Uei : 19/11/2017

Tolosa — Acamp per la liberacion dels presonièrs politics de Catalonha

Dissabte 11 de novembre, a l'iniciativa a l'encòp de ciutadans e d'organizacions coma lo Partit Occitan Tolosa e Albigés, NPA, Ensemble, « La veu dèls països catalans » e çò d'autres, un acamp se debanèt davant lo Monument aus Combatents a Tolosa. 

Èran amassadas qualques desenats de personas per la liberacion dels presonièrs politics en Catalonha. Exigisson l'intervencion de l'Union europèa dins l'afar qu'es « pas pus un afar intèrn d'Espanha » car « aquel atemptat a la democracia es inacceptable per l'umanitat tota entièra » (cf Lo Jornalet).

(Fòto : G. Labouysse)

Legir l'article entièr aicí

Tolosa — Acamp per la liberacion dels presonièrs politics de Catalonha

Dissabte 11 de novembre, a l'iniciativa a l'encòp de ciutadans e d'organizacions coma lo Partit Occitan Tolosa e Albigés, NPA, Ensemble, « La veu dèls països catalans » e çò d'autres, un acamp se debanèt davant lo Monument aus Combatents a Tolosa. 

Èran amassadas qualques desenats de personas per la liberacion dels presonièrs politics en Catalonha. Exigisson l'intervencion de l'Union europèa dins l'afar qu'es « pas pus un afar intèrn d'Espanha » car « aquel atemptat a la democracia es inacceptable per l'umanitat tota entièra » (cf Lo Jornalet).

Gérard Onesta, membre d'Europe Ecologie Les Verts e conselhièr regional d'Occitània, David Grosclaude o encara Guilhèm Latrubessa èran presents e prenguèron la paraula davant lo Consulat d'Espanha. Èran l'uns dels 33 observators internacionals del referendum en Catalonha lo 1ièr d'octòbre passat.

Dins un entreten amb lo jornal Liberation, Gérard Onesta s'èra exprimit juste aprèp lo referendum sul sicut : « Mariano Rajoy es un cas unic d'autisme politic. Es en granda dificultat, minoritari sul plan politic e en conflicte permanent amb los jutges, los que son pas nommats per son partit. Quand un regim es aflaquit, a tendéncia a cristallizar una forma d'agressivitat. Lo Primièr ministre espanhòl espèra se pausar com lo grand amassaire d'Espanha, per far pujar sa popularitat. […] Soi admiratiu d'aquel pòble, davant aquela joventut qu'aspira a una novèla Republica. Quand d'un costat, aquel pòble, dempuèi 10 ans a mostrat una volontat de tot far d'un biais pacifica e que de l'autre, avèm aquel Rajoy que refusa de negociar amb una Guardia Civil que tabasa fortament, es facil de causir son camp. La Generalitat vòl un dialòg apatzat amb Madrid. E contràriament a çò que dison los defendeires de l'Espanha “ una y libre ”, cèrca pas a gardar sas riquesas ni a sortir de l'Union europèa ». Legir l'entreten en entièr aicí. 

Carcassona : los vinhairons demandan a l'Estat que lor pague çò que lor deu

Après una annada catastrofica amb de culhidas de mens del 25 %, los vinhairons lengadocians manifèstan contra lor contèxt economicament mornarós.

Los vinhairons del Lengadòc Bas manifestèron lo 18 d’octòbre passat a Carcassona. Revendican la contractualizacion e lo pagament d’acomptes a la compra al près del negòci e dels corratièrs, mai que mai en avent patida ongan una marrida annada istorica amb la culhida pus febla, lo gèl e la secaresa... tot aquò dins un contèxt economicament mornarós. La manifestacion la sostenguèron los vinhairons de Catalonha Nòrd e de País Nòstre. Ongan manifestèron ja en març passat a Narbona per protestar contra las importacions massissas de vin del sud dels Pirenèus del temps que lors tinas son plenas. E mai los vinhairons del Bas Lengadòc foguèsson a l’origina de la protèsta, fòrça productors d’autres endreches d’Occitània jonguèron la manifestacion.

Somari de La Setmana n° 1089

p2 — Corrièr dels legidors
p3 — Editorial « Crida vira e pica l'aso ! »
P4 — La Setmana internacionala : « Martinica, demandan que lo drapèl dels escalvatgistas quite d'èsser lo drapèl oficial »
P5 — Cronica ESPIAR : « Que hè 100 ans : era revolucion socialista d'octobre, part. 2 »
P6 — Actualitat en bracas
P7 Dorsièr central — « Es en preson lo govèrn legitim de la Generalitat de Catalonha »
« Jordi Cuixart e Jordi Sánchez, los primièrs presonièrs politics », « Puigdemont en Belgica »
P10 — Zoom de La Setmana : « Camins Numerics, quan literatura e son s'encontran »
P11 — Actualitat en bracas
P12 — Cronicas de La Setmana : « L'Occitan Blos » de Jacme Taupiac, « Es Jorn » e ua fabla de Miquèu Baris, « Lo Corbaish e l'Arrenard »
P13 — Expressions occitanas : « Los instantanèus de viatge de S. Labatut », per Sèrgi Viaule
P14 — Cronica DIU NEGRE, « Insulars I »
P15 — Agenda Cultural
P16 — Pertrèit de La Setmana : Aquestas personalitats occitanas… Frédéric Bazille.

Abonatz-ve au Jornau

  • Publicat dens Culture

Mireia Boya : « Catalonha ei un bocin des Païsi Catalans e Aran ei un bocin dera nacion occitana »

Es consultanta environamentològa, environamentalista, ensenhaira e deputada del Parlament de Catalonha.

Qu’un miting catalanista acabe amb l’interpretacion de Els Segadors e de Se Canta es pas brica abitual en Catalonha. Ça que la, es de mai en mai frequent. La deputada aranesa del Parlament de Catalonha a divulgat l’existéncia de la lenga occitana e dels dreches socials e nacionals dels ciutadans araneses e de totes los occitans. Ela fa la majoritat de sas intervencions publicas en occitan e pensa « que i deu auer aranesi en aguest procès d’independéncia entà qu’era nacion occitana i sigue representada ». Quand foguèt nomenada deputada, ela anoncièt que parlariá en occitan al parlament, una primièra que se prenguèt generalament d’un biais simpatic, mas tanben ocasionèt de mòstras d’incompreneson e d’intolerància, e d’insultes, suls rets socials. « Ne sò era prumèra que parlarà en aranés ne seré era darrèra. Exprimir-se ena lengua mairau, oficiau en Catalonha, ei un dret. Per astre es deputats aranesi qu’an vengut acieu abans que jo ac an hèt, e damb orgulh », çò declarava alavetz, en fasent veire aqueles messatges mespresants que la quita Boya qualificava « d’intolerància e d’apartheid lingüistic ». La lenga occitana es estada emplegada plusors còps sens cap de problèma al Parlament de Catalonha. Dins las doas legislaturas precedentas, Francés Boya (PSC), deputat entre 1999 e 2010, e Àlex Moga (CDC), entre 2012 e 2015, empleguèron la lenga del país de còps dins la cambra. Tanben de convidats del mond politic e cultural d’Occitània tota an fach servir la lenga dels trobadors dins la cambra catalana mai d’un còp.

Tras los montes

L’actualitat d’aquelas recentas setmanas a menat mantun Occitan a se preocupar un pauc mai qu’a l’acostumada de çò que se passa tra los montes a l’ora d’ara ; e los malhums socials se son fach lo resson d’aquel conflicte pertocant Catalonha e sos rapòrts amb lo poder central de Madrid. Levat qualques comentaris, cal ben dire que la majoritat dels arguments portavan pas una analisi de la situacion e, dins fòrça, la grossieretat dels prepausses èra benlèu aquí per justificar una cèrta preocupacion e la manca d’arguents pertinents. Los que legisson un pauc los mèdia franceses e estrangièrs s’an pogut rendre compte que los sosten als Catalans èra pas dels mai fòrts, especialament dins los païses « istorics de vièlha civilizacion » — que Espanha ne fa partida.

Denonciar aquesta posicion es bèl e bon mas seriá melhor de s’interrogar su cossí del perqué. Gran Bretanha, en principi, seriá lo país amb l’experiéncia mai granda. Lo Reialme unit, formacion seculara artificiala, a servat al mens las « nacions » — cf. en rugbi, lo torneg de las sièis nacions ! A vist al cors del sègle passat un part granda d’Irlanda li escapar e, mai recentament, los Escosseses an fach assaber que n’avián lor confle de la man mesa de Londres e dels Angleses. En cò nòstre, es plan conegut que i a pas agut qu’un sol pòble de tota eternitat e los novèls convertits, vòli dire naturalizats, coma lo Catalan Valls, ne pòrtan la pròva. Amb lo cesarisme ambient, tota manifestacion de desaprobacion es, lèu fach, assimilada a de folclorisme — lengas « regionalas » — o a de comunitarisme — replegament sus se — mentre que totas las nacions del planeta nos envejan nòstre sistèma democratic. Basta de veire la panica dels Estats europèus cap a la proclamacion d’independéncia dels Curds d’Iraq ; son contra al nom de l’estabilitat de l’Orient mejan. Alara, dins l’ostal Euròpa…

 

Andriu de Gavaudan

  • Publicat dens Éditos

Lo govèrn espanhòl vòl prene lo contraròtle dels govèrns de Catalonha e d'Aran

Mariano Rajoy prepausa de destituir Carles Puigdemont e totes los membres de son govèrn e de contrarotlar las decisions del Parlament catalan. Las institucions de la Val d’Aran serián tanplan tocadas.

Lo president del govern espanyol, Mariano Rajoy, vòl destituir lo president de la Generalitat de Catalonha, Carles Puigdemont, e totes los conselhièrs (ministres regionals) de son govèrn, e prene lo contraròtle del Parlament de Catalonha. Son intencion es de convocar d’eleccions regionalas « tan lèu coma se recobrarà la normalitat institucionala », çò anoncièr lo dissabte 22 d’octòbre passat. Segon Rajoy, aquelas foncions las assumiràn las « autoritats » que lo govèrn espanhòl designarà. Tanben las decisions del Parlament de Catalonha seràn contrarotladas pel govèrn de Madrid. « Aquò es pas una suspension de l’autonomia o de l’autogovèrn, —çò diguèt— son destituidas las personas qu’an plaçat la Generalitat fòra de la lei ». En mai d’aquò, Rajoy confirmèt que lo govèrn espanhòl prendriá lo contraròtle dels mèdias publics de Catalonha, çò es TV3 e Catalunya Ràdio. Los professionals d’aqueles mèdias an mostrat lor indignacion. Rajoy a prepausat aquelas mesuras al Senat espanhòl que las deu aprovar lo divendres 27 d’octòbre. De soslinhar que lo Partit Popular (PP) a la majoritat absoluda al Senat, mas que lo Partit Socialista (PSÒE) e Ciutadans sostenon la decision de Rajoy. Es atal que lo govèrn espanhòl a interpretat l’aplicacion de l’article 155 de la Constitucion espanhòla ; segon lo president espanhòl, sa tòca es de « tornar a la legalitat » e tanben de « recobrar la normalitat e la convivéncia que se son plan deterioradas ». E mai ajustèt que o fasiá amb la volontat de « contunhar la recuperacion economica que, uèi, es en perilh evident » e de « far d’eleccions en situacion de normalitat ». A prepaus de la crida al dialòg qu’aviá facha plusors còps Carles Puigdemont, Rajoy diguèt que « la Generalitat a pas prepausat cap de dialòg mas una imposicion ». Puigdemont convòca lo parlament per que responda en consequéncia « Es la pièger ataca que l’aja patida Catalonha après Franco », çò diguèt lo president de la Generalitat de Catalonha, Carles Puigdemont. Après participar a la manifestacion per la liberacion dels presidents de las doas associacions independentistas acusats de « sedicion », Jordi Sánchez e Jordi Cuixart, Puigdemont faguèt una compareissença institucionala ont refusèt « aquela ataca » que qualifiquèt d’« umiliacion incompatibla amb una actitud democratica ». Ansin diguèt que « d’impausar un govèrn non elegit pels ciutadans es aquò, es coma exercir la violéncia contra los ciutadans, perseguir los mèdias, incarcerar las gents... ». Dins son discors prononciat al Palais de la Generalitat, Puigdemont anoncièt que demandariá al Parlament de Catalonha que convoquèsse una sesilha extraordinària per analisar las consequéncias de l’article 155 e prene « las decisions pertinentas ». Aquela sesilha se tendrà tanben divendres 27 d’octòbre, en parallèl a la sesilha del Senat espanhòl a Madrid.

Refús del Sindic d’Aran Quant al sindic d’Aran, Carlos Barrera, refusèt e condemnèt aquela « interpretacion dera democracia en aguesti tèrmes totalitaris » en tot sosténer las institucions catalanas. Dins aquel sens publiquèt sus son perfil de Facebook lo comunicat de Convergéncia Aranesa. La situacion politica en Aran se presenta amb una granda tension. Lo secretari general d’Unitat d’Aran, Paco Boya, fa partida del conselh directiu del PSÒE qu’a sostengut la decision de Mariano Rajoy.

Convergéncia aranesa avertís se paralisarà de facto l'autogovèrn aranés

En seguida de l’anóncia del govèrn espanhòl de prene lo contraròtle del govèrn de Catalonha, Convergéncia Democratica Aranesa (CDA) publiquèt un comunicat qu’avertís dels prejudicis qu’aquel mesura pòt representar contra las institucions de govèrn de la Val d’Aran. Segon aquel comunicat, los efièches de la proposicion de l’executiu del Partit Popular (PP) « enes tèrmes plantejadi e se s’apròven peth Senat, en Conselh Generau d’Aran suposarà patir de facto ua paralisi en toti es encastres des competéncies enes qu’en aguesti moments èm a trebalhar, e sonque i aurà era activitat deth dia a dia ». Dins son comunicat, lo Comitat Executiu de CDA assolida « qu’ath deuant dera imposicion deth govèrn der estat espanhòu, entram en ua setmana trascendenta entà Catalonha, Espanha e Aran. Era intencion de «suspéner» era autonomia catalana non hè sonque agreujar era situacion. Ara mès que jamès era negociacion e eth dialòg son er unic camin ». Lo partit nacionalista aranés remembra que la Lei d’Aran « emane deth Parlament de Catalonha e ei sonque aqueth Parlament que l’a arreconeishuda, en an 1990 e recentament en an 2015, en tot escotar e dar a Aran era possibilitat d’arténher ues còtes importantissimes d’autogovèrn ». E conclutz net e clar que « non i a mès enlà dera Lei d’Aran, aprovada en hereuèr de 2015, cap auta lei qu’arreconeishe era realitat aranesa ».

Ferriòl Macip

Fred Goulamas : « En botant lo fuòc suls emponts »

L’8 de decembre passat sortissiá Resisténcia, lo darrièr album de Goulamas’K, la banda de musica ska e ròck de Puègserguièr dins la garriga de Besierés. Coneguts per la qualitat de lor musica, e mai que mai de lors espectacles en dirècte, Goulamas’K ofrís totjorn dins Resisténcia una tièra de tèmas engatjats al servici d’Occitània e de l’umanitat dins lor « ròck acolorit e bolegant » fruch de la mescla de totas las musicas (ròck, ska, farandòla, punk, flamenco, hard-ròck...) amb l’influéncia, mai que mai, del solelh del país. Lo resultat es aquel esperit de fèsta e de revendicacions amb lo qual Goulamas’K desliura una musica a l’energia devastaira e contagiosa. « Aqueste es lo mai polit », çò nos explica Fred a prepaus de Resisténcia. « Fonciona amb lo ponh levat », çò precisa lo cantaire de la banda. Lo Fred es un pauc coma Peter Pan. A totjorn l’esperit, lo vam e la fòrça per far tot petar suls emponts, ont pòrtan al public d’Occitània e d’endacòm mai un engatjament social e politic d’aspècte occitan amb lor musica. El es descendent de catalans que fugiguèron la guèrra e la dictatura franquista. Son pairegrand mairal foguèt dins los camps de concentracion d’Argelers e de Bram. « Quand as familha de cada costat de las frontièras, es complicat, es per aquò que las problematicas dels migrants es quicòm que coneissi », çò nos explica.

Subscribe to this RSS feed

La Setmana

  • L'edicion papèr
  • L'edicion 100 % Numerica

Descobrir las auhèrtas

 

Papagai

Papagai es la revista occitana dels pichonèls. Prepausa cada mes doas istòrias, de jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr en rapòrt amb un dels dos 

+