Uei : 17/11/2017

« Cinerrante », un projècte alternatiu e engatjat

Jan Labourie qu’ei un realizator independent occitan. Que realizè metratge bracs de ficcion tà clips video musicaus, un metratge long rodat au Guatemala e qu’estó tanben assistent deu realizator Dominique Gautier sus mantuns filmes qui tractan de la guèrra civila espanhòla. Que hè un an qu’a un projècte en cap. Aqueth qu’a un nom, Cinerrante, e qu’ei suu punt d’arribar en cap.

Lo realizator paulin Jan Labourie que s’envolarà tà l’America centrau fin deu mes d’octobre-començar de noveme entà filmar un projècte qu’a en cap despuish bèra pausa. Zoom sus un road-trip « intimista, alternatiu e militant », com ac descriu eth medish.

La Setmana — Quau ei la tòca deu vòste projècte ?
Jan Labourie — Que vòu purmèr anar dens las escòlas dens la « zòna indigèna » de Mexic e d’America centrau entà apitar metratge bracs en lenga amerindiana dab los escolans e a la fin que haram ua projeccion dens las localitats dens lo parçan, tà amuishar lo tribalh qu’auram hèit amassa.

LS — Qu’ei un projècte cinematografic purmèr mes tanben sociau ?
JL — Qu’ei audiovisuau purmèr quiò mes que i a lo sostien de las lengas minoritàrias capvath lo monde. Com en Occitania, acerà la lenga que’s pèrd un pauc. N’i a pas briga de visibilitat per las lengas dens l’audiovisuau e qu’ei aquò que vòi amuishar au monde. Qu’ei amassa, dens l’esperit Do It Yourself, que haram un metratge brac en lenga indigèna.

LS — Que i a militantisme entà sauvaguardar la lenga sus plaça mes vos, qu’avetz enveja de balhar un supòrt numeric/audiovisuau a la luta. Ei çò qui cau entà sauvar ua lenga ?
JL — Òc ! Tot qu’a començat quan èi hèit un documentari dab un amic, Guillaume Riboulleau, tanben paulin e qui demora au Guatemala, en lo quau apareishèvan las lengas mayas. Au moment de la soa projeccion acerà, qu’avem podut descobrir que, en véder la lor cultura e enténer la lor lenga au cinema, qu’èra quauquarren de pèc. N’avèvan pas jamei entenut aquò. E aquò que m’ei demorat dens lo cap dinc a uei lo dia entà fin finau apitar aqueth projècte.

LS — E serà un documentari o un filme dab mesas en scèna ?
JL — Que serà ua webseria-documentari. Que vau filmar l’ensemble deu tribalh dab los escolans, los regents, las projeccions e lo camin. Tot aquò que serà enviat en filmòts sus la tela cada quinze dias o tres setmanas quan agi internet tà perméter a las personas interessadas de seguir lo projècte. Lo public ciblat qu’ei lo public europèu mes tanben lo monde deus pòbles d’America centrau. Los internautas que poderàn véder las videos sus internet (Facebook, site de Cinerrante, Youtube, etc.).

LS — Perqué aquesta enveja d’anar cap a Mexic e Panamà ? Que v’interessatz tanben a la lenga occitana, perqué anar mei luenh ?
JL — Pr’amor que soi anat a la Calandreta mainat, qu’èi aquesta enveja d’amuishar las lengas aquò qu’ei segur. Perqué acerà ? Pr’amor qu’ei un lòc que coneishi plan, qu’i soi anat mantuns còps. Que son pòbles en resisténcia e que vòi apujar aquera resisténcia qui ei tostemps viva.

LS — Dens la presentacion deu projècte, que parlatz de lutar contra l’uniformizacion deu planeta. Que parlatz tanben de lenga mes qu’ei tot parièr tà l’economia e tà l’emplec…
JL — Segur, qu’ei un ensemble de causas. Que’ns cau cada dia, pelejar tà non pas que lo monde sancèr e parlan sonque anglés, francés, chinés. Que cau apujar los qui lutan tà las lors lengas e dab aquò amuishar las problematicas locaus, que sian l’energia o l’aiga. Que podem mesclar tot aquò.

LS — Quin espiar e portatz sus l’uniformizacion deu cinema uei lo dia ?
JL — Que i a ua uniformizacion segur, mes quan espiam a filmes d’America latina, d’Asia o d’Africa, ne son pas los medishs. Los sòus que van taus medishs filmes mes que i a tanben creators qui hèn filmes deus originaus e creatius. Qu’èi començat a escríver lo projècte i a un an e a cercar sòus. Lo Centre Nacionau deu Cinema e de l’Imatge Animat (CNC) a París ne m’a pas briga sostienut, la Region Navèra-Aquitania, tanpauc. N’entri pas dens las casas, qu’ei ua webseria, que i a tanben ficcions dab los mainatges e videos sus la tela, que i a drin de tot e aquò n’agrada pas lo monde deu cinema francés.

LS — Qu’avetz creat ua pagina Kiss Kiss Bank Bank tà un finançament participatiu. Que cau, un còp mei, demandar sòus au monde, quan n’avem pas la causida !
JL — Quiò… au començar qu’èri contra. Lo monde que pagan dejà impòsts tà la cultura e la cultura n’ei pas retribuida au monde, aus creators de la França sancèra, deu teatre, deus musicaires de la cultura nosta e donc tà har las causas, que’m calè demandar au monde de m’ajudar entà crompar lo materiau…

LS — Un reclam sus l’actualitat pertocant a çò qui’s debana en Catalonha, vos, com documentarista, qu’avetz segurament enveja d’i anar e de tractar aqueth subjècte a la vòsta faiçon ?
JL — Segur ! Aquera luta, que l’èi coneishuda dab un filme « Tierra y libertad » (Ken Loach - 1995) e dab lo libe tanben (George Orwell - 1938). Que i a cultura dens la luta ! Mes ne’ns podem pas bàter sus tots los fronts, que demori a Pau dinc a la partença.

Entervista Joan Nadau Commères de Ràdio País

Inf. : FB — https://www.facebook.com/art.hache, Kiss kiss Bank Bank : www.kisskissbankbank.com/fr/projects/cinerrante

  • Publicat dens Culture

Ocfutura — Un 2au dossièr sus la migracion en tèrras occitanas

Lo dusau dossièr deu purmèr espaci numeric occitan dab divèrs mèdia partenaris, Ocfutura, qu'ei d'ara en linha sus www.ocfutura.com. Lo tèma causit qu'ei « Tèrras d'Òc, tèrras de migracions ». Qu'i poderatz trobar un article de La Setmana « Occitania, tèrra de passatge e d'arcuelh », entervistas signadas Ràdio País de Miquèu Pujol sus l'aventura deus orsalhèrs de Liverpool tà Nava York e l'emigracion bearnesa en Argentina contada per Benoît Larradet.

Occitania Creativa que realizè un reportatge deus bons, « Oh, tu parles pas bien patois, tu ! », a l'entorn de las diferentas migracions en Dordonha. Òc-Tele que s'interessè a las migracions pirenencas cap tà l'America. Lo CIRDÒC que publiquè « La Chirurgie », un hont medicau de referéncia au programa de las universitat de tot lo monde medievau. La bibliotèca de medecina de Montpelhièr que consèrva un exemplar unic en occitan de l'obratge. Lo Congrès permanent de la Lenga, Occitanica, e l'InÒc Aquitania que postèn sus Ocfutura obratges e referéncias au subjècte. Nautat aqueth mes : las rubricas lo « Punt de Vista deu mes » e « La Cançon deu mes ». Domenja Lekuona, productora e creatora deu blòg Hadiu,  que partatja la soa opinion « E vos i podetz banhar a la Mediterranèa ? ».

  • Publicat dens Culture

Lo Hip-Hop, pòrtavotz mondiau — L. Landra

Lo movement hip-hop qu’ei vadut a Nòva-York dens las annadas setanta. Influenciat per las culturas afro-americana e latino-americana deu South Bronx, qu’ei a l’origina un movement musicau emergent de la cultura disco. Los Djs que començan a crear « loops » (boclas), ua tecnica que vien era-medisha de la musica dub de Jamaïca e deu Caribe... Lo hip-hop que vien viste un movement culturau e artistic dens lo quau joens deus quartièrs desfavorizats e tròban la via e la votz tà denonciar las discriminacions dont son victimas. Lo rap qu’ei un deus mòdas d’expression d’aquera cultura. Se remontam dens lo temps, que podem considerar qu’ei un descendent deu cant deus griòts africans. Las insultas rituaus, la poesia, los cants sacadats, las règlas regint los ritmes de la paraula que son dirèctament ligats aus cants tradicionaus africans.

« Peace, love, unity and having fun » qu’ei lo messatge originau deu hip-hop au quau s’ajustan valors universaus com lo respècte de l’aute, lo trespassament de se-medish e l’unitat deus pòbles. Qu’ei dirèctament ligat aus precèptes d’« Afrika Bambaataa » e de la « Zulu Nation ». Lo 16 de mai de 2001, 300 militants deu hip-hop que presentèn a l’ONU la « Declaracion de Patz deu Hip-Hop » dont lo prumèr principi descriu aqueth movement com « ua consciéncia collectiva independenta ». La cultura hip-hop qu’arriba en França pendent las annadas 80. Qu’ei popularizada per l’emission H.I.P. H.O.P. Difusada pendent l’annada 1984 sus TF1, aquera emission qu’ei remarcabla sus dus punts : qu’estó la prumèra emission au monde sancerament consacrada a la cultura hip-hop e lo son presentator Sidney (DJ e musician) qu’estó lo prumèr animator negre a aparéisher a la television francesa.

Lo hip-hop desvelhader de consciéncia
Com lo ròck, lo hip-hop n’ei pas unicament ligat a la cultura de massa occidentau ni un produit natre d’America. Lo movement hip-hop que demora uei encara un movement d’avant-guarda, anonciator de presas de consciéncia populara. Que demorarà associat aus movements sociaus e que servirà tostemps de veïcule d’expression de las minoritats. Que v’a dilhèu escapat mes hòrt eslogans représ pendent las manifestacions d’abriu de 2016 contra la Lei-Tribalh qu’èran paraulas tiradas de títols rap de Booba, SCH (lo famós « levà’s tà 1 200 euros qu’ei insultant ») o enqüèra de PNL (« lo monde o arren »).
Lo rap qu’a sovent afichat un engatjament politic deus hòrts (au sens prumèr deu tèrmi). Lo movement internationau anti-guèrra « not in our name » (pas en lo noste nom) qu’apareishó en 2002 aus Estats-Units en seguida de la politica mesa en plaça per George W. Bush. Aqueth nom que vien d’un titol de Saul Williams (campion deu monde de slam) qui s’ei clarament engatjat contra la politica governamentau de l'epòca.

Autes rapaires americans que son plan luenh deus clichats deus gangs e deu trafic de dròga, a l’exemple de KRS-One qui milita tà l’educacion sociau. Qu’ei regularament invitat tà har conferéncias dens las universitats d’Harvard o de Yale. Qu’ei lo depositari de la « Declaracion de Patz deu Hip-Hop ».
Dens cada país, lo rap que permet d’obrir vias navèras, de Tòquio a... Bagdad dab ua pensada tà Adel Euro, joen rapaire mort pendent ua ataca-suicidi lo 3 de julhet passat qui costè 200 vitas acerà. A Olan Batòr, lo nacionalista Gee, vadut dens las barraquèras de la capitala, que milita violentament tà que la societat mongòla arretròbe la soa fiertat d’abans, e’s libère deu jun deus vesins chinés e rus.

Lo movement en Occitania
Ja que lo territòri occitan e sia pleat d’artistas e cantaires hip-hop reconeishuts, hestaus de notorietat mondiau, aqueth movement musicau qu’ei chic investit dens la lenga occitana. Au miei deus qui son de compte har, lo grop marselhés IAM que’s hè conéisher en 1989. Aqueth grop qu’ei considerat d’ara enlà com un deus pilars fondators deu rap francés. Çò qui chic de personas e saben ei qu’an podut començar mercés a ua invitacion deu Massilia Sound System sus scèna. Lo quite nom « IAM » qu’ei shens qu’ua simpla traduccion de « que soi » en anglés. Que hè tanben referéncia aus movements de luta taus drets civics aus Estats-Units dab las pancartas « I AM A MAN » (que soi un òmi). En arabe, aqueth tèrme que hè referéncia a l’istòria e au temps... Que pòt tanben voler díser « Independentistas Autonòmes Marselhés » per’mor, coma ac diseràn tots los marselhés : Marselha qu’ei la vila mei beròja deu monde ! O alavetz ua referéncia a las lors originas : « Italian, Algerian, Malgach ». Que’s son investits dens ua politica sociau hòrta suu lor territòri tà lutar contra la discriminacion raciau, sociau e economica.

Se cercam un grop ligat au hip-hop en lenga occitana, que i a Mauresca, un grop de Montpelhièr creat en 1998. Eth tanben qu’a seguit la via obèrta per Massilia Sound System o enqüèra los Fabulous Trobadors, de Tolosa. Aquestes qu’èran los grops mei pròches de la movença reggae-raggà. Mauresca qu’a seguit la soa dralha dab influéncias mei modèrnas deu hip-hop. Cantant en occitan, en pleitejar tà ua « musica locau donc obèrta au monde » en tot denonciar las injustícias sociaus suu lor territòri.

Recentament, lo duo l’Envoûtante, originari deu Bearn, que comença a har parlar d’eth. Qu’abòrdan a còps la nocion d’identitat e d’arradics. Totun, la cultura occitana ne dispausa pas uei d’un movement hip-hop vertadèr presents. Perqué ? La politica lingüistica occitana emergiva a penas quan lo hip-hop ei arribat. En 1997, lo prumèr collègi occitan qu’obrí a Montpelhièr alara que lo de Gasconha n’obrí pas qu’en 2005. Las futuras generacions de calandrons que s’escaderàn segurament a apoderà’s la lor lenga entà exprimí’s au lor torn peu biais d’aquera cultura musicau, pacificament revoltada. Que sufeish de donar temps. Eths tanben que’s trobaràn las votz e las vias.

Edito : « Un avenidor sorn ? »

Après la decision dels Britanics de tirar camin solets (a la suspresa generala), la decision des Estatsunidencs de causir un miliardari « populista » e content de l’èsser, los Franceses se tornan virar un pauc cap a lors afars. Per la drecha extrèma e la drecha, lo problèma sembla resolgut. Per l’esquèrra, es un pauc dificil d’i véser clar. L’esquèrra extrèma a son candidat, sostengut de raca-còr pels comunistas ; un èx-ministre del govèrn, èx-protegit del president de la Republica es « En marcha » e semblariá que, fins ara, rescontrèsse vents favorables. Demorava pas al Partit socialista e a sos qualques amics qu’a lançar una primària un còp capitada la mesa a l’escart del president, creditat, o cal dire, de sondatges tras que basses. Foguèssi maissant, diriái qu’avèm los sièis nans e una Blanca-nèu vestida de negre ! La paritat es en camin ! De tot aquò ne deuriá sortir un « salvador » capable de tornar metre lo Partit de govèrn sul camin grand... Ai qualques dobtes ! Es pas per autan que l’afar serà plegat per çò que l’Esquèrra, dins son ensems, se trobariá amb tres candidats e seriá un esplech se passavan lo primièr torn de l’eleccion presidenciala. Per far cort, desempuèi la crisi que comencèt en 2008, los òmes politics an decebut un electorat qu’aviá per costuma, dins sa majoritat, de pegar a un partit. Un rentièr votava a drecha, un obrièr a esquèrra... amb, de segur, de ciutadans cambiadisses.
Los govèrns successius an pas comprés o an pas volgut veire que la mesconneissença – lo mesprètz a còps – del « pòble d’en bas » podiá menar dins un primièr temps las gents a seguir de líders populistas e, qual sap, dins un segond temps a se revoltar. Elegits que s’arrapan a lors dos o tres mandats quand milions de ciutadans devon passar amb un milierat d’euros, aquò mòstra que tot es dubèrt... lo pièger tanben !

Andriu de Gavaudan

  • Publicat dens Éditos
Subscribe to this RSS feed

La Setmana

  • L'edicion papèr
  • L'edicion 100 % Numerica

Descobrir las auhèrtas

 

Papagai

Papagai es la revista occitana dels pichonèls. Prepausa cada mes doas istòrias, de jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr en rapòrt amb un dels dos 

+