Uei : 19/09/2017

Contractes ajudats — Calandreta davant la Prefectura doman

La Federacion Departamentau Calandreta deus Pirenèus-Atlantics que lança un aperet a manifestacion doman a 14 ò 30 contra la baisha deu nombre de contractes ajudats, anonciada peu govèrn quauques dias abans la rentrada. Lo rendetz-ve qu'ei balhat davant la Prefectura paulina, dab l'eslogan « Las escòlas Diwan bretonas qu'an ganhat lo manteniment e lo renovelament de tots los lors emplecs ajudats. Exigim parièr tà Calandreta ! »

La Federacion que demanda au prefècte deus Pirenèus-Atlantics, Gilbert Payet, d'aplicar a las escòlas Calandreta las medishas mesuras que non pas las dont an beneficiat las escòlas immersivas en lenga bretona, las Diwan.

Arron dus acamps, las Diwan qu'obtienón la validacion deus 48 contractes ajudats per la prefectura de Bretanha. Los 104 contractes qui devèvan acabà's enter lo 1èr de seteme e lo 31 de deceme que son renovelats.

Gèl dels contractes ajudats, Calandreta s'amalís

L'anóncia de la supression de quasi 150 000 emplecs ajudats a partir de la dintrada provòca la colèra dels cònses e de nombrosas associacions avent ressorça ad aquel genre de contracte dempuèi lors creacions dins las annadas 80.

Aquel còp dur portat al sector associatiu seriá degut a la « non-eficacitat d'aqueles contractes contra lo caumatge » e al fach que non sián pas lo trempolin esperat dels tribalhaires cap al mercat de l'emplec. « Fals » respond lo partit Régions et Peuples Solidaires dont avèm entrevistat l'un dels membres, Pèire Costa ger : « Los emplecs ajudats an ben una utilitat socialas, entraïnan lo creis dels taus d'activitat de las personas cibladas e permeton de sortir del caumatge ». Lo jove militant parla d'agravacion de la fractura territoriala e denóncia la baissa del nombre de contractes ajudats qu'equival a la mòrt de las escòlas immersivas.

Del costat occitan, la Calandreta del Lis en Bearn foguèt la primièra a reagir a la supression dels CUI-CAE per un comunicat de premsa mandat a la redaccion. I fa estat de la situacion dels emplegats de son escòla : doas personas son emplegadas mercè als contractes ajudats.

L'occitan pena de germinar dins Gers

L’usatge de la lenga s’intensifica dins lei mitans associatieu e culturau. Mai per li donar lònga vida, son aprendissatge a l’escòla es necite. Embé d’annadas de lucha per lo metre en tèrra, l’occitan creis e tempta de se mantene maugrat una meteò politico-sociala pas totjorn favorabla a son espeliment. Quora se vei la carta de l’implantacion de Calandretas, lo costat « Reiaume » de Ròse es florissenta. Dins l’airau de Nimes-Albi-Ortès, creisson un fum d’escòlas immersivas, concentradas dins lo Sud-Oest de Miegjorn. A la favor dau solèu e de la pluèia, l’occitan espelís dins de nombrós establiments dei regions Occitanie e de Nouvelle-Aquitaine
subretot.

Mai dins Gers, i a de granas semenadas que montan pas. Dins aqueu canton existís pas de Calandretas. Es un territòri en ermàs dins un país clafit d’escòlas onte la lenga es cultivada emb amor. Pasmens, la demanda es aquí, lo jardin dubert en totei, mai basta d’una sola dalha per tot copar. Es çò qu’arribèt an’ Aush, mentre que totei lei condicions
èran recampadas per faire sortir un projèct bilingue. Veirà jamai lo jorn. E despuèi aquela descapitada, leis actors militants e lei parents volontaris se desepèran fàcia a un camp sensa cultura. Que i a lei mans verdas e lei mans negras. Lei promièras assajan de modelar un païsatge occitan dins la dificultat, e lei segondas i botan lo fuòc.

An’ Aush, quora l’escòla bilingua que fuguèt abandonada, avèm laissat una tèrra privada de seba. Per certans, la lenga fai polit, pas mai. Dison que son d’acòrdi per crear d’escòlas mai leis accions seguisson pas. Sentisson pas l’utilitat e l’interès d’una tala estructura dins un canton coma aqueste. Fau saupre que basta pas de semenar lei granas. Aquò se cultiva, se jardina, se faiçona. Es aquò, la lenga. Una flor que nautrei solets podèm faire dubir...

AMY CROS

  • Publicat dens Éditos

Obertura imminenta deu 1èr licèu immersiu en euskara

Lo navèth licèu generau, professionau e tecnologic de Seaska, lo licèu Bernat Etxepare, qu'aubrirà las soas pòrtas a la rentrada de 2017 a Baiona. 

Los tres collègis existents (Cambo, Larceveaux e Ciboure) que son arribats a saturacion, atau un dusau licèu qu'estó apitat entà respóner a la futura demanda. 

Lo licèu navèth qu'a salas de classa, ua sala d'estudis, un larèr, ua infirmeria, tres laboratòris, un CDI e ua sala d'espòrt, tot aquò que representa la beròja soma de 10 milions d'euros dont 300 000 euros peu quite equipament. 
Seaska qu'organizè ua campanha de venta de las particularas entà amassar la moneda : dab « Hazten gaitu, hazten dugu », lo monde qu poden crompar un pomèr tà'u plantar a casa o deishà-u a l'associacion qui'u plantarà dens uas de las municipaus partenàrias deu Bascoat. 

Lo personau administratiu de l'escòla que s'installè dejà dens los navèths locaus entà preparar la rentrada. Qu'i arcuelherà drin mei de 300 escolans dont 79 en internat. 

Seaska qu'ei 34 escòlas immersivas bascas de la mairau dinc au licèu. La purmèra escòla qu'aubrí en 1969 dab 12 escolans, uei lo dia que son 3 500 escolans qui segueishen l'ensenhament en euskara de las escòlas primàrias, collègis dinc au licèu. 

Eth Parlament catalan apròve dar occitan en es escòles publiques

Ei atau. Un pòc tard des dera aprobacion der occitan coma lengua oficiau en Catalonha e Aran en 2006 mès, fin finau, es escòles catalanes daràn er occitan – maugrat que coma matèria optativa peth moment e non encara obligatòria -. E açò pr’maor que siguec aprovada era mocion parlamentària deth grop politic dera CUP (Candidatura d’Unitat Popular) que demande ath govèrn divèrses mesures entara difusion dera lengua occitana en Catalonha e Aran.

E maugrat qu’era mocion aprovada en Parlament catalan pes grops de govèrn Junts pel sí(Amassa per Òc) e dera CUP ei solament ua demanda ath Govèrn, se compren qu’ei obligatòria un còp aprovada per aguest en Parlament. Totun, era peticion der ensenhament der aranés, occitan en Catalonha e Aran, ei dirigida a toti es centres escolars de segondària a on i age demanda. E açò non vò díder toti.

Pierrick Bordenave, la lenga au còr… de las Lanas

Despuish dus ans, lo Bearnés qu’ei regent a Morcens en cordèra bilingua. Que’ns contè lo son parcors deu collègi, en passar peus bancs de la facultat dinc a la soa plaça de regent en las Lanas.

L’interés de Pierrick tà l’occitan que’u vienó « atau, un drin per hazard » quan èra au collègi a Nai, en Bearn. Que seguí cors de lenga de la sheisau enlà dinc a la tresau. Que s’interessava a la lenga mes tanben a la cultura locau qui l’entorneja, en implicà’s dens eveniments com lo Carnaval. Dens la familha qu’entenèva la lenga shens tròp i prestar atencion. « Lo pairbon deu costat de la mair que parlava lo bearnés un drin, mes qu’ei au collègi que m’en·hiqui vertadèrament dehens », çò nse hidè Pierrick. N’a malament pas podut seguir aqueth ensenhament au licèu pr’amor n’i avèva pas qu’eth qui’u volèva. Mes aquò ne l’empachè pas de contunhar a interessà’s e que cerquè sus internet tèxtes en lenga nosta de drin pertot e informacions d’actualitat. L’Escòla occitana d’estiu de Vilanòva d’Òlt (47) que’u permetó tanben de practicar l’occitan e de descobrir mei pregondament l’interdialectalitat de la lenga.

L’arribada a l’universitat de Pau que tornè hicar Pierrick dens lo banh occitan mercés especiaument au Movement deus Estudiants d’Occitania, lo Med’Òc.

Ensenhament : La FELCO interpela los candidats a la presidenciala

La Federacion dels Ensenhaires de Lenga e de Cultura d'Òc s'interròga sus la plaça de las lengas ditas regionalas que donaràn los candidats a la corsa a l'Élysée.

Quina plaça per las lengas ditas regionalas (dont la nòstra) dins l'ensenhament public ? Es la question que pausa la FELCO dins un questionari adreçat a totes los candidats a l'eleccion presidenciala, levat lo FN. Demanda primièr als candidats se an l'intencion de contunhar un procèssus legislatiu en favor de las lengas, iniciat per la proposicion de lei d'Annie Le Houérou (PS). S'èra pas lo cas, los ensenhaires volrián saber quinas mesuras los candidats entendon menar per las lengas ditas regionalas, dins l'ensenhament public, en particular.

La FELCO se demanda encara se los pretendents a la magistratura suprèma vòlon a lor torn temptar una modificacion constitucionala. S'agiriá alara de modificar l'article 2 amb un complement suggerit en 1992 mas refusat. Precisava alara que « lo francés es la lenga de la Republica dins lo respècte de las lengas regionalas ». Los ensenhaires d'occitan encadenan logicament amb la question de la Carta europèa per saber se serà ratificada pels candidats.

La question finala tòca als ròtles de l'Estat e de las collectivitats tocant a las lengas. Demanda qual es l'interlocutor mai apropriat per assegurar « la proteccion e lo desvolopament d'aquel patrimòni nacional, en particular per çò qu'es de l'ensenhament public ». Las responsas eventualas dels candidats seràn publicadas sul site de la FELCO.

Aurinhac (Comenge, 31) — Viatge occitano-latin entaths collegians

Deth 28 de heurèr ath 3 de març, 31 escolans de 4au deth collegi Emile-Paul Vayssié d'Aurinhac, acompanhats peths lors professors d'Occitan, de Latin e de Sciéncia e Vita dera Tèrra, que participèren a un viatge pedagogic que les amièc entà Marsilha, Niça, Gènoa e Besièrs. Aqueth viatge que s'inscriu en un projècte interdisciplinari aperat Percors Roman. Que cau díguer qu’eths escolans de 4au qu’an causit d’estudiar eth occitan o eth latin que trebalhan despuish eth debut dera annada sus eth eretatge culturau deth Emperi roman e sus eras parentats entram eras diferentas lengas arromanicas.

S’eth accent é estat botat sus eths vesiatges entram occitan, latin e italian, d’autras lengas latinas – portugués, castilhan, catalan, romanés, francés – son cap estadas desbrembadas. Aqueth viatge qu’arresponiá a un objectiu lingüistic e qu’aviá tanben coma but de hèr véder eras arrelacions estretas qu’unián – e qu’unishen tostemps – eras culturas dera Mediterranèia. Pendent aqueris 4 diás, un tepèr de visitas qu’èran programadas : eth Musèu d'Istòria de Marsilha, era villà Kerylòs, eth Musèu Nacionau deth Espòrt, eras vilas de Nissa e de Gènoa e, enfin, en tot tornar de cap ara Gasconha, eth CIRDÒC, a Besièrs. Eths escolans comengeses qu’avéren tanben era ocasion d’arrencontrar a Nissa de joesis demandaires d’asili originaris deths quate cantons deth món, qu’èran encadrats per Cristòu Daurore, professor d’occitan, que les sensibiliza ara cultura nissarda.

Ara, eths collegians que van acabar eth carnet de viatge que son cargadis de completar dambe compdes-renduts deras visitas, impressions, illustracions e petits objèctes personaus. Aqueth trebalh que serà presentat aths lors parents ara fin dera annada escolària.

Joan Pau Ferrè
Collègi Emile-Paul Vayssié

Subscribe to this RSS feed

La Setmana

  • L'edicion papèr
  • L'edicion 100 % Numerica

Descobrir las auhèrtas

 

Papagai

Papagai es la revista occitana dels pichonèls. Prepausa cada mes doas istòrias, de jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr en rapòrt amb un dels dos 

+