Uei : 17/11/2017

Cronica ESPIAR per Alan Sibé « Que hè 100 ans : era revolucion socialista d'octobre (part. 2)

Qu’aví dit era plaça dera guèrra russo-japonèsa ena seguida deths eveniments. Eras des·hèitas russas qu’accelerèn era crisi politica e economica, era situacion deths obrèrs e deths paisans qu’èra tostemps mes dura. Era grèva victoriosa deths obrèrs der’industria deth petròu a Baco en deceme de 1904 qu’estó anonciatora dera tempèsta. Aquesta que comencè en deceme de 1905 a Petersborg dab ua grèva sostenguda hèra qui entrainè era grèva generau. Mes de nombrós obrèrs que’s hasèvan encara illusions suth Tsar, que mes qu’èran enganats pera Glèisa, e atau qu’anèn en seguicí entàth « Palais d’Ivèrn » tà demandar ajudas. Eth Tsar que hasó tirar era tropa. De milèrs d’obrèrs qu’estón tuats e herits. Ua rompedura vertadèra que’s passè ath par deth regime. Protèstas e grèvas que’s generalizèn dab un caractèr mes politic encara. D’ara enlà eths acaraments dab eth poder qu’estón tostemps mes durs. Eth 1èr de mai de 1905 qu’estó eth parat de manifestacions nombrosas e encara de centenats de morts e de herits. Qu’ei en gran centre industriau de Lodz en Polonha que i avó eth 1èr còp ua accion armada deths obrèrs contra era tropa tsarista. Grèvas, manifestacions, acaraments, repression, morts e herits que’s multipliquèn. Eths paisans tanben que manifestèn en massa contra eths proprietaris fonsièrs. Que’s gahèn de recòltas d’aqueths e qu’arreïvindiquèn eras tèrras. Eth cicle lutas-arrepressions qu’estó engatjat e non s’arrestè pas mes. En’armada tanben que i avó manifestacions, subertot dab era susmauta suth vaishèth « Potemquine ». Ací tanben er’arrepression non tardè pas.

En abriu de 1905 que s’amassè a Londres eth congrès IIIau deth « Partit sociau-democrate de Russia ». Qu’amuishè era division enter bolchevics e menchevics. Duas linhas politicas : tàths menchevics, eth proletariat que’s devèva destornar dera revolucion e arrecercar abans tot er’alliança dab era borgesia liberau. Tàths bolchevics e subertot Lenin, qu’èran en ua revolucion democratica borgesa, pr’amor eth objectiu politic qu’èra de destornar eth regime tsarista ath poder. Qu’insistí sura necèra eth proletariat qu’estosse gavidaire en aquesta revolucion, pr’amor der’interès d’ua revolucion e non pas de refòrmas simplas. Que mes er’alliança dab eths paisans e’ra susmauta armada que devèvan perméter era victòria contra eth tsarisme. Lavetz aquera revolucion que devèva èster seguida dera revolucion socialista. A partir de seteme e octobre de 1905 eth moviment de grèva que ganhè eth país sancèr. Qu’ei en aquer’annada que vadón eths « soviets » com expression deth pòple e en particular deths elements revolucionaris. Eras grèvas obrèras, eras lutas deths paisans e deras unitats der’armada qu’anavan tostemps mes hòrt. Tot d’un temps qu’èra engatjada era preparacion dera susmauta armada.

Costat tsarista qu’estó proclamada era lei marciau, era dissolucion deths soviets, er’arrestacion deths gavidaires. Cap de deceme qu’estó era susmauta a Moscó, que durè nau dias, per non pas estar seguida peth país sancèr, de nombrosas ciutats que’s susmautèn totun. Tanben que seguín en Georgia, Ucraïna, Letonia, Finlàndia. Mes eth poder qu’espotí tot aqueth moviment dab ua arrepression tarribla. En mai de 1907, eths bolchevics que devengón majoritaris en P.O.S.D.R. Pendent 5 annadas qu’estó dificil hèra tàra luta revolucionària. Ena luta contra eths reformistas e contra-revolucionaris en P.O.S.D.R., eths bolchevics que l’emportèn e lavetz que vadó eth Partit bolchevic.

Un balanç revolucionari navèth que’s produsí a partir de 1911 mes sustot en abriu de 1912, a partir dera tuadèra deths minaires dera Lena. Qu’amuishè eras fòrças dera revolucion encara vivas. Obrèrs, paisans, sordats que tornèn començar de manifestar e lutar. Qu’estó eth parat de crear un diari « Era Pravda » (Era vertat) sostenguda per de milèrs d’obrèrs. Per totas eras organizacions e societats legaus eths bolchevics qu’èran egemonics. Eth 19 de julhet de 1914, Alemanha que declarè era guèrra a Russia. Era guèrra de 1914, qu’estó ua guèrra imperialista e de partatge deth monde, tà’s gahar de territòris navèths. Eths bolchevics que demorèn sus ua linha politica internacionalista de luta contra era guèrra imperialista, contra eths capitalistas e proprietaris fonsièrs. Que ligavan era patz ara question deth destornament dera borgesia imperialista dab eth mot d’òrdi de transformacion dera guèrra imperialista en guèrra civila. Qu’èran contra era votacion deths crèdits de guèrra, tàra fraternizacion deths sordats,... Eth pòple que sofrí dera guèrra qui prengó totas eras ressorças deth país en tot arroeinar er’economica. Era question deth destornament deth Tsar qu’estó pausada. Era borgesia capitalista se la pausè, eth pòple tanben. En 1917 er’annada que començè per grèvas e manifestacions. Er’idea de grèva generau, eras fraternizacions dab eras tropas, eras manifestacions politicas que’s desvelopèn. Petrograd qu’èra eth centre d’aqueths moviments. Eth 27 de heurèr eras tropas qu’arrefusèn de tirar entàths obrèrs. Eths ministres tsaristas e oficièrs superiors qu’estón arrestats. Eths revolucionaris empresoats qu’estón desliurats. Peras autats ciutats qu’èra tot parièr. Atau qu’estó era victòria dera dusau revolucion, après era de 1905, revolucion democratica borgesa de heurèr de 1917. Eth poder n’estó pas aucupat peths bolchevics, mes per arrepresentents deths capitalistas, de partisans deth Tsar e de tendéncias politicas menchevicas e socialistas-revolucionaris. Que i avè arrasons de totas, com hèra de quadres bolchevics empresoats, ua partida grana dera classa obrèra enviada ath front, de nombrós elements populars venguts ara revolucion dab manca de consciéncia e d’experiéncia,... Era borgesia qu’aucupè eth poder alavetz. Qu’ei çò qui obliguè eths bolchevics de s’i tornar ath combat ideologic e politic. Mes s’èra acabada era revolucion tàths borgés e oportunistas d’ « esquèrra », qu’èra tot diferent tàths bolchevics. Mentre qu’eth poder borgés ensajava de’s tornar installar, eth tsarisme qu’èra tostemps shord aras arreïvindicacions popularas, « pan, tèrra e patz ». Lenin que tornè a Petrograd. Qu’i expausè un plan de luta tà passar ara revolucion socialista. Que perpausè de nomentar eth Partit bolchevic en Partit comunista. Eths 20 e 21 d’abriu, d’importentas manifestacions que’s debanèn contra era continuacion dera guèrra, en tot provocar era crisi prumèra deth governament. Eth 24 d’abriu, era conferéncia bolchevica qu’adoptè era linha politica deth Partit. Er’òbra immediata qu’estó formulada atau : « Tot eth poder tàths Soviets ! » Que i avó eth decís de confiscacion deras tèrras deths grans proprietaris fonsièrs tà dar las aths comitats de paisans. Enfin era question nacionau tanben qu’estó arretenguda dab er’arreconeishença der’autodeterminacion e de desseparà’s tàd aver eth sué Estat. En julhet e aost eths bolchevics qu’èran obligats de s’amassar ena clandestinitat. Que mes qu’èran minoritaris ens Soviets. Totun que contunhavan ua grana campanha de massa. Eth poder, alavetz concentrat enas mans deth governament, que contunhè de reprimir tostemps mes. Er’accion pacifica qu’èra dificila. Totun eth VIau congrès deth Partit que’s preparè e que preparè eths proletaris, paisans praubes e sordats ara susmauta armada. Eth 12 d’aost era borgesia e totas eras fòrças reaccionàrias que s’amassèn tà’s preparar ar’ataca dera revolucion. Eth 25 d’aost eth generau Cornilov que marchè entà Petrograd.
Eths bolchevics que mobilisèn eras fòrças tàd ua ripòsta armada. Eth governament de Querensqui qu’èra tostemps mirat. Eth ensaj de còp d’Estat de Cornilov qu’estó espotit. Eth rapòrt de fòrças qu’avè evoluit en favor deras tèsas e influéncia deths bolchevics. Eths dus camps obrèrs, paisans praubes, sordats d’un costat e tsaristas, capitalistas, proprietaris fonsiers der’aut, qu’aparescó tostemps mes clarament. Fin d’aost de nombrós Soviets que juntèn eths bolchevics.
Eth 7 d’octobre Lenin que tornè de Finlanda. Eth 10 d’octobre era tenguda deth comitat centrau deth Partit que decidí dera susmauta armada e qu’apitè un plan tàth pais sancèr. Que creè un Comitat militari revolucionari a Petrograd. Eth 16 d’octobre que creè un Centre deth Partit tà guiar era susmauta.
Eth 24 d’octobre que comencè era susmauta a Petrograd ath parat der’acarament deras fòrças enviadas per Querensqui tàd empachar era publicacion deth jornau deth Partit, “Era Via obrèra”, qui avè un aperet tà destornar eth Governament de Querensqui.
Eth 25 d’octobre eras tropas revolucionàrias qu’aucupèn garas, banca d’Estat, telegrafes... Aqueth dia eths bolchevics qu’anoncièn era fin deth Governament e’th poder d’Estat passat aths Soviets. Ena net eth Palais d’Ivèrn qu’estó aucupat e’th Governament arrestat. Ena net deth 26 d’octobre eth IIau Congrès deths Soviets que decretè era patz, qu’adoptè un decret sura tèrra en abolir era proprietat deths grans proprietaris fonsièrs e’ra distribucion de tèrras aths paisans.
Atau eth monde que cambiè. Era revolucion que comencè.

p5 100ans

(Fòto : Afica tà : Sergei Eisenstein's film, 'Battleship Potemkin', 1926 per Anton Lavinsky (1893-1968) / Russian State Library, Moscow, Russia / Bridgeman Images)

Ara Revolucion socialista d’Octobre qu’ei estacat eth nom de V. I. Lenin (fòto baish). Que joguè un ròtle màger ena pensada com en’organisacion dera revolucion. Que vadó eth 10 d’abriu de 1870 a Simbirsc sus Vòlga, e que’s morí de malautia eth 21 de genèr de 1924. Dera sua vita personau qu’ei dificil de’n saber hèra. Sa pair que seré estat director der’ensenhament primari dera província. A dètz e sèt ans eth sué hrair ainat qu’estó executat pr’amor dera participacion a un complòt contra eth Tsar. De 1887 a 1891 que hasó estudis superiors de Dret ar’universitat de Cazan, puish que comencè era profession d’avocat a Samara.

Pendent eths estudis que s’interessè ath marxisme e que n’estudiè eras òbras en tot començar d’escríver tèxtes e de criticas subertot deth corrent « populista ». Qu’ei a partir de 1893 a Sant Petersborg que s’engatjè en’activitat militanta en hèr vàder aròus d’estudis marxistas. Qu’estó empresoat en 1895 pendent 14 mes puish qu’estó condemnat a 3 annadas de residéncia susvelhada en Siberia. (1) « Ua coneishença apregondida de Marx, er’aptitud tàd aplicar marxisme ara situacion economica e politica de Russia contemporanèa, ua fe ardenta, indestructibla ena victòria dera causa obrèra, talents d’organisacion arremarcables: tot aquerò que hasó de Lenin eth gavidaire arreconeishut deths marxistas de Petersborg.» (2) Era sua òbra teorica e politica de desvelopament deth marxisme que segueish eras etapas granas dera revolucion. Mes que james dab V.I. Lenin qu’am confirmacion eth desvelopament deth marxisme que’s hè ena luta tàra transformacion dera societat, tàth destornament deths sistèmas economics e politics d’opression e d’espleitada, mes tanben ena luta contra eras linhas ideologicas e politicas oportunistas e reaccionàrias presentas en quite moviment obrèr.

Engatjat tot sancèr en combat politic, Lenin que produsí analisis, ensenhaments e posicions de principis, en rapòrt dirèct dab eth combat engatjat. Atau que’s presentè com eth teorician dera Revolucion, der’organisacion deth combat deras massas obrèras e paisanas, dera creacion, organisacion e foncionament deth Partit comunista. Mes precisament qu’ei possible de notar quauquas òbras com Eth desvelopament deth capitalisme en Russia hèit en preson mercés a un gran tribalh de documentacion. Qu’estó publicat en 1899 e qu’estó ua empara importenta tà compréner era situacion e preparar era lutas e mobilisacions futuras. Eras basas qu’èran pausadas atau. Qué hèr ? qu’estó piblicat en 1902 contra eth corrent “economisme”, en amuishar eras originas ideologicas d’aqueth corrent, contra er’espontaneitat deth moviment obrèr, er’importància deth element conscient, dera teoria.
Que’s pòt citar tanben Un pas en davant, dus pas ath endarrèr, pareishut en 1904, contra eras tèsas deths menchevics. Qu’ei ua grana defensa deths principis deth Partit d’abans guarda, organisat dab unitat de volentat, d’accion e de disciplina. Er’acarament deras linhas politicas deths menchevics e bolchevics qu’estó importent. Duas tacticas dera sociau-democracia ena revolucion democratica que tractè d’aqueras duas linhas e der’arreget dera linha menchevica. Qu’amuishè era tactica marxista en periòde de transicion de revolucion borgesa. Eth principi màger qu’ei de hèr deth proletariat eth gavidaire d’aquera revolucion. Aute combat contra eths desviaments dab Era malautia infantila de comunisme (“gauchisme”) qui tractava de tactica e de combinason deras fòrmas de luta legaus e illegaus, parlamentàrias e extraparlamentàrias.
A un moment de nombrosas atacas contra marxisme Lenin que responó en 1909 dab eth obratge Materialisme e empiriocriticisme en eth quau que hasó ua defensa dera teoria marxista, materialisme dialectic e materialisme istoric. En 1916 qu’escrivó Imperialisme, estadi suprème de capitalisme, qu’i balhè ua deras conclusions, socialisme non poderà pas véncer simultanement per tots eths pais, mes dens un o mes d’un. Aqueth tribalh teoric qu’estó tàth bastir deth Partit, tà passar deth Partit bolchevic entàth Partit comunista, shens eth quau n’èra pas possible de passar ara revolucion socialista. Qu’estó eth objectiu de Lenin despuish era debuta deth sué combat. No’s parla pas ací deths nombrós articles, tèsas de congrès o de conferéncias e auts libes e brocaduras escriuts per Lenin, abans, pendent e après era Revolucion. Tot aqueró finaument tà presar eth tribalh intellectuau de preparacion dera Revolucion socialista d’Octobre qui non vengó pas d’ua faiçon sobta mes com resultat d’ua preparacion rigorosa, pensada, organisada e conscienta. Lenin n’estó pas tot sol en aquesta entrepresa, mes totun qu’aucupè ua plaça centrau.

AVT Lenine 1346

Lavetz que hè 100 ans. Uei qu’arrepresenta era Revolucion socialista d’Octobre tàths pòples, tàths joens militants e tà nosauts occitanistas? Probablament un passat luenhèc shens rapòrt dab era nosta vita, sustot après que’s sian esbonits eths nombrós ensajs deths pòples, deras classas obrèras, deths paisans praubes, tà bastir un monde navèth. E totun en i guerdar de mes près, en estudiar ens tèxtes d’analisis, de luta ideologica, de proclams, d’aperets der’epòca hicats en perspectiva totun , qu’ei possible de hèr gessir de nombrós ensenhaments, ua matèira de reflexion rica. Aqueth aniversari que pòt èster un parat tàd anar entàd aquera descobèrta, sustot en moment d’esta crisi ideologica e politica, quan hè necèra de trobar simplament vièrs tà començar de tornar tirar en davant. Per aquest’espaci de quauquas linhas non poderèi pas que m’acontentar d’evocar dus o tres elements hòrts constituis dera Revolucion e de qué podem tirar profieit.

En prumèr, plan segur, qu’ei era question nacionau. En efèit era Revolucion socialista d’Octobre que tractè era question nacionau d’ua faiçon vertaderament revolucionària, lavetz deth punt de vista internacionalista, ath contra dera Revolucion francesa de 1789. De notar, era Revolucion de 1789 qu’ei qualificada de « francesa », mentre qu’era de 1917 qu’ei qualificada non pas de russa mes de socialista. Per-delà aqueths qualificatius que son duas linhas politicas vertaderament antagonicas. Era Revolucion francesa, revolucion dera borgesia franciana, qu’a hicat a despart tota question nacionau en Estat francés, quan eths pòples deras nacionalitats embarradas en Estat monarchic parlavan eras suas lengas e qu’avèn identitats hòrtas qui non podèvan pas èster desconeishudas totun. Que mes, Lenin qu’expliquè ar’epòca dera Revolucion francesa era question nacionau qu’avè arrecebut ua responsa teorica e politica pera quita borgesia, en Soïssa. Mes era borgesia franciana que causí nacionalisme, opression nacionau, dominacion deths pòples. Eths bolchevics que causín ua politica completament diferenta en inscríver era resolucion dera question en programa deth Partit ara Conferéncia d’Abriu (eth 24 d’abriu de 1917). Que defenón eth dret deras nacions de dispausar de se-madeish, de desseparà’s e de constituí’s en Estats independents. Qu’adoptèn tanben er’egalitat complèta deras nacions, er’abolicion de totas eras fòrmas d’opression nacionau e d’inegalitat nacionau. Ua resolucion en aqueth sens qu’estó adoptada. Abans aquer’annada de 1917 d’auts documents qu’estón espandits sura question nacionau. Pròva eths bolchevics non desconeishèvan pas brica aquera question e que la hicavan ath centre dera politica e deths cambiaments futurs. Que sia era caracterisacion dera nacion com dera politica d’arrespècte deths drets nacionaus e sociaus, era Revolucion socialista d’Octobre e tot eth periòde de desvelopament deth moviment obrèr e de preparacion dera susmauta, que constitueish ath contra dera Revolucion francesa un corpus teoric e ua experiéncia de riquèssa grana.

Peras paginas precedentas qu’am vist er’importància dera vaduda d’un Partit, d’ua direccion ideologica e politica, er’importància tanben de guiar era revolucion. Er’experiéncia pròcha deras susmautas peths pais arabes, “eras primas arabas”, que ven d’amuishar era consequéncia dera manca de direccion politica unica en procèssus de destornament d’un poder e de cambiament de societat. Er’exemple deth pòple egipcian qu’ei un envit ara reflexion. Ua susmauta hòrta qui amassè totas eras categorias deth pòple, determinacion, coratge politic e fisic, collectiu e endividuau, que permetó de destornar eth dictator en plaça. Mes n’es pas estat pro. Nada direccion politica unica capabla d’amuishar un objectiu democratic comun e federator de totas eras partidas deth pòple, aquer’abséncia que’s hasó sentir viste hèit. Après un moment d’aqueth procèssus de cambiament aucupat peths religiós, “Hrairs musulmans”, eth pòple qu’a avut eth tornar der’armada deth dictator.
Eth chepic de Lenin qu’estó constent dera debuta enlà. Non pensè pas eth procèssus revolucionari que s’arredusisse a de susmautas, quitament armadas, contra eth regime deth Tsar. Que miè un combat tàd apitar er’organisacion capabla d’amassar er’abans-guarda deth obrèrs, e d’èster portaira d’ua linha politica e d’ua ideologia revolucionàrias vertadèras. Que significa n’arrèstè pas de miar un combat contra desviacions e teorias contra-revolucionàrias ath dehens deth camp deth pòple. Aqueth aspècte d’ua revolucion qu’ei universau e d’aulhors Lenin non manquè pas d’atacar eths reformistas ath plan internacionau.
Ua linha politica revolucionària que’s basteish contra eras linhas politicas opausadas, qu’implica ua luta tà convéncer mes taben tàd estremar. Tot combat d’un pòple qu’a d’aver ua direccion politica unica tà véncer. Qu’ei un ensenhament e un apòrt màger de Lenin com organisator gran dera Revolucion socialista d’Octobre.

Enfin un tresau punt essenciau, un aut apòrt de Lenin qu’ei era faiçon de guiar eth passatge dera revolucion democratica borgesa ara revolucion democratica socialista. Qu’ei importent hèra d’estudiar en detalhs aquera faiçon de guiar tot aqueth procèssus istoric. En prumèr era definicion der’objectiu politic, eth destornament deth regime deth Tsar en prumèr, ara Revolucion democratica borgesa, qui necessita eras allianças dab tots eths qui son opausats ath Tsar. Mes en precisar totun de tribalhar tà qu’eths bolchevics sian eths gavidaires d’aqueth procèssus, garantida tà passar ar’etapa dera Revolucion socialista.
Que digó tanben era necèra de possar era revolucion borgesa dinc ath cap e quitament d’arregetar era via peth parlament tà perméter de hèr madurar era situacion, eras contradiccions politicas, de hèr aparéisher eths interés de classa deras forças en preséncia, de clarificar era situacion politica, de perméter ath pople e ara classa obrèra de ganhar experiéncia. Sovent de comportaments « gauchistas » que hèn sautar etapas, manifestacions d’impaciéncia, incapacitat d’identificar clarament eths objectius, de definir era etapa politica. Lenin qu’amuishè atau ua grana comprenença dera situacion d’ua faiçon hèra rigorosa, e ua capacitat de gavidaire dab gran esperit tactic. Athèu tanben de qué putsar experiéncia tà uei.

Après totas aqueras linhas qui pòt pensar encara non sii pas convençut der’actualitat dera Revolucion socialista d’Octobre ?

Alan Sibé

1) Jean Roux, Précis historique et théorique de marxisme-léninisme, Paris, Robert Laffont, 1969, p.114.

(2) Histoire du Parti communiste /bolchévik/ de l’U.R.S.S., Paris, Editions Norman Bethune, 1971, p.19.

Los istantanèus de viatge de S. Labatut

Dins lo cortal de la cultura occitana, lo plastician-autor Sèrgi Labatut es un artista singular. Es un òme acostumat a caminar en defòra dels sendarèls caucats. Sa produccion a -e es- totjorn quicòm d’inesperat. Los qu’an legit sos primièrs libres e qu’an vistalhat sas darrièras expausicions, sabon çò que n’es. Lo creator es de longa en cèrca de colors novèlas, de sonoritats experimentalas e de frasas enigmaticas. A la debuta, aquò pòt susprene, emai qualques còps desconcertar bravament. Per dintrar dins lo monde segon Sèrgi Labatut s’i cal prene a mai d’un còp. Las pòrtas que nos prepausa, que nos alanda, son nombrosas. Tanplan n’i pòt aver qualqu’unas en falsa vista. Amb aquel artista cal estudiar menimosament caduna de sas proposicions. Lo títol del seu darrièr libre paregut dins la colleccion « Atots », es d’una sobrietat asinala : « Cronicas de viatge ». Se tracha d’instantanèus, coma de beleges de remembres que nos son aicí restituits. Siá per çò que l’autor los aviá notats sus de casernets de viatge, siá per çò que, a travèrs las annadas apertieradas, li son demorats dins un canton de la mementa. Aquò balha un plan polit exercici d’escritura e lo prosator s’i fa amb la sensibilitat que li coneissèm. Sèrgi Labatut a lo don de la sintèsi. A, almens, lo biais de servar d’un viatge çò que li sembla d’essencial (tot sapient la subjectivitat d’aquel vocable). La gaug e lo plaser del legeire venon del fach qu’aquelas « sobras » o « subrevivéncias » de viatge lo susprenon, sovent a cada pagina. Es tanben singular lo ton sul qual son escalcits aqueles rebembres. L’autor a pres fòrça distància amb los eveniments relatats. Mai qu’aquò ! A d’unes moments sembla desabusat. Gaireben desencantat per aquelas escorregudas, totas professionalas. Non pas que se trachèsse d’amarum, que se trapa pas ges de nostalgia dins aquestes racontes de viatge, mas s’i tròbi quicòm que semblariá a de destacament. Se diriá d’aquelas temporadas brevament racontadas son estadas viscudas sens pregonda implicacion individuala.

Cronica Bastir — Independéncia en Libertat

Parlem liures.

Un « còp d'Estat », per qui e contra qui ? L'Estat espanhòl e voleré, per fòrça, cambiar la Constitucion? Nani ; au contra, que la vòu deféner. Lo cambiament de las institucions actuaus en Espanha qu'ei volut per los Independentistas. La diferéncia dab lo « còp d'Estat » d'un Franco istoric qu'ei que la pression ne vien pas de dehòra ; e que ne vien pas tanpauc deu centre com dab los putschistes de heurèr 1981; que vien d'ua Region qui vòu har secession.

Segur, l'idèa, sentida, de « còp d'Estat » qu'exprimeish ua vertadèra situacion de violéncia, creishenta. Lo Govèrn estatau usa, shens moderacion, deus mejans de constrenta en conflicte sociau agut, en forçar lo Moviment independentista a's deféner en anar mei luenh en postura sus la basa d'un vòte afirmat, qui damora insufisent purmèr en rason de las quitas condicions de son debanament.

Per aquò dit, m'estimi mei de parlar d'un « Còp de Democracia », - heit per los Independentistas. Mès, quina « democracia »? Ua democracia qui reconeish lo « dret » deu « pòble » a ua autodeterminacion, lo quau dret s'aplica tanben a partidas d'Estats existents. Vedetz que aqueths mots necessitan reflexion, pr'amor que i a tanben un « pòble » espanhòl, qui a « drets » e las soas aspiracions. E la « democracia » (representativa) qu'ei en plen besonh de refondacion, contestada autant de las parts deus anti-democratics per principi com per los/las qui vòlen melhorar-la e cercar mejans navèths de la conscientizar e practicar. E que reconeishi l'apòrt remirable, com experiéncia passada, de l'auto-govèrn en Catalonha pendent la Guèrra Civila, dab, notablament, lo sindicat CNT (qui existeish enquëra adara, e tanben en França) qui contribuí a har foncionar la comunautat entà respóner aus besonhs vitaus.

Vertat que i a interèsses conflictuaus enter los antagonistas. Catalonha qu'ei ua region rica, e los autes espanhòls vòlen contunhar de beneficiar de la reparticion d'aquera riquessa . E los Independentistas pòden aver, tanben, aquera quita rason de separà's de las regions mei praubes, - mès que deverén pensar lavetz a la qualitat d'ua medisha intencion com la de la Liga deu Nòrd qui vòu separà's deu praube « Mezzogiorno » ?! La « democracia » implica quina « solidaritat » ?

La violéncia, quinas limitas? E vòlen los/las « Integristas » tuar los/las Independentistas, pro d'eths entà desbandar lo Moviment independentista ? E los/las Independentistas, e vòlen tornar har com en País Basco dab l'ETA ?

E le recors a Euròpa? Un « darrèr recors » o un espèr de Comunautat englobante e satisfasente ? Tanben, ua solidaritat enter Pòbles et Regions de l'ensemble europèu, los rics - dab Catalonha Liura - contribuint a ajudar d'autes, en includir las regions praubes en Espanha, - ço qui per cas provocaré quauque reticéncia de daubuns (independentistas), e amigalharé los autes? E benlhèu, cedir a la temptacion de véder mei luenh e servi's de l'independencia entà beneficiar d'avantatges de país fiscau? E ua Euròpa en ligams brisadís, devath la « Man invisible » deu Capitalisme financiarizat!

Interèsses a conciliar e temptacions dobtosas, arguments en favor o desfavor, - com e vam a avançar de cap a ua solucion practicable e melhoranta per delà de las oposicions brutas, - que sii ua avançada umana, shens har lo mei de malaür deu possible e provat com, per exemple, dab la dislocacion de Iugoslavia?

Un empach pregond a la negociacion superant la violéncia actuau, qu'ei lo noste estacament e dependéncia tau Passat. Los eveniments en ua auta epòca, dab volontats e contèxtes de poders datats qu'an valor dens lo lor temps e en inventoriar-los au comparèr deu noste Present. Qu'èm tròp presonèrs de passats personaus e/o collectius deus quaus nse cau desliurar. La « mediacion » qu'ei profieitosa dab adversaris qui cèrcan a compréner, se medish e los opausants, entà essajar d'enténer's, delà los trebucs de passats repetitius...

Que'ns cau soscar, non en partir de passats de sonque actualizar, mès en véder enlà, en partir d'un Futur de hargar ...

Au revéder

Daniel Monsegu

L'Occitan Blos de Jacme Taupiac : los signes diacritics

La nocion de signe diacritic es pas ensenhada a l’escòla primària, nimai al collègi. Per consequent, un fum de bons esperits sàbon pas que diacritic « se ditz d’un signe que s’escriu per atribuïr una valor diferenta a una letra (vocala o consonanta) o a un grop de letras ». Lo signe diacritic s’escriu : • Siá sus la letra, coma en espanhòl lo tilde sus la consonanta n per li donar la meteissa valor qu’al nòstre digrama nh : España, español, la viña ; • Siá jos la letra, coma en occitan la cedilha jos la consonanta c per tal que ça, ço, çò, çu represénten [sa], [su], [sò], [sy] : lo caçaire ; lo braçon ; çò que disi ; lo quartièr de Sant Çubran, a Tolosa ; • Siá entre doás letras, coma en occitan gascon lo punt naut que s’escriu entre n e h dins en·hangar « enfangar ». I a de lengas, coma l’anglés, qu’an pas de signes diacritics. N’i d’autras, coma lo francés, que n’an un fum mas ont la nòrma d’emplec d’aqueles signes es dramaticament incoerenta. Sonque un parelh d’exemples. 

Cronica ESPIAR — Macron ena continuitat…

Macron qu’ei presentat com portaire de nautat, de modernitat, de diferéncia en mestior de poder. Qu’ei er’imatge dat peths cargats de propaganda dab er’ajuda deths mèdias. Tot aquerò que serveish tàd estujar era continuitat ena defensa deths interés der’imperialisme francés. Que la voi notar ací, que’s manifèsta de tira en çò d’aperat luta contra terrorisme.

Per luta contra terrorisme que i a de véger per extension era politica estrangèra, engatjada de tira, viste hèit, shens desbat, en ua espècia d’evidéncia, que mes arrecebuda en’unanimitat de quasi tots. Er’integracion deth Estat d’urgéncia en Dret comun que’n constitueish un aute aspècte. Athèu que’s pòt esperar encara ua cèrta arresisténcia democratica dijà engatjada drin.

 

« França que serà ath reng prumèr ena luta contra terrorisme »

 

Autanlèu un deths discors prumèrs, E. Macron que parlè dera miaça terrorista. D’arremercar aquera question qu’aucupa ua plaça importenta ena politica francesa. Darrèr que i a tota era « filosofia » d’un nacionalisme francés aras pretensions « universalistas », en hèit tà sosméter pòples e ua politica estrangèra tostemps per natura neocolonialista e imperialista. Aquerò qu’ei explicit hèra ena aquesta frasa : « Que defenerèi França, eths interés vitaus, eth messatge, er’imatge. (…) França que serà ath reng prumèr ena luta contra terrorisme. »

Eths « interès vitaus », expression qui torna sovent, que son « interès » en dehòra deras fronteras deth Estat francés, tà’s gahar riquessas e servir era situacion de poderosas entrepresas plan segur. Que justifica totas eras entrepresas neocolonialistas e imperialistas. Presentadas ena ua envelòpa ideologica : « eth messatge, er’imatge », qu’ei a díser, Revolucion de 1789, « patria dera democracia » e deths « drets deth òmi ». Tot qu’i ei, tot qu’ei tornat afirmar tà contunhar eras intervencions militàrias, eras basas militàrias, er’armada d’intervencion, eras allianças reaccionàrias (Estats-Units, Israèl, Egipta, Arabia Saudita, …) Mensh d’ua setmana après er’installacion, Macron qu’anè entà Mali tà confirmar aquera politica e notadament era dera « França-Africa ».  Uei mes de 4 000 sordats que son engatjats en Africa, d’« especialistas » que son en Libia e en Irac, directament engatjats ens combats. Eth comèrci deras armas que contunha. Era nominacion de Le Drian, ancian cap deras armadas, com ministre deths ahèrs estrangèrs, qu’ei un signe deths maishants entà pòples, tàra diplomacia e tàra patz futura.

Macron qu’a causit ua luta dab fòrça, intervencions militàrias, bombardaments, tot çò qui entraina tensions e sentiments de mesprètz, frustracions, malícia… N’ei pas guèrra qui serà era solucion. Aquesta n’a pas amuishat guaire d’eficacitat grana per Afganistan, Libía, Irac,… Aqueth terrorisme que putsa en intervencionisme imperialista com en vueit ideologic e politic deishat peths nacionalismes e socialismes arabes, arrasons e arguments d’arresisténcia e d’ofensiva de cap aths Estats imperialistas.

Lavetz, Macron que’s presenta vertaderament ena seguida de Hollande com cap de guèrra. Qu’envita a un engatjament mes importent deths Estats europèus, en arrecercar atau ua generalisacion der’intervencionisme. En díser er’esfòrç militari qu’ei eth mielhor antidòt ath desvelopament deth terrorisme islamista, qu’engatja per longtemps eth Estat francés ena guèrra non declarada, que’u hica ath costat der’imperialisme american e’ras suas aventuras. Que rebat ua analisi faussa deth terrorisme e deth djihadisme.

Çò d’inquietant e qui n’estó pas guaire soslinhat qu’ei era plaça auhèrta aras fòrças armadas francesas ena societat. Quan Macron e ditz : « Peras “ fòrças vivas ” dera nacion, qu’èi volgut dar eth reng prumèr aras fòrças armadas ». Qu’ei ua promocion estranha der’armada e inabitau. Tot d’un còp qu’aucuparé ua plaça navèra ena politica interiora com exteriora ? Quina influéncia ens decís e causidas politics? Mes de poder deishat ar’armada tostemps mes presenta peras carrèras en tota escadença, perlongament dinc ara fin d’annada deth Estat d’urgéncia, tot aquerò qu’anóncia un ambient particular e permanent com ua miaça vertadèra tà democracia. Mes n’i avó pas supression deth Estat d’urgéncia enas promessas electoraus ?

Banalizacion deth Estat d’urgéncia

Hèr deth Estat d’urgéncia ua lei permanenta de Dret comun que seré era solucion ath perlongament deth Estat d’urgéncia. Er’arresisténcia que s’organisa contra aqueth torn de passa passa. Denonciat peth hialat  Etat d’urgence/antiterrorisme, compausat d’organisacions com Amnesty International, Collectif contre l’Islamophobie en France, Greenpeace France, Human Rights Watch, La Quadrature du Net, Ligue des Droits de l’Homme, Observatoire international des Prisons, Syndicat des Avocats de France et Syndicat de la Magistrature, …. e d’universitaris e de cabinets d’avocats.

Qu’acusan aqueth projècte de tèxte de deishar ua plaça importenta ath sospieit, e que mes de non pas simplament perlongar eth Estat d’urgéncia mes de’u perennizar en hèr ua lei de Dret comun. Perquisicions e assignacions administrativas que poderàn estar d’ara enlà de practicas abituaus.

Eth mes grèu dangèr d’aqueras mesuras  que serà er’emplec d’interdiccions de sejorn e donc de’s desplaçar, que poderàn èster emplegadas contra tot militant de quina causa que sia. Atau eras manifesatcions occitanistas que poderàn èster pertocadas ad aquera futura lei, en efèit que poderàn èster consideradas com hèr domau ara seguretat interiora. Aquera lei futura non serà pas solament contra terrorisme mes que serà un domau aras libertats de circulacion, de manifestar, e que permeterà totas eras estigmatizacions.

Com l’escrivó er’avocat Emmanuel DAOUD, avocat ath collègi deths avocats de Paris, « qu’èm de cap a un Estat policièr ». (12 de junh de 2017 – Médiapart) E d’ajustar que i averà era creacion d’ua policia especiau deth terrorisme, ua policia administrativa, que serà un domau vertadèr ara desseparacion deths poders e ara proteccion deras libertats publicas e endividuaus. Que poderà i aver domau ara circulacion libra de daubuns pr’amor de comportaments considerats com sosten o adesion a de tèsis terroristas. Que senhorejarà eth sospieit. Eth Ministre der’Interior com eths Prefèctes que seràn libres d’assignacion a residéncia shens eth jutge judiciari. Eth poder executiu qu’averà tota era plaça. Eth article 66 dera Constitucion enonciant eth jutge judiciari com « gardian dera libertat endividuau » qu’ei estremat.

 

Finaument çò d’arregetat deth quinquenat de Valls e Hollande que l’am dab Macron. E que’ns parla de cambiament, de nautat, de modernitat, d’ubèrtura. En prumèr, que podem constatar era continuitat en un Estat tostemps mes arrepresiu e’ra seguida deras aventuras imperialistas.

 

Alan Sibé

 

Inf. : « Occitanisme politic, Rompeduras » d'Alan Sibé, 7 carrèra deth Pic de Mieidia — 65200 Banhèra-de-Bigòrra — Tarifa : 20 € (+còstas d'enviada).

Cronica D'una isla a l'autra — Singapor : una isla, una vila, un Estat !

La principala caracteristica de Singapor : sa diversitat. Sa populacion de 5,2 milions es constituida de Chineses (74 %), de Maleses (13 %), d’Indians (9 %) amb qualques autres. L’isla es situada a 137 km al nòrd de l’eqüator e al sud de l’extremitat mai meridionala de l’Asia en Malàisia. L’Anglés Sir Stamford Raffles i fondèt una colonia britanica en 1819 e foguèt primièr un comptador comercial. Pendent la segonda guèrra mondiala Singapor foguèt ocupat pels Japoneses, de 1942 fins a 1945. Winston Churchill descriguèt aquela ocupacion dins aqueles tèrmes : « lo desastre mai marrit e la capitulacion mai importanta de l’Istòria britanica ». Los soldats japoneses patrolhavan per las carrièras e tot lo monde se devián acocolar davant eles, si que non èran batuts.

Subscribe to this RSS feed

La Setmana

  • L'edicion papèr
  • L'edicion 100 % Numerica

Descobrir las auhèrtas

 

Papagai

Papagai es la revista occitana dels pichonèls. Prepausa cada mes doas istòrias, de jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr en rapòrt amb un dels dos 

+