Uei : 22/10/2018

Participacion doblada au concors literari deus Calams Bearnés 2018

La 23au edicion deu concors deus Calams Bearnés que's debanè ger ser au Parlament de Navarra, ancian Palais de justícia de Pau (64). Qu'a per tòca de convéncer lo monde qui coneishen o qui aprenen la lenga occitana de participar a la soa renavida.

Lo concors literari que perpausava dètz categorias taus adultes, collegians e liceans, escolans en classa bilingua o en immersion e la joena categoria video braca. Los participants qu'avèvan la causida enter las produccions literàrias (condes, poesias, cantas, istòrias, etc.) e arreviradas. Los escolans, collegians e liceans que podèvan presentar ua video de duas minutas maxímum realizada dab un telefonet, un aparelh fòto o un camescòpi shens nat montatge.

Los vint membres de la jurada qu'an recebut 143 tèxtes de corregir tad aquera navèra edicion. Un nombre que creish despuish 2016, 66 produccions recebudas a l'epòca.

Jean Lacoste, en carga de la cultura e de la vita associativa a Pau, que hasó lo son tradicionau devís sus l'importància qu'a la lenga tad eth, qui revesteish un aspècte tant intime que non la parla pas qu'a casa.
Monique Semavoine, maira de Masèras-Leson, conselhèra departamentau deus Pirenèus-Atlantics delegada a la lenga bearnesa, gascona, occitana, que participè a la soa purmèra ceremonia de remesa deus prèmis deus Calams. Un plaser tad aquera ahuecada de cultura que compren perfèitament la lenga mes non la mestreja pas enqüèra.

Lou Sanchette, 8 ans, qu'ei a la Calandreta aussalesa e que s'emportè lo dusau prèmi de produccion individuau : entervista Lou S.

Régine Marques, anciana gavidaira deu Collègi Calandreta de Gasconha de Pau que participè peu purmèr còp au concors literari e que s'emportè un prèmi deus excepcionaus : entervista R. Marques

Ancian jogaire de rugbi, autor e creator de las edicions La Biscouette, Jean-Paul Basly qu'ajudè l'equipa de la Civada e de l'Ostau Bearnés au moment de la preparacion deus Calams cinc ans a suu tèma deu rugbi. Que contunha l'aventura despuish : entervista JP Basly

calams adultes3

L'associacion Ligams qu'intervienó brèument abans la remesa deus prèmis entà mobilizar las personas presentas sus la purmèra corruda tà la transmission de la lenga occitana, La Passem, dont la purmèra edicion e's debanarà aquesta dimenjada, deu 25 au 27 de mai. 

Lo concors deus Calams Bearnés qu'estó creat en 1990, a l'iniciativa de La Civada, associacion qui tribalha a la promocion e a la popularizacion deu patrimòni culturau regionau, e deu jornau La République des Pyrénées, a l'entorn de la cronica « Vent de Castanha » escriuta per Jean-Paul Latrubesse. La maison de las associacions l'Ostau Bearnés que s'ei lèu implicat, çò qui a permés a l'eveniment de préner un gran endom.

Inf. : https://www.ostaubearnes.com/ — Fòtos ©LS

calams public2

16 au 18/03 : 2au edicion d'Hestiv'Òc de Nèu a las Aigas Bonas e Goreta

Deu 16 au 18 de març, la version ivernau deu celèbre hestenau Hestiv'Òc, Hestiv'Òc de Neu, que se'n torna tà la soa dusau edicion. Que's debanarà en la comuna de las Aigas Bonas e en l'estacion de Goreta. Com l'an passat, nombrosas animacions e concèrts que seràn organizats en aliança dab las comunas de las Aigas Bonas, Asosta e Aas, l'Ofici de Torisme Aigas Bonas-Goreta, l'Establiment Public de las Estacions d'Altitud (EPSA) e l'associacion Accents du Sud. L’obertura oficiau que’s harà en cantas com de costuma a Hestiv’Òc mes dab tròç causits qui hèn aunir a la montanha : La plenta deu pastor, Amor d’Aussau e Aqueras montanhas.

Au programa de la dimenjada :
- Divés lo 16 de març
Obertura deu hestau au Casino de las Aigas Bonas. A comptar de 20H, devís d’obertura, bal trad dab la Companhia Crestian Josuèr e projeccion deu documentari « Des brebis et des femmes » au Cinèma de Goreta en preséncia de la realizatora Laurence Fleury.

- Dissabte lo 17 de març
A partir de 10H e tota la jornada, animacions en l’estacion de Goreta dab las fanfaras Tootoota,
Funky Style Brass e Les Accords’Léon
14H a la Maison de Goreta, mercat deu terrador dab productors de la valea
15H30 a la Maison de Goreta, contes entaus mainatges e los pairs dab David Bordes
De 18H dinc a 22H, concèrts dab lo Funky Style Brass e Boisson Divine
21h, serada au restaurant d’altitud lo Cairn dab Ibiliz.

- Dimenge lo 18 de març
A comptar de 10H e tota la jornada, animacions en l’estacion de Goreta dab las fanfaras Funky Style Brass e Les Accords’Léon.
Lo vrèspe a partir de l’ua òra, passejada au còr de l’estacion en companhia de quate grops bearnés e bascos qui’vs haràn partatjar la lor passion deu cant : Natseipas, Holia, Kriolinak e Esta.
De bon notar augan, que podetz viéner de Pau en bus tà esquiar la jornada (purmèr viatge a comptar de 7 òras e mieja lo matin per 2€) e profieitar de la serada en tornar a gratis dab lo bus a 11 òras e mieja lo ser. Mes avisatz-ve que cau que reservetz en apera l’Ofici de Torisme au 05 59 05 12 17 abans lo divés 16 de març a mieidia.
La manifestacion que sembla atau préner drin d’endom en Vath d’Aussau, de bon auguri tà participar lhèu un dia a ua quatorzau edicion com serà lo cas augan de la version estivenca a Pau !

Adeline Gonzalez de la Maison de las Associacions bearnesas, l'Ostau Bearnés, qu'encontrè au gavidaire deu hestenau, Didier Fois : entervista Didier Fois.

Inf. : www.hestivoc.com

Adeline Gonzalez

  • Publicat dens Culture

« Que parli dab tu » / Parlem amassa, la lenga nosta au còr deus EHPAD

Au bèth miei de las tensions actuaus, los Establiments d’Aubèrgament tà las Personas Atjadas (EHPAD) que contunhan las lors animacions entà mantiéner los residents dens ua dimension sociau e assegurar lo lor plan-estar. Qu’ei lo cas dab lo projècte « Que parli dab tu », aviat per la Maison de las associacions culturaus bearnesas, l’Ostau Bearnés de Pau (64).

Mei anar mei, que s’espandeish lo dispositiu « Que parli dab tu »/Parlem amassa, qui pòrta la lenga nosta au dehens de las maisons de retiradas. Gessit d’un prumèr dispositiu « Parlem amassa » qui perpausa obraders de lenga dab los residents deus EHPAD, aqueth que va mei luenh enqüèra, en
formant lo personau medicau a la lenga. E los dus que son escadudas. Qu’ei l’Ostau Bearnés, en aliança dab lo CFPOC Navèra Aquitània, lo CIAPA (Comitat d’Intervencion et d’Animacion pour l’Autonomia), lo REBS (Hialat deus EHPAD Bearn e Soule) e dab lo sostien deu Conselh Departamentau deus Pirenèus-Atlantics qui ac perpausa. Dab un projècte de formacion sus 3 ans, que vòlen portar plan-estar aus residents, e tanben promòver lo plan-tractar, dens ua tempsada on la gestion umana deus EHPAD e vad mei anar mei peluda. Que vien tot juste d’acabà’s la prumèra sesilha de
formacion, e d’ací quauquas setmanas, los prumèrs beneficiaris que poderàn en.hicar lo bearnés en la lor vita professionau, auprès deu residents.

Un engatjament
La màger part deu temps, qu’èm virats cap a l’ensenhament e a la transmission taus joens, mes segur ne cau pas desbrombar los ajòus ! Utilizar la lenga dens ua mira sociau e medicau, qu’ei ua sòrta de mesa en practica de çò d’aquesit. A qué serviré la lenga autament ? Qu’ei precisament perm’or d’açò de qui l’aprenem : tà la har víver en la vita vitanta. E ac har dens un encastre sociau e uman que la ren mei importanta enqüèra. Lo mei sovent, quan parlan deus ancians, deus locutors naturaus, qu’ei tà evocar la vergonha e l’estanc de la transmission. D’uns que gausan quitament arcastà’us d’ac aver hèit atau, d’aver deishat anar. Qu’ei bèth temps adara de deishar per de bon totas aqueras consideracions, e l’Ostau Bearnés qu’ac a plan comprés. Uei lo dia, parlar en patoés, com dísen, que’u hè de ben, aus residents, alavetz n’i a pas a trantalhar : qu’ei lo noste ròtle d’emparà’s d’aquera problematica. E com d’ací 15 ans, haut o baish, aqueth tribalh n’aurà pas mei nat sens, qu’ei adara qui ac cau har. L’interès qu’ei sociau, uman e medicau prumèr. Mes taus mei pragmatics, que i a tanben un interès lingüistic de compte har entà nosautes. Qu’avem benlèu dejà apielats quilomètres de bendas magneticas de collectatges, mes los mei avisats que ns’ac dísen sovent  : Aqueth tribalh d’arrecaptatge de la lenga qu’ei shens fin, e tostemps profitable.

Lo plaser, enfin
S’i pòt ajudar au mantién de la memòria aqueth tribalh, qu’i podem véder tanben ua grana escadença entà préner plaser a manejar la lenga. Au bèth miei deus residents, n’i a pas nat jutge. Quan demandan taus animators, tots qu’ac dísen qu’ei ua grana safistaccion. Qu’avem encontrat a Frederic Handy, agent de desvolopament a l’Ostau Bearnés, qui maneja tot aquò :

La Setmana  — Que i avè lo dispositiu « Parlem amassa » adara que i a « Que parli dab tu », on e n’ètz uei lo dia ?
Frederic Handy — « Que parli dab tu » qu’ei ua navèra etapa, qu’ei la partida formacion, mes en medish temps que perpausam tostemps aus animators ua intervencion mesadera en lenga. Qu’ei ua beròja escaduda, qu’ac cau díser  ! Tà la formacion, qu’ei lo CFPOC Navèra Aquitània qui s’ac vira com cau e n’i a pas nat chepic a perpaus d’aqueth subjècte, mes qu’èm vertaderament cuentats a perpaus deus benevòles de las animacions mesaderas. Qu’ei ua frustracion, pr’amor qu’ei un projècte qui avança e qui’s desvolòpa com cau, e que mancam de monde.

LS  — Qu’ei hèit taus residents prumèr, mes taus salariats formats com taus benevòlas, qu’ei tanben un benefici ?
FH  — Qu’ei un vertadèr plaser taus qui aiman la lenga, solide, mes qu’insistim sus l’importància de la lenga taus residents. Hèra que son desarrigats : Que deishan l’ostau, que deishan las tèrras, çò qui ei quauquarren de hèra penible. E la lenga qu’ei un element hòrt de la lor cultura, qu’ei la lenga mairau, qu’an sovent sufèrt de la deishar a l’escòla, donc tad eth qu’ei important de la tornar trobar, e de tornar trobar ua identitat, au demiei d’ua institucion qui n’ei pas tostemps agradiva, que sabem las dificultats deu personau...

LS — Justament, la manca de mejans, de personau au dehens deus EHPAD, qu’ei un empach, que’n parlatz sus plaça ?
FH — Dab los animators sovent, mes que pertòca sustot lo finançament de las animacions. Dab los suenhants, n’ei pas tròp abordats pr’amor au moment de las formacions, que’ns concentram sustot sus la lenga. Dab los directors, que pòt aparir, pr’amor qu’ac cau díser, la moneda que hè hrèita, e a còps que’s pausan la question s’ei vertaderament utila aquera formacion quan caleré guardar los sòus tà auta causa.

LS  — N’ei benlèu pas ua potinga, mes l’interès medicau que sembla aquesit uei lo dia ?
FH  — Jo que disi que n’ei ua, potinga ! Qu’ac torni díser, lo monde qu’an subit un traumatisme vertadèr en pèrder la lenga. E quan un suenhant, un animator o un medecin que parla bearnés, que son espantats  ! Qu’ei un plaser qui torna. Qu’ei ua petita potinga. E que i a tanben las vertuts terapeticas taus monde qui an degenerescéncias com Alzheimer. En seteme passat que comencèn donc las prumèras sesilhas de formacion, dab un vintenat de personas. Cap a la creshénça de las demandas d’inscripcion, d’autas que seràn perpausat augan. Aqueras formacions que pòden estar presas en carga peus plans de formacions individuaus e d’enterpresas.

Joan-Nadau Commères

Entervista de Frederic Handy en audio ací

Inf. : Mei d’entresenhas sus www.ostaubearnes.fr o au 05 59 30 60 34. L’entervista sancèra sus www.radiopais.fr — Fòto ©DR

Qué har aquesta dimenjada — Agricultura e lenga a la Hèsta de l'Autona de Montaner (64)

Aquesta dimenjada que's debanarà la Hèsta de l'Autona a Montaner en Bearn. Dissabte, de 14 òras enlà, mustra a l'entorn deus tractors pirenencs ancians en aliança dab l'associacion Tracteurs Epoque Collection Pyrénéenne. Que poderatz descobrir los purmèrs motors de fòrça contra-electromotora tà las utilizacions agricòlas, atau com demostracions de tribalh deu sòu dab materiau ancian tractat e los divèrs tractaments e transformacions reservats a las frutas e a las cerealas.

Las pòrtas de la glèisa St Michel dab la soa arquitectura medievau a l'acostica de las excepcionaus que seràn obèrtas au public a 20 òras. Dens la serada, a partir de 20 òras 30, concèrt de cantas polifonicas dab grops de cantaires com lo duo Bavèca, Rambalh, lo Trio Atau, lo duo Les Babèques, los Esbagats de Montaner o enqüèra lo quartet A Plaiser. La serada que's perseguirà dab un passacarrèra musicau e ua serada/cantèra animada per tots los grops e los dançaires Ça-i t'Ací.

L'endedia, taus qui s'averén mancat la mustra de dissabte qu'averàn tostemps la possibilitat de la descobrir a comptar de 10 òras deu matin. Pierre Nabos qu'amuisharà ua tractacion de bèstias dab lo son atelatge de vacas bearnesas. Missa en occitan a 11 òras a la famosa glèisa a l'acostica particulara.

Lo repaish deu mieidia que serà animat en musica dab lo grop Los Tres Cabaléros. Las animacions que tornaràn a 14 òras dab un espectacle de Lous Ahumats e ua presentacion deus vestits e danças de la cadena deus Pirenèus. Lo professor d'occitan Felip Barrèra qu'animarà ua batalèra.

Inf. : Marcat artisanau dissabte e dimenge — Estanquet + de qué minjar tot au long de la dimenjada — Repaish deu dimenge mieidia e aperitiu, 15 € — Eveniment organizat per Les Amis du Château de Montaner — 05 59 81 53 88.

Ràdio País qu'entervistè aus organizators pertocant au programa e a la lor volontat de har entrar la lenga dens la vita vitanta deus abitants deu vilatge. 

  • Publicat dens Culture
Subscribe to this RSS feed

La Setmana

  • L'edicion papèr
  • L'edicion 100 % Numerica

Descobrir las auhèrtas

 

Plumalhon

Plumalhon es un magazine pel 8-12 ans. Prepausa cada mes dos reportatges sus de tèmas d'actualitat, sus de países, d'animals... Prepausa tanben de BD, de jòcs e 

+

Capture decran 2017 11 28 a 11.48.12

Papagai

Papagai es la revista occitana dels pichonèls.
Prepausa cada mes istòrias, jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr 

+