Uei : 21/04/2018

« Hi, Mister president ! »

Foguèt un temps que la Drecha se disiá descomplexada per assumir sas contradiccions mentre que l’Esquèrra o foguèt pas jamai… Ara avèm un president, jupiterian de segur mas tanben descomplexat dins gaireben totes los domenis del moment que degun li rebeca pas res. Per prendre pas qu’un domeni que deuriá, en principi, aver pas res a far amb la politica, avèm un president de la francofonia descomplexada, una francofonia de plan pè dins son sègle, une francofonia que l’ideal seriá que foguèsse en anglés ! Lo president es lo primièr dins l’istòria de la França d’après-guèrra a parlar anglés sens que degun aja enveja de se trufar, o de sa lenga o de son accent – aquí dessús, a quelques progrèsses a far ! L’òme reponsable de l’Estat-nacion e de la lenga-religion gausa anar contra la dòxa monolingüa de nòstre grand país. Quand s’adreça oficialament a los que nos crompan armas e avions, parla anglés ; tot parièr quand parla amb los financièrs, etc. Que los interprèts oficials quiten de trabalhar per protestar contra aquela usurpacion, se’n chauta ! França dins son sègle, qué ! Encara mai fòrt, empleguèt de franglés quand s’adrecèt a l’augusta assemblada dels academicians franceses en parlant d’una democracia bottom up ; academicians suspreses de segur sens parlar dels promotors de l’occitan qu’an pas que Fai tirar, Marius o Hilh de puta ! e autras formuletas per escampilhar dins lo francés academic… Son discors sus la lenga francesa presenta suls cinc continents a regaudit los tenents de la lenga-religion e lo president foguèt relaiat de tira a l’assemblada nacionala. Una deputada LREM assimilèt las calandretas e autras diwan a d’associacions terroristas e lo pòrta-espalda del Mélenchon s’illustrèt contra las escòlas immersivas e las derivas consequentas ! Nos cal pas plànger, çaquelà, per çò que lo president nos balha la clau per rendre nòstras lengas descomplexadas e de plan pè dins lo sègle novèl : las cal aprene, estudiar parlar, escriure en… anglés !

Andriu de Gavaudan

  • Publicat dens Éditos

« Universitats : lòc de sabers e de libertats ? »

A l’Universitat de Pau e deus País de l’Ador, lo Med’Oc qu’a per tòca de crear un ambient dens lo quau la lenga e la cultura nostas ajan ua plaça centrau. Tocar los estudiants qu’ei sovent hèra dificile, sustot quan n’i tròban pas avantatges. Los eveniments recents qui pertòcan l’ensenhament superior que’ns muishan plan que los estudiants an ua volentat de sortir d’aqueste modèle de consomacion deu saber universitari. A l’universitat de Pau, los estudiants de Solidaires que’s son mobilizats, tant per lutar contra la seleccion d’entrada a l’universitat, com lo projècte I-Site. L’exemple de çò qui’s passa dens d’autas universitats com Montpelhièr dab l’agression d’estudiants, qui lutavan taus lors drets, per un grop d’extrèma dreta, protegit peu degan de la facultat de Dret, que’ns muisha plan l’estat inquietant de las universitats francesas. Las reaccions ad aqueste eveniment qu’estón rapides. Pròva que n’ei deu disfonccionament deu sistèma universitari francès qui ved los estudiants com produits qui deven produsir moneda e consumir. De mei, dab las susmautas estudiantas de las setmanas passadas, que vedom hauts plaçats de las universitats har aperet a la polícia tà vueitar los estudiants qui blocavan bastiments, amfiteatres e autes lòcs de las universitats. Aquera entrada de la fòrça dens los encastres de saber liure que son las universitats qu’èi de soviéner. Lhèu qu’aquestes eveniments e van perméter de crear un moviment de susmauta ençò deus estudiants tà poder cambiar las causas. Qu’ei çò qu’i a d’esperar dens aqueste sistèma inegalitari, on son los mei diplomats los qui an lo mei de poder, revath de la societat nosta. Tà lutar a l’UPPA, lo M22M, compausat de Solidaires Estudiant-a-s, lo Med’oc e Uluka, que’s presentè còp mei a las eleccion deu 27 de març tà har vàler la lenga, las valors d’ua universitat de proximitat e de l’accès egalitari au saber tà tot lo monde.

Maëva Caubet

  • Publicat dens Éditos

Editorial de LS « Camina que caminaràs... »

Son pas nombroses sul planeta los exemples de seguir que nos permeton de dire o de pensar qu’un pas es mai qu’un pas e qu’es una avançada per melhorar las causas – e daissi de caire la gent politica ! Joan Baez es, per ieu, un d’aqueles. Al moment que va entamenar sa darrièra virada professionala, pòt èsser ufanosa de son percors en sa qualitat de cantaira. Aquela femna es estada pendent mai de cinquanta ans de totas las luchas en favor de l’egalitat raciala en los Estats Units, de l’emancipacion del « sèxe fèble », contra las guèrras triomfantas… e colonialas ! etc.

Legir la seguida... 

« Camina que caminaràs… »

Qualques problèmas de santat mai tard, coma se ditz, e l’atge per capelar lo tot e ne soi arribat que soi pas pus a córrer d’un bòrd a l’autre coma i èri acostumat. Empacha pas que Internet ajuda a se téner al fial dels eveniments e que pòdi seguir poètas, escrivans, cantaires… en anant consultar los malhums, filats e autres rets socials. Los temps son pas tant aisits qu’aquò pels aparaires de nòstra lenga e de nòstra cultura e cal saludar los que luchan sens relambi, amb l’energia del desespèr a còps. Son pas nombroses sul planeta los exemples de seguir que nos permeton de dire o de pensar qu’un pas es mai qu’un pas e qu’es una avançada per melhorar las causas – e daissi de caire la gent politica ! Joan Baez es, per ieu, un d’aqueles. Al moment que va entamenar sa darrièra virada professionala, pòt èsser ufanosa de son percors en sa qualitat de cantaira. Aquela femna es estada pendent mai de cinquanta ans de totas las luchas en favor de l’egalitat raciala en los Estats Units, de l’emancipacion del « sèxe fèble », contra las guèrras triomfantas… e colonialas ! etc.

Per aquela lucha, a pas agut besonh ni de fusilh ni de bombas… Qualques paraulas – mas qualas paraulas ! – amb l’ajuda d’una guitarra, e una votz encantarèla çaquelà, li an permés de joslevar las folas e de las far comuniar dins un meteis espèr per un avenidor melhor. Foguèt amb Martin Luther King al mai fòrt de las luchas contra l’apartheid de fach que subissián los Negres – excusatz : los Afro-Estatsunidencs –, foguèt en Vietnam jos las bombas estatsunidencas e, de segur, las luchas per l’egalitat òme-femna — o femna-òme, causissètz – li son pas jamai estadas estrangièras. Lèu lèu es venguda l’icòna presada pels mèdia mas a pas jamai, que sàpii, donat dins lo people per se far de publicitat. Desempuèi mai de cinquanta ans, de quora en quora, podèm seguir son caminament e l’enténer, totjorn autan resolguda, sens se far d’illusions mas amb una certitud empruntada benlèu al filosòf Lao-zi que diguèt : « Un viatge de mila lègas comença per un primièr pas. »

 

Andriu de Gavaudan

Fòto : ©Nadia Clabassi

  • Publicat dens Éditos

« Los vièlhs ! »

Ieu qu’ai totjorn pensat qu’èri un aluserpit, ai sofèrt de ma manca de notorietat. Çaquelà, quand me’n vau passejar suls malhums socials, me sembla pas talament dificil de l’aver aquela notorietat. Recentament, los «  inventors » de #MeToo o de #BalanceTonPorc sul bresilhadís – lo Twitter francés – de servici an fach la Una dins totes los mèdia… e soi envejós de veire que, quitament s’an pas 100 % d’aprovacion, son estats liked per milions de followers. — A, l’engèni de la lenga francesa ! — e es pas partit per s’arrestar. Me’n saupèssi servir d’aqueles malhums, lançariái dins l’etèr quicòm suls vièlhs coma #TornatzLossòusLosVièlhs… non pas los vièlhs vièlhs, non pas los vièlhs plocs, mas los vièlhs babyboomers, los que nos an metut dins la panada ont nòstra societat se tròba ara. Aqueles paucvals, aqueles pelhards an viscut dins un monde del plen emplec o quasi ont se podiá far ribòta e jogar a la bèstia de las duas esquinas gràcias a l’invencion de la pilula e a l’abséncia del sida.

L’inflacion monetària e las aumentacions de salaris lor an permés de se constituar un patrimòni a rens non còsta, etc. E ara, aprofièchan de la retirada sens jamai èsser vergonhoses d’aver laissada una situacion economica catastrofica amb per consequéncia un caumatge massís, en cò dels joves en particular. Après tant d’annadas de fatalisme – «  Avèm tot ensajat » diguèt Tonton quand èra pas encara « Dieu » ! – e de daissa-córrer, se n’anava temps qu’un govèrn prenguèsse las bonas decisions (hmm, hmm), es a dire prene als retirats, jos la forma d’una taxa, qualques sòus per ajudar los joves que patisson per se ganhar la vida quand la se pòdon ganhar. De tota faiçon, un vièlh a pas cap de despensas qu’a ja tot e son pas qualques menudalhas – 30 € a 80 € per mes per un ensenhaire per exemple – que los va empachar de viure ! E coma disiá l’autre : « Anem, papè, lo prendràs pas dins lo trauc ! »

 

Andriu de Gavaudan

  • Publicat dens Éditos

« Sisif e “ la vièlha ” »

A vosautres, o sabi pas mas a ieu fa plaser de vos tornar trobar aprèps gaireben dos meses, una abséncia tròp longa de mon punt de vista… desempuèi un pauc mai de vint ans que, cada setmana, tiram camin ensems ! Alara, aqueste editorial es coma una rintrada… E la rintrada es per un pauc totes dins la mesura que julhet e agost son los meses causits majoritàriament pels Franceses per se pausar qualques jorns. Pels Occitans son los meses propicis a la florison dels festenals e autras manifestacions – escòlas o universitat d’estiu, jornadas d’estudis, etc. – que s’esfòrçan de metre nòstra lenga e nòstra cultura en valor. Mas, dins nòstra republica, los occitanistas que trabalhan a la promocion de la lenga e de la cultura nòstras semblan Sisif e son rocàs. A, es pas coma en çò de nòstres vesins e cosins de Catalonha, diràn d’unes. La situacion es desparièra çaquelà amb una istòria desparièra tanben. A l’escasença del chaple de la setmana passada, poguerem veire los Barcelonins e los autres Catalans non solament comuniar dins la dolor mas comuniar en catalan – quitament se l’espanhòl èra pas exclús ! Lo quite rei d’Espanha – politica obliga – qu’èra vengut amb lo primièr ministre foguèt escridassat en… catalan ! Òm pòt somiar al jorn que, en Occitània, los manifestants, reivindicaràn en… occitan. Sens pensar als lendemans que cantan, podèm çaquelà constatar amb satisfaccion que, demest los drollets que van tornar trobar lo camin de l’escòla, n’i que van anar dins una seccion bilingüa de l’ensenhament public o dins una calandreta. Dins un mond globalizat, las gents an besonh de raices mai que jamai mas los òmes politics o vòlon pas comprene, eles que vivon fòra-sòl. Es donc pas lo trabalh que manca als Sisifs de nòstre temps que refusan la fatalitat e vòlon pas veire la vièlha crebar !

 

Andriu de Gavaudan

  • Publicat dens Éditos
Subscribe to this RSS feed

La Setmana

  • L'edicion papèr
  • L'edicion 100 % Numerica

Descobrir las auhèrtas

 

Plumalhon

Plumalhon es un magazine pel 8-12 ans. Prepausa cada mes dos reportatges sus de tèmas d'actualitat, sus de países, d'animals... Prepausa tanben de BD, de jòcs e 

+

Capture decran 2017 11 28 a 11.48.12

Papagai

Papagai es la revista occitana dels pichonèls.
Prepausa cada mes istòrias, jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr 

+