Uei : 15/11/2018

Argentina : la cambra dels deputats votèt un projècte de lei a favor de l'avòrtament

Ièr, Argentina a fach una avançada istorica. La cambra dels deputats votèt un projècte de lei per legalizar l' Interrupcion Volontària d'emprenhament, IVG, pendent las 14 primièras setmanas d'emprenhament per 129 votz contra 125. La Glèisa èra opausada a aquel vòte.

Los avesques se son mobilizats per convéncer los parlamentaris de pas votar la lei, anant quitament a los menaçar d'excomunicacion.
Lo Papa François aviá apelat los Argentins a regetar la lei sus l'IVG. « Es absurd e injust d'aprovar una lei autorisant a tuar èstres umans qui devon èsser respectats, a partir de lor concepcion », denoncièt Luis Pastori, deputat de l'Union civica radicala (UCR).

Pendent las 22 oras de discutidas, nombrosas personas favorablas o opausadas a l'IVG manifestèron dins la capitala del país.

Fins ara, las Argentinas podián avortar legalament qu'en cas de viòl o de dangièr per la santat de la femna emprenhada.

« Es un moment istoric dins l'istòria d'Argentina, ce diguèt una sociològa de l'Universitat de Buenos Aires, Sol Pireto. Lo dret a l'avòrtament se concretiza tardivament en Argentina pr'amor d'una cultura politica qui atribuís fòrça poder a la Glèisa catolica e a de pressions de la Glèisa ».

Lo tèxte deu encara passar davant lo Senat per èsser definitivament adoptat.

Descendents d'emigrats bearnés que contan la vita deus lors ajòus

Lo 20 de heurèr passat, l’Associacion Béarn-Argentina (anciana Associacion Franco Argentina de Bearnés, AFAB) qu’organizè un encontre a la libreria Tonnet de Pau (64) per la presentacion deu son libe « Nouvelles du Rio de la Plata ». Au parat deu son 20au aniversari, que publica un recuelh de novèlas escriutas per descendents d’emigrats bearnés e argentins.

L’escritura qu’estó lo mejan de sauvaguardar los ligams enter los emigrats bearnés tà Argentina e las lors familhas. Nombrosas letras qu’estón escambiadas de la fin deu sègle XIXau dinc a uei lo dia, de manièra mei o mensh regulara segon lo monde. Los escambis epistolars que s’acabavan generaument dab la mort deus pairs, mei que mei de la mair. « Qu’ei dab aquestes escriuts qu’avem pres consciéncia que França n’èra pas qu’ua tèrra d’arcuelh mes tanben ua tèrra d’exili », çò digó Benoît Larradet, secretari de l’Associacion Béarn-Argentina. Puish, après s’estar estancats, los ligams que’s son tornats bastir dab los corrièls uei lo dia. L’associacion ne podèva pas hestejar lo son aniversari shens méter l’escriut a l’aunor. Qu’organizè un concors de novèlas a l’entorn deu tèma « Emigracion deus país pirenencs cap tà Rio de la Plata ». Que recebón 13 tèxtes que decidín de publicar. Maryse Esterle qu’obreish « Nouvelles du Rio de la Plata » dab la soa novèla, titulada « A l’origine » : « Aquera novèla que rebat ua partida de l’istòria d’ua hemna, qui èra la mea grana tanta, qui a emigrat tà Argentina probablament au començar deu sègle Xxau. Qu’avè la particularitat d’aver hèit mantuns anar-tornars d’Argentina tà Bearn. Qu’èra la mairia de la mair. Qu’ei ua figura qui a marcat la mea enfança, la mea mair que me’n parlava hèra com d’ua aventurièra. [...] N’èra pas maridada e qu’èra domestica dens ua familha d’oligarcas argentins », çò expliquè fierament Maryse a la libreria Tonnet. Benoît Larradet, secretari de l’Associacion Béarn- Argentina que’ns digó mei sus l’edicion d’aqueth libe « aniversari ».

La Setmana — Quin se debanè la realizacion d’aqueth purmèr obratge ?
Benoît Larradet — Alavetz que ns’i èm escaduts purmèr ! Qu’ei un tribalh hèra nòu per nosautes a l’associacion. Urosament qu’avem avut los conselhs avisats de Maria Javaloyès, qui ei grafista sus Pau (64), tà saber quin s’i préner. Au dehens de l’Associacion Béarn-Argentina, qu’avem trobat monde entà har la correccion deu libe.

LS — Que semblatz totun drin decebut de la febla participacion au concors d’escritura ?
BL — Òc ! Que pensavi que perpausar de har tèxtes de 6 paginas seré a la portada de tot lo monde, mes finaument qu’ei mei complicat que çò que pensavi. Totun, dens l’associacion, d’autes membres qu’èran hèra contents de la participacion !

LS — Qu’ei un recuelh originau dab cap a tres lengas representadas dens lo libe.
BL — Aquiu tanben, jo que tròbi l’occitan enqüèra sosrepresentat. Que’m soi escadut au moment de la presentacion deu recuelh [lo 20 de heurèr] a plaçar frasas en occitan de’us qui an escrivut en lenga nosta. Qu’ei ua faiçon de tribalhar a la valorizacion de la lenga. De mei, la libreria Tonnet, on se debanè la presentacion, qu’ei pro arreconeguda deu punt de vista literari. Que’m demandavi quin seré l’arcuelh e qu’estó deus bons ! Qu’avem recebut 13 tèxtes dont 6 qui son arribats d’Argentina. Au demiei d’aquestas novèlas, 3 qu’èran escriutas en francés e las autas en castilhan. Puish, qu’avem recebut 7 tèxtes en francés de Pau, d’Artics, de Luc, essenciaument de Bearn, dont 3 èran escriuts en francés, l’un en occitan e 3 tèxtes mesclavan las lengas.

LS — La correccion de las novèlas qu’estó un exercici drin pelut dab las diferentas lengas, non ?
BL — Òc, qu’avem perpausat l’emplec de las tres lengas parladas en Bearn e en Argentina. Mantuas novèlas qu’an mesclat las lengas. Que volèvam monde qui sian arreconeguts tà poder corregir los tèxtes deus participants, e que ns’i èm escaduts dab enter aute Felip Biu, professor a l’Universitat Pau País de l’Ador e Jean-Luc Landi, autor. LS — Lo nivèu literari non sembla pas estar « l’enjòc màger ». I a d’autas causas mei pregondas, i a d’autas valors aquiu-dehens ? BL — Absoludament. N’ei pas deu punt de vista deu prèmi novèl de literatura, o pas augan totun (arríders). L’aute enjòc literari qu’èra de miar lo monde a ensajar e gausar escríver. Finalament, dab 13 novèlas qu’avem recebudas, que podem díser qu’ei ua escaduda.

LS — Quin podem resumir l’esperit deu recuelh ?
BL — La màger part deus tèxtes qu’ei marcada per la nostalgia, mei que mei de las parts deus Argentins. Deu costat deus joens qui an escrivut ací, l’espèr d’ua vita navèra qu’ei mei present, un esperit mei optimista.

LS — L’associacion qu’a cambiat de nom, puish lo libe qu’ei sortit. I a d’autes objectius a viéner ?
BL — Qu’avem avut un Conselh d’Administracion lo 19 de heurèr passat, e qu’avem parlat de l’aviéner. Qu’èm com totas las associacions, qu’avem hèra d’estrambòrd mes ua mejana d’atge pro avançada. Tà díser clarament : qu’èm vielhs (arríders). Que serem contents de véder arribar quauques joens. Qu’ei un tribalh qui s’ac vau e per aquestes torns, l’emigracion qu’ei au centre de mantuns debats. L’un deus projèctes qu’avem per l’aviéner qu’ei d’ensajar de tribalhar sus camins de la memòria. L’idea que seré de trobar dens lo parçan los testimònis tangibles vertadèrs e concrèts de l’emigracion, per exemple los presents qu’an deishat los emigrats. A partir d’aquiu de perméter au monde de visitar lo Bearn en seguir la memòria de l’emigracion.

Inf. : « Nouvelles du Rio de la Plata », 23 avienguda de la Resisténcia — 64000 Pau Site : www.amis-afab.com

Subscribe to this RSS feed

La Setmana

  • L'edicion papèr
  • L'edicion 100 % Numerica

Descobrir las auhèrtas

 

Plumalhon

Plumalhon es un magazine pel 8-12 ans. Prepausa cada mes dos reportatges sus de tèmas d'actualitat, sus de países, d'animals... Prepausa tanben de BD, de jòcs e 

+

Capture decran 2017 11 28 a 11.48.12

Papagai

Papagai es la revista occitana dels pichonèls.
Prepausa cada mes istòrias, jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr 

+