Uei : 20/01/2018

Dordonha : la cultura nòstra, desvelopaira de territòris

L’associacion Occitània Creativa perpausa d’acompanhar los projiets de desvolopament territoriau per lo biais de la cultura occitana e dau patrimòni immateriau.

Dins una entrevista acordada a Òc Tele, l’ancian conselhier generau Joan Ganhaire parlava de Dordonha coma d’un departament « vièlh e paure ». Fasiá un tableu plan triste de queu país verdejant, charjat d’istòria e de patrimòni de tota surta. Sembla que la banda d’Occitània Creativa aja decidat de mostrar qu’en Dordonha, an pas tròp de moneda mas an d’idadas. Ven laidonc de crebar lo z-uòu aquela associacion mercé a cinc personas d’orizonts diferents dont dos ancians de l’Agencia Culturala Departamentala de Dordonha (François Lagorce e Christian Lavaud), una doctoranta (Alexia Charrier), una foncionària qu’i trabalha en benevòla (Line Simon) e una auto-entrepreneira en conselh juridic per las PME (Marie-Hélène Désert).

Se puesser salariar

A la seguida d’un Dispositiu Local d’Acompanhament (DLA) menat per l’agencia Sirventès (Cantal), se puessen far una idada d’un budget minimau per puesser trabalhar tranquilles : 150 000 euros per an. « Los se faudrà ganhar, çò nos ditz François Lagorce, coordinator d’Occitània Creativa, nos anem salariar progressivament, sus tres ans ». Per atenher aquel enjuec, a saupre ganhar pro de moneda per se puesser salariar, quela futura cooperativa aurà pro de servicis a prepausar a sos clients potenciaus... lo tot sens un centime de subvencion. « Per l’ensemble de las nòstras intervencions, utilizarem la lenga e la cultura occitanas entau coma lo patrimòni cultural immateriau (PCI) coma vectors de desvolopament territoriau » çò nos expliquet François Lagorce. Quò qui vòu dire que, per tot projiet de valorizacion de quilhs dos elements o alora de projiet de valorizacion d’un territòri en generau, los responsables d’Occitània Creativa se ne serviràn coma argument per conselhar las collectivitats, associacions, artistas, entrepresas o malhums culturaus que los contactaràn.

Capture decran 2017 11 28 a 10.19.09

Fòto : la còla d'Occitània Creativa se vòu puesser salariar en tres ans. (DR)

Servicis divèrses

Poiràn tanben far un estudi o un diagnostic tocant a una politica territoriala per lo prisme de la lenga e de la cultura nòstras. Imaginem qu’una comuna o una intercomunalitat vuelha conéisser l’eficacitat de sas mesuras en favor de la lenga e dau patrimòni. Poirà sonar nòstra còla per saupre si a fachas las bonas chausidas dins aquel encastre. « Podèm tanben conselhar una collectivitat [infra-departamentala, NDR] qu’a enveia de lançar una politica en favor de la lenga, çò nos disset François Lagorce, dins las nòstras intervencions, ensaiam d’en primièr de comprendre las grandas linhas de la politica desirada puei d’explicar coma la concretizar. Nos interessarem pas unicament aus resultats lingüistics mas tanben aus resultats en termes de coësion sociala ». Per exemple, aculhissen queste mes daus jovents en servici civic que trabalharàn au prèp de Centres Comunals d’Accion Sociala (CCAS). Quilhs jovents son charjats de botar en plaça dau projiets o de las animacions au prep de personas annaditas. Occitània Creativa lor farà seguir daus moduls de formacion a la lenga e a la cultura nòstras per facilitar lo contacte, puei que devràn anar veire quelas personas vièlhas chas elas. A quò qui fau apondre un servici audiovisuau e la fabricacion de contenguts videò a caractèr promocionau. L’Agéncia Culturala Departamentala de Dordonha los a ja contactats per far cinc videòs-retrachs d’estructuras culturalas dins l’encastre d’un dispositiu dich « residéncia de l’art ».

Una cooperativa en devenir

Chadun de las personas engatjadas utilizarà son saber-far per valorisar la fasabilitat d’un projiet o bentot los ajudar a lo menar devers la reüssita. Demorarà una traça de la naissença d’aquela aventura puei que l’estudianta Alexia Charrier, doctoranta en geografia umana a l’universitat de Pau, mena sa tesi dins quel encastre, en far de « recèrca-accion ». Son subjiet correspond a l’airau de trabalh de l’estructura que l’aculhís puei que tòca au « biais que la lenga e la cultura occitanas entau coma lo patrimòni cultural immateriau pòden èsser mobilizats per facilitar la mutacion sociala d’un territòri rurau ». Lors operacions son pas en concurréncia emb d’autras estructuras. Insistissen sus la complementaritat. Se comptaràn sus lors pròprias fòrças, esitaràn pas a sonar los actors concernits per de reperatges, d’animacions e de coordinacion de las accions. « Nos asseguram d’associar aus projiets los actors que pòden constituir de ressorsas e velham que chadun d’entre ilhs i puessen contribuir dau mielh » çò indica Occitània Creativa sus son site internet. Definissen lor entitat coma una « cooperativa d’intelligencia territoriala », una faiçon poética de parlar d’una aisina au servici dau desvolopament locau e territoriau. Per lo moment, a l’estatut d’una associacion mas sos chapdaus an l’intencion de zo far evolucionar devers un estatut de Cop.47 (cooperativa, lei 47) que se pòt crear sens aver mestier de salariat. Quò qui es previst per la debuta de 2017. L’etapa seguenta, quand auràn desgatjat pro de moneda, serà de crear una SCOP (Societat Cooperativa Obriera de Produccion) que se pòt pas far nonmàs emb un equivalent de dos salaris a temps plen, au minimum. Se parla de lonja d’aur negre o d’aur blau. Emb tant de cervèus mes en relacion e marchant ensemble, se podrà dire que Dordonha es un país « d’aur gris » ! I

nf. : http://occitaniacreativa.org Tel. : 06 08 98 75 17.

Economia : gardar la lenga e se trobar l'emplec

Après l’onda de professionalizacion causida pel movement occitanista, es ora de veire se pòt incitar de monde a viure e trabalhar al país.

Fa de temps, òm gausava pas tròp dire qu’òm trabalhava « dins l’occitan ». Òm crentava una reaccion ostila o ironica, sens justificacion vertadièra. Ara, la reaccion mai correnta es puslèu marcada per la curiositat. Òm ausís puslèu de monde disent « interessant... » ; « a, aquò se fa ? Sabiái pas » o a còps (mai rar) : « tarrible ! Contunhatz ! » Coma a cada còp, cal saber far pròva de pedagogia, qué que siá lo mestièr practicat. Pel sector d’activitat ligat a la lenga e a la cultura nòstras, la causida foguèt la seguenta : considerar qu’una man d’òbra salariada pòt ajudar una fòrça militanta a aténher son objectiu principal. Aquel objectiu es ni mai ni mens que tornar sa dignitat a la lenga e ne far tan un atot coma una aisina. Cada persona participant a aquel mecanisme pòt far de la lenga occitana un element personal e intim ; ne pòt tanben far son ganha-pan. L’ideal es doncas de far de la lenga una competéncia objectiva sens cap de rèire-fons o encara sens poder sospeitar l’interessat(da) de rèire-pensadas. Aver la lenga pòt èsser un avantatge mentre que se diguèt longtemps qu’èra un inconvenient, quitament un handicap. D’après las estadisticas qu’avèm pogut reculhir al prèp del Servici de l’emplec (Tolosa), l’ensenhament e sos mestièrs connèxes representan encara 80 a 90 % de las ofèrtas prepausadas. Una simpla espiada cap a las anóncias del site del Servici e veirem totas aquelas ofèrtas tocant a una Calandreta que recruta un director o alavetz una escòla publica cercant d’animators pels Talhièrs d’Animacion Periescolars (TAP) instaurats per la lei de refondacion de l’escòla. Los autres emplegaires potencials que son las entitats culturalas, escampilhadas sul territòri, se partejan la rèsta. Embauchan coma pòdon amb lo budgèt que dispausan. L’occitan, dins sa dimension de sector d’activitat, escapa pas a aquela règla tota simpla : deu satisfar la demanda del mercat. Es lo cas dels Centres de formacion professionala occitans (CFPOs) que porgisson cada annada un public format a la lenga. S’agisson mai de comandas que non pas d’accions individualas. Avèm contactat lo monde dels CFPOs de Tolosa e de Besièrs per conéisser l’estat d’aquel mercat de nicha o encara çò que comptan far per afinar lor ofèrta. Una autra règla a la quala pòt pas escapar aquel sector es : crear la demanda per poder prepausar l’ofèrta. Pasmens, compte tengut de la situacion actuala, satisfar los besonhs existents es ja una brava d’escomesa, compte tengut de la manca d’efectius que patisson la màger part de las estructuras. D’autres mestièrs se desvolopan, especialament los ligats als mèdias e a l’audiovisual, que se ganhèron los galons de segonda activitat transmetedora de la lenga darrièr l’ensenhament. Al cap d’una vintena d’annadas, constatam que la sortida del « tot-ensenhament » es pas encara d’actualitat. Quitament se los besonhs en ensenhaires o personals non-ensenhaires son encara grands, fa tanben mestièr de se trobar d’autras vias per trabalhar amb la lenga se la volèm encara ausir. Dins una de las cançons dels Fabulous Trobadors, se parlava de se poder « inventar l’emplec ». D’unes o fan, a lor escala, en prepausant de servicis a las collectivitats o als particulièrs per menar de projèctes en ligam (dirècte o indirècte) amb lo territòri nòstre e sa cultura. La Setmana s’es interrogada sus aquela necessitat de diversificacion de l’emplec en occitan... Una diversificacion qu’arriba dapasset dins un contèxt de crisi economica e de re-definicion de l’occitanisme fàcia a d’escomesas novèlas per l’avenir de la lenga.

Emplec : un mercat qu'evoluciona gaire

D’indicis nombroses o daissan a pensar. Nos sèm entresenhats al prèp del Servici de l’Emplec, centralizant de nombrosas ofèrtas d’emplec en occitan. L’ensenhament demòra lo primièr sector a recrutar.

Viure e trabalhar al país. Aquel eslogan es vengut una realitat pendent las vint annadas passadas. D’emplecs necessitant lo mestritge de la lenga occitana son apareguts dins las grandas entitats occitanistas... fòra l’ensenhament (public o associatiu) que recrutèt pro d’ora de man d’òbra salariada e que ne recruta encara. La màger part dels emplecs d’un tipe novèl se crèan dins de sectors coma l’accion o l’enguenhariá culturalas, l’audiovisual o encara la formacion professionala.

L'ensenhament encara e totjorn

Segon las chifras del « Servici de l’emplec », (creat fa sièis ans per centralizar las ofèrtas d’emplec en occitan), lo sector educatiu demòra la via reiala per se trobar de trabalh amb la lenga. Cada an, Educacion nacionala e Calandreta se partejan 90 % dels emplecs creats per aquel biais. « L’Educacion Nacionau e Calandreta que’s partatjan la quasi-totalitat de las auhèrtas d’emplec ligat a l’ensenhament a meitat-meitat, çò nos a explicat Sebastian Pugin, director de l’IEO Miègjorn-Pirenèus e responsable del Servici de l’emplec, totun que ns’avem a notar que, cada annada, quauques auhèrtas (plan pauc) e son prepausadas per l’ensenhament agricòla, l’ensenhament confessionau e las associacions en carga de la sensibilizacion en mitan escolar ».

Recrutament complicat

Lo demai dels emplecs consistís en 10 % d’emplecs creats per d’associacions de socializacion (IEO, CFPO, Ostau Comengés, Ostau dau País Marselhés, etc.) per de pòstes de formators, d’animators o encara d’emplecs administratius. De notar ça que la un desvolopament del sector dels mèdias e de l’audiovisual. Es subretot portat per l’associacion bearnesa Conta’m, especializada dins lo doblatge amb de missions cortas prepausadas cada an : traductors, doblaires o encara tecnicians. Pasmens, lo recrutament demòra dificil dins lo sector occitan. Es pas de bon trobar de salariats combinant lo mestritge de la lenga en mai de las competéncias tecnicas requesidas. « D’experiéncia que vegi que quan e son demandadas a l’encòp ua vertadèra competéncia en lenga e ua competéncia tecnica, qu’ei complicat de trobar quauquarrís, çò nos a dit Sebastian Pugin, e mes que ns’avem a hornir un aspècte geografic. Que i a endrets on ei plan mes complicat de trobar un emplegat qui sàpia parlar occitan ». Los emplegaires fan alara pròva de pragmatisme en recrutant primièr de monde competents que se poiràn formar a la lenga en seguida. Dins d’autres sectors coma los mèdias, es lo procediment invèrsa amb lo recrutament d’occitanofònes que se forman pauc a pauc al mestièr e a sas tecnicas. Los emplecs mercands son ultrà-minoritaris. Son globalament 15 % de contractes a èsser de contractes ajudats mas aquel taus es plan superior al mercat general de l’emplec. L’explicacion es simpla amb una fòrta preséncia d’associacions qu’an una constrenta budgetària de las fòrtas e que pòdon pas tròp recrutar en CDD o en CDI classics.

Pauc de quadres

Lo recrutament de quadres (directors, encargats de mission, etc.) se fa plan rar. A la debuta de la professionalizacion de l’occitanisme cultural, i a agut una onda d’embauchas de quadres. Cal creire que los besonhs son mens importants o constants dins la mesura que la creacion d’emplecs d’aquela mena es pas correnta. « Ara qu’ei rare de véger auhèrtas de quadre, çò nos a explicat Sebastian Pugin, pauc d’estructuras qu’an un quadre e eths quadres non mòven pas tan com eths auts emplegats. Totun, a còps, un eveniment drin excepcionau que pòt contradíder aqueth constat (l’OPLO creat l’an passat qu’emplega uei un director e un cargat de mission) ».

Lo Servici de l’Emplec nos a avançada la chifra mejana d’una centena de pòstes creats cada an. Segon las estadisticas que dispausa a l’ora d’ara, l’annada 2012 foguèt una annada recòrd amb 165 pòstes creats contra 143 en 2013 e 134 en 2014. Cada an, publica un estudi sus l’emplec en occitan. Quitament se lo tuc de 2016 es encara en cors d’elaboracion, fan l’escomesa d’una augmentacion. « Qu’avem a nuançar eth chifre dau nivèu d’emplec. En efèit, la realitat ei forçadament drin superiora. Au moment d’embauchar tot eths recrutaments no’s hèn pas dab ua auhèrta d’emplec. Atau non èm pas tostemps sollicitats e, quan hèm la nosta enquista, que podem estar segur que ns’i escagem pas entà aver totas las informacions. Totun que coneishem la grana majoritat daus emplecs » çò ditz S.Pugin.

L'acompanhament de projècte, tota una sciéncia !

Capture decran 2017 11 28 a 10.02.18

Per montar un projècte en ligam amb la cultura occitana o comunicar dessús, d’estructuras vos pòdon ajudar d’una etapa a l’autra.

Podèm citar l’exemple d’una societat co-gerida per l’occitanista Renaud Savy (veire son portrait dins La Setmana n°1018). Amb son collèga Robin Arlington (que viu als Estats-Units la mitat de l’annada) a fondat la societat Komgourou. Aquela societat a per vocacion de vos acompanhar dins lo vòstre projècte de finançament participatiu. Establisson amb vos una estrategia de comunicacion especialament adaptada al crowdfunding : recèrca del public, creacion de la lista de recompensa e seguit quotidian de la campanha de collècta de fons. « Causissèm sovent d’acompanhar de projèctes a vocacion environamentala o solidària, çò nos a explicat Savy, en fait, nos agradan mai los projèctes de natura militanta ». An sostengut per exemple lo projècte de crowdfunding del « Campagn’art », botiga de produits mestierals e paisans basada a Bisa (Aude). Per çò qu’es d’un acompanhament mai tecnic, ven de se fargar la plataforma « Occitània Creativa » compausada de tecnicians en politicas lingüisticas, videastas o universitaris. Se dison « estatjants del mond rural e socitoses de son equilibri (social e environamental), garant del lor encastre de vida ». Plaçan fòrça espèr dins l’economia sociala e solidària, l’economia collaborativa e tanben l’innovacion sociala. Per cada projècte acompanhat, lor mira es de ne renfortir l’ancoratge territorial (per un produit o un servici de qualque òrdre que siá) en fasent intervenir lor malhum... lo tot pel biais de la lenga e de la cultura nòstras. « La lenga e la cultura occitana seràn los fials conductors de las nòstras accions en favor de la valorizacion dels territòris, de lors patrimònis e de lors estatjants, del ligam social e intergeneracional o encara d’una economia de proximitat » çò escrivon.

Inf. : http://komgourou.fr http://occitaniacreativa.org

Un activista cameronés arrestat

Dempuèi lo 25 de setembre passat es desaparegut. Una campanha en linha exigís sa liberacion. Lo 25 de setembre passat arrestèron l’activista ecologista cameronés Nasako Besingi. Un grop de policièrs, de gendarmas e de soldats faguèt irrupcion dins lo burèu de l’organizacion ecologista SEFE (Struggle to Economize the Future Environment) en requisicionant de documents, d’ordenadors, de telefòns e la carta d’identitat e lo passapòrt de l’activista detengut. Se sap pas brica ont es e sa desaparicion a provocat l’alèrta de l’organizacion pels dreches umans Front Line Defenders. Una campanha es lançada sus Internet per n’exigir la liberacion.

Nasako Besingi mena dempuèi longtemps una lucha pacifica per la proteccion dels bòsques tropicals e la defensa dels dreches de las comunautats localas en Cameron. Es estat mai d’un còp atacat e condemnat per la justícia per son accion contra la deforestacion e l’acaparament de las tèrras per las plantacions industrialas d’òli de palma. A l’ora d’ara, las plantacions per far d’òli de palma a escala industriala son una de las causas pus grandas de deforestacion sus tota la planeta. Delà la campanha per exigir la libertat de Nasako Besingi, se pòt tanben signar aquesta autra peticion contra las culturas industrialas d’òli de palma dins la selva cameronesa.

Cronica D'una illa a l'autra — Islàndia : centre de l’energia renovelabla

Nòstre cronicaire s’es interessat a l’istòria d’Islàndia, païs considerat coma la referéncia en matèria d’energia renovelabla. Es engatjada dins l’espleitacion de la calor geotermica a comptar de las annadas 70 après los còps petrolièrs. Amb 100 % d’electricitat renovelabla, Islàndia es un modèle en matièra d’energia pròpria ?

Islàndia es un païs unic ; l’energia renovelabla provesís gaireben tota l’electricitat. 73 % ven de l’energia idraulica e 27 % de l’energia geotermica. Nombroses flumes e cascadas produsisson l’idroelectricitat, que s’emplega per fondre l’alumini. Força volcans e sorsas caudas, que se dison « geysers », an creat mai de 20 zònas, ont la temperatura atenh al mens 150 gras C e de còps que i a 250 gras C. De zònas de vapor d’una temperatura nauta, que permeton l’emplec de l’energia geotermica per calfar d’ostals, burèus, pisciculturas, piscinas e sèrras. Lo cambiament del calfatge basat sul òli al calfatge geotermic esparnhèt I’isla US $8,2 billon de 1970 a 2000 e redusèt las emissions de gas de carbòni per 37 %. Considerada una partida de l’Europa, lslàndia se tròba dins l’Ocean Atlantic Nòrd. A de volcans actius e l’interior consistís d’un planòl ambe de sabla, zònas de lava, montanhas e glacièrs. Força flumes glacials colan a la mar per las tèrras bassas. Perque es calfada pel Corrent del Golfe, l’isla a un climat mai temperat qu’on esperariá, e mai siá tot escàs defòra del Cercle Artic. Caquelà la latitud nauta e l’influénçia marina fa los estius venir fregs e las montanhas an un climat de tondrà. Islàndia, que la capitala es Reykjavik, es lo païs ambe la populacion mai esperpalhada d’Europa (332 000) e a una espandida de 103 000 km quadrats.

Las Guèrras de Merluça

Tradicionalament, la pesca es una màger activitat economica. Tres garrolhas ambe lo Reialme-Unit, que se disián « Las Guèrras De Merluça », arribèron. En 1958 Islàndia introduguèt una lei espandissent sa Zòna Exclusiva Economica (la zòna de mar, ont solament ses tartanièrs podián pescar) de 4 a 12 milas marinas. De naviris islandeses tirián als avants de tartanièrs britanics per los forçar d’abandonar las Zònas Exclusivas e lo Reialme-Unit amenaciá d’enviar al fons aquestes naviris. qu’ataquián lors tartanièrs. Fin finala, los Britanics acceptèron la Zòna novèla. Per evitar de conflictes a l’avenidor los dos païses entendèron de sometre de disputas a la Cor Internacionala de Justícia. Malurosament Islàndia ignorèt aquest’acòrdi en setembre 1972 en espandissent la Zòna Exclusiva de 12 a 50 milas marinas. Los Britanics refusèron d’acceptar la Zòna novèla e los gardacòstas islandeses copián los esparvièrs dels tartanièrs britanics dins la Zòna. De naviris de la marina militara britanica èran mandats la per los protegir mas èran esperonats pels batèus dels gardacòstas. La disputa acabèt amb una concòrdia, que los chalutiièrs britanics podián pescar dins de parçans especificats de la Zòna, se prenián pas mai de 130 000 tonas de merluça cada annada. Caquelà l’acòrd èra valid per solament dos ans e s’acabèt lo 13 novembre 1975. Puèi Islàndia espandèt la Zòna Exclusive Economica de 50 a 200 milas marinas. E mai força nacions aguèsson entendut, qu’una zòna de 200 milas seriá introducha pel mond, degun esperava aqueste cambiament, fins que plan ans aguèsson passat. La Gran Bretanha e d’autras nacions europencas aprovián pas l’accion unilaterala d’Islàndia. Doncas la tresena « Guèrra de Merluça » esclatèt e i aviá mai d’una confrontacion grèva. Mas los Islandeses possedián un as a jogar : OTAN aviá una basa dins l’oèst del païs dins la peninsula Reykjanes, ont se trobián d’installacions de radar e d’unitats de guèrra anti-sosmarins. Los Americans operavan aquesta basa e podián observar los movements dels sosmarins e avions russes. Sens la basa los Estats-Units saberián pas, lo que arribava dins l’Atlantic Nòrd e perdrián l’avantatge d’una preséncia armada prèp de la Russia. Islàndia amenaçiá de barrar la basa. Doncas los Americans exercián una pression considerabla sul Reialme-Unit, qu’acabèt la disputa. L’acòrd entendut permetèt als Britanics de pescar dins la zòna mas podián solament prendre 50.000 tonas de peisses. Caquelà aquesta concòrdia durèt sièis meses e puèi lo Reialme-Unit acceptèt, que n’aviá pas de drech de pescar dins la Zòna novèla.

L’ocupacion britanica e americana

Probablament pauc mond sabon qu’Islàndia foguèt envasida pels Britanics pr’amor de l’ocupaccion alemanda de Danemark en 1940 – una violacion de sa neutralitat. En 1941 los Estats-Units assumèron la responsibilitat per l’ocupaccion, per que los Britanics poguèsson emplegar lors soldats dins d’autres teatres de la dosena guèrra mondiala. L’ocupacion americana comencèt en junh 1941 sièis meses abans l’atac japonés sul Pòrt de Pearl Harbour en Hawaii. Oficialament los Americans èran encara neutrals. Islàndia cooperèt ambe los aliats sens cambiar sa posicion publica de neutralitat L’istòria de las relacions entre Islàndia e Gran Bretanha mòstran, que cada nacion agís brutalament per protegir sos interèses.

Islàndia subèt una màger crisi financièra en 2008, quand tres bancas comercialas podián pas contunhar a operar. De bancas novèlas foguèreon establidas per gerir lors activitats domesticas. Las bancas vièlhas dintrèron en liquidacion causant de pèrdias per lors accionaris e creditors estrangièrs. La valor del cors nacional baissèt, las operacions de cambi èran suspendudas pendent plan setmanas e la capitalizacion de la borsa tombèt per mai que 90 %. Una depression economica resultèt mas en 2011 una relança de l’economia debutèt. Uèi la fabricacion constitutís 25 % de l’activitat economica e los servicis 70 %. Lo torisme ven mai important mai siatz avertits, se andatz là, tot es carestiós.

Gavin Porter

Fòto : Las sorsas caudas dins las montanhas de Reykjavik. (Reykjavik Geothermal)

OCFUTURA (agost) — Economia deu litorau

La litoralizacion deu poblament e de las activitats que's hasó au ritme deus grans periòdes istorics. Purmèr, a partir deu sègle XIXau, arron las granas descobèrtas. Au parat deu tèma « Tèrras d'Òc, tèrras de migracions », qu'avem vist los divèrs movements deu pòble occitan capvath l'istòria e qu'au sègle XIXau, cap a 25 000 bigordans e s'installèn tà America deu Sud, possats per la miséria. Que partín en batèu deus pòrts qui costejavan l'Atlantic com Baiona o Bordèu. Variabla, la durada de la traversada que podèva anar dinc a 60 dias a bòrd d'un batèu de vapor tà anar de Baiona dinc a Montevideo, com ac hasó lo poèta Isidore Ducasse en 1850.

Enter 1862 e 1866, 213 navius que partín deu pòrt de Bordèu e 41 deu de Baiona, sia un trafic uman de 11 200 personas en 4 ans !
Los escambis comerciaus fluviaus (cuer, lan, seu...) enter país occitans e d'Americas que's multipliquèn, especiaument dab los pòrts de Montevideo, de Buenos Aires e de Porto Alegre.

Louis-Napoléon Bonaparte, dit Napoléon III, qu'estó elegit purmèr president de la Républica en 1848 e lo son regne coincidí dab ua aviada economica shens precedent e que marquè ua amelhorança de la condicion de las classas tribalhairas. Qu'instaurè ua politica d'amainatjament e ua mesa en valor deu territòri qui a faiçonat los país occitans taus que son uei lo dia.

A partir de la fin deu sègle XIXau, la representacion deu litorau que cambia. La mar que suscitava un sentit de cranhença e d'ostilitat dinc aquiu, e pas sonque las activitats qui hasèvan hrèita de la proximitat de la mar com la pesca, l'agricultura, la salicultura, lo transpòrt maritime e las installacions militaras, que miavan ua ocupacion deu litorau.
Lo litorau n'èra pas qu'un lòc de tribalh, briga consacrat au plaser. La costèra atlantica que concentra las activitats ostreïcòlas (Maremna-Auleron, Arcaishon) e la construccion de batèus de plasença qu'i ei importanta. La costèra mediterranèa que beneficia d'emplecs dens las salinas de Camarga mes tanben dens lo sector deu transpòrt maritime e costièr (fret e transpòrt de passatgèrs).

Arron la Revolucion Industriau, la desgradacion sanitària de las vilas que's hasó sentir, que provòca la descobèrta de malaudias navèras. Que'ns rendom compte lèu que los banhs de mar podèvan har solaç. La hauta aristocracia e los caps coronats que volón tastar los lors plan.hèits.

Artistas, escrivans o celebritats que contribuín a l'aviada de las estacions balneàrias, com Victor Hugo qui estó vist mantuns còps a Biàrritz o Matisse a Sent-Tropez.
Lo desvolopament deu camin de hè e de las linhas cap a destinacions atractivas deus país occitans qu'estón uns deus factors deu desvolopament deu litorau.

Dab l'arribada deus congets pagats en 1936, lo torisme que's desvolòpa, au ras deus lesers e de las vacanças. La densificacion de l'ocupacion deu litorau que's manifèsta per la creishença de la populacion despuish 1945. De 1954 a 1968, la densitat francesa que passè de 80 ab/km2 a 190 a 245 ab/km2 dens las comunas costièras.

Uei lo dia, la litoralizacion que's persegueish e que's traduseish per ua urbanizacion consomatora d'espaci : 12 % de las susfàcias de lotjaments naus bastits enter 90 e 2012 que son situats dens las comunas litoriaus... sus solament 4 % deu territòri.
Lo sector de la pesca qu'ei particularament present en Charenta-Maritima e au sud de las Lanas quan lo sector de l'industria deu peish ei plan present dens las Lanas. Lo sector de la construccion de navius civius qu'ei tanben present dens lo departament landés. Lo sector aeronautic qu'ei implantat sus Baiona-Anglet-Biàrritz (BAB) e lo sector deus servicis portuaris maritimes e fluviaus qu'ei present sus Bordèu.

L'industria deu surf que contribuí grandament au desvolopament de l'economia deu litorau en Region Occitania/Pirenèus-Mediterranèa (gòlfe deu Lion), en PACA mes mei que mei en Bascoat e en las Lanas.
L'espòrt que's professionaliza e qu'engendra la creacion de l'industria deu textile deu surf. La Federacion Francesa deu Surf qu'a la soa sedença a Òssagòr e lo Departament de las Lanas que vien per aulhors de pausar la soa candidatura per las espròvas de surf aus Jòcs Olimpics de 2024.

Tà'n saber mei, consultatz lo dossièr complet d'OCFUTURA ací

  • Publicat dens Dossiers

La LGV « pas ua prioritat »

Lo ministre de la Transicion ecologista e solidària, Nicolas Hulot, que declarè lo 30 d'agost que los projèctes de Linha a Grana Velocitat n'èran pas « prioritàrias » e que lo govèrn n'avè pas los mejans de las finançar sancerament : « L'Estat non poderà pas tot har. Que calerà definir çò de prioritari. Har navèras linhas a grana velocitat, n'ei pas francament la prioritat. Si avèvam los mejans, plan segur, mes n'ei pas lo cas. […] Lo hialat herrat que pèrd un milard d'euro cada annada. Ce'm sembla que la prioritat, ei de melhorar lo quotidian deus transpòrts deus Francés. E la dusau, qu'ei d'atacà's au transfèrt deu transpòrt rotèr cap au fret…», çò declarè lo ministre sus France Info.

Quan lo contribuidor a dejà començat a pagar lo tròç Tours-Bordèu en Region Occitania/Pirenèus-Mediterranèa, lo projècte LGV estimat a 7 miliards d'euros qu'estagna despuish mantuas annadas.

Un acamp de tribalh pertocant aus projèctes de linhas a grana velocitat Bordèu-Tolosa e Bordèu-Dacs que's debanè dimars 5 de seteme. A l'entorn de la taula, Elisabeth Borne, ministra cargada deus Transpòrts, Alain Juppé, president de Bordèu-Metropòli e maire de Bordèu, Alain Rousset, president deu Conselh Regionau de Navèra-Aquitania, Carole Delga, presidenta deu Conselh Regionau d'Occitania/Pirenèus-Mediterranèa e Jean-Luc Moudenc, president de Tolosa-Metropòli e maire de Tolosa. Los participants qu'escambièn sus las consequéncias de l'anóncia deu President de la Republica d'un tribalh de priorizacion deus grans projèctes d'infrastructuras. La rason ? L'escart de 10 miliards d'euros enter lo còst deus projèctes a finançar e las ressorças disponiblas sus las cinc annadas a viéner. Entà « convéncer » la ministra cargada deus Transpòrts, los elegits que presentèn un estudi miat per un Cabinet internacionau dont la conclusion ei que ressorças navèras poderén estar mobilizadas entà assegurar ua partida « substanciau » deu finançament deu projècte LGV Bordèu-Dacs-Tolosa. La ministra que raperè la soa prioritat de favorizar los transpòrts deu quotidian e l'amelhorança de la capacitat e la fiabilitat de las circulacions ferrofiàrias au nivèu de las metropòlis bordalesa e tolosana, entà « redusir lo trafic rotèr de transit ».
L'acamp que s'acabè per la decision comuna d'examinar optimizacions tecnicas e conviéner d'un finançament deu projècte partatjat.

La LGV Bordèu-Tolosa que poderé plaçar la vila ròsa a 3 òras 10 de París en lòc de las 4 òras 19 actuaus.

Fòto ©Alaric Favier

Negòci : Macarel victima de son succès

De qué se passa amb la marca de vestits occitans ? Semblariá que la demanda venguèsse pro fòrta per aver a comandar d'articles novèls o ne renovelar los estòcs. Es una bona novèla, a priòri. Val melhor aquela situacion que l'invèrs. Problèma : o a calgut far en mai grandas quantitats e los relambis de pagament de la merça son mai corts. « Es atal amb las entrepresas que montan, çò nos a dit lo co-fondaire Danis Cantornet, cal totjorn avançar la moneda abans de la far dintrar ». Per exemple, l'entrepresa a lançat ongan de novèls accesòris en fonda per l'ostal o per la taula. A tanben degut comandar de camisets suplementaris puèi que de 20 000 unitats annadièras comandadas, son passats ongan a 35 000 !

La rason : la demanda continua de la botiga tolosana situada al còr de vila e qu'aganta los toristas de passatge o alara los Occitans d'autres parçans en visita a Tolosa. Autra rason : l'embaucha recenta d'un comercial qu'a trobatr fòrça revendeires. Plan, mas lor cal far passar de mèrças. Alavetz : mai i a de revendeires, mai cal fargar de mèrças. Lor cal pagar los fornidors mai d'ora que de costuma dont d'unes d'aicí la fin del mes. Macarel deu doncas trobar 10 a 12 000 euros per la fin d'abril. « Podèm far un manlèu mas se podèm evitar, serà melhor » çò nos a dit Danis Cantornet. Fàcia a una risca de desaparicion (coma o indiquèt lo gerent de la societat sus la pagina Facebook) la solucion es simpla. Apèla los afogats dels produits occitans a crompar d'articles pel biais del site internet o alara dins las botigas de Tolosa o Sant Joan de Vedàs. « per far dintrar lèu- lèu l'argent que fa mestièr per pagar salaris, loguièrs, cargas e facturas ».

Subscribe to this RSS feed

La Setmana

  • L'edicion papèr
  • L'edicion 100 % Numerica

Descobrir las auhèrtas

 

Plumalhon

Plumalhon es un magazine pel 8-12 ans. Prepausa cada mes dos reportatges sus de tèmas d'actualitat, sus de países, d'animals... Prepausa tanben de BD, de jòcs e 

+

Capture decran 2017 11 28 a 11.48.12

Papagai

Papagai es la revista occitana dels pichonèls. Prepausa cada mes doas istòrias, de jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr en rapòrt amb un dels dos 

+