Uei : 23/06/2018

L'anciana deputada catalana Anna Gabriel exiliada en Soïssa

L’anciana deputada de la Candidatura d’Unitat Populara (CUP), Mireia Boya, que compareishó davant la justícia espanhòla pertocant a la soa participacion dens l’organizacion deu referéndum d’autodeterminacion de Catalonha deu 1èr d’octobre. Que devèva presentà's davant la justícia aus costats d'Anna Gabriel, anciana deputada e pòrtavotz de la CUP, convocada per aver « apartienut a un comitat estrategic cargat de miar Catalonha cap a l'independéncia ». La militanta qu'avèva obtienut lo repòrt de comparucion au 21 de heurèr.

Fin finau, qu'avem aprés qu'Anna Gabriel a deishat Catalonha entà escapar a la soa incarceracion eventuau. Que s'ei installada en Soïssa e qu'evòca l'abséncia de procès equitable dens lo son país. Questionada peu quotidian soïsse Le Temps, Gabriel que declarè :  « Com n'aurèi pas un procès equitable a casa, qu'èi cercat un país qui posca protegir los mens drets ». La causida de Soïssa n'estó pas un azard. La CUP que precisa que l'idea ei d'internacionalizar la causa catalana en perméter a Anna Gabriel d'apressà's d'organizacions internacionaus e mei que mei deu Conselh deus drets de l'Òmi de las Nacions unidas a Genèva.

Anna Gabriel qu'ei la sheisau gavidaira independentista de Catalonha a deishar lo país arron lo president catalan destituit Carles Puigdemont e quate ancians ministres regionaus en Belgica.

Fòto : Anna Gabriel ©ÍdemTV

Mireia Boya es oficialament enseguida en justícia per rebellion

L'activista aranesa e d'autres politicians catalans son enseguits pel referendum sus l'independéncia que se tenguèt lo 1r d'octòbre passat. Riscan 30 ans de preson.

L’èx-deputada occitana del Parlament de Catalonha Mireia Boya, de la CUP, anoncièt dimècres passat suls rets socials qu’aviá ja recebut la notificacion de la Cort Suprèma espanhòla, ont es mesa en examen per rebellion pr’amor del referendum sus l’independéncia de Catalonha e Aran que se tenguèt lo 1r d’octòbre passat. Boya o anoncièt en occitan sus son compte de Facebook del temps que sus Twitter repetiguèt los mots de l’entraïnaire de fotbòl Pep Guardiola quand presentèt la Copa d’Euròpa als suportaires del Barça del balcon del palais de la Generalitat estant. De mençonar que Guardiola fasiá una version de la famosa frasa del president Josep Tarradellas quand tornèt de l’exili.

A la diferéncia de la coordinatritz generala del PDeCAT, Marta Pascal, Boya, Gabriel e Rovira son pas encara cridadas davant lo jutge mas son solament informadas que son mesas en examen. Es probable que sián apeladas davant lo jutge en febrièr.

L’afar se coneissiá ja tre l’endeman de las eleccions al Parlament de Catalonha passadas, mas ara lor es arribada la notificacion oficiala que confirma l’enseguida contra las politicianas independentistas. Alara, Mireia Boya afirmèt que s’agissiá de venjança « sens cap de dobte ». Ara, Rovira deplora que l’escrich judiciari siá arribat qualques setmanas après que los mèdias coneguèron lo fach.

Lo jutge de la Cort Suprèma espanhòla, Pablo Llarena, qu’es lo qu’instrutz la procedura contra divèrses sobeiranistas acusats de rebellion, sedicion e malversacion de fonzes, decidiguèt lo 22 de decembre passat d’alargar l’enseguida a l’èx-deputada occitana de la CUP, Mireia Boya, e sa companha de partit Anna Gabriel, e tanben lo president Artur Mas e la secretària generala d’ÈRC, Marta Rovira ; la coordinatritz generala del PDECat, Marta Pascal, e la presidenta de l’Associacion de las Municipalitats per l’Independéncia, Neus Lloveras. Las nòvas investigacions judiciàrias se prononcièron en seguida del resultat de las eleccions en Catalonha e Aran qu’an tornat daissar una majoritat absoluda de las fòrças independentistas al parlament.

L’èx-deputada occitana e las autras politicianas catalanas riscan una pena de 30 ans de preson.


Lo jutge a tornat entendre los presonièrs politics

Una setmana après l’audicion del vicepresident de la Generalitat de Catalonha en preson, Oriol Junqueras, lo jutge entendèt ièr los presidents de las associacions independentistas, Jordi Cuixart e Jordi Sánchez —ara elegit deputat— en preson preventiva dempuèi lo 16 d’octòbre passat, e lo deputat elegit Joaquim Forn, ministre de l’Interior de la Generalitat de Catalonha, encarcerat dempuèi lo 2 de novembre passat.

La lei espanhòla lor permet de demandar d’èsser entenduts pel jutge tantes còps coma o voldràn, mas en vesent l’anar de las causas, i a paucas esperanças que sián meses en libertat.

Mentretant, qualques juristas espanhòls an manifestat lor malcontentament per la degradacion progressiva de l'estat de drech en Espanha, çò rapòrta VilaWeb.

Lo Jornalet

Aperats a las urnas, los Catalans que sostienón los independentistas

Dus mes arron lo referéndum d'autodeterminacion, eleccions au Parlament de Catalonha que's debanèn ger. 135 Deputats que son estats elegits per un mandat de 4 ans.

Los tres partits independentistas (ERC-CatSi, Ensemble per la Catalonha e CUP) qu'obtienón la majoritat deus siètis au Parlament regionau, sia 70 suus 135.
Lo Partit Socialista Catalan (PSC), lo Partit Popular (PP) e Ciutadanos n'obtienón pas que 43,3 % deus vòtes, sia 57 siètis. En Comú-Podem, coalicion politica de Catalonha que qu'obienó 8 siètis. De notar la participacion istorica ad aqueth escrutin de 82 %.

De Brussèlas enlà, Carles Puigdemont que saludè ger la « victòria de la Republica catalana sus l'Estat espanhòu », davant ua hora de militants independentistas catalans e simpatizants. Lo gavidaire separatista que's regaudeish que lo son pòble aja dat ua leçon de « civisme » e de « democracia ».

Despuish lo començar de la crisi catalana, l'Union europèa que's guarda de reagir e de reconéisher o pas l'independéncia de Catalonha. Lo pòrtavotz de la Comission europèa, Alexandre Winterstein, qu'indiquè au jornau Le Monde : « La nosta posicion sus la question de la Catalonha qu'ei plan coneishuda e qu'ei estada reiterada regularament e a tots los nivèus. Ne cambiarà pas. Que s'ageish d'ua eleccion regionau, n'avem pas nat comentari a har ».

Conferéncia sus l'avenidor de Catalonha

Lo 13 de decembre se debanèt una conferéncia sus l'avenidor de la Catalonha que's tenguèt a Albi. Un trentena de personas assistiguèron a las intervencions de tres conferencièrs, Jordi Labouysse, David Grosclaude e Pascal Pragnères. L'autonomia politica, la Republica, estat-nacion, federalisme fogèron abordats. Lo silenci dels Estats europèus que condemnèron pas las violéncias pendent lo referendum del 1ièr d'octòbre foguèt soslinhat, « atal com la gaucha parlamentària francesa e l'abséncia de reaccion dels elegits en Occitània », ce declaran los organizators Think Tank oc21-ADEO dins lor comunicat de premsa.

E l'ADEO d'ajustar : « L'aspècte economic foguèt tanben abordat. Las darrièras recèrcas mòstran que lo desvolopament es favorizat per de factors umans e societals : la fisança e lo sentit d'apartenéncia a un grop son de motors decisius. De mai, es injust de reprochar als Catalans un certan “ egoïsme economic ”, per çò que dempuèi de decennias an contribuit al desvolopament de l'Espanha ».

La jornada del 1r d'octòbre en Catalonha...

Lo 1r d’octòbre passat lo pòble de Catalonha e Aran votèt majoritàriament per l’independéncia dins una jornada marcada per la brutalitat de las fòrças de l’òrdre espanhòlas qu’an ataquèron indiscriminadament la populacion dins tot lo territòri en causant un bilanç de 844 nafrats, segon de donadas del servici catalan de la santat. Mas la determinacion dels ciutadans resistiguèt la terror. Amb una participacion globala del 43 %, l’« òc » a l’independéncia s’impauset de longa tòca amb lo 90,10 % dels vòtes. Aqueste recompte final es basat suls bulletins verificats e non sequestrats per las fòrças de l’òrdre. Segon los observaires internacionals — ont se trobavan los occitans Dàvid Grosclaude e Gérard Onesta — las agressions de la polícia espanhòla menacèron lo referendum, mas lo destruguèron pas. Dins lor rapòrt se pòt parlar d’un succès se se pren en compte las circonstàncias malaisidas que se deguèt afrontar. Tanben rapòrtan la corrècta organizacion dels burèus de vòte malgrat los trabucs informatics. Lo cap del grop d’observaires, Dimitrij Rupel, considerava que lo referendum de dimenge passat en Catalonha e Aran podiá « èsser lo ponch de partença d’una transformacion politica » mas planguèt que « lo Conselh d’Euròpa e d’autres organismes internacionals [aguèsson] pas agit coma mediators ».

Siam popular !

Que hè pena de véder tant d’ occitanistas trebatents, tot drapèu dehòra, entà sostiéner los catalans pro independéncia e pro-referéndum ; A marterar eslogans a truc e malhuc pendent dias, en tot pensar qu’èra lor, l’ahar. Sustot, que’s coneishó pro viste que la màger part èran sancèrament desentenuts suus enjòcs (pro peluts qu’ac cau díser) ligats ad aquera independéncia, e qu’èran tot com jo, favorables a un referéndum democratic suu principi, sustot pr’amor los catalans èran amics, e que las bastonadas policièras e passavan mesura. Mes aquò rai, l’ahar qu’estó lo parat d’airejar los drapèus occitans e de hornir lo de Catalonha suus perhius de Facebook. Mes au delà d’aquò, aqueras hèitas que permetón tanben d’enténer un mot important, emplegat au mei har per noste : « Popular ». Quiò, qu’ei vertat, qu’ei popular, l’ahar, qu’ei lo pòble qui parla ! Alavetz en Catalonha benlèu, mes a noste, francament, dem pròva de moderacion ! Quan seré dab la mei bona volentat, populars ne n’èm pas briga ! Que sufeish de deishar la nosta tuta occitana e de visitar la societat civiu francesa tà se’n avisar. Los mei utopistas que saunejan d’un pòble occitan, e d’ua cèrta faiçon, e vivan l’ahar catalan per procuracion. Que hè dòu... Un milion de personas per carrèras ! Jamèi ne s’i escadom, quan seré en tot apielar las « granas » manifestacions de 2005 ençà... Alavetz qué har ? Crear academias o instituts mei o mensh competents entà legitimar conviccions qui’s disen d’eleit ? Nani. E volem que s’estanquen las trufanderias ? Alavetz que va caler devarar deu pitèr que’s bastim un còp èra e anar cap au pòble per de bon ! E sustot, deishar de pensar que los occitanistas e son mei ensenhats que los franchimands, ignorants e serviles. Se n’èm aquiu uei lo dia, qu’ei autant pr’amor de l’Estat francés com de la nosta vision simplòta de l’anar de la nosta lenga.

JNC

  • Publicat dens Éditos

Catalonha : revolucion democratica après un còp d'Estat contra la Generalitat

Lo 20 de setembre passat, de matin, la Gàrdia Civila espanhòla intrava dins plusors sètis del govèrn de la Generalitat de Catalonha, dont lo de las finanças, lo dels afars socias e lo de las relacions institucionalas. Los agents faguèron mai d’una quarantena de perquisicions, detenguèron catorze nauts foncionaris e metèron en examen una vintena de personas. Los ciutadans prenguèron per milièrs las carrièras en Catalonha tota per protestar contra aquela accion. Dempuèi alara, las mobilizacions son nombrosas e permanentas e lo pòble s’organiza en una sòrta de revolucion democratica que supèra la capacitat de repression de las autoritats espanhòlas.

L’operacion de la Gàrdia Civila, que li disián Anubis en onor del dieu egipcian de la mòrt, aviá la tòca de cercar de documents restacats amb lo referendum d’independéncia de Catalonha e Aran previst pel 1r d’octòbre venent, que lo govèrn espanhòl a declarat illegal. Un jutge ordenèt aquela operacion en acusant los detenguts de desobesissença, prevaricacion e malversacion de fonzes publics. En mai d’aquò, la Gàrdia Civila faguèt de perquisicions dins divèrsas entrepresas privadas de Catalonha en arrestant qualques dirigents, dins las societats e dins lors abitacions. Los detenguts son restacats amb los sits web e los bulletins de vòte del referendum. La Gàrdia Civila auriá confiscat dètz milions de bulletins de vòte. Puigdemont : « L’estat a aplicat de facto l’estat d’excepcion » Pauc après miègjorn, lo president de la Generalitat de Catalonha, Carles Puigdemont, parlèt als mèdias acompanhat de tot son govèrn. « L’estat espanhòl a mes en suspension de facto l’autogovèrn de Catalonha e a aplicat de facto l’estat d’excepcion. [...] Aquela agression es fòra de tot aparament legal. S’es atacat l’estat de drech e totas las garentidas constitucionalas en tot violar la carta dels dreches fondamentals de l’Union Europèa. […] Lo govèrn espanhòl a despassat la linha roja que los separava dels regims autoritaris e repressius e es vengut una vergonha democratica ».

En mai d’aquò, lo president declarèt son engatjament pel referendum e afirmèt que lo primièr d’octòbre totòm poiriá votar. « Nos caldrà una actitud de serenitat davant las actituds menaçantas e las illegalitats que comet lo govèrn espanhòl », çò diguèt.

Rajoy : « An temps d’evitar un sòrt pièger »

De ser, après 21 h, parlèt als mèdias lo president del govèrn espanhòl, Mariano Rajoy. Aqueste afirmèt que « lo referendum se [fariá] pas » en disent qu’èra « una quimèra impossibla » e menacèt tornarmai lo govèrn de la Generalitat : « An temps d’evitar un sòrt pièger ». Rajoy justifiquèt lo còp d’estat contra lo govèrn catalan en assolidant que « degun pòt èsser subre la lei » e apondèt que « la desobesissença a la lei de part d’un poder public es quicòm de contrari a la democracia ».

Revolucion democratica

A partir de 8 h, quand se comencèt d’aprene l’intrada de la Gàrdia Civila dins mai d’un sèti de la Generalitat, d’acamps espontanèus sorgiguèron en Catalonha tota, quitament Perpinhan. De centenats de milièrs de personas prenguèron las carrièras de las principalas vilas catalanas, ont de volontaris lor portavan d’aiga e quicòm per manjar. Fòrça escòlas decidiguèron de clavar per que se poguèsse manifestar, e quitament plusors entrepresas daissèron partir los salariats en priorizant la defensa de la democracia. Las protèstas se seguisson cada jorn, fins al primièr d’octòbre, e los estudiants an pres l’Universitat de Barcelona. Pasmens la revolucion se ten d’un biais pacific e reclama las democracia del temps que desobesís als mandats judiciaris contra lo referendum.

Sètge de la CUP

Aquel meteis dimècres, mentre que la Gàrdia Civila preniá los sits de la Generalitat, d’agents de la polícia espanhòla, apelada Polícia Nacionala, encerclavan lo local de la CUP a Barcelona. Durant uèch oras los agents esperavan un òrdre del jutge per escorcolhar los locals, mas l’òrdre arribèt pas e partiguèron. Mentretant, los acampats voidèron lo local e emportèron lo material dins un autre endrech. La CUP se regaudís de la resisténcia pacifica. D’autras associacions an tanplan amagadas las afichas e los tractes sul referendum.

Blocatge dels comptes

Lo blocatge dels comptes de la Generalitat de Catalonha arribèt l’endeman. Dempuèi lo 21 de setembre passat, lo govèrn de la Generalitat de Catalonha pòt pas far servir liurament sos comptes e solament se pòt far de pagaments qu’èran ja engatjats prèviament, en certificant que se finança pas lo referendum. Aquò concernís tanben las cartas de crèdit corporativas dels nauts responsables e d’autres salariats, e las entrepresas publicas. Aquel blocatge daissa sense sòus una tièra de linhas de finançament del Conselh General d’Aran.

L’Estat espanhòl prendrà en carga qualques pagaments urgents, mas degun pagarà pas ara tot lo budget destinat a la cultura, a la lenga, a l’abitatge, a la coneissença, a las telecomunicacions, a la recèrca, a l’agricultura, a l’indústria, al torisme, a las comunas, etc. Lo blocatge seguís l’òrdre del ministre de las finanças espanhòl, Cristóbal Montoro, qu’anoncièt que lo tendriá indefinidament, per garentir lo compliment de la lei. Montoro decidiguèt de blocar los comptes de la Generalitat per evitar que se paguèsse lo referendum amb de fonzes publics, e mai se l’estat despensèsse mai d’argent amb sa repression per l’empedir.

Maraton per la democracia

Lo dimenge seguent, 24 de setembre, aguèt luòc en Catalonha e Aran tota una afichada massissa en defensa del referendum d’independéncia. La convocacion èra davant las comunas e se i faguèt d’obradors de creacion d’afichas, de murals e de bandeiròlas. Puèi i aguèt una afichada generala. A Barcelona, l’eveniment comportava una suspresa : lo president d’Òmnium, Jordi Cuixart, anoncièt qu’avián estampats fòrça bulletins de vòte, e los faguèt virar per los distribuir per tot lo territòri. Dins la sola Universitat de Barcelona, ont los estudiants i son acampats fins al 1r d’octòbre, se distribuiguèt 100 000 bulletins. A Barcelona se’n compartiguèt un milion. Mentretant, en Aran, la plaça de la glèisa de Vielha èra comola de mond que s’acampavan en seguissent l’apèl dels signataris del Manifèst de Les. Al crit de « Votaram », los protestataris manifestèron per la democracia e la libertat d’expression, e mostrèron lor refús de las politicas de repression del govèrn espanhòl.

L'occitanisme se solidariza

Qualques desenats de personas manifestèron lo 22 de setembre passat a Pau lor solidaritat amb lo pòble catalan (Fòto DR). L’acamp se tenguèt davant lo consolat espanhòl e seguissiá la crida de l’esquèrra revolucionària occitana de la Tor deu Borrèu. Los manifestants mostrèron lor supòrt « al pòble de Catalonha après lo còp d’estat contra las institucions catalanas e los refuses envèrs la populacion de se poder exprimir sul desir d’independéncia a travèrs d’un referendum ». Participèron a la manifestacion de representants del Partit Occitan, dels verds franceses, de La França Insomesa, del movement Ensemble, de simpatizants de la Republica Espanhòla, del movement de sosten a Palestina, e una bona representacion d’artistas e musicians occitans. Los manifestants critiquèron « los metòdes emplegats pel govèrn de Madrid dignes de son passat franquista » e « las politicas d’intervenir pas en l’afar espanhòl de part d’Euròpa e França ». D’autre caire, felicitèron lo pòble catalan per « la lor determinacion unida e pacifica d’acarà’s a Madrid e a un desplegament policièr jamei vist despuish ua bèra pausa ». Dins aquel sens, afirmèron quitament que Catalonha es « un pòble hrair que’ns mòstra lo camin de la dignitat e la libertat ». Après las presas de paraula, l’acte finiguèt coma aviá començat, amb una vibranta cantada revolucionària ont sonèt, demest d’autres, L’Estaca dins sa version en occitan de Bearn.

A Tolosa

Lo 20 de setembre, al meteis moment que l’Estat espanhòl deteniá de nauts foncionaris de la Generalitat de Catalonha, se creèt a Tolosa un collectiu nomenat Occitània per la Democracia en Catalonha e manifestèron davant lo consolat espanhòl de la Ciutat Mondina. « Sèm aicí per la democracia », çò declarava un pòrtavotz del collectiu a La Dépêche en precisant que « las institucions de Catalonha son estadas atacadas per la polícia espanhòla ».

Peticion a Juncker

De son costat, Iniciativa per Occitània a lançat una campanha de signaturas en linha « per la libertat e l’estat de drech en Catalonha ». La peticion es adreiçada al president de la Comission Europèa, Jean-Claude Juncker, e li demanda que demòre pas silenciós. Los signataris, qu’a l’ora d’ara son mai de 62 000, dison a Juncker que « se lo mot “ Euròpa ” a encara un sens, podètz pas restar mut e inactiu fàcia a aquesta negacion dels principis mai fondamentals de l’estat de drech e de la libertat civila ». Per quant a ela, l’Assemblada Nacionala Occitana (ANÒC) a publicat un comunicat que condemna las operacions actualas de l’Estat espanhòl, defend lo drech dels catalans de votar se vòlon un estat independent, e revendican que l’Estat que ne sortisca siá binacional e se nomene « Catalonha e Aran ». D’autres movements occitanistas coma País Nòstre se son mobilizats per sosténer lo referendum en Catalonha e Aran.

De son costat, l’Institut d’Estudis Araneses-Acadèmia Aranesa de la Lenga Occitana, a publicat un comunicat que sosten lo « Dret de decidir deth pòble catalan e aranés, e refuse es eveniments que viu actuaument Catalonha, a on fòrça catalans e es institucions catalanes an estat caushigadi enes sòns drets e libertats ».

Ferriòl Macip

  • Publicat dens Dossiers
Subscribe to this RSS feed

La Setmana

  • L'edicion papèr
  • L'edicion 100 % Numerica

Descobrir las auhèrtas

 

Plumalhon

Plumalhon es un magazine pel 8-12 ans. Prepausa cada mes dos reportatges sus de tèmas d'actualitat, sus de países, d'animals... Prepausa tanben de BD, de jòcs e 

+

Capture decran 2017 11 28 a 11.48.12

Papagai

Papagai es la revista occitana dels pichonèls.
Prepausa cada mes istòrias, jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr 

+