Uei : 13/12/2017

Uèi, Calandreta tornarà manifestar

A l'ocasion de la Jornada Internacionala dels Dreches de l'Enfant, las escòlas occitanofònas exigiràn de responsas sus la supression dels contractes ajudats. Uèi, a l’ocasion de la Jornada dels Dreches de l’Enfant, las Calandretas tornaràn manifestar per carrièras, per tal d’obténer de responsas sus las ajudas de l’estat francés, actualament jos forma de contractes ajudats, que las nòvas politicas del president Macron son a suprimir. 


A Tolosa, lo rassemblament se farà diluns 20 de novembre a partir de 12 h davant la prefectura, per exigir un tractament egal a l’ensems dels actors de l’ensenhament de las autras lengas. E mai las inegalitats amb lo francés sián desproporcionadas, tanben i a de diferéncias amb d’autras lengas minorizadas, coma es lo cas del breton, e quitament de l’occitan en d’autras regions administrativas.

Lo departament de la Nauta Garona a degut suprimir 12 pòstes dempuèi setembre, en obligant los parents de prene la relèva dels personals mancants. « S’aquesta setmana, la prefectura de Nauta Garona a anonciat lo desblocatge de 5 contractes, avèm pas cap de visibilitat del sòrt que serà reservat als autres 20 pòstes qu’arriban a escasença en 2018 ».


Jornada dels Dreches de l’Enfant

En mai d’aquò, a l’ocasion de la Jornada dels Dreches de l’Enfant, Calandreta denóncia lo refús del drech a la diversitat lingüistica pels mainats de l’estat francés. « França: país dels dreches de l’enfant, manca un ! », çò ditz la Federacion de las escòlas immersivas en occitan. Dins aquel sens, Calandreta vòl recordar uèi que l’estat francés es dins una situacion particulara. Ratifiquèt la Convencion dels Dreches de l’Enfant amb una resèrva sus l’article 30, que tòca los dreches lingüistics.


L’article 30 d’aquela convencion ditz :

« Dins los estats ont existisson de minoritats etnicas, religiosas o lingüisticas o de personas d’origina autoctòna, un enfant autoctòn o qu’aperten a una d’aquestas minoritats pòt pas èsser privat del drech d’aver sa vida culturala pròpria, de professar e de practicar sa quita religion o d’emplegar sa lenga pròpria en comun amb los autres membres de son grop.»

Mas al moment de la ratificacion d’aquela convencion, lo govèrn de la Republica Francesa faguèt una resèrva sus aquel article :

« Lo Govèrn de la Republica declara, compte tengut de l’article 2 de la Constitucion de la Republica Francesa, que l’article 30 a pas de s’aplicar per çò que concernís la Republica ».

Calandreta demanda la fin del refús del article 30 de la convencion “per donar als dròlles de nòstre país lo drech de viure lor lenga e lor cultura”. En mai d’aquò, Calandreta demanda a las escòlas e federacions de far de delegacions al près dels representants locals del Defensor dels dreches e de se mobilizar per far conéisser “aquela situacion unica ont se trapan los enfants de França a respècte de la diversitat lingüistica e culturala”.

Adoptada per l’ÒNU lo 20 de novembre de 1989

La Convencion suls Dreches de l’Enfant es un instrument internacional qu’establís los dreches civils, politics, economics, socials e culturals dels enfants. Foguèt adoptada per l’Assemblada Generala de las Nacions Unidas lo 20 de novembre del 1989 e intrèt en vigor lo 2 de setembre de 1990 après que l’aguèron ratificada 78 estats membres. La Convencion compta 54 articles e dos protocòls addicionals, un sus la participacion dels mainats a de conflictes armats e un autre sus la venda e la prostitucion d’enfants e sus la pornografia infantila.

Aquela iniciativa constituís una de las reüssidas mai importantas dins la reconeissença e l’afirmacion dels dreches umans. La Convencion suls Dreches de l’Enfant es un dels tractats mai ratificats del Mond; segon l’UNICÈF, es estat ratificat per 193 estats e per gaireben totes los membres de las Nacions Unidas. La Convencion se centra sus l’enfança, fa referéncia als besonhs e dreches especifics dels mainats e obliga los estats d’obrar per lors melhors interèsses.

Jornalet

Corsega invitada al festenal del libre de Carhaix

Lo festenal del libre en Bretanha de Carhaix metèt Corsega a l'onor per sa 28ena edicion. Lo president d'onor foguèt Jean-Guy Talamoni, actual president de l'Assemblada de Corsega. « Avèm en comun una fòrta identitat de cultura, de lenga, de literatura e de reivindicacions politicas. Aquela identitat e aquelas reivindicacions que, istoricament, an pas pogut s'exprimir. La question lingüistica es centrala », remembrèt lo politic còrse, tocat per aquela invitacion. Segon el, uèi lo discors politic francés es mens brutal mas existís tostemps un « mesprètz » al sen de l'elèit parisenc, « e mai se de responsables coma Jack Lang e François Bayrou fan excepcion ». Lo sénher talamoni reconeis qu'amb las relacions politicas ancianas e amicalas qu'a Corsega amb los independentistas catalans, seguís amb atencion los eveniments en Catalonha. « S'arriban fins al cap, dobriràn la via a la construccion d'una novèla Euròpa. Una Euròpa dels pòbles e de las culturas, pas sonque dels Estats constituits e de la finança. […] La situacion en Corsega es diferenta. La question del processús d'independéncia n'es pas, uèi, d'actualitat. Serà pausada democraticament quand aurem atench una estabilitat economica indispensabla. Sus aquel punt, avèm un retard a comolar », çò digèt.

Al festenal del libre, tres autors foguèron recompensats : Marie Le Gall amb « Mon étrange soeur » (Ed. Grasset) recebèt lo Prèmi del roman de la vila de Carhaix, Hervé ar Gall amb « Mont gant an Hentoù » (Ed. Al Liamm) recebèt lo Prèmi de la novèla en breton de la vila de Carhaix e Yulia Borisova amb « Spered lemm » (Ed. Al Lanv) recebèt lo Prèmi Xavier de Langlais.

Inf. : www.festivaldulivre-carhaix.bzh

Regions e sindicalisme

Ne’s reconeishent pas dens los sindicats nacionaus, mei anar mei de salariats que decideishen d’entrar dens organizacions sindicaus au nivèu locau. Dens quin contèxte se son creats los sindicats regionaus mei importants e quau ei lo lor pes dens la societat uei lo dia ?

Despuish lo vòte de la lei qui legalizè los sindicats professionaus obrèrs e patronaus en març de 1884 a l’iniciativa de l’òmi d’Estat francés, Pierre Waldeck-Rousseau, lo sindicalisme que hasó lo son camin en França. Los Republicans qu’esperavan controlar los sindicats dens ua França on lo capitalisme neishèva. Los estatuts que devèvan per exemple estar depausats en mairia dab los noms e las adreças deus gavidaires e lo maire que’n devèva referir au Prefècte e a quauquas ocasions au patronat dirèctament. Las organizacions sindicaus que’s multipliquèn totun. Quan los sindicats de la CGT e deu CGTU e permetón d’obtiéner la signatura en 1936 deus acòrds de Matignon pertocant aus congèts pagats, a las 40 òras, a la reconeishença deus delegats deu personau e a las convencions collectivas, los tribalhaires que semblan aver deishat de comptar sus aqueras organizacions tà melhorar las lors condicions de tribalh. En efèit, uei lo dia, França qu’ei lo país de l’OCDE on lo taus de sindicalizacion deus salariats ei lo mei baish, 8 % tà l’ensemble e 5 % dens lo sector privat, e on lo dialògue sociau sembla lo mensh desvolopat. A títol de comparason, en Alemanha, 18 % deus salariats que son sindicats, au Reiaume-Unit, 25 % e en Islàndia dinc a 82 %. Pertant, los sindicats que son plan presents sus l’empont politic e sociau e son frequentament convidats a expausar las lors reïvindicacions dens los ministèris deu govèrn entà « parlar au nom deus salariats ». Cada annada, que participan a negociacions qui permeten la signatura de 35 000 acòrds d’enterpresa e mei de 1000 acòrds de branca. Segon ua enquèsta deu Centre de recèrcas politicas de sciéncias po (Cevipof), 28 % deus Francés que s’ahidan aus sindicats entà deféner los lors drets.

  • Publicat dens Dossiers

Una jornada de reflexion per l'avenir dels bretons

En Bretanha tanben i a un besonh de debatre. Benlèu pr’amor sèm arribats a una etapa. l’associacion Breizh impacte organizèt lo 9 de setembre una jornada de reflexion indispensabla.

Aquesta etapa l’avem pas causida. Sa linha d’arribada es la crisi economica, politica, e morala. Pels regionalistas e autonomistas es tanben marcada per la refòrma regionala de 2015 e son retalhatge novèl e desastrós de las regions. Deman calrà èstre sus la linha de partença, mas abans es urgent de s’arrestar un pauc per discutir e debatre. Es la leçon que podèm tirar de la jornada de reflexion que se debanèt a Vannes/Gwened lo 9 de setembre mercés a la volontat de l’associacion Breizh Impacte. Aquesta recampa de monde venguts de l’economia, de la cultura, de la lenga, de l’ensenhament e de tots los domenis que fan partida de la vida vidanta de Bretanha. L’objectiu de la jornada èra de far lo punt de çò qu’es aquesta Bretanha de las primèras annadas del sègle XXI. Breizh ImPacte partís d’un constat qu’es la crisi economica que vivon los bretons coma tots los europèus, e d’una idèa qu’es qu’una França jacobina e centralizada serà obligada de se reformar. Es donc venguda l’òra de sortir d’idèas novèlas o de reviscolar d’idèas ancianas. La primièra d’aquesta, e es una idèa plan anciana, es la d’una Bretaha unida, es a dire amb Nantas, sa capitala istorica. Fa d’annadas que reivindican l’unitat de la Bretanha, que se fan de manifestacions ; pasmens i sèm pas encara, malgrat una opinion favorabla per que siá gravat dins lo marme politic. De l’union de las tèrras bretonas pòdon espelir de projèctes economics novèls : una Bretanha amb una vocacion maritima atlantica mai desvolopada per donar un exemple. La perspectiva d’una Bretanha unida es tanben lo sentiment que, enfin, lo territòri breton reconegut dins son integritat, serà una carta d’identitat economica e culturala de tria en Euròpa e dins lo monde. En economia los atots bretons son nombroses a començar per l’experiéncia en agricultura, la pesca, las navèras tecnologias. Tot se pòt imaginar e discutir coma per exemple la necessitat o pas d’un aeropòrt internacionau dels grands en Bretanha, la energias vengudas de la mar, los transpòrts…

Al mièg de tot aquò, a Gwened los debats virèron tanben a l’entorn de la question de la lenga. Caliá parlar del bilanç de l’ensenhament de e en breton. Las interrogacions se pausèron per exemple a l’entorn de la question del renovelament del locutors del breton e de l’eficacitat dels metòdes emplegats duscas ara. Se parlèt de las lengas de Bretanha pr’amor cal pas doblidar lo gallò. Breizh Impacte aviá convidat d’especialistas e d’observators bretons de totes aqueles domènis e tanben de monde del defòra (Corsega, Alsàcia, Occitània). Caliá far lo punt sus lo rendètz-vos mancat de la refòrma territoriala e ont foguèt negada Alsàcia, un pauc mai diluida Occitània e totjorn amputada Bretanha. Segur es lo produit del centralisme bonapartista e jacobin mas cossí cal far per cambiar aquela situacion ? E l’Euròpa dins tot aquò ? Alara, de la jornada sortiguèron pas per miracle las solucions e los projèctes concrets, mas sortiguèt la conviccion que cal aprofiechar la crisi economica, politica, morala per discutir e evaluar lo trabalh fait e lo que demòra de far. Perqué d’unes an avançat mai que d’autres : Corsega, País Basco, Catalonha ? Se pòdon imaginar nòstras regions sense lors lengas ? Que vòl dire èstre un locutor d’una lenga minorizada al jorn de uei ? La consciéncia es ara clara que cal èstre present dins lo revolum ideologic necessari e indefugible que tòca nòstra societat. Cal soscar al biais de s’organizar, de comunicar, de partatjar las informacions per deman. Quan s’acabarà la crisi lo movement breton deverà estar prèst ; e sembla qu’es tanben una obligacion per d’autres, coma lo movement occitanista per exemple.

CV

BREIZH IMPACTE
Breizh ImPacte es una associacion que ditz dins sa carta que « la maquina França blòca las energias, las experimentacions, las audàcias necessàrias a Bretanha ». Plaideja per una organizacion politica que donarà als bretons d’institucions, de poders e de mejans equivalents als d’Escòcia. Cal reunificar Bretanha e « afortir lo modèl social e societal breton bastit sul ligam entre l’equilibri territorial, la solidaritat e la cooperacion ».

L'Academia deu gallò qu'a un an

La purmèra Academia deu gallò qu’estó creada lo 16 de seteme de 2016 per tres ahuecats de las lengas ditas regionaus : lo lingüista Patrice Deriano, l’informatician Denis Lefeuvre e la cargada de comunicacion Gwenaëlle Lefeuvre. Arron aver hèit lo constat de la situacion critica deu gallò, los creators de l’Academia que decidín de reagir entà « provar qu’aquera lenga possedeish las ressorças e l’adaptabilitat d’ua lenga modèrna » e mei que mei rénder au public gallofòne, la fiertat de las soas originas e la soa lenga. La tòca deu trio qu’èra de sauvaguardar los fondamentaus lingüistics deu gallò e de’us difusar lo mei largament possible.

Lo site qu’existeish tanben en anglés e qu’ei hèra present suus hialats sociaus çò qui’u permet d’aver ua visibilitat au delà de las termièras.

Contractes ajudats — Mobilizacion de las Calandretas de Navèra-Aquitania a Bordèu

Calandreta que lança un navèth aperet a mobilizacion tau dissabte 21 d'octobre. Que balha rendetz-ve a 14 òras 30 a la Prefectura de Bordèu entà denonciar la supression deus CUI-CAE au demiei de las escòlas immersivas en lenga occitana. Despuish lo 5 de seteme, los acamps que's multiplican e segon Calandreta, la situacion que cambiè sensiblament au nivèu de la reconeishença deu problèma.

Un mes arron que las escòlas immersivas associativas e laïcas Diwan que's sian escadudas a obtiéner lo renovelament de tots los contractes ajudats qui s'acabavan enter seteme e deceme, en Gironda, lo prefècte que validè lo manteniment de 2 emplecs CUI-CAE a la Calandreta de Peçac. Quauques dias après, medisha escaduda en Bearn dab l'atribucion de tres CAE per las calandretas d'Artics, de Beost e deu Lis, peu prefècte deus Pirenèus-Atlantics.

Ai'Ta que desmonta panèus non-bilingües en Bretanha

Membres deu collectiu breton Ai'Ta, qui milita tà la defensa de la lenga bretona, que desmontèn panèus non-bilingües deu Parc Naturau Regionau deu Gòlfe deu Mòr Bian (Fòto).

En octobre de 2015, l'Estat e la Region Bretanha que signèn ua convencion pertocant a la transmission de las lengas de Bretanha e au desvolopament deu son usatge dens la vita vitanta. Qu'ei dens aqueth encastre qu'aus entorns deu gòlfe, ua senhaletica bilingua qu'ei estada hicada en plaça peu Parc Naturau Regionau, quauques mes a.

Totun, lo collectiu Ai'Ta qu'arremarquè que los panèus installats per la direccion interdepartamentau de las Rotas ne son pas mei bilingües tot au long de las vias express. Ai'Ta qu'assegura voler perseguir aquera accion de desmontatge deus panèus e que demanda ua senhaletica bilingua francés-breton paritària sus las quate vias en Bretanha.

Fòto d'ostreïcultura sus l'isla d'Arz, signada Ji-Elle

Subscribe to this RSS feed

La Setmana

  • L'edicion papèr
  • L'edicion 100 % Numerica

Descobrir las auhèrtas

 
Capture decran 2017 11 28 a 11.48.12

Papagai

Papagai es la revista occitana dels pichonèls. Prepausa cada mes doas istòrias, de jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr en rapòrt amb un dels dos 

+