Uei : 14/11/2018

Bearn : La tresau vita deu Castèth de Morlana

Lo 6 d’agost, qu’inaugurèn un navèth musèu dab pèças de la colleccion d’art deus Ritter, darrèrs proprietaris privats deu castèth.

Aquera hortalessa, situada dens lo canton d’Arzac qu’a tostemps ua bona istòria a’ns contar. La soa resurreccion, qui dura dempuish mei de quaranta ans, que deveré estar completa tà l’an qui vien. Aqueth castèth bastit au sègle XIIIau (en 1373 sus ordi deu senhor Gaston Febus tau son miei-hrair Arnaud-Guilhem) qu’èra obèrt au public mes shens poder accedir aus nivèus superiors.

Obertura quasi completa au public

Qu’ei hèit adara dab l’obertura de l’embaish e deu prumèr solèr a la visita liura o guidada. Qu’estón donc inauguradas las navèras infrastructuras d’arcuelh e las pèças de musèu recampant los objèctes d’art de la colleccion privada de la familha Ritter, au començament deu mes d’agost. Totun, los tribalhs ne son pas completament acabats. En 2017, quan totas las òbras de refeccion seràn fenidas, que’s poderà tanben visitar pèças au segond solèr. Tota la senhalizacion exteriora deu castèth (véder las nostas fòtos) qu’estó arrevirada en mantuas lengas... dont l’occitan, mercés a l’Institut Occitan d’Aquitània, sus comanda deu Departament. Cavaments miats per l’Institut Nacionau d’Arqueologia Preventiva (INRAP) que permetèn de’n saber mei suu castèth. Que descobrín traças de murs e de fondacions anterioras a la data de l’edificacion de la hortalessa actuau. Segon las lors estimacions, aquera hortalessa « primitiva » qui precedí lo castèth febusian, e datava deu sègle XI o XII. Au totau, lo Conselh departamentau deus Pirenèus-Atlantics qu’averà despensat 4 milions d’euros tà apitar aqueth musèu navèth e restaurar lo castèth, atacat per termitas. A l’inauguracion oficiau qu’èran representadas las collectivitats qui hiquèn moneda publica dens aqueth projècte, a saber lo Departament e la Region. Qu’èran donc presents los conselhèrs departamentaus Bernard Dupont (conselhèr deu canton d’Arzac) e Jacques Pedehontàa (conselhèr deu canton d’Ortès e delegat a la cultura). La conselhèra regionau e senatora Frédérique Espagnac que vienó parlar en lo nom deu president Alain Rousset.

Ua cuèva aus tesaurs

Qu’ei ua etapa importanta dens la vita d’aqueth edifici restaurat prumèr per Raymond Ritter, avocat, istorian e colleccionaire originari de Gironda. Que vadó au Boscat en 1894 dens ua familha d’ascendéncias bearnesa e alsaciana. Qu’ei dab la soa hemna Yvonne qu’aqueth amorós deu Bearn e descobrí lo castèth en 1940, dens un estat deus maishants. Qu’èra parciaument ahondrat e envadit per la gèira. Hens las salas deu musèu que’s pòt descobrir tot çò qu’a comolat lo parelh Ritter pendent las lors annadas de vita comuna. Lo burèu de Raymond (véder la nosta fòto) que compren pèças divèrsas com monedas ancianas e raras, tablèus e ua estatua miniatura d’Enric IV, lo son personatge istoric favorit. Que compren subertot lo son burèu qui apartienó prumèr a... Gaston Domergue, President de la Republica enter 1924 e 1931 ! Dens lo salon de la Dauna Ritter, que i a tota ua seria de tablèus deu pintre ariegés René Morrère dont lo parelh estó lo mecènas. Totun, la prumèra òbra d’art que ns’a deishat aqueth par d’apassionats qu’ei la restauracion deu castèth. En 1970, los prumèrs artisans qu’arribèn tà tornar hicar lo bastiment en estat. Qu’empleguèn las tecnicas deus obrèrs de l’Edat-mejana ad aquesta fin. Qu’estó inaugurat en 1971, en preséncia deu ministre de la cultura Jacques Duhamel e legat au departament. Raymond Ritter n’avó pas hòrt temps tà profieitar deu son castèth restaurat. Hèra malaut, que’s morí dus ans mei tard. Yvonne que’s morí era en 2003.

L’estile febusian

Lo tor grana, hauta de 25 mètres, qu’estó tornada bastir suu modèle de la d’ua auta hortalessa deu parçan, la hortalessa de Montaner. E per causa : los dus castèths que son l’òbra de l’arquitècte Sicard de Lordat, originari deu comtat de Foish. Que tornam trobar aqueth medish estile de tor hauta e carrada a la hortalessa bigordana de Mauvesin e tanben dens l’embarri deu castèth de Pau. En lo son temps, Sicard que’s distinguí en har bastir edificis en brica : mensh costosa e mei rapida a installar. Lo son comanditari qu’èra donc Gaston III de Foish-Bearn, dit Gaston Febus. Pendent tota la soa vita, lo senhor bearnés que s’empleguè a preservar l’unitat e l’autonomia deu son territòri, pres en enterpan enter los reiaumes de França e d’Anglatèrra. Febus que hasó bastir tot un hialat de hortalessas qu’avèvan a l’encòp ua mission de susvelhança e ua mission de dissuasion. La de Morlana qu’avèva donc per mission de susvelhar la Gasconha jos lo contròle de la corona anglesa. Qu’ei un abitat pro somari e estret. Lo castèth de Morlana n’èra pas destinat qu’a acessar ua garnison alara qu’un castèth com lo de Montaner e devè poder arcuélher la cort deu sénher Febus. Que cau créder que la dissuasion e foncionè puish que la hortalessa n’estó pas jamei atacada. Adara, los sols a investir los lòcs que seràn legions de toristas.

p10 paneusbilingues LS

Panèus de senhalizacion exteriora qu’estón arrevirats en mantuas lengas... dont l’occitan ! (Fòtos LS)

Inf. : 05 59 81 60 27 (reservacion obligatòria tà las visitas gropadas) — corric : Diese E-Mail-Adresse ist vor Spambots geschützt! Zur Anzeige muss JavaScript eingeschaltet sein!

  • Publicat dens Culture
Subscribe to this RSS feed

La Setmana

  • L'edicion papèr
  • L'edicion 100 % Numerica

Descobrir las auhèrtas

 

Plumalhon

Plumalhon es un magazine pel 8-12 ans. Prepausa cada mes dos reportatges sus de tèmas d'actualitat, sus de países, d'animals... Prepausa tanben de BD, de jòcs e 

+

Capture decran 2017 11 28 a 11.48.12

Papagai

Papagai es la revista occitana dels pichonèls.
Prepausa cada mes istòrias, jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr 

+