Uei : 23/06/2018

Objectiu gahat tà La Passem

Dimenge passat a 14 òras que s'acabè a Pau, barri dens un barri deu Hedàs tot nau, la purmèra edicion de la corruda tà la transmission de la lenga, La Passem.

Que's podó aisidament seguir las diversas estapas suus hialats sociaus. A cada estanc e relais, videos e fòtografias qu'èran postadas peus internautas. Ua escaduda vertadèra puish a que l'associacion organizatora Ligams e venó mei deus 400 quilomètres qu'an perpausat. Causa qui non s'èra quitament pas debanada en çò deus nostes amics bascos e bretons dens las purmèras edicions de las lors corrudas respectivas tà la lenga. Mei de 40 000 euros qu'estón collectats tad aquera purmèra edicion. Aquera soma que servirà a la realizacion de projèctes tà la lenga occitana.

passem2

Milerats de personas qu'assistín a l'arribada per sarròts deus corredors. Julien B. que participè a La Passem peu plaser : entervista

Au demiei deus corredors, monde deu País-Basco e de Bretanha qu'an l'acostuma de córrer en sostien a la lor lenga, que vienón en solidaritat participar a La Passem. Qu'ei lo cas de Fabienne Lavigne, acostumada de la Renadeg en Bretanha : entervista

Taulèrs de la maison d'edicion Per Noste, de la maison de las associacions bearnesas l'Ostau Bearnés, atau com taulèrs dab de qué minjar, qu'èran sus plaça.

Qu'estó lo Jan de Nadau, lo convidat especiau qui recebó lo testimòni dens lo quau s'estujava lo messatge purmèr de La Passem. Lo cantaire que'u lejó davant milierat de personas qui l'escotèn en badant : « Qu'avem las cartas en man, a nosautes de ns'i har. […] n'i a pas que los capborruders qui se sauveràn ».

jandenadau passem

Jean-Jacques Lasserre, president deu Conselh departamentau deus Pirenèus-Atlantics que partatgè lo son bonaür de véder aqueth estrambòrd a l'entorn de la soa lenga mairau (originari de Bidaishe). François Bayrou, maire de Pau que's regaudí tanben de l'eveniment e qu'ensagè de motivar los benevòles de l'associacion Ligams a tornar har la corruda cada annada.

François Bayrou entervista, per Ràdio País François Bayrou entervista, per Ràdio País

passem5

IMG 4186

La presidenta de l'Ofici Public de la Lenga Occitana, Charline Claveau-Abbadie, que felicitè los organizators de la corruda qui's debanè « shens nat trebuc » : « Qu'estó ua escaduda au delà d'aquesta corruda, un cèrt nombre d'acamps que's debanèn dens totas las comunas. Qu'amuishè aus abitants e aus elegits l'importància de la lenga occitana. Que permeterà au monde de's questionar sus la lor relacion a la lenga e a la cultura, e a la manièra de se l'arrecaptar ».

Que podetz tornar escotar/véder los discors a l'arribada ací.

La dusau edicion de La Passem qu'ei programada tà 2020 en Bearn e Baish-Ador.

Inf.: http://lapassem.com/fr/accueil/
Fòto : 1èra, los corredors de La Passem a Lis lo 26 de mai ©RP, la tres autas a l'arribada de La Passem au barri deu Hedàs ©LS

Vistedit risca de desaparéisser aprèp la decision de l'OPLO

Me sonèssi Gensemin, qu’auriái escriut una epitra en vèrses coma la qu’escriguèt a Moussu Silvan Dumont, ministre, que veniá de condemnar nòstra lenga a mòrt. Mas ne soi pas Gensemin e m’acontenti, desempuèi mai de vint ans, d’ajudar a rendre nòstra lenga vesedoira amb de paures mots de segur mas amb la meteissa conviccion qu’avián los que creèron aquel mèdium e qu’an los que lo bailejan a l’ora d’ara. Quand La Setmana foguèt creada, los poders publics li refusèron tota ajuda per çò qu’èra pas escricha sus de « papièr jornal » e calguèt que lo David Grosclaude passèsse jorns e jorns a demostrar qu’èra pas lo papièr que fasiá un jornal mas siben los articles e lor contengut. E desempuèi es estat un combat de cada jorn pels responsables per far viure lo jornal. Òm auriá pogut pensar qu’una premsa en occitan seriá saludada pels militants e pels occitanistas en general e quitament pels Occitans que quitan pas de se plànger de la man mesa de París sus las consciéncias provincialas. Foguèt pas lo cas.

Òc, i aguèt un nogal relativament important al començament, o cal dire, de gents que s’engatgèron per ajudar aquesta creacion : un mèdium que pareissiá que plòga o que vente, regularament. S’èra pas jamai vist dins nòstras contradas e dins lo mitan occitanista. La règla èra mailèu : jornal/revista pareis com pòt quand pòt ! Mas Fòrça se desengatgèron quand estimèron que trobavan pas dins lo jornal lors tissas costumièras. Empachèt pas çaquelà los responsables de se mostrar responsables justament e de contunhar lor prètzfach amb determinacion. E ara, l’OPLO, un organisme novèl que deu, en principi ajudar a la creacion e a un fum d’autras causas per la lenga e la cultura nòstras portariá – non, pòrta ! – sa pallada de tèrra per cubrir la caissa ! Dins mon canton, solet, coneissi pas aqueles gents que, plan installadas e pagadas amb la moneda publica regionala, aurián un drech de vida e de mòrt sus de monde que dempuèi gaireben un quart de sègle amb una paga indigenta e qualques benevòles per los ajudar, pòrtan un agach sus la societat occitana que siá pas dels setmanèrs people e parisencs. Qualqu’un diguèt que los occitanistas avián una cultura mortifèra ; los occitanistas benlèu mas los Occitans ? Alavetz, los amics, vos demandi pas qu’una causa que prendrà pas gaire de vòstre temps preciós ; seretz pas pagats mas auretz la consciéncia d’aver fach una bona accion. Escrigatz a l’OPLO per demandar, exigir que sián pas lo Silvan Dumont de 2018 en condenar nòstra lenga a mòrt e en ajudant lo poder de París a complir lo genocidi cultural entamenat pel poder central, drecha e esquèrra amassa ! Dòna la Presidenta de l’OPLO 22, boulevard du Maréchal-Juin 31406 Toulouse cédex 9 Corric sul site : ofici-occitan.eu

Andriu de Gavaudan

Fin de l'ajuda financièra de l'OPLO a Vistedit

Ai sovent entendut dire « amb d’amics aital, avèm pas besonh d’ennemics », mas pensavi pas que, tant lèu, l’OPLO devendriá, en tirant l’aduja financièira a Vistedit, l’illustracion d’aquela prodonha… Aquel utís qu’esperèrem totes, que deviá amodar una politica linguistica publica seriá ja vengut « Ofici Public de Liquidacion de l’Occitan » ? Coma totes los occitanistas, pensavi qu’aprèp una lucha longa e canina, enfin, seriam arribats al primièr pompidor de l’escalièr bèl que deu menar, dins lo futur, a la transmission de la lenga… E que aquí, poiriam polsar un pauc, tornar trobar de fòrças per atacar la seguida. E ben non ! L’experiéncia m’auriá degut far pensar que l’òme es pas fach aital : a moment donat, las idèas grandas, generosas, que fan prene totes los risques a de personas de qualitat, son traïdas per los que son meses en plaça per contunhar l’òbra començada. Aital pels primièrs crèstians, que plan pus tard foguèron caricaturats per l’inquisicion, pels canonges e pels avesques ; aital pels militants obrièrs que veguèron los sovièts parlar en lor nom ; aital pels Resistants vertadièrs que foguèron marginalizats per los que s’èran pas jamai batuts ; eca…

Los occitanistas, sèm de monde nècis. Pensam que, un còp que lo dacòs es en rota, sufís de lo daissar trabalhar e que farà tot a nòstra plaça, qu’avèm pas besonh de lo susvelhar, sens pensar que, coma d’unes tractors d’un còp èra, pòt demarrar a l’endrech tant plan coma a l’arrevèrs ! Es çò que se passa : l’OPLO, malurosament, demarra a l’arrevèrs ! Ieu soi totjorn estat per la professionalisacion, per l’institucionalizacion : es un biais per utilizar la fòrça publica e de praticar una politica vertadièira. Mas o cal acompanhar, de contunh, d’un agach sus l’activitat dels organismes creats. Ne sèm luènh. Lo silenci actual de las grandas associacions occitanistas sus aquela question del finançament de Vistedit me fa pensar que, justament, l’espèra de la subvencion fa calar totes los responsables, agenolhats davant l’OPLO qu’es devengut lo senhor novèl que balha l’argent public, o pas. Doncas, nos trobam davant una situacion inedita : un organisme public creat per inventar una politica linguistica per l’occitan comença per voler crebar lo sol setmanièr qu’avèm e las solas revistas per mainatges qu’avèm… Un tal rasonament, es quicòm de rare! Los aparachics de l’OPLO comptan de tornar crear un autre setmanièr ? Un jornal oficial en occitan benlèu ? E Plumalhon, e Papagai, los tornaràn requinquilhar ? Cossí faràn los escolans de las escòlas bilingas publicas e de las Calandretas per legir de revistas en lenga nòstra ? Legiràn de revistas en francés, e punt. Quina capitada ! Per una tala politica linguistica, qu’es ni mai ni mens qu’una politica de la tèrra cramada, vesi pas qu’un nom possible : « amassa blat, escampa farina », coma ditz lo prodèrbi… Se l’OPLO contunha aital, vesi pas perque ensajarián pas tanben de crebar l’IEO, la FELCO, las Calandretas, l’EOE, Oc-Bi, puèi tot çò que l’occitanisme militant a mes en plaça dempuèi d’annadas…

Al nom de la racionalizacion, l’aparachic es capable de tot ! E dins 10 ans, un còp lo glifosata plan sulfatat sus tot l’associatiu occitan, l’OPLO seriá el tanben suprimit per l’Estat, plan content d’aver destrusit un foguièr dissident al còr de la francofonia triomfanta. E aquí, los caps de muta de l’OPLO postularián per un pòste a la DRAC ? O aurián lo coratge de far la cauma de la fam ? Sabi que lo jornal La Setmana a de dificultats : contenguts de còps que i a criticables (mas es lo prètz del benevolat impausat pel pauc de ressorças financièiras) ; nombre d’abonats que baissa (los occitanistas non abonats se deurián pausar de questions). Mas fa 23 ans qu’aquel jornal pareis cada setmana, sens un trauc, e que nos balha, en occitan, d’informacions que trobariam pas endacòm mai! Sens aquel jornal, i auriá agudas las grandas manifèstacions de 2005 a 2015 que permetèron al movement de devenir adulte, d’obtener mai de consideracion de las institucions, dels politics e dels mediàs ? Question importanta : sens La Setmana, i auriá aguda la creacion de l’OPLO ?

L’OPLO a pas lo drech de tuar Vistedit. Parli de drech moral en tant qu’occitanista. Disi a totes los occitanistas, quitament als que se creson plan naut (mas coma disiá un Occitan plan conegut del sègle XVI : « tant naut que siagan seguts, o son pas jamai que sul cuol ») qu’es ora de dire a l’OPLO : STOP ! L’OPLO foguèt creat per adujar, per butar, per èsser pedagògue, intelligent, eficaç, e capable de concertacion. Ont es la concèrtacion ? Ont es l’intelligéncia ? Ont es l’eficacitat ? Ara, es clar : tot l’occitanisme a lo dever moral, còp sec, de se quilhar facia a la còla de l’OPLO per l’obligar a cambiar, a durbir lo dialòg amb la societat Vistedit e a la tornar finançar.

Alan Rainal
Conselhièr pedagogic en occitan de Conselhèr pedagogic en occitan pel Tarn-e-Garona de 1991 a 2014
President del Centre Regional dels ensenhaires d’Occitan de Miègjorn-Pirenèus de 2000 a 2008, puèi pòrtaparaula de 2008 a 2014.
Membre del CA de la FELCO de 2000 a 2014 President de l’universitat La Guépia -Lenga Viva de 2001 a 2013

L'OPLO : quan l'institucionalizacion tua l'accion e la creacion

Quan l’OPLO estoc creat, qu’avèvi aquèra cranhença. Non l’avèvi pas exprimida a l’epòca per non pas hèr un procès d’intencion e tanben per leiautat tau monde qui avèvan tribalhat a aquesta creacion. Malurosament, uèi que constati au parat de la fin deu sosteng financièr a Vistedit que la mia cranhença èra plan fondada e que confirma aquèra impression qu’avèvi avuda a prepaus de quauques autes dossièrs presentats a l’OPLO. De mei, de çò que n’èi podut legir, nat explic foguèc balhat a Vistedit e los mens messatges de divés au son demorats shens nada responsa peu moment (8 de mai). Que l’organisme cargat de sauvar e desvolopar la lenga occitana arrèste l’ajuda financiària a Vistedit qu’ei un non sens totau, e de mei, coma l’OPLO monopoliza ua part grana deus finançaments publics, qu’ei per jo un probèma etic e democratic màger.

Que n’apèri au bon sens, a l’etica e a l’arrespècte deu tribalh hèit e de l’engatjament de l’equipa de Vistedit, per que los responsables de l’OPLO, las e los elgi·das que’u gavidan, tornen a ua decision de rason. Deu men costat, que vau sensibilzar e informar los mens hialats e los mens contactes. Per aver començat un pauc, vèsi que va hèr monde. Coratge a tota l’equipa, que podètz comptar suu men sosteng.

Felip Espinasse

Letra obèrta a l'OPLO, reaccion de David Bordes

Abonat, pas mei abonat e si tornar... Que’m tornèi a la lenga a 20 ans. La Setmana que hè partit deus elements qui m’ajudèn, e non pas sonque jo, a ahortir l’estatut de l’occitan com lenga sociala de tot dia. Non podem pas har shens. E uei lo dia la premsa, non pòt pas har shens ua ajuda publica. L’OPLO non ei pas cadut deu cèu. Qu’a calut lo combat militant deu David Grosclaude. Pas sonque mes qu’estó l’element màger. Aqueste utís collectiu qu’a de guardar aquò en cap. La vita de la lenga nosta, lo son aviéner que son ligats a un combat de tot dia. Las institucions qu’an de’u saber. E si non vòlen pas escotar de tròp, e dens aqueras tempsada d’arrecul de l’esperit « servici public » qu’ei sovent, a nosautes, dab l’OPLO de l’afirmir. Alavetz : Mejans mei tà Vistedit, tà Calandreta e si cau mei de mejans a l’OPLO tad açò... Los reïvindicam amassas.

David Bordes

Subscribe to this RSS feed

La Setmana

  • L'edicion papèr
  • L'edicion 100 % Numerica

Descobrir las auhèrtas

 

Plumalhon

Plumalhon es un magazine pel 8-12 ans. Prepausa cada mes dos reportatges sus de tèmas d'actualitat, sus de países, d'animals... Prepausa tanben de BD, de jòcs e 

+

Capture decran 2017 11 28 a 11.48.12

Papagai

Papagai es la revista occitana dels pichonèls.
Prepausa cada mes istòrias, jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr 

+