Uei : 24/11/2017

La jornada del 1r d'octòbre en Catalonha...

Lo 1r d’octòbre passat lo pòble de Catalonha e Aran votèt majoritàriament per l’independéncia dins una jornada marcada per la brutalitat de las fòrças de l’òrdre espanhòlas qu’an ataquèron indiscriminadament la populacion dins tot lo territòri en causant un bilanç de 844 nafrats, segon de donadas del servici catalan de la santat. Mas la determinacion dels ciutadans resistiguèt la terror. Amb una participacion globala del 43 %, l’« òc » a l’independéncia s’impauset de longa tòca amb lo 90,10 % dels vòtes. Aqueste recompte final es basat suls bulletins verificats e non sequestrats per las fòrças de l’òrdre. Segon los observaires internacionals — ont se trobavan los occitans Dàvid Grosclaude e Gérard Onesta — las agressions de la polícia espanhòla menacèron lo referendum, mas lo destruguèron pas. Dins lor rapòrt se pòt parlar d’un succès se se pren en compte las circonstàncias malaisidas que se deguèt afrontar. Tanben rapòrtan la corrècta organizacion dels burèus de vòte malgrat los trabucs informatics. Lo cap del grop d’observaires, Dimitrij Rupel, considerava que lo referendum de dimenge passat en Catalonha e Aran podiá « èsser lo ponch de partença d’una transformacion politica » mas planguèt que « lo Conselh d’Euròpa e d’autres organismes internacionals [aguèsson] pas agit coma mediators ».

Siam popular !

Que hè pena de véder tant d’ occitanistas trebatents, tot drapèu dehòra, entà sostiéner los catalans pro independéncia e pro-referéndum ; A marterar eslogans a truc e malhuc pendent dias, en tot pensar qu’èra lor, l’ahar. Sustot, que’s coneishó pro viste que la màger part èran sancèrament desentenuts suus enjòcs (pro peluts qu’ac cau díser) ligats ad aquera independéncia, e qu’èran tot com jo, favorables a un referéndum democratic suu principi, sustot pr’amor los catalans èran amics, e que las bastonadas policièras e passavan mesura. Mes aquò rai, l’ahar qu’estó lo parat d’airejar los drapèus occitans e de hornir lo de Catalonha suus perhius de Facebook. Mes au delà d’aquò, aqueras hèitas que permetón tanben d’enténer un mot important, emplegat au mei har per noste : « Popular ». Quiò, qu’ei vertat, qu’ei popular, l’ahar, qu’ei lo pòble qui parla ! Alavetz en Catalonha benlèu, mes a noste, francament, dem pròva de moderacion ! Quan seré dab la mei bona volentat, populars ne n’èm pas briga ! Que sufeish de deishar la nosta tuta occitana e de visitar la societat civiu francesa tà se’n avisar. Los mei utopistas que saunejan d’un pòble occitan, e d’ua cèrta faiçon, e vivan l’ahar catalan per procuracion. Que hè dòu... Un milion de personas per carrèras ! Jamèi ne s’i escadom, quan seré en tot apielar las « granas » manifestacions de 2005 ençà... Alavetz qué har ? Crear academias o instituts mei o mensh competents entà legitimar conviccions qui’s disen d’eleit ? Nani. E volem que s’estanquen las trufanderias ? Alavetz que va caler devarar deu pitèr que’s bastim un còp èra e anar cap au pòble per de bon ! E sustot, deishar de pensar que los occitanistas e son mei ensenhats que los franchimands, ignorants e serviles. Se n’èm aquiu uei lo dia, qu’ei autant pr’amor de l’Estat francés com de la nosta vision simplòta de l’anar de la nosta lenga.

JNC

  • Publicat dens Éditos

Catalonha : revolucion democratica après un còp d'Estat contra la Generalitat

Lo 20 de setembre passat, de matin, la Gàrdia Civila espanhòla intrava dins plusors sètis del govèrn de la Generalitat de Catalonha, dont lo de las finanças, lo dels afars socias e lo de las relacions institucionalas. Los agents faguèron mai d’una quarantena de perquisicions, detenguèron catorze nauts foncionaris e metèron en examen una vintena de personas. Los ciutadans prenguèron per milièrs las carrièras en Catalonha tota per protestar contra aquela accion. Dempuèi alara, las mobilizacions son nombrosas e permanentas e lo pòble s’organiza en una sòrta de revolucion democratica que supèra la capacitat de repression de las autoritats espanhòlas.

L’operacion de la Gàrdia Civila, que li disián Anubis en onor del dieu egipcian de la mòrt, aviá la tòca de cercar de documents restacats amb lo referendum d’independéncia de Catalonha e Aran previst pel 1r d’octòbre venent, que lo govèrn espanhòl a declarat illegal. Un jutge ordenèt aquela operacion en acusant los detenguts de desobesissença, prevaricacion e malversacion de fonzes publics. En mai d’aquò, la Gàrdia Civila faguèt de perquisicions dins divèrsas entrepresas privadas de Catalonha en arrestant qualques dirigents, dins las societats e dins lors abitacions. Los detenguts son restacats amb los sits web e los bulletins de vòte del referendum. La Gàrdia Civila auriá confiscat dètz milions de bulletins de vòte. Puigdemont : « L’estat a aplicat de facto l’estat d’excepcion » Pauc après miègjorn, lo president de la Generalitat de Catalonha, Carles Puigdemont, parlèt als mèdias acompanhat de tot son govèrn. « L’estat espanhòl a mes en suspension de facto l’autogovèrn de Catalonha e a aplicat de facto l’estat d’excepcion. [...] Aquela agression es fòra de tot aparament legal. S’es atacat l’estat de drech e totas las garentidas constitucionalas en tot violar la carta dels dreches fondamentals de l’Union Europèa. […] Lo govèrn espanhòl a despassat la linha roja que los separava dels regims autoritaris e repressius e es vengut una vergonha democratica ».

En mai d’aquò, lo president declarèt son engatjament pel referendum e afirmèt que lo primièr d’octòbre totòm poiriá votar. « Nos caldrà una actitud de serenitat davant las actituds menaçantas e las illegalitats que comet lo govèrn espanhòl », çò diguèt.

Rajoy : « An temps d’evitar un sòrt pièger »

De ser, après 21 h, parlèt als mèdias lo president del govèrn espanhòl, Mariano Rajoy. Aqueste afirmèt que « lo referendum se [fariá] pas » en disent qu’èra « una quimèra impossibla » e menacèt tornarmai lo govèrn de la Generalitat : « An temps d’evitar un sòrt pièger ». Rajoy justifiquèt lo còp d’estat contra lo govèrn catalan en assolidant que « degun pòt èsser subre la lei » e apondèt que « la desobesissença a la lei de part d’un poder public es quicòm de contrari a la democracia ».

Revolucion democratica

A partir de 8 h, quand se comencèt d’aprene l’intrada de la Gàrdia Civila dins mai d’un sèti de la Generalitat, d’acamps espontanèus sorgiguèron en Catalonha tota, quitament Perpinhan. De centenats de milièrs de personas prenguèron las carrièras de las principalas vilas catalanas, ont de volontaris lor portavan d’aiga e quicòm per manjar. Fòrça escòlas decidiguèron de clavar per que se poguèsse manifestar, e quitament plusors entrepresas daissèron partir los salariats en priorizant la defensa de la democracia. Las protèstas se seguisson cada jorn, fins al primièr d’octòbre, e los estudiants an pres l’Universitat de Barcelona. Pasmens la revolucion se ten d’un biais pacific e reclama las democracia del temps que desobesís als mandats judiciaris contra lo referendum.

Sètge de la CUP

Aquel meteis dimècres, mentre que la Gàrdia Civila preniá los sits de la Generalitat, d’agents de la polícia espanhòla, apelada Polícia Nacionala, encerclavan lo local de la CUP a Barcelona. Durant uèch oras los agents esperavan un òrdre del jutge per escorcolhar los locals, mas l’òrdre arribèt pas e partiguèron. Mentretant, los acampats voidèron lo local e emportèron lo material dins un autre endrech. La CUP se regaudís de la resisténcia pacifica. D’autras associacions an tanplan amagadas las afichas e los tractes sul referendum.

Blocatge dels comptes

Lo blocatge dels comptes de la Generalitat de Catalonha arribèt l’endeman. Dempuèi lo 21 de setembre passat, lo govèrn de la Generalitat de Catalonha pòt pas far servir liurament sos comptes e solament se pòt far de pagaments qu’èran ja engatjats prèviament, en certificant que se finança pas lo referendum. Aquò concernís tanben las cartas de crèdit corporativas dels nauts responsables e d’autres salariats, e las entrepresas publicas. Aquel blocatge daissa sense sòus una tièra de linhas de finançament del Conselh General d’Aran.

L’Estat espanhòl prendrà en carga qualques pagaments urgents, mas degun pagarà pas ara tot lo budget destinat a la cultura, a la lenga, a l’abitatge, a la coneissença, a las telecomunicacions, a la recèrca, a l’agricultura, a l’indústria, al torisme, a las comunas, etc. Lo blocatge seguís l’òrdre del ministre de las finanças espanhòl, Cristóbal Montoro, qu’anoncièt que lo tendriá indefinidament, per garentir lo compliment de la lei. Montoro decidiguèt de blocar los comptes de la Generalitat per evitar que se paguèsse lo referendum amb de fonzes publics, e mai se l’estat despensèsse mai d’argent amb sa repression per l’empedir.

Maraton per la democracia

Lo dimenge seguent, 24 de setembre, aguèt luòc en Catalonha e Aran tota una afichada massissa en defensa del referendum d’independéncia. La convocacion èra davant las comunas e se i faguèt d’obradors de creacion d’afichas, de murals e de bandeiròlas. Puèi i aguèt una afichada generala. A Barcelona, l’eveniment comportava una suspresa : lo president d’Òmnium, Jordi Cuixart, anoncièt qu’avián estampats fòrça bulletins de vòte, e los faguèt virar per los distribuir per tot lo territòri. Dins la sola Universitat de Barcelona, ont los estudiants i son acampats fins al 1r d’octòbre, se distribuiguèt 100 000 bulletins. A Barcelona se’n compartiguèt un milion. Mentretant, en Aran, la plaça de la glèisa de Vielha èra comola de mond que s’acampavan en seguissent l’apèl dels signataris del Manifèst de Les. Al crit de « Votaram », los protestataris manifestèron per la democracia e la libertat d’expression, e mostrèron lor refús de las politicas de repression del govèrn espanhòl.

L'occitanisme se solidariza

Qualques desenats de personas manifestèron lo 22 de setembre passat a Pau lor solidaritat amb lo pòble catalan (Fòto DR). L’acamp se tenguèt davant lo consolat espanhòl e seguissiá la crida de l’esquèrra revolucionària occitana de la Tor deu Borrèu. Los manifestants mostrèron lor supòrt « al pòble de Catalonha après lo còp d’estat contra las institucions catalanas e los refuses envèrs la populacion de se poder exprimir sul desir d’independéncia a travèrs d’un referendum ». Participèron a la manifestacion de representants del Partit Occitan, dels verds franceses, de La França Insomesa, del movement Ensemble, de simpatizants de la Republica Espanhòla, del movement de sosten a Palestina, e una bona representacion d’artistas e musicians occitans. Los manifestants critiquèron « los metòdes emplegats pel govèrn de Madrid dignes de son passat franquista » e « las politicas d’intervenir pas en l’afar espanhòl de part d’Euròpa e França ». D’autre caire, felicitèron lo pòble catalan per « la lor determinacion unida e pacifica d’acarà’s a Madrid e a un desplegament policièr jamei vist despuish ua bèra pausa ». Dins aquel sens, afirmèron quitament que Catalonha es « un pòble hrair que’ns mòstra lo camin de la dignitat e la libertat ». Après las presas de paraula, l’acte finiguèt coma aviá començat, amb una vibranta cantada revolucionària ont sonèt, demest d’autres, L’Estaca dins sa version en occitan de Bearn.

A Tolosa

Lo 20 de setembre, al meteis moment que l’Estat espanhòl deteniá de nauts foncionaris de la Generalitat de Catalonha, se creèt a Tolosa un collectiu nomenat Occitània per la Democracia en Catalonha e manifestèron davant lo consolat espanhòl de la Ciutat Mondina. « Sèm aicí per la democracia », çò declarava un pòrtavotz del collectiu a La Dépêche en precisant que « las institucions de Catalonha son estadas atacadas per la polícia espanhòla ».

Peticion a Juncker

De son costat, Iniciativa per Occitània a lançat una campanha de signaturas en linha « per la libertat e l’estat de drech en Catalonha ». La peticion es adreiçada al president de la Comission Europèa, Jean-Claude Juncker, e li demanda que demòre pas silenciós. Los signataris, qu’a l’ora d’ara son mai de 62 000, dison a Juncker que « se lo mot “ Euròpa ” a encara un sens, podètz pas restar mut e inactiu fàcia a aquesta negacion dels principis mai fondamentals de l’estat de drech e de la libertat civila ». Per quant a ela, l’Assemblada Nacionala Occitana (ANÒC) a publicat un comunicat que condemna las operacions actualas de l’Estat espanhòl, defend lo drech dels catalans de votar se vòlon un estat independent, e revendican que l’Estat que ne sortisca siá binacional e se nomene « Catalonha e Aran ». D’autres movements occitanistas coma País Nòstre se son mobilizats per sosténer lo referendum en Catalonha e Aran.

De son costat, l’Institut d’Estudis Araneses-Acadèmia Aranesa de la Lenga Occitana, a publicat un comunicat que sosten lo « Dret de decidir deth pòble catalan e aranés, e refuse es eveniments que viu actuaument Catalonha, a on fòrça catalans e es institucions catalanes an estat caushigadi enes sòns drets e libertats ».

Ferriòl Macip

  • Publicat dens Dossiers

Escòcia : se farà un segond referéndum ?

L’intransigéncia de Londres pòt èsser un atot pels nacionalistas del SNP. Problèma : lo pòble escocés seguís pas tròp. 

 

Se tira pas d’aquí. La primièra ministra d’Escòcia, Nicola Sturgeon (tanben capolièra del Partit Nacionalista Escocés, lo SNP) vòl organizar un segond referéndum sus l’independéncia escocesa e aquò, a tot còst. Lo 13 de mars, anoncièt qu’o prevesiá per la fin de 2018 o per la debuta de 2019. Sa motivacion màger es totjorn la meteissa : lo Brexit ! Dins sa declaracion, faguèt valer que la sortida del Reialme-Unit de l’Union europèa se faguèt contra la volontat dels Escoceses e que riscava de menar a la supression de desenas de milièrs d’emplecs. La dòna Sturgeon faguèt tanben valer las temptativas nombrosas de compromeses que foguèron regetadas pel govèrn de Londres. Citèt en particular sa demanda de transferiment de poders suplementaris a Edimborg e la possibilitat per Escòcia de demorar dins lo mercat unic europèu. 

 

« Es pas lo bon moment »

La primièra ministra britanica Theresa May respondèt ela qu’èra pas « lo bon moment » per organizar aquela consulta mentre que lo Reialme-Unit deu entamenar las negociacions de sortida de l’Union. Subretot, coma o rapelèt a un deputat SNP que l’interpelèt a la Cambra de las comunas, Granda-Bretanha fasiá partida de l’UE dempuèi una quarantena d’annadas mentre qu’Escòcia forma una nacion unida amb Anglatèrra, Galas e Irlanda del nòrd dempuèi 300 ans. Subretot : la dòna May a causida l’opcion d’un Brexit a la dura amb la sortida de l’estructura de l’Union mas tanben del mercat unic. Alavetz, las reïnvindicacions de la petita Escòcia semblan pas gaire pesar fàcia a l’intransigéncia del govèrn conservator al poder. La causa es que la dòna May foguèt tanben interpelada sus d’eventualas discussions amb los govèrns autonomics representant las nacions cèltas. Sus aquela question, la primièra ministra respondèt pas, en prometent « que se fariá  » sens donar de datas. La sola data segura èra la del desencadenament del Brexit pel 29 de mars. 

 

Posicion impossibla

Quitament se Theresa May se distinguiguèt de son predecessor (David Cameron) en refusant de prendre la risca d’una victòria dels independentistas, se metiá dins una posicion impossibla. Primièr èra evasiva sus de discutidas amb los govèrns autonòmas sus la condicions de sortida de l’UE. Segond, dona tot latitud a la dòna Sturgeon en s’alienant lo pòble escocés. Dona l’imatge classic de tot çò que desagrada als Escoceses en cò dels Angleses (entre autras causas), a saber la d’una persona arroganta, conservatora e qu’escota pas. Es de pan benesit per la dòna Sturgeon. A declarat ela que la posicion de son omològa britanica es « democraticament pas defendabla ». Indiquèt sus son compte Twitter a la debuta del mes de mars qu’aquela decision «  cruciala  » deviá pas èsser presa per la dòna May o per ela mas « pel pòble escocés». Son predecessor, Alex Salmond, considèra el coma « ridicul » l’argument segon lo qual Escòcia a pas los mejans d’èsser independenta. L’argument numèro un utilizat dins aquel sens es lo de las resèrvas de petròli de la mar del nòrd que demesisson pauc a pauc. A aquò, l’ancian primièr ministre respond que son país es la « 15ena nacion mai prospèra del monde » en tèrmes de PIB per estatjant. Aquò dit, se la decision aparten als quites Escoceses, los calrà convéncer primièr.

 

Los Escoceses desfavorables

Un sondatge publicat lo 15 de mars pel quotidian The Times estipula que 57 % dels Escoceses vòlon pas partir del Reialme-Unit. Es un brave bacèu que se pren Nicola Sturgeon. Comptava sus l’oposicion a la sortida d’Euròpa (62 % dels Escoceses refusèron lo Brexit) per tornar lançar una consulta sus l’independéncia. Se farà pas sul pic. Segon l’institut de sondatge YouGov Survey, la dòna Sturgeon auriá besonh de far ganhar 14 punts al « Òc » per o emportar. Pièger : l’euroscepticisme creis en Escòcia. Quitament se la granda majoritat dels Escoceses votèron contra la sortida de l’Union europèa, un sondatge de l’institut Scotcen’s desvelèt que 42 % dels ciutadans volián una reduccion dels poders de Brussèlas (sorsa : The Scotsman). Es una eqüacion dificila per Nicola Sturgeon : cossí justificar la consulta sus l’independéncia se son primièr argument es de mens en mens presat pels quites Escoceses ? Se l’eurosepticisme contunha de créisser, serà pas de bon organizar un segond referéndum. Lo 22 de mars, la dòna Sturgeon presentèt una mocion al Parlament d’Edimborg per demandar l’autorizacion d’organizar un referéndum. Malgrat los sondatges desfavorables, contunha de dire qu’Escòcia es sortida de l’UE contra sa volontat. Malgrat una interrupcion dels debats en seguida de l’atemptat que se debanèt lo meteis jorn a Londres, lo Parlament (majoritàriament nacionalista) la deviá seguir. Pasmens, en mai de l’assentiment del Parlament autonòma, aquela demanda d’autorizacion deu tanben aver lo del Parlament central de Westminster. 

 

Un referéndum en Irlanda ?

En fàcia, los republicans nòrd-Irlandeses del Sinn Féin reclaman un referéndum sus l’unitat d’Irlanda. La formula es la meteissa qu’en Escòcia : dins la mesura qu’una majoritat de ciutadans de la província d’Ulster se son prononciats contra lo Brexit, perqué pas rejónher la Republica d’Irlanda ? Michelle O’Neill, capolièra del Sinn Féin al Parlament autonòma de Stormont considèra que lo govèrn britanic « contunha de refusar d’escotar » lo pòble d’Irlanda del nòrd e reclama aquela consulta « tre que possible ». Charles Flanagan, ministre dels afars estrangièrs de la Republica d’Irlanda, considerèt coma prematurada aquela demanda d’organizacion d’un referéndum. Implicat dins las convèrsas a l’entorn del manten del poder partejat entre Republicans e Unionistas a Stormont, considerava que lo bon foncionament de las institucions nòrd-irlandesas èran alara la prioritat. Dempuèi lo mes de genièr, lo sistèma de poder partejat entre Sinn Féin e Democratic Unionist Party (DUP) èra arrestat... dempuèi que lo paure èx vice-primièr ministre Martin McGuinness aviá refusat de sèire còsta Arlene Foster (DUP) en causa d’una marrida gestion d’un programa environamental qu’a costat 480 milions d’euros al contribuable. Après d’eleccions organizadas per la seguida, lo Sinn Féin renfortiguèt sa posicion al dintre del Parlament. Empacha pas que los partits nòrd-irlandeses avián duscas al 27 de mars per trobar un acòrd si que non, Londres tornava prendre los afars en man. A l’ora d’escriure aquelas linhas, pas cap d’acòrd èra estat trobat.

 

CLAMENÇ PECH

 

Subscribe to this RSS feed

La Setmana

  • L'edicion papèr
  • L'edicion 100 % Numerica

Descobrir las auhèrtas

 

Papagai

Papagai es la revista occitana dels pichonèls. Prepausa cada mes doas istòrias, de jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr en rapòrt amb un dels dos 

+