Uei : 19/11/2017

Un activista cameronés arrestat

Dempuèi lo 25 de setembre passat es desaparegut. Una campanha en linha exigís sa liberacion. Lo 25 de setembre passat arrestèron l’activista ecologista cameronés Nasako Besingi. Un grop de policièrs, de gendarmas e de soldats faguèt irrupcion dins lo burèu de l’organizacion ecologista SEFE (Struggle to Economize the Future Environment) en requisicionant de documents, d’ordenadors, de telefòns e la carta d’identitat e lo passapòrt de l’activista detengut. Se sap pas brica ont es e sa desaparicion a provocat l’alèrta de l’organizacion pels dreches umans Front Line Defenders. Una campanha es lançada sus Internet per n’exigir la liberacion.

Nasako Besingi mena dempuèi longtemps una lucha pacifica per la proteccion dels bòsques tropicals e la defensa dels dreches de las comunautats localas en Cameron. Es estat mai d’un còp atacat e condemnat per la justícia per son accion contra la deforestacion e l’acaparament de las tèrras per las plantacions industrialas d’òli de palma. A l’ora d’ara, las plantacions per far d’òli de palma a escala industriala son una de las causas pus grandas de deforestacion sus tota la planeta. Delà la campanha per exigir la libertat de Nasako Besingi, se pòt tanben signar aquesta autra peticion contra las culturas industrialas d’òli de palma dins la selva cameronesa.

Cronica D'una illa a l'autra — Islàndia : centre de l’energia renovelabla

Nòstre cronicaire s’es interessat a l’istòria d’Islàndia, païs considerat coma la referéncia en matèria d’energia renovelabla. Es engatjada dins l’espleitacion de la calor geotermica a comptar de las annadas 70 après los còps petrolièrs. Amb 100 % d’electricitat renovelabla, Islàndia es un modèle en matièra d’energia pròpria ?

Islàndia es un païs unic ; l’energia renovelabla provesís gaireben tota l’electricitat. 73 % ven de l’energia idraulica e 27 % de l’energia geotermica. Nombroses flumes e cascadas produsisson l’idroelectricitat, que s’emplega per fondre l’alumini. Força volcans e sorsas caudas, que se dison « geysers », an creat mai de 20 zònas, ont la temperatura atenh al mens 150 gras C e de còps que i a 250 gras C. De zònas de vapor d’una temperatura nauta, que permeton l’emplec de l’energia geotermica per calfar d’ostals, burèus, pisciculturas, piscinas e sèrras. Lo cambiament del calfatge basat sul òli al calfatge geotermic esparnhèt I’isla US $8,2 billon de 1970 a 2000 e redusèt las emissions de gas de carbòni per 37 %. Considerada una partida de l’Europa, lslàndia se tròba dins l’Ocean Atlantic Nòrd. A de volcans actius e l’interior consistís d’un planòl ambe de sabla, zònas de lava, montanhas e glacièrs. Força flumes glacials colan a la mar per las tèrras bassas. Perque es calfada pel Corrent del Golfe, l’isla a un climat mai temperat qu’on esperariá, e mai siá tot escàs defòra del Cercle Artic. Caquelà la latitud nauta e l’influénçia marina fa los estius venir fregs e las montanhas an un climat de tondrà. Islàndia, que la capitala es Reykjavik, es lo païs ambe la populacion mai esperpalhada d’Europa (332 000) e a una espandida de 103 000 km quadrats.

Las Guèrras de Merluça

Tradicionalament, la pesca es una màger activitat economica. Tres garrolhas ambe lo Reialme-Unit, que se disián « Las Guèrras De Merluça », arribèron. En 1958 Islàndia introduguèt una lei espandissent sa Zòna Exclusiva Economica (la zòna de mar, ont solament ses tartanièrs podián pescar) de 4 a 12 milas marinas. De naviris islandeses tirián als avants de tartanièrs britanics per los forçar d’abandonar las Zònas Exclusivas e lo Reialme-Unit amenaciá d’enviar al fons aquestes naviris. qu’ataquián lors tartanièrs. Fin finala, los Britanics acceptèron la Zòna novèla. Per evitar de conflictes a l’avenidor los dos païses entendèron de sometre de disputas a la Cor Internacionala de Justícia. Malurosament Islàndia ignorèt aquest’acòrdi en setembre 1972 en espandissent la Zòna Exclusiva de 12 a 50 milas marinas. Los Britanics refusèron d’acceptar la Zòna novèla e los gardacòstas islandeses copián los esparvièrs dels tartanièrs britanics dins la Zòna. De naviris de la marina militara britanica èran mandats la per los protegir mas èran esperonats pels batèus dels gardacòstas. La disputa acabèt amb una concòrdia, que los chalutiièrs britanics podián pescar dins de parçans especificats de la Zòna, se prenián pas mai de 130 000 tonas de merluça cada annada. Caquelà l’acòrd èra valid per solament dos ans e s’acabèt lo 13 novembre 1975. Puèi Islàndia espandèt la Zòna Exclusive Economica de 50 a 200 milas marinas. E mai força nacions aguèsson entendut, qu’una zòna de 200 milas seriá introducha pel mond, degun esperava aqueste cambiament, fins que plan ans aguèsson passat. La Gran Bretanha e d’autras nacions europencas aprovián pas l’accion unilaterala d’Islàndia. Doncas la tresena « Guèrra de Merluça » esclatèt e i aviá mai d’una confrontacion grèva. Mas los Islandeses possedián un as a jogar : OTAN aviá una basa dins l’oèst del païs dins la peninsula Reykjanes, ont se trobián d’installacions de radar e d’unitats de guèrra anti-sosmarins. Los Americans operavan aquesta basa e podián observar los movements dels sosmarins e avions russes. Sens la basa los Estats-Units saberián pas, lo que arribava dins l’Atlantic Nòrd e perdrián l’avantatge d’una preséncia armada prèp de la Russia. Islàndia amenaçiá de barrar la basa. Doncas los Americans exercián una pression considerabla sul Reialme-Unit, qu’acabèt la disputa. L’acòrd entendut permetèt als Britanics de pescar dins la zòna mas podián solament prendre 50.000 tonas de peisses. Caquelà aquesta concòrdia durèt sièis meses e puèi lo Reialme-Unit acceptèt, que n’aviá pas de drech de pescar dins la Zòna novèla.

L’ocupacion britanica e americana

Probablament pauc mond sabon qu’Islàndia foguèt envasida pels Britanics pr’amor de l’ocupaccion alemanda de Danemark en 1940 – una violacion de sa neutralitat. En 1941 los Estats-Units assumèron la responsibilitat per l’ocupaccion, per que los Britanics poguèsson emplegar lors soldats dins d’autres teatres de la dosena guèrra mondiala. L’ocupacion americana comencèt en junh 1941 sièis meses abans l’atac japonés sul Pòrt de Pearl Harbour en Hawaii. Oficialament los Americans èran encara neutrals. Islàndia cooperèt ambe los aliats sens cambiar sa posicion publica de neutralitat L’istòria de las relacions entre Islàndia e Gran Bretanha mòstran, que cada nacion agís brutalament per protegir sos interèses.

Islàndia subèt una màger crisi financièra en 2008, quand tres bancas comercialas podián pas contunhar a operar. De bancas novèlas foguèreon establidas per gerir lors activitats domesticas. Las bancas vièlhas dintrèron en liquidacion causant de pèrdias per lors accionaris e creditors estrangièrs. La valor del cors nacional baissèt, las operacions de cambi èran suspendudas pendent plan setmanas e la capitalizacion de la borsa tombèt per mai que 90 %. Una depression economica resultèt mas en 2011 una relança de l’economia debutèt. Uèi la fabricacion constitutís 25 % de l’activitat economica e los servicis 70 %. Lo torisme ven mai important mai siatz avertits, se andatz là, tot es carestiós.

Gavin Porter

Fòto : Las sorsas caudas dins las montanhas de Reykjavik. (Reykjavik Geothermal)

OCFUTURA (agost) — Economia deu litorau

La litoralizacion deu poblament e de las activitats que's hasó au ritme deus grans periòdes istorics. Purmèr, a partir deu sègle XIXau, arron las granas descobèrtas. Au parat deu tèma « Tèrras d'Òc, tèrras de migracions », qu'avem vist los divèrs movements deu pòble occitan capvath l'istòria e qu'au sègle XIXau, cap a 25 000 bigordans e s'installèn tà America deu Sud, possats per la miséria. Que partín en batèu deus pòrts qui costejavan l'Atlantic com Baiona o Bordèu. Variabla, la durada de la traversada que podèva anar dinc a 60 dias a bòrd d'un batèu de vapor tà anar de Baiona dinc a Montevideo, com ac hasó lo poèta Isidore Ducasse en 1850.

Enter 1862 e 1866, 213 navius que partín deu pòrt de Bordèu e 41 deu de Baiona, sia un trafic uman de 11 200 personas en 4 ans !
Los escambis comerciaus fluviaus (cuer, lan, seu...) enter país occitans e d'Americas que's multipliquèn, especiaument dab los pòrts de Montevideo, de Buenos Aires e de Porto Alegre.

Louis-Napoléon Bonaparte, dit Napoléon III, qu'estó elegit purmèr president de la Républica en 1848 e lo son regne coincidí dab ua aviada economica shens precedent e que marquè ua amelhorança de la condicion de las classas tribalhairas. Qu'instaurè ua politica d'amainatjament e ua mesa en valor deu territòri qui a faiçonat los país occitans taus que son uei lo dia.

A partir de la fin deu sègle XIXau, la representacion deu litorau que cambia. La mar que suscitava un sentit de cranhença e d'ostilitat dinc aquiu, e pas sonque las activitats qui hasèvan hrèita de la proximitat de la mar com la pesca, l'agricultura, la salicultura, lo transpòrt maritime e las installacions militaras, que miavan ua ocupacion deu litorau.
Lo litorau n'èra pas qu'un lòc de tribalh, briga consacrat au plaser. La costèra atlantica que concentra las activitats ostreïcòlas (Maremna-Auleron, Arcaishon) e la construccion de batèus de plasença qu'i ei importanta. La costèra mediterranèa que beneficia d'emplecs dens las salinas de Camarga mes tanben dens lo sector deu transpòrt maritime e costièr (fret e transpòrt de passatgèrs).

Arron la Revolucion Industriau, la desgradacion sanitària de las vilas que's hasó sentir, que provòca la descobèrta de malaudias navèras. Que'ns rendom compte lèu que los banhs de mar podèvan har solaç. La hauta aristocracia e los caps coronats que volón tastar los lors plan.hèits.

Artistas, escrivans o celebritats que contribuín a l'aviada de las estacions balneàrias, com Victor Hugo qui estó vist mantuns còps a Biàrritz o Matisse a Sent-Tropez.
Lo desvolopament deu camin de hè e de las linhas cap a destinacions atractivas deus país occitans qu'estón uns deus factors deu desvolopament deu litorau.

Dab l'arribada deus congets pagats en 1936, lo torisme que's desvolòpa, au ras deus lesers e de las vacanças. La densificacion de l'ocupacion deu litorau que's manifèsta per la creishença de la populacion despuish 1945. De 1954 a 1968, la densitat francesa que passè de 80 ab/km2 a 190 a 245 ab/km2 dens las comunas costièras.

Uei lo dia, la litoralizacion que's persegueish e que's traduseish per ua urbanizacion consomatora d'espaci : 12 % de las susfàcias de lotjaments naus bastits enter 90 e 2012 que son situats dens las comunas litoriaus... sus solament 4 % deu territòri.
Lo sector de la pesca qu'ei particularament present en Charenta-Maritima e au sud de las Lanas quan lo sector de l'industria deu peish ei plan present dens las Lanas. Lo sector de la construccion de navius civius qu'ei tanben present dens lo departament landés. Lo sector aeronautic qu'ei implantat sus Baiona-Anglet-Biàrritz (BAB) e lo sector deus servicis portuaris maritimes e fluviaus qu'ei present sus Bordèu.

L'industria deu surf que contribuí grandament au desvolopament de l'economia deu litorau en Region Occitania/Pirenèus-Mediterranèa (gòlfe deu Lion), en PACA mes mei que mei en Bascoat e en las Lanas.
L'espòrt que's professionaliza e qu'engendra la creacion de l'industria deu textile deu surf. La Federacion Francesa deu Surf qu'a la soa sedença a Òssagòr e lo Departament de las Lanas que vien per aulhors de pausar la soa candidatura per las espròvas de surf aus Jòcs Olimpics de 2024.

Tà'n saber mei, consultatz lo dossièr complet d'OCFUTURA ací

  • Publicat dens Dossiers

La LGV « pas ua prioritat »

Lo ministre de la Transicion ecologista e solidària, Nicolas Hulot, que declarè lo 30 d'agost que los projèctes de Linha a Grana Velocitat n'èran pas « prioritàrias » e que lo govèrn n'avè pas los mejans de las finançar sancerament : « L'Estat non poderà pas tot har. Que calerà definir çò de prioritari. Har navèras linhas a grana velocitat, n'ei pas francament la prioritat. Si avèvam los mejans, plan segur, mes n'ei pas lo cas. […] Lo hialat herrat que pèrd un milard d'euro cada annada. Ce'm sembla que la prioritat, ei de melhorar lo quotidian deus transpòrts deus Francés. E la dusau, qu'ei d'atacà's au transfèrt deu transpòrt rotèr cap au fret…», çò declarè lo ministre sus France Info.

Quan lo contribuidor a dejà començat a pagar lo tròç Tours-Bordèu en Region Occitania/Pirenèus-Mediterranèa, lo projècte LGV estimat a 7 miliards d'euros qu'estagna despuish mantuas annadas.

Un acamp de tribalh pertocant aus projèctes de linhas a grana velocitat Bordèu-Tolosa e Bordèu-Dacs que's debanè dimars 5 de seteme. A l'entorn de la taula, Elisabeth Borne, ministra cargada deus Transpòrts, Alain Juppé, president de Bordèu-Metropòli e maire de Bordèu, Alain Rousset, president deu Conselh Regionau de Navèra-Aquitania, Carole Delga, presidenta deu Conselh Regionau d'Occitania/Pirenèus-Mediterranèa e Jean-Luc Moudenc, president de Tolosa-Metropòli e maire de Tolosa. Los participants qu'escambièn sus las consequéncias de l'anóncia deu President de la Republica d'un tribalh de priorizacion deus grans projèctes d'infrastructuras. La rason ? L'escart de 10 miliards d'euros enter lo còst deus projèctes a finançar e las ressorças disponiblas sus las cinc annadas a viéner. Entà « convéncer » la ministra cargada deus Transpòrts, los elegits que presentèn un estudi miat per un Cabinet internacionau dont la conclusion ei que ressorças navèras poderén estar mobilizadas entà assegurar ua partida « substanciau » deu finançament deu projècte LGV Bordèu-Dacs-Tolosa. La ministra que raperè la soa prioritat de favorizar los transpòrts deu quotidian e l'amelhorança de la capacitat e la fiabilitat de las circulacions ferrofiàrias au nivèu de las metropòlis bordalesa e tolosana, entà « redusir lo trafic rotèr de transit ».
L'acamp que s'acabè per la decision comuna d'examinar optimizacions tecnicas e conviéner d'un finançament deu projècte partatjat.

La LGV Bordèu-Tolosa que poderé plaçar la vila ròsa a 3 òras 10 de París en lòc de las 4 òras 19 actuaus.

Fòto ©Alaric Favier

Negòci : Macarel victima de son succès

De qué se passa amb la marca de vestits occitans ? Semblariá que la demanda venguèsse pro fòrta per aver a comandar d'articles novèls o ne renovelar los estòcs. Es una bona novèla, a priòri. Val melhor aquela situacion que l'invèrs. Problèma : o a calgut far en mai grandas quantitats e los relambis de pagament de la merça son mai corts. « Es atal amb las entrepresas que montan, çò nos a dit lo co-fondaire Danis Cantornet, cal totjorn avançar la moneda abans de la far dintrar ». Per exemple, l'entrepresa a lançat ongan de novèls accesòris en fonda per l'ostal o per la taula. A tanben degut comandar de camisets suplementaris puèi que de 20 000 unitats annadièras comandadas, son passats ongan a 35 000 !

La rason : la demanda continua de la botiga tolosana situada al còr de vila e qu'aganta los toristas de passatge o alara los Occitans d'autres parçans en visita a Tolosa. Autra rason : l'embaucha recenta d'un comercial qu'a trobatr fòrça revendeires. Plan, mas lor cal far passar de mèrças. Alavetz : mai i a de revendeires, mai cal fargar de mèrças. Lor cal pagar los fornidors mai d'ora que de costuma dont d'unes d'aicí la fin del mes. Macarel deu doncas trobar 10 a 12 000 euros per la fin d'abril. « Podèm far un manlèu mas se podèm evitar, serà melhor » çò nos a dit Danis Cantornet. Fàcia a una risca de desaparicion (coma o indiquèt lo gerent de la societat sus la pagina Facebook) la solucion es simpla. Apèla los afogats dels produits occitans a crompar d'articles pel biais del site internet o alara dins las botigas de Tolosa o Sant Joan de Vedàs. « per far dintrar lèu- lèu l'argent que fa mestièr per pagar salaris, loguièrs, cargas e facturas ».

Solinhac-sus-Leire — Tensions a l'entorn d'ua demanda de prolongacion de l'activitat de la peirèra

La peirèra de basalt que hè partida deu paisatge de la comuna de Solinhac sus Leire (43), despuish las annadas 70. La soa autorizacion d'espleitacion qu'ei arribada a tèrmi e l'espleitador que hasó ua demanda de renovelament de 15 ans. Lo site actuau de la peirèra que cobreish drin mei de 13 ectaras. La societat Jalicot que voleré 4,5 ectaras mei, mes shens nada aumentacion deu tonatge annau maximau de 150 000 tonas cada annada. L'extension que seré possible mercés a un agricultor de Mussic, proprietari de parcèlas au ras deu site actuau. La societat qui gereish la peirèra que depausè un dossièr en prefectura e l'enquèsta publica que comencè lo 14 de heurèr e que s'acabarà lo 17 de març.

L'associacion SOS Loire Vivante qu'arcasta a la societat Jalicot de non pas arrespectar los sons engatjaments e que la peirèra ei ua « ploja de nosenças taus abitants ». Lo gavidaire de l'associacion, Roberto Epple, que declarè au jornau L'Eveil : « que demandam lo retrèit deu projècte e que sostienem los paisans qui's baten tà conservar las lors tèrras ». Ua peticion contra l'extension de la peirèra qu'obtienó 3 300 signaturas sus divèrsas comunas. Alain Feydel, gavidaire de las peirèras, eth, que's defen en díser que lo dialògue èra tostemps mantienut e qu'ua Comission Locau de Concertacion e de Seguit (CLCS) èra estada hicada en plaça lo 29 de noveme entad aquò.

Tà çò qui ei de las nosenças dont parlan l'associacion SOS Loire Vivante, lo sénher Feydel que respon que tribalhs tà ua paret vegetau anti-brut e son dejà estats budgetats. « Que serà un ecran acostic tà redusir lo brut deus concassaders e deu crible », çò digó Alain Feydel. Après l'enquèsta, lo prefècte qu'averà tres mes a comptar la recepcion deu rapòrt de comissari enquestaire tà préner ua decision.

La societat Jalicot qui a ua autorizacion d'espleitacion dinc ad aqueth mes, que demandè ua prolongacion de sheis mes deu precedent arrestat prefectorau obtienut en mars de 2012 tà 5 ans.

Fòto : Captura d'ecran France 3

Subscribe to this RSS feed

La Setmana

  • L'edicion papèr
  • L'edicion 100 % Numerica

Descobrir las auhèrtas

 

Papagai

Papagai es la revista occitana dels pichonèls. Prepausa cada mes doas istòrias, de jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr en rapòrt amb un dels dos 

+