodeterminacion de Catalonha, la polícia espanhòla qu'interpellè 13 gavidaires independentistas, membres deu govèrn, l'executiu regionau catalan.

Au demiei deus arrestats, Oriol Junqueras, ministre de l'Economia. Segon Mariano Rajoy, « aquera deriva separatista qu'ei anticonstitucionau ». La Guardia Civil que miè 22 perquizicions dens divèrs ministèris regionaus a Barcelona.

Los Catalans que baishèn lèu per las arruas entà manifestar davant lo govèrn catalan. Carles Puigdemont, cap de l'executiu catalan, que declarè : « L'Estat espanhòu que suspenó de facto l'autogovèrn de Catalonha ».

Los elegits favorables au referéndum que son convocats davant la justícia e perquizicions que son miadas entà sasir documents que pertocarén lo referéndum catalan.

Ferriòl Macip Bonet, capredactor deu Jornalet qu'èra en dirècte au matin sus l'antena de Ràdio País tà balhar l'estat d'esperit qui regna a Barcelona despuish ger : ETV Ferriòl M.B 

Las reaccions deu mitan occitan qu'ei viva despuish lo còp d'Estat. Lo Partit Occitan que partatgè la soa preocupacion per la situacion en Catalonha suu net : « Lo govèrn de Madrid que pren lo rosc d'ua escala en Catalonha ». Lo Partit Occitan que saluda las manifestacions pacificas de milierats de Catalans qui « apèran a la defensa de la democracia e qui afirman en disant “ Votarem ! ” », çò escriven los militants occitanistas. Que cranhen totun que las decisions presas peu Purmèr ministre espanhòu, Mariano Rajoy e son govèrn, non sian « de natura a méter en perilh la democracia ».

Lo Collectiu occitan en solidaritat per Catalunya que manifestè lo son sostien aus vesins catalans dens un comunicat e qu'organiza en sostien dab « lo procèssus democratic, legitima e contra la repression en Catalunya », ua manifestacion doman cap a 19 òras davant la mairia de Pau (64).

Lo Partit de la Nacion Occitana que denóncia tanben « vigorosament » lo còp d'Estat e que s'estona que l'Union Europèa e demore « escandalosament » silenciosa fàcia ad aquera situacion. Lo PNO qu'apèra los Occitans a participar a las manifestacions organizadas en Occitània tota davant los Consultats d'Espanha.

Dens un tweet, Benoît Hamon que reagí publicament en deplorar l'actitud deu govèrn espanhòu : « lo govèrn espanhòu qu'a tòrt d'atisar las tensions atau ».

Quitament se los separatistas e son majoritaris au Parlament regionau despuish 2015, la societat catalana que demora partatjada sus la question de l'independéncia. Totun, mei de 70 % deus Catalans que vòlen exprimí's via lo referéndum.

Subscribe to this RSS feed

La Setmana

  • L'edicion papèr
  • L'edicion 100 % Numerica

Descobrir las auhèrtas

 
Capture decran 2017 11 28 a 11.48.12

Papagai

Papagai es la revista occitana dels pichonèls. Prepausa cada mes doas istòrias, de jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr en rapòrt amb un dels dos 

+