Uei : 23/06/2018

Argentina : la cambra dels deputats votèt un projècte de lei a favor de l'avòrtament

Ièr, Argentina a fach una avançada istorica. La cambra dels deputats votèt un projècte de lei per legalizar l' Interrupcion Volontària d'emprenhament, IVG, pendent las 14 primièras setmanas d'emprenhament per 129 votz contra 125. La Glèisa èra opausada a aquel vòte.

Los avesques se son mobilizats per convéncer los parlamentaris de pas votar la lei, anant quitament a los menaçar d'excomunicacion.
Lo Papa François aviá apelat los Argentins a regetar la lei sus l'IVG. « Es absurd e injust d'aprovar una lei autorisant a tuar èstres umans qui devon èsser respectats, a partir de lor concepcion », denoncièt Luis Pastori, deputat de l'Union civica radicala (UCR).

Pendent las 22 oras de discutidas, nombrosas personas favorablas o opausadas a l'IVG manifestèron dins la capitala del país.

Fins ara, las Argentinas podián avortar legalament qu'en cas de viòl o de dangièr per la santat de la femna emprenhada.

« Es un moment istoric dins l'istòria d'Argentina, ce diguèt una sociològa de l'Universitat de Buenos Aires, Sol Pireto. Lo dret a l'avòrtament se concretiza tardivament en Argentina pr'amor d'una cultura politica qui atribuís fòrça poder a la Glèisa catolica e a de pressions de la Glèisa ».

Lo tèxte deu encara passar davant lo Senat per èsser definitivament adoptat.

« Camina que caminaràs… »

Qualques problèmas de santat mai tard, coma se ditz, e l’atge per capelar lo tot e ne soi arribat que soi pas pus a córrer d’un bòrd a l’autre coma i èri acostumat. Empacha pas que Internet ajuda a se téner al fial dels eveniments e que pòdi seguir poètas, escrivans, cantaires… en anant consultar los malhums, filats e autres rets socials. Los temps son pas tant aisits qu’aquò pels aparaires de nòstra lenga e de nòstra cultura e cal saludar los que luchan sens relambi, amb l’energia del desespèr a còps. Son pas nombroses sul planeta los exemples de seguir que nos permeton de dire o de pensar qu’un pas es mai qu’un pas e qu’es una avançada per melhorar las causas – e daissi de caire la gent politica ! Joan Baez es, per ieu, un d’aqueles. Al moment que va entamenar sa darrièra virada professionala, pòt èsser ufanosa de son percors en sa qualitat de cantaira. Aquela femna es estada pendent mai de cinquanta ans de totas las luchas en favor de l’egalitat raciala en los Estats Units, de l’emancipacion del « sèxe fèble », contra las guèrras triomfantas… e colonialas ! etc.

Per aquela lucha, a pas agut besonh ni de fusilh ni de bombas… Qualques paraulas – mas qualas paraulas ! – amb l’ajuda d’una guitarra, e una votz encantarèla çaquelà, li an permés de joslevar las folas e de las far comuniar dins un meteis espèr per un avenidor melhor. Foguèt amb Martin Luther King al mai fòrt de las luchas contra l’apartheid de fach que subissián los Negres – excusatz : los Afro-Estatsunidencs –, foguèt en Vietnam jos las bombas estatsunidencas e, de segur, las luchas per l’egalitat òme-femna — o femna-òme, causissètz – li son pas jamai estadas estrangièras. Lèu lèu es venguda l’icòna presada pels mèdia mas a pas jamai, que sàpii, donat dins lo people per se far de publicitat. Desempuèi mai de cinquanta ans, de quora en quora, podèm seguir son caminament e l’enténer, totjorn autan resolguda, sens se far d’illusions mas amb una certitud empruntada benlèu al filosòf Lao-zi que diguèt : « Un viatge de mila lègas comença per un primièr pas. »

 

Andriu de Gavaudan

Fòto : ©Nadia Clabassi

  • Publicat dens Éditos

La borra e lo fuòc...

Que volètz ? Ieu, mas referéncias son las d’autres còps, las d’avant la telaranha planetària e los malhums socials e tiri mas informacions màgerment dels mèdia tradicionals, exagonals o estrangièrs ; pel demai, ensagi de far trabalhar mas neurònas e m’arriba sovent de convocar un rencontre al som amb mon doble per pas córrer coma las fedas a la sal. Coma a l’acostumada, la tempèsta nos arriba dels Estats Units ; non pas los incendis e los delavacis de la còsta oèst mas si ben l’afar de las femnas agarridas…

En 2011, i aguèt un òme politic francés qu’escapèt a las galèras gràcia al drech estatsunidenc e a un compte en banca consequent ; las reaccions, la suspresa passada, s’atudèron e los mèdia parlèron de quicòm mai… Aqueste còp, la borra s’enflamèt del costat de Hollywood dins lo mitan del cinèma e los malhums socials faguèron la rèsta ! Una, puèi doas, puèi tres actritz… faguèron de declaracions a la premsa per dire qu’èran estadas agarridas per un meteire en scèna, un productor o qualqu’un mai de las personalitats qu’avián lo poder de far o de roïnar una carrièra. Un còp la borra alucada, d’autras venguèron lèu lèu alimentar lo fuòc que sautèt en França coma una beluga sauta los pins dins lo pinhadar…

Mas, se sap que lo fuòc crama tot sens far la tria… Aital n’es d’aquela denóncia, salutària de segur, mas que poiriá pausar qualques problèmas. Ja, o vesèm amb las letras mandadas a la premsa per de « people » que s’autoproclaman los « defenseires de la fe vertadièra » d’una faiçon coma sols los Franceses o sabon far ! Ja, ne i a que demandan la retirada de tal o tal tablèu dins un musèu, una exposicion… Deman, perqué pas un libre, un film… ? Perqué pas lo reviscòl d’una « mesa a l’indèx », apanatge de la Glèisa catolica, un còp èra ?

Lo fuòc es totjorn fòl e pas jamai aisit a atudar…

Andriu de Gavaudan

  • Publicat dens Éditos

Crida vira e pica l'aso ! (LS n° 1089)

Despuish mei d’un mes alavetz, los salariats deu CFPÒ Mieidia-Pirenèus que son en cauma. Un ahar seriós e grèu. Un simbèu benlèu, deu besonh pregond de tornar pensar l’anar de las nostas estructuras. E quiò, tanplan com los autes, que podem parlar de ‘crisi’ e de ‘ besonh de refòrma’. Mes atencion, ne vòu pas díser de qui cau arronçà’s cap baishat sus la bèstia, lo maishant patron, que non ! N’ei pas jamèi ni tot blanc ni tot negre. E sostiéner uelhs clucats los salariats contra los emplegaires, çò qui hèm tà la màger part, qu’ei un esquèma d’un simplèr de non pas créder ! A la lectura deus articles pareishuts en la premsa, que sembla totun evident qu’ei pelut, l’ahar. Au bèth miei deus elements qui s’ameritan un estanc, que ns’avisam per exemple lo burèu en plaça qu’estó elegit en junh passat, quan l’estructura èra dejà en plan de redreçament judiciari despuish mei d’un un an. Com ac dísen : « I a quicòm qui truca ! », non ? E d’exemples, que n’i a d’autes. Benlèu los gavidaires ne serén pas lo becut qui’s vòu minjar tot... mes que son shens nat dobte los copables ideaus. D’arcasts que n’i aurà, segur, mes per tot lo monde, com sovent a noste. Puntar quauquas personas, estossen copables de quauquas mancas, n’adobarà pas la bastissa tremolanta. N’avem pas tots los elements entà avalorar la situacion : ua rason mei entà guardà’s de jutjar a la pressada. Un punt positiu totun, dab aquera hèita, qui segueish de près l’ahar deus CAE (qui truquè hòrt Calandreta) e qui davança de chic la crida a donacion de l’IEO : un començar de reflexion comuna entà har cap a la fragilitat permanenta de las nostas estructuras. Que hasè hrèita.

  • Publicat dens Éditos

Los manifestants entenuts peu MUCEM de Marselha

A còps, la mobilizacion (quitament a gaires) pòrtas sas fruchas. Après lo recampament de militants occitanistas a lor pòrta (lo 17 de decembre), los responsables del MUCEM (Marselha) an ajustada la version occitana de l'article 14 dels drets de l'òme. (DR)

Subscribe to this RSS feed

La Setmana

  • L'edicion papèr
  • L'edicion 100 % Numerica

Descobrir las auhèrtas

 

Plumalhon

Plumalhon es un magazine pel 8-12 ans. Prepausa cada mes dos reportatges sus de tèmas d'actualitat, sus de países, d'animals... Prepausa tanben de BD, de jòcs e 

+

Capture decran 2017 11 28 a 11.48.12

Papagai

Papagai es la revista occitana dels pichonèls.
Prepausa cada mes istòrias, jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr 

+