Uei : 20/06/2018

Africa : la caça als albins

Dins l’imaginari popular, los albins donarián la poténcia. Los rituals al nivèl de lors organes portarián la riquesa e l’escasença a lo qui los practican. Las personas tocadas vivon dins una paur constanta en Africa.

Dins la nuèch del 12 al 13 de mai, lo còs sens cap de Ramata Diarra foguèt trapat a Fana, a 125 quilomètres al nòrd de Bamacò, prèp d’una mosquèa. Òmes armats son dintrats dins son ostal e l’an raubada a sa maire. Ramata Diarra aviá 5 ans e èra albina. La vila es en estat de chòc. « Reclamam justícia. Son cap es estat emportat. Es un crimi ritual e l’Estat deu prene sas responsabilitats ! », ce declarèt a l’AFP Mamadou Sissoko, secretari general de la Federacion de las associacions de sosten a l’albinisme d’Africa de l’oèst. La familha de Ramata pensa portar lo clam dins los jorns a venir amb l’ajuda d’associacions de drets de l’Òme. L’albinisme es una anomalia genetica e ereditària que se caracteriza per un deficit de produccion de melanina. Tòca la pigmentacion de la pèl, del pel e dels uèlhs. Las personas atacadas per la malautiá son particularament sensiblas a la lutz e als efèits ultraviolets. Los albins son victimas de discriminacion dins d’unes paises africans, per cresenças ligadas a la mascariá. De fach, supersticions localas atribuïsson als organes dels albins de poders magics. Son considerats com portaires de riquesa e d’escasença. Lor còs a quitament un còst, cap a 75 000 euros.

D’Africans se servisson de lor « poder » per capitar quicòm. Es lo cas dins l’espòrt. En 1973, un jove albin foguèt immolat per lo club de fotbòl evorian l’ASEC Mimosas a Bouaké per ganhar la partida contra lo Hafia Fotbòl Club de Conakry (Guinèa). L’estèla de l’ASEC, Laurent Pokou, aviá desfisat lo Hafia pauc de temps abans lo mach : marcarà 3 punts en 15 minutas. Foguèt lo cas las primièras minutas de la partida, abans la victòria de la còla del Hafia Fotbòl Club a las penalitats. Lo sacrifici abans la partida auriá pas servit a res alara ?

Los dròlles son particularament tocats per aquelas atacas repetidas cap als albins. De « predas facilas », son plan sovent raubats sul camin de l’escòla e retrobats apuèi dins de poses o darrièr d’abitacions.

Foguèt remarcat una psicòsi generalizada quand las eleccions politicas se sarran. A cada eleccions, lo nombre de disparicions e de murtres d’albins puja coma un trach. Devenon de cacilhas per de mond que vòlon veire lor partit ganhar en fasent de sacrificis rituals. Una novèla eleccion presidenciala se sarra al Mali. Se debanarà lo 29 de julhet de 2018. En Africa, aquel ambient de tension e de psicòsi a atench un tal nivèl que en junh de 2016, la justícia del Malawi aviá defendut los bruèis e los garisseires d’exercir per protegir los albins. Al Malawi, entre 2014 e 2016, 65 atacas, raubaments e assassinats foguèron recensats per la polícia locala. Mas l’interdiccion d’exercici demòra insufisenta per que s’acaben aqueles rituals murtrièrs. La cresença es tròp enraiçada dins los esperits.

Fa vint ans, una jornada internacionala de sensibilizacion a l’albinisme foguèt creada. Un programa de sensibilizacion es estat creat per protegir e favorizar l’insercion sociala de las personas albinas. Lo Zimbabwe es a l’origina d’un concors de beutat dedicat als albins e dont la primièra edicion se debanèt fa tres meses. L’objectiu es de luchar contra los prejutjats qui los tòcan. La competicion foguèt batejada « La beutat al delà de la pèl ». Une primièra eleccion de Miss e Mister Albinos s’èra jà debanada en 2016 al Kenya amb lo meteis objectiu. La societat civila s’apodera del debat. Nombrosas associacions de sosten se son creadas aquelas darrièras annadas. Lo celèbre cantaire malian, Salif Keita, qu’es albin, a creat en 1990 l’associacion SOS Albinos que luta per la causa. Son ONG a servit de modèle per mantunas autras organizacions pertot en Africa. Las mentalitats evoluïsson gràcia a de campanhas de sensibilizacion per comprene que i a pas cap de rason d’estigmatisar los albins.

« Le Polo occitan », Made in aquí

La mòda qu'ei a las mèrcas de vestits identitaris. Aqueths creators que vòlen méter en valor la lor region e lo lor departament. A l'instar de las marcas « 64 », « Adishatz », o drin mei luenh d'ací « Phare Ouest 17 », « le Polo occitan » que vadó dus ans a.

L'idea qu'a germiat dens lo cap deu son creator Roland Datt bèth temps a. La mèrca qu'estó depausada oficiaument a l'Institut Nacionau de la Proprietat Industriau (l'INPI) quate ans a. La purmèra colleccion que compta quate camisets taus òmis e tà las hemnas. Ua navèra seria de camisas que sortirà lèu e tad aqueth parat, ua campanha de pre-venta suu site internet Ulule, qu'ei estada aviada peu son creator. Dinc au dijaus 21 de junh, que v'ei possible de'vs procurar l'article a baish prètz. Ligam cap a la campanha Ulule. 

Capture decran 2018 06 20 a 09.23.40

Ahuecat de confeccion, aqueth occitan d'adopcion, militar de formacion, que s'enamorè de l'Occitania pendent los sons divèrs mudaments. En efèit, la soa darrèra garnison qu'estó Tolosa. « Qu'ei ua region que m'agrada hèra, çò nse hidè. L'Occitania qu'ei la mea region adoptiva. Que soi originari de Lorraine e que hè mei de 25 ans que demor ací ».

L'objectiu purmèr qu'ei de crear vestits « sòbris e distinguits », mes mei que mei de crear ua mèrca qui amuisha la fiertat de la region nosta, la soa cultura, la soa istòria. Los vestits de « le Polo occitan » que son concebuts en Occitania. La casa, la Chemiserie Gayraud, que's situa en Gèrs, a l'Isla de Baish (32).

En perpausat camisets, Roland qu'a volut sortir de l'imatge qu'an la màger part de las mèrcas regionaus hasent produccions a caractèr umoristic. « Que volèvi har ua mèrca diferenta de las autas. Que'm soi avisat que dens la nosta region, que i avèva mèrcas identitària, segur, mes hèra concentradas sus un departament sonque e pas sus l'ensemble deu territòri. Qu'ei lo cas d “Adishatz” e de “64”. Qu'avem volut crear ua mèrca de grana tenguda en tot demorar dens la confeccion, e har conéisher la nosta region ». La referéncia a la mèrca eponima de l'ancian jogaire de rugbi Serge Blanco qu'ei estada hèita a mantuas represas. Despuish 25 ans, la mèrca Serge Blanco que perpausa efectivament camisets e camisas de bona lei.

Despuish que demora ací, Roland qu'ei ahuectat de l'istòria d'Occitania. Que sap tot suu periòde de las Crotzadas e que hè partida de l'associacion Réalités Médievales basada a Sent Bertran de Comenge (31) qui òbra tà la sauvaguarda e la promocion de la cultura occitana au Musèu deu blason e deus òrdis de la cavaleria.

« Le Polo occitan » que sortirà navèths modèles d'ací chic de temps. Que poderatz seguir l'actualitat de la mèrca sus la soa pagina Facebook Polo occitan. La venta ne's hè pas qu'en linha peu moment suu site internet le-polo-occitan.com. Roland Datt que cèrca eventuaus distributors. Coneguda causa sia !

Fòtos : Le Polo occitan

Eleccions europèas 2019 : lo manifèste de l'Aliança Libra Europèa es disponible en linha

L’Amassada Generala de l’Aliança Libra Europèa (ALE) se debanèt los 13 e 14 d’abril a Landshut en Bavièra (Article). L’ALE es una aliança de 47 partits politics regionalistas de 19 Estats membres de l’Union europèa. Forma un grop dab lo partit verd europèu al còr del Parlament europèu. Lo Partit Occitan es aderent a l’ALE. L’ALE ditz voler una Euròpa dins la quala l’Union federalista de las comunautas etnicas europèas (FUEN) aja pas besonh de collectar 1,2 milion de signaturas per « forçar » la Comission europèa a protegir las minoritats e a promòure una diversitat vertadièra. Foguèt adoptat lo manifèste de l’ALE per las eleccions de 2019. Sus 10 capitols, l’aliança elabòra sa vision de l’Euròpa pertocant al dret dels pòbles, al desvolopament social e economic, als drets de las femnas, la diversitat lingüistica e culturala o encara al cambiament climatic.
Dins lo primièr capitol « Self-determination : a right for all peoples » (l'autodeterminacion : un dret per totes los pòbles) per exemple, se pòt legir : « Bastir una Nacion al sègle XXIn vòl dire que totes los ciutadans que demòran dins aquela, participan a la construccion d'aquela Nacion. Bastir una nacion vòl tanben dire prene en compte nòstras diaspòras respectivas ». Dins lo tresen capitol « A plan for Peace and Freedom for Europe » (un plan per la patz e la libertat per Euròpa), se pòt legir : « La diversitat culturala e lingüistica, la justícia sociala e lo dret a l'autodeterminacion son ligats entre els. Un novèl projècte per l'Euròpa dels Pòbles deu èsser creat per capitar los desfís democratics e l'autonomizacion als quales aspiran los pòbles ». Lo capitol 5 es dedicat a la diversitat lingüistica e a sa defensa qu'es l'un dels principis màgers de l'ALE. L'Aliança vòl que totas las lengas de las comauntats europèas sián valorisadas, per que la riquesa de nòstra diversitat lingüistica siá pas mai menaçada. « Coma la biodiversitat, las lengas e las culturas europèas fòrman nòstra diversitat culturala. Representan una partida de l'equilibri ecologic de nòstras societats. Dins mantunes cases, son un utís formidable per la creativitat e lo desvolopament economic per l'innovacion e la promocion de l'eretatge local ».

Lo tèxte es d'ara enlà disponible en anglés sul siti del Partit Occitan, ací.

L'ALE apèla totes los partits membres a far la promocion d’aquel manifèste en o difusar e l’utilizar per lor campanha electorala dins lor Estat. En França, las eleccions europèas a venir se debanaràn en mai 2019. 79 deputats europèus representants de França al Parlament europèu seràn elegits per una durada de 5 ans.

Pel primièr còp en 15 ans, l’assemblada generala venenta de l’ALE se debanarà a Brussèlas, la capitala d’Euròpa. Se tendrà dins l’encastre de la campanha electorala de l’ALE a las eleccions europèas.

Miquèl Decòr, sa poesia, una fenèstra dobèrta sul mond

Miquèl Decòr es nascut a Bisa de Menerbés (11) en 1949. Es al près de sos grands e subretot de son oncle qu’a avut l’escasença d’aprene e de poder s’exprimir dins sa lenga mairala. Sos parents avent mudat dins un vilatge sens escòla, a viscut de sos 7 a 9 ans en cò dels grands. Son oncle Jean èra comedian dins una tropa de teatre del vilatge familial.

Papagai n° 189

Papagai es lo petit fraire de Plumalhon (pels 8-12 ans). S'adreça als dròlles de 4 a 8 ans. Vòstre pichon poirà legir d'istòrias, de contes, BD, far jòcs e tot aquerò en lengadocian, en gascon e en provençal. Podètz tornar trapar las istòrias del Papagai n° 189 en version audio en lengadocian e en gascon.

Istòrias en audio : 

« Viahòra Huèc » en gascon

« Al fuòc » en lengadocian

« Patatarta, lo farfadet » en gascon

« Patatarta, lo farfadet » en lengadocian

 

PDF Papagai n° 189 en lengadocian

PDF Papagai n° 189 en provençau

Tagat dens

Papagai n° 188

Papagai es lo petit frair de Plumalhon (pels 8-12 ans). S'adreça als dròlles de 4 a 8 ans. Vòstre pichon poderà legir d'istòrias, de contes, BD, far jòcs e tot aquerò en lengadocian, en gascon e en provençal. Podètz tornar trapar las istòrias del Papagai n° 188 en version audio en lengadocian e en gascon.

 

« Las Fragostas » en lengadocian

« Los Aligardons » en gascon

« L'aranha del donjon » en lengadocian 

« L'aranha de la tor màger » en gascon

 

PDF Papagai n° 188 en lengadocian

PDF Papagai n° 188 en provençal

Tagat dens

Proposicion d'ua « Eurocollectivitat d'Alsàcia »

Los presidents deus dus departaments deu Baish-Rin, Frédéric Bierry, e deu Haut-Rin, Brigitte Klinkert, qu’an remés aquesta setmana au prefècte de la region, Jean- Luc Marx, un projècte d’« Eurocollectivitat ». Que militan tà la creacion d’ua collectivitat territoriau d’Alsàcia a estatut particular. Dens lo lor rapòrt, mantuas proposicions dont la fusion de las assembladas departamentaus deu Haut- Rin e deu Baish-Rin. Los departaments que serén mantienuts administrativament, dab las lors duas prefecturas d’Estrasborg e de Còlmar. Que demandan d’obtiéner la geréncia taus domenis qui segueishen : la formacion e l’emplec, l’accion transfrontalèra e los hons europèus, lo bilingüisme, los transpòrts, lo torisme, la cultura e l’espòrt, lo lotjament e la transicion energetica.

« Lo noste projècte ei que d’ací 2050, l’Alsàcia e posca estar lo purmèr territòri transfrontalèr integrat e europèu mercés au desvolopament de mòdes navèths de cooperacion transfrontalèra, en ligam dab l’Alemanha e la Soïssa », ce expliquèt dens lo projècte. La presidenta deu Conselh departamentau deu Haut-Rin e lo president deu Conselh departamentau deu Baish-Rin qu’avèvan aviat au mes d’abriu ua consulta ciutadana tà que cadun e posca balhar lo son avís suu projècte d’ua collectivitat navèra tà l’Alsàcia. Mei de 13 000 contribucions, sia 92 % deus votants, qu’èran a favor deu projècte de creacion d’ua collectivitat territoriau unica au demiei de la Region Grand Est. Lo prefècte deu Baish-Rin qu’èra estat cargat en heurèr passat per Matignon d’estudiar ua fusion possibla enter los dus departaments alsacians, mes « shens reméter en causa la Region Grand Est ». Que deu remétre lo son rapòrt a Matignon d’ací lo 20 de junh.

Argentina : la cambra dels deputats votèt un projècte de lei a favor de l'avòrtament

Ièr, Argentina a fach una avançada istorica. La cambra dels deputats votèt un projècte de lei per legalizar l' Interrupcion Volontària d'emprenhament, IVG, pendent las 14 primièras setmanas d'emprenhament per 129 votz contra 125. La Glèisa èra opausada a aquel vòte.

Los avesques se son mobilizats per convéncer los parlamentaris de pas votar la lei, anant quitament a los menaçar d'excomunicacion.
Lo Papa François aviá apelat los Argentins a regetar la lei sus l'IVG. « Es absurd e injust d'aprovar una lei autorisant a tuar èstres umans qui devon èsser respectats, a partir de lor concepcion », denoncièt Luis Pastori, deputat de l'Union civica radicala (UCR).

Pendent las 22 oras de discutidas, nombrosas personas favorablas o opausadas a l'IVG manifestèron dins la capitala del país.

Fins ara, las Argentinas podián avortar legalament qu'en cas de viòl o de dangièr per la santat de la femna emprenhada.

« Es un moment istoric dins l'istòria d'Argentina, ce diguèt una sociològa de l'Universitat de Buenos Aires, Sol Pireto. Lo dret a l'avòrtament se concretiza tardivament en Argentina pr'amor d'una cultura politica qui atribuís fòrça poder a la Glèisa catolica e a de pressions de la Glèisa ».

Lo tèxte deu encara passar davant lo Senat per èsser definitivament adoptat.

La dintrada de 2018 a la Calandreta Jòrgi Gròs de Nimes compromesa

L'escòla Calandreta de Nimes Jòrgi Gròs es dins una marrida passa. Aprèp de baissas importantas de sas ajudas financièras, se vei dins l'obligacion de lançar un finançament participatiu per poder ubrir sas pòrtas a la dintrada de 2018.
Suls 5 000 € esperats, 2 620 € (amb l'ajuda de 44 personas) son estats collectats a l'ora d'ara.

Jérôme Bocacio es paire de calandron e nos en ditz mai sus la situacion actuala de l'establiment : entrevista audio.

La Calandreta Jòrgi Gròs de Nimes obriguèt sas pòrtas en 2007 gràcias al trabalh de cinc familhas. Foguèron sostengudas per la Federacion Calandreta de Gard. Obtenguèron un acòrdi de l'Educacion nacionala per crear una annèxa a la primièra escòla e un pòste d'ensenhaire.

Inf. : Ligam cap al siti de finançament participatiu per ajuda la Calandreta

Subscribe to this RSS feed

La Setmana

  • L'edicion papèr
  • L'edicion 100 % Numerica

Descobrir las auhèrtas

 

Plumalhon

Plumalhon es un magazine pel 8-12 ans. Prepausa cada mes dos reportatges sus de tèmas d'actualitat, sus de países, d'animals... Prepausa tanben de BD, de jòcs e 

+

Capture decran 2017 11 28 a 11.48.12

Papagai

Papagai es la revista occitana dels pichonèls.
Prepausa cada mes istòrias, jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr 

+