Uei : 20/01/2018

Christian Andreu : Hami de coneishença

Mantuas passions qu'animan l'ancian jornalista de 43 ans, la literatura, la pintrura e la natura.

Jornalista de formacion, Christian Andreu que tribalha uei lo dia com foncionari deu govèrn de Catalonha, qu'ei originari de Barcelona mes que seguí la soa hemna dètz ans a, a Reus, ua vila a 130 quilomètres de la capitala catalana. Christian qu'estó jornalista tà EGIN (jornau basco d'informacions) e El Punt (jornau catalan). Lo virus de l'escritura ne l'a pas deishat, que segueish d'escríver articles tà sites d'informacions en occitan en linha com lo Jornalet e A Vòste.

Mireia Boya es oficialament enseguida en justícia per rebellion

L'activista aranesa e d'autres politicians catalans son enseguits pel referendum sus l'independéncia que se tenguèt lo 1r d'octòbre passat. Riscan 30 ans de preson.

L’èx-deputada occitana del Parlament de Catalonha Mireia Boya, de la CUP, anoncièt dimècres passat suls rets socials qu’aviá ja recebut la notificacion de la Cort Suprèma espanhòla, ont es mesa en examen per rebellion pr’amor del referendum sus l’independéncia de Catalonha e Aran que se tenguèt lo 1r d’octòbre passat. Boya o anoncièt en occitan sus son compte de Facebook del temps que sus Twitter repetiguèt los mots de l’entraïnaire de fotbòl Pep Guardiola quand presentèt la Copa d’Euròpa als suportaires del Barça del balcon del palais de la Generalitat estant. De mençonar que Guardiola fasiá una version de la famosa frasa del president Josep Tarradellas quand tornèt de l’exili.

A la diferéncia de la coordinatritz generala del PDeCAT, Marta Pascal, Boya, Gabriel e Rovira son pas encara cridadas davant lo jutge mas son solament informadas que son mesas en examen. Es probable que sián apeladas davant lo jutge en febrièr.

L’afar se coneissiá ja tre l’endeman de las eleccions al Parlament de Catalonha passadas, mas ara lor es arribada la notificacion oficiala que confirma l’enseguida contra las politicianas independentistas. Alara, Mireia Boya afirmèt que s’agissiá de venjança « sens cap de dobte ». Ara, Rovira deplora que l’escrich judiciari siá arribat qualques setmanas après que los mèdias coneguèron lo fach.

Lo jutge de la Cort Suprèma espanhòla, Pablo Llarena, qu’es lo qu’instrutz la procedura contra divèrses sobeiranistas acusats de rebellion, sedicion e malversacion de fonzes, decidiguèt lo 22 de decembre passat d’alargar l’enseguida a l’èx-deputada occitana de la CUP, Mireia Boya, e sa companha de partit Anna Gabriel, e tanben lo president Artur Mas e la secretària generala d’ÈRC, Marta Rovira ; la coordinatritz generala del PDECat, Marta Pascal, e la presidenta de l’Associacion de las Municipalitats per l’Independéncia, Neus Lloveras. Las nòvas investigacions judiciàrias se prononcièron en seguida del resultat de las eleccions en Catalonha e Aran qu’an tornat daissar una majoritat absoluda de las fòrças independentistas al parlament.

L’èx-deputada occitana e las autras politicianas catalanas riscan una pena de 30 ans de preson.


Lo jutge a tornat entendre los presonièrs politics

Una setmana après l’audicion del vicepresident de la Generalitat de Catalonha en preson, Oriol Junqueras, lo jutge entendèt ièr los presidents de las associacions independentistas, Jordi Cuixart e Jordi Sánchez —ara elegit deputat— en preson preventiva dempuèi lo 16 d’octòbre passat, e lo deputat elegit Joaquim Forn, ministre de l’Interior de la Generalitat de Catalonha, encarcerat dempuèi lo 2 de novembre passat.

La lei espanhòla lor permet de demandar d’èsser entenduts pel jutge tantes còps coma o voldràn, mas en vesent l’anar de las causas, i a paucas esperanças que sián meses en libertat.

Mentretant, qualques juristas espanhòls an manifestat lor malcontentament per la degradacion progressiva de l'estat de drech en Espanha, çò rapòrta VilaWeb.

Lo Jornalet

Cronica ESPIAR — Eth hantauma que s'ei envitat…

Eras horrèras qui emplean eras carrèras de Catalonha e Aran, era mobilisacion pacifica e determinada, er’arresisténcia tà votar, tot un estrambòrd, generositat, engatjament, determinacion, e sustot ua consciéncia sociau e politica eslhevada, aquera demostracion dera fòrça de pòples de nacions shens Estat d’Euròpa occidentau qu’ei er’eveniment politic màger en seguida dera « cajuda dera murralha de Berlin ». Quan èm en moment hòrt der’acarament dab eths poders imperialistas que i a de préner dijà e shens tardar era mesura d’aquera partvirada politica qui pòt èster qualificada de revolucionària vertaderament. D’engatjaments nacionaus e populars com aquestes en trin de cambiar eth mond que son portaires d’elements teorics e politics qui non deven pas èster desconeishuts e qui s’ameritan un espiar atentiu. Que mes que’s debanan en viu en tot hè’ns aprofieitar tot dia de tota era riquessa deras iniciativas e deras capacitats d’invencion deths pòples.

Autodeterminacion e independéncia d’ara enlà

Eth dret ar’autodeterminacion pausat per Catalonha e Aran qu’ei en prumèr eth dret ar’autodeterminacion de nacions dependentas d’Euròpa occidentau. Çò qui cambia hèra de causas en paisatge politic europèu e mondiau. Catalans e Occitans amassats un aute còp de mes en istòria, en tot arreivindicar aqueths drets, que venguen de trencar ens poders imperialistas. Que mes qu’an desconcertat eras fòrças imperialistas dab un procèssus pacific guiat pera fòrça tranquilla de pòples. Fin deth sègle XIXau, Carles Marx en un document de rompedura istoric qu’evoquè un hantauma qui obsediva Euròpa. Qu’anonciava miaças tàras borgesias e qu’èra anonciator de partviradas importentas. Ara un aute hantauma, ena madeisha categoria revolucionària, que s’ei envitat enas vitas sociaus deths Estats multinacionaus d’Euròpa. Que i a pausa qu’amuishava de signes de preséncia evidenta a qui ten un espiar politic atentiu e esberit. Qu’èra athèu, darrèr totas aqueras arreivindicacions politicas tà mes de drets e libertat, darrèr totas aqueras cantas e òbras poeticas, literàrias, teatraus. Per d’auts, observators, « expèrts » e politicaires embarrats en esquèmas d’analisis dogmatics e esteriles, qu’a gessit com per suspresa. D’ara enlà aqueth hantauma nomentat independentisme, qu’obsedeish eras borgesias en totas tendéncias politicas. Non poderà pas mes èster desconeishut de tot projècte politic sonque mauescaduda importenta. Que’ns poderà parlar tostemps de « democracia », d’ « alternativa », de « progrès », de « libertat », de « revolucion », de « multiculturalisme », de « diversitat », ecà... tots aqueths mots n’averàn pas mes nada valor se son estremats drets ar’autodeterminacion e ar’independéncia. De filosòfes e militants politics que’s pausan questions tà saber quin se presentarà era revolucion de doman. Ara qu’an un cap de responsa. Per segur n’i averà pas de Revolucion, ni de cambiament politic democratic vertadèr shens hèr compte dera question nacionau. Aqueths hèits qu’amuishan era dominacion nacionau e nacionalista en Estats multinacionaus qu’ei constitutiva deth poder deras borgesias imperialistas. Que’ns parla de mondializacion, d’Estat europèu, dera baishada deras frontèras, mes eths vielhs Estats opressaires que demòran essenciaus en arsenau politic, militari e policièr imperialista. Aqueths poders non son pas que dominacion de classa mes tanben dominacion etnica, nacionau, dominacion totalisanta e totalitària.

Contagion

Ath parat deth 100au aniversari dera Revolucion socialista d’Octobre sovengam-nse deras analisis de Lenin. Que hasó arremercar era luta d’ua nacion dependenta en un Estat imperialista qu’a mes de fòrça qu’era luta d’ua nacion coloniau luenhèca, pr’amor que truca eth poder ath còr. Ath par d’aquerò que presam com cau eras condemnacions trencadas e shens retard dera clica « Juncker-Macron-Merkel », com eth sosten aths franquistas o tanben er’alliança shens vergonha dab fascisme dera zelosa sociau-democracia, PSOE, Podemos, Colau, Mélenchon, Valls,... tà sauvar eth poder imperialista. Aqueth hantauma que cor per Euròpa, d’ua metropòla imperialista ar’auta. Que semia inquietud deths gavidaires politics com financièrs. Tot d’un còp, ua auta realitat nacionau que gesseish, ua realitat estujada dab suenh pera propaganda. Lavetz era paur d’ua contagion, d’ua hrèbe independentista, que’s generaliza. Qu’ei grana e vertadèra pr’amor er’independéncia de Catalonha e Aran qu’apareish com ineluctabla, qu’eths poders imperialistas n’an pas nada responsa politica democratica, non saben pas qu’oprimir e arreprimir. Per segur, eths gavidaires qu’an ath cap aquera mapa coneishuda, tota colorada dera diversitat nacionau deth mond europèu, qui non manca pas d’anonciar arreivindicacions e partviradas futuras. Independentisme que desvelha eras consciéncias politicas. Que hè soscar, qu’orbeish de possibles orizonts navèths. De nombrós militants qu’arbajan era debanada d’aqueth combat. Dijà qu’i tròban esperanças, ensenhaments e questions, en prumèr vascos dab Otegi e Còrsas dab Talamoni, eths autes pais catalans, Isclas Balearas e País Valencian qu’i tròban un arsèc navèth. D’ara enlà er’ipotèsi independentista qu’ei presenta com arreivindicacion estrategica.

De posicionà’s

Qu’ei interessent de notar aquera caminada d’ua idea com « independéncia ». Improbabla en ua temporada, que deven arreferéncia e qu’ei de mau evitar adara. Qu’ei atau, que caminan eras ideas justas e eths pòples que’s las gahan, qu’emplean eths esperits, que vaden posicionaments endividuaus e collectius. D’orizonts navèths que’s dessenhan. Occitània n’escapa pas ad aquer’andada. Catalans e Occitans qu’an ubèrt en gran era pòrta deth cambiament e dera revolucion. Ara tot que serà diferent, en prumèr independéncia non serà pas mes un tabó. En cap deras gents qu’ei hèit relacion objectiva e subjectiva enter Catalonha e Occitània sancèra. Que relata plan aquerò eth diari La Dépêche du Midi assegurant ua cobèrta deths eveniments. Aquera relacion que chepica tanben com eth hèit arrelatat per’Ostau Bearnés : « ... la question catalana qu’a segotit las consciéncias e las certituds de mantuns. N’ei pas tostemps evident tà’us qui son de compréner los agís d’un pòble qui exprimeish l’enveja de libertat. Aquesta problematica catalana que hè pérder la timborla a quauques uns. Quauques dias a, un mossuret qu’ei vienut a l’Ostau entà indignà’s deu sostien d’ua partida deu monde occitan aus independentistas catalans. En dus mots, que’ns disó qu’aqueth brave monde avèn lo dret de pensar çò qui volèn mes en silenci, e en véder que n’èram pas forçadament favorables au son devís, que ns’expliquè dab seriós que si n’èram pas contents deus nostes davantejaires e responsables politics, qu’avèm tostemps la causida de deishar lo país. » (1) Qu’ei ua actitud ostila simptomatica d’un ambient anti-occitanista prèst a desvelopà’s per avénguer. Qu’ei de maishant hèr de posicionà’s tà de militants qui an tròp popat ara propaganda nacionalista francesa. Er’esvitament qu’ei aisit en tot organisar en aquera temporada de combat democratic e revolucionari suras tèrras deth hrair catalan e dera nacion occitana, encontres ar’entorn dera lenga nosta dab quitament projècte de manifestacion en 2018. Per çò der’urgéncia, dera accion immediata, dera reactivitat politica, deth sosten solidari a Catalonha-Aran sonque amassadas dabant consulats, mes de manifestacions unitàrias de solidaritat e de protèsta contra Rajoy, Macron e Juncker, arren ! Que i avè de hèr enténer Occitània d’ua sola votz. Encara un còp de mancat tà desvelopar consciéncia. Per segur independéncia com hèit politic que hè puishèu. Eth hantauma que va obsedir encara per longtemps era vita sociau e politica...

(1) Ostau bearnés, Letra d’info, eth 16 de noveme de 2017.

Alan SIBE

Montpelhièr : serada-debat sus la situacion de Catalonha amb Mireia Boya, Dàvid Grosclaude, Anna Surra e Carles Puigdemont

Montpelhièr : serada-debat sus la situacion de Catalonha amb Mireia Boya, Dàvid Grosclaude, Anna Surra e Carles Puigdemont. L'eveniment se tendrà dimars que ven e es organisat pel Collectiu montpelhierenc per la Libertat, la Democracia e la Solidaritat amb Catalonha, Montpelhièr CDR.

Dimars que ven, 9 de genièr, se tendrà a Montpelhièr una serada-debat sus la situacion politica de Catalonha en preséncia de Mireia Boya, èx-deputada occitana al Parlament de Catalonha (CUP) ; Dàvid Grosclaude, representant del Partit Occitan ; Anna Surra, deputada (ÈRC) al Congrès espanhòl, e lo president de la Generalitat de Catalonha en exili, Carles Puigdemont, que participarà en videoconferéncia.

 
« Vistes los ligams passats e presents qu’avèm amb Catalonha, es important qu’una solidaritat se desvolope, particularament sus de questions que tòcan a la democracia e al drech dels pòbles a decidir, qu’es un drech fondamental », çò explica Francis Viguié, a La Marsellaise. Viguié fa partida del Collectiu montpelhierenc per la Libertat, la Democracia e la Solidaritat amb Catalonha, Montpelhièr CDR, qu’organiza l’eveniment.
 
De son costat,  Dina Puigdesens, tanben membre del collectiu, apond : « Volèm a l’encòp informar e sensibilizar los franceses, donar un espaci de paraula als partits independentistas democratas catalans e crear un debat entre los responsables politics catalans e franceses ».
 
L’eveniment aurà luòc dins la sala Guilhèm de Nogaret a l’Espaci Pitòt, sus la Plaça del professor Mirouze amb lo programa següent :
 

— 18h30 : documentari
— 19h00 : intervencions
— 20h00 : debat

Lo Jornalet

 

Aperats a las urnas, los Catalans que sostienón los independentistas

Dus mes arron lo referéndum d'autodeterminacion, eleccions au Parlament de Catalonha que's debanèn ger. 135 Deputats que son estats elegits per un mandat de 4 ans.

Los tres partits independentistas (ERC-CatSi, Ensemble per la Catalonha e CUP) qu'obtienón la majoritat deus siètis au Parlament regionau, sia 70 suus 135.
Lo Partit Socialista Catalan (PSC), lo Partit Popular (PP) e Ciutadanos n'obtienón pas que 43,3 % deus vòtes, sia 57 siètis. En Comú-Podem, coalicion politica de Catalonha que qu'obienó 8 siètis. De notar la participacion istorica ad aqueth escrutin de 82 %.

De Brussèlas enlà, Carles Puigdemont que saludè ger la « victòria de la Republica catalana sus l'Estat espanhòu », davant ua hora de militants independentistas catalans e simpatizants. Lo gavidaire separatista que's regaudeish que lo son pòble aja dat ua leçon de « civisme » e de « democracia ».

Despuish lo començar de la crisi catalana, l'Union europèa que's guarda de reagir e de reconéisher o pas l'independéncia de Catalonha. Lo pòrtavotz de la Comission europèa, Alexandre Winterstein, qu'indiquè au jornau Le Monde : « La nosta posicion sus la question de la Catalonha qu'ei plan coneishuda e qu'ei estada reiterada regularament e a tots los nivèus. Ne cambiarà pas. Que s'ageish d'ua eleccion regionau, n'avem pas nat comentari a har ».

Conferéncia sus l'avenidor de Catalonha

Lo 13 de decembre se debanèt una conferéncia sus l'avenidor de la Catalonha que's tenguèt a Albi. Un trentena de personas assistiguèron a las intervencions de tres conferencièrs, Jordi Labouysse, David Grosclaude e Pascal Pragnères. L'autonomia politica, la Republica, estat-nacion, federalisme fogèron abordats. Lo silenci dels Estats europèus que condemnèron pas las violéncias pendent lo referendum del 1ièr d'octòbre foguèt soslinhat, « atal com la gaucha parlamentària francesa e l'abséncia de reaccion dels elegits en Occitània », ce declaran los organizators Think Tank oc21-ADEO dins lor comunicat de premsa.

E l'ADEO d'ajustar : « L'aspècte economic foguèt tanben abordat. Las darrièras recèrcas mòstran que lo desvolopament es favorizat per de factors umans e societals : la fisança e lo sentit d'apartenéncia a un grop son de motors decisius. De mai, es injust de reprochar als Catalans un certan “ egoïsme economic ”, per çò que dempuèi de decennias an contribuit al desvolopament de l'Espanha ».

Subscribe to this RSS feed

La Setmana

  • L'edicion papèr
  • L'edicion 100 % Numerica

Descobrir las auhèrtas

 

Plumalhon

Plumalhon es un magazine pel 8-12 ans. Prepausa cada mes dos reportatges sus de tèmas d'actualitat, sus de países, d'animals... Prepausa tanben de BD, de jòcs e 

+

Capture decran 2017 11 28 a 11.48.12

Papagai

Papagai es la revista occitana dels pichonèls. Prepausa cada mes doas istòrias, de jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr en rapòrt amb un dels dos 

+