Uei : 13/12/2017

Ràdios : pas nada plaça tà las lengas sus las ondas

A l’epòca, los productors de musica qu’èran chepicós deu chic de títols cantats en francés a la ràdio e de la plaça mei anar mei petita deus artistas francés fàcia a la scèna internacionau. Tà i respóner, lo sistèma de quòtas qu’ei instaurat en 1996 : las ràdios que deven passar au mensh 40 % de cantas d’expression francesa, dont la mitat au mensh e provienen de navèths talents o de navèras produccions « a las òras significativas d’escota ». L’Estat francés que s’inspirava a l’epòca de l’exemple deu Quebèc e deu son article 3 de la lei sus la radiodifusion. En efèit, las ràdios qu’i deven difusar pas mensh de 65 % de musica francofòna e que deven assegurà’s que las seleccions francofònas e compten tà au mensh 55 % de la musica populara que difusan enter 6 h e 18 h deu diluns au divés. Dens l’exagòne, uas ràdios que jutjan qu’aqueths quòtas son vaduts « inadaptats » a un sector artistic qui evolucionè au briu de las annadas. Atau, qu’aplican la lei d’un biais ironic, en har virar solament dètz títols en francés en bocla. Segon lo ministèri de la Cultura, 74 % de la programacion francofòna d’NRJ e 67 % de Skyrock que son asseguradas dab solament dètz títols. Tà d’autas ràdios qui s’especializan dens estiles de musica com lo jazz o la musica latino-americana, qu’ei mauaisit de seguir lo sistèma de quòtas impausat. Lo Conselh Superior de l’Audiovisuau (CSA) que multiplica las mesas en guarda mes n’a pas jamei sanccionat nada ràdio. Fàcia a la pression creishenta de las estacions ràdio, los deputats francés qu’an votat en març passat ua baisha deu quòta de difusion de las cançons francofònas de 40 a 35 % e a 15 % tà uas estacions especializadas dens la descobèrta. La peticion « Touche pas à mes quotas », qu’ei estada signada per 1800 artistas dont Charles Aznavour, Jean-Jacques Goldman, Nolwenn Leroy, Renaud e Véronique Sanson, contra la remesa en causa deus quòtas de cançon francesa a la ràdio. « Shens los quòtas, n’aurem pas despuish mei de 20 ans, ua tau riquessa dens la cançon, la musica electronica, lo rap, lo ròck, lo slam, la pop o musicas d’expression regionau e los artistas d’expression francofòna n’aurén pas coneishut un tau succès a l’internacionau », çò escriven aquestes grans artistas. Victorin Lurel, deputat de Guadalope e un detzenat de parlamentaris que perpausèn un esmendament dens lo projècte de lei relatiu a l’Egalitat e a la Ciutadanetat, pertocant a la difusion de las musicas en lengas regionaus sus las ondas radiofonicas. La Setmana qu’a aprés a l’escritura d’aqueth article que la comission especiau deu Senat avèva suprimit shens condicion l’article qui intègra un quòta tà las musicas regionaus dens lo quòta deus 40 % de musicas francesas, atau com l’article qui obliga los mèdias a produsir indicators au CSA sus la diversitat. Qu’avem reculhit las reaccions de l’artista breton Alan Stivell e deu president de l’associacion L’Or des Îles, Guillaume Delenclos.

França a paur de las soas lengas ?

Lo deputat de Guadalope, Victorin Lurel, acompanhat d’un detzenat de parlamentaris que hasón ua perpausicion d’esmendament entà balhar ua representacion de las cantas en lengas regionaus sus las ondas francesas.

En surfar sus la remesa en question de la diversitat de la difusion musicau, parlamentaris que decidín de depausar un esmendament tau projècte de lei relatiu a l’egalitat e a la Ciutadanetat. Que son deputats de Guadalope (Victorin Lurel, Eric Jalton e Gabrielle Louis-Carabin), de Guaiana (Chantal Berthelot), de Maiòta (Ibrahim Aboubacar e Boinali Said), de Martinica (Serge Letchimy) e de la Reünion (Jean-Claude Fruteau). L’article 45, qui pertòca los mèdias, qu’estipula que las òbras musicaus interpretadas dens ua lenga regionau en usatge en França e deven representar au minímum 4 % de la proporcion d’òbras musicaus d’expression francesa. Reaccions vivas deus mèdias Aqueth projècte de lei qu’estó votat en julhet e adoptat en purmèra lectura a l’Assemblada nacionau. Lo Senat qu’ac deu examinar lo 4 d’octobre. Los purmèrs a reagir n’estón pas los aus quaus se podèvam esperar. En efèit, que son los « grans » mèdias parisencs qui reagín en purmèr. Oüi FM enter autes que publiquè suu son site (ouifm.fr) ua braca lo 8 de seteme on estipula qu’un tau projècte èra dificilament aplicable, « un solatjament taus qui ne desiran pas enténer cantas tradicionaus sus Oüi FM, pr’amor segon Les Échos, las estacions de ràdio qui ne hèn pas partida deu servici public ne riscan pas d’estar concernidas, tà las ràdios privadas, aqueste quòta n’ei pas aplicable pr’amor las cançons en còrse o en creòle ne son pas dens la lor linha editoriau mes tanben pr’amor n’i a pas pro de tròç tà conformà’s ad aquesta obligacion ». « Pas pro de tròç tà conformà’s ad aquesta obligacion », quan la màger part de las « granas » ràdios difusan 10 títols en bocla e ac viven de plan totun. Sus Challenges.fr (jornau economic en linha) Delphine Granier qu’escrivó ua tribuna titolada « Un quòta de zouk e ua nòta de dirigisme ». « Aqueth eslanç de dirigisme musicau que sona faus. Que pòrta prejudici a la libertat d’enterpresa e non mia pas nat gatge d’eficacitat e que miralha ua logica proteccionista dont e’s cau mensfidar ». La reaccion deus mitans regionalistas que’s hasó ad aqueth moment, quan los grans mèdias an començat a esvarjà’s de paur de pérder lo contròle de la lor programacion. Louise Ekland que hasó ua cronica sus Europe 1 titolada « Musica regionau : un challenge hèra occitan » lo 12 de seteme. Qu’i encadena los maishants jòcs de mot fàcia a un Thomas Sotto a còps mau adaise. En 2 minutas, tots los clichés qu’i passan dont la paur de non pas aver pro de musicas en lenga regionau a difusar tà plear los quòtas. Louise Ekland que perpausava quitament que tà tiéner los 4 % de cançons en lenga regionau, Patrick Bruel e sortissi un single : « Patrickyou que hè zoukar la Bretanha », arridolenta la cronica, que’vs disèvam. Lo jornalista e presentator de l’emission « Viure al País », Benaset Roux, que publiquè la soa decepcion e lhèu lo son maucòr quauquas òras arron la difusion de la cronica. « Espantant, mespresós, maishants jòcs de mots…Anecdotic ? Non, hèra revelator ! Vergonha ! ». Los comentaris ne triguèn pas : « B’ei nulla ! », e aute « D’ua condescendéncia e d’ua ignorància de non pas créder ». Un internauta que partatgè un avís qui’s desmarquè au bèth miei deus autes, « N’i a pas nat mesprètz dens aquera cronica e qu’anóncia quitament ua bona novèla pertocant a las lengas minorizadas de França tà la lor visibilitat, que demora adara a trobar produccions de qualitat en lengas ditas regionaus e aquò, n’ei pas ganhat ».

Costat artistas : reaccion d'Alan Stivell

Capture decran 2017 11 28 a 10.12.27

Alan Stivell qu’ei autor, compositor e interprèt, e qu’ei coneishut tà estar un fervorós militant de la reconeishença culturau, lingüistica e politica de Bretanha. Que’ns balha lo son sentit sus l’iniciativa presa dab aqueth esmendament dens lo projècte de lei relatiu a l’Egalitat e la Ciutadanetat. La Setmana — Çò que pensatz d’aqueth projècte de lei ? Alan Stivell — Qu’ei ua hèra bona novèla ! Quan la societat francesa e’s confirma tròp machista, que la lei impausa un quòta minímum de hemnas dens tots los maines, que’m pareish lo ròtle de l’Estat de’us protegir. Tot parièr com tà las comunautats, que lo nacionalisme de la qui domina, condemna las culturas e las lors lengas. Que s’ageish d’ua assisténcia a persona en dangèr, en l’occuréncia un grop de personas. Doncas, un quòta modèste de 4 % que deveré perméter ua non-abséncia dens los mèdias. Que demora 96 % taus autes. LS — Çò que pensatz deu hèit qu’uns « grans » mèdias e’s susmautan e agin paur de « tradir la lor linha editoriau » en difusar cançons d’artistas regionaus ? AS — Aquò tradeish ua causa : que son d’ua ignorància qui balha lo varam. Si n’evocàvam pas que lo men cas, lo men projècte despuish 50 ans qu’ei estat justament de perpausar experiéncias artisticas qui cobreishen tots los genres musicaus. Si, lo mei sovent, lo men temperament e’m portè cap au mei creatiu, e’m servir de totas aquestas fòrmas musicaus com petitas tocadas, shens m’infeudar a l’un o a l’aute, las meas influéncias qu’escoban diferentas fòrmas de ròck, d’electro, de hip-hop, de musica improvisada, de musica classica e divèrsas musicas etnicas, lo cross-over estant la mea carta de visita despuish la debuta. Autes artistas qu’an podut desvolopar tau o tau genre deu lor costat. Qu’an podut estar, l’un mei fòlc, l’aute mei ròck, mei rap (Fabulous Troubadours o d’autes), mei beat-box (tau un Krismen), mei electro, etc. Doncas, que n’i a tà tot lo monde, que devem quitament poder trobar « mau gost » en lenga dita regionau…Doncas quin que sia l’orientacion d’ua ràdio o d’ua television, que tròban, a noste, causas qui s’aprèssan o qui son exactament dens los lors espacis. Com aquestes gavidaires qui n’an pas jamei pres lo temps de ns’escotar, en se limitar a la caricatura, que son com lo mainatge qui n’aima pas pr’amor n’a pas tastat. La lei que’us pòt ajudar a madurar. Totun, que devi reconéisher qu’ei trobat professionaus qui’m hasón e qui’m hèn hidança. E qu’ei vertat taus I Muvrini e d’autes. Mes en contra, que demora plan en deçà de la plaça mediatica qu’aurem si estóssim franco-francés o anglo-americans (a succès comparable). LS — Que vienem d’apréner que la comission especiau deu Senat a simplament suprimit l’article 45 qui integrava lo quòta de 4 % de musicas en lengas regionaus. Quau ei lo vòste sentit ? AS — Los senators francés que’s considèran com au dessús de las règlas internacionaus e qu’interdisen a la França de presentà’s com las defenent. Las règlas internacionaus n’estipulan pas nat quòtas. Mes, qu’exigeishen que la subervita e lo desvolopament de las minoritats culturaus e sian asseguradas peus Estats concernits, en generau per un bilingüisme oficiau, lo quau e vad mei luenh qu’aquestes quòtas. LS — Çò que pensatz de las programacions musicaus actuaus difusadas sus las ràdios francesas ? AS — Que i a hèra bonas causas, com de maishantas. Per exemple, quan entenem ua palla copia de Sardou, Sardou que sufeish. E dens aqueste cas, qu’ei aisit de remplaçar per ua programacion minima d’artistas qui an hèit las lors pròvas, (los mens succès en Australia e en Italia que son plan estats principaument en breton), o de mei joens artistas de talent.

Entervista Guillaume Delenclos

p9 1060

« Que cau enraiar aquera “ desapareishuda anonciada ”, qui equivaleré […] a un etnocidi »

President de l’associacion L’Or des Îles, Guillaume Delenclos que reageish arron la supression de l’article 45 per la Comission especiau deu Senat abans la revision deu projècte de lei relatiu a l’Egalitat e a la Ciutadanetat, lo 4 d’octobre.

En octobre de 2015, l’associacion L’Or des Îles, qui òbra a la promocion culturau de las Antilhas, Martinica e Guadalope, qu’a lançat ua campanha jos lo títol « Reconeishença e Egalitat tà las musicas d’Otramar - Diversitat de la musica francesa » dab lo CRAN (Conselh representatiu de las associacions negras de França) tà perpausar un quòta dens lo quòta (deus 40 % de la musica francesa). Que demandan la medisha visibilitat tà las musicas d’Otra-mar que taus artistas « francés ». Lo President de l’Or des Îles que reagí a l’esmendament perpausat peus parlamentaris e a la soa supression per la comission especiau deu Senat.

La Setmana — Çò que pensatz d’aqueste esmendament ?
Guillaume Delenclos — Que pensi que l’esmendament suu quòta de musica en lengas regionaus ei ua vertadèra escadença tà la diversitat culturau francesa. Qu’ei estat suprimit peu Senat, mes lo tribalh que miam amassa, L’Or des Îles e lo CRAN, a per tòca de har que sia tornat inscríver a l’òrdi deu dia e que sia adoptat au moment deu son dusau passatge a l’Assemblada. Que permeterà, au men avís, de dinamizar lo sector musicau francés en incitar los mèdias a har un tribalh de recèrca e d’escotar navèths artistas, çò qui honharé un drin las lors acostumas peressosas. LS — E pensatz que totas las ràdios acceptarén de difusar un quòta de 4 % de cançons en lenga creòla, occitana, basca, còrsa... ? GD — Vertat que las ràdios an devut realizar un lobbying « pro leugèr » au près deus senators qui n’an pas hèit nat esmendament au noste article, e qui’s son contentats de’u suprimir shens vergonha, shens auta fòrma de procès. Totun, que’s cau brembar qu’autes còps, èran tot autant opausadas au quòta minimau de 40 % de musica en francés. E fin finau, qu’an acceptat aquesta mesura, qui n’a pas tuat arrés, e qui a lhèu contribuit a sauvar la musica francesa en li balhar un accès privilegiat en França, çò qui ei legitime.

LS — Uns « grans » mèdias que cranhen de tradir la lor linha editoriau en acceptar d’aplicar aqueth quòta de cançons dens la lor programacion. Quau ei lo vòste sentit ?
GD — Que diserí ad aquestes « grans mèdias » : « coratge ! Gausatz la diversitat musicau en lengas regionaus ». Aquestas musicas que’vs miaràn mei de riquessas e que contribuiratz a la creacion e la preservacion de la nosta especificitat culturau contra l’americanizacion e l’anglicizacion de la musica. Per aulhors, que comunian tanben dab los sons actuaus. N’i a pas sonque las polifonias còrsas, que i a rap e jazz en lengas regionaus.

LS — Quau ei la situacion de la musica deus artistas ultramarins en França ?
GD — Que parafrasi Eric Basset, productor e gavidaire d’Aztec Musique, la situacion de la musica e deus artistas ultramarins qu’ei mei anar mei complicada. Que constatam que despuish un quinzenat d’annadas lo formatatge deus mèdias audiovisuaus e creish, dab en corollari, ua plaça mei anar mei petita hèita a la diversitat de las expressions. Los artistas ultramarins que’n son totaument victimas. Qu’an quasi desapareishut de las programacions de las ràdios e de las cadenas de television exagonau. Qu’an tanben totaument desapareishut de las programacions deus hestenaus e deus lòcs de difusion culturau. Que vad urgent de trobar solucions entà enraiar aquesta « desapareishuda anonciada », qui equivaleré com ac diseré Louis-Georges Tin (President deu CRAN) a un « etnocidi ».

LS — Pensatz qu’un dia, las lengas regionaus auràn la lor plaça sus las ondas francesas ?
GD — Uei lo dia, lo noste article qu’estó suprimit peus Senators, mes que pensam que poderà estar restablit en dusau lectura a l’Assemblada nacionau. L’Assemblada que l’avèva dejà validat, e que deveré estar en mesura de l’adoptar definitivament, puish qu’a lo darrèr mot. Qu’ei totun de dòu har que los Senators qui an justament per mission de representar los lors territòris e la lor diversitat, agin en quauque sòrta, tradit lo mandat qui ei lo lor. Que i a lengas regionaus qui son de cap a desaparéisher, e que i a elegits deus territòris, qui non solament ne hèn pas arren tà sauvar aqueth patrimòni, mes qui hèn tot tà tuà’u, quan la mesura que perpausam non còsta pas un euro au contribuidor.

LS — Qu’avèvatz lançat ua peticion qui circula en linha e qui ei estada signada per nombrós artistas. E’n podetz díser mei ?
GD — Qu’exigim l’estricta egalitat enter tots los artistas. Que reïvindicam ua navèra taxonomia [metòde de classament, NDR] tà las musicas deu monde permetent de valorizar los estiles, genres e posicions geograficas. Que demandam ua totau transparéncia dens la reparticion deus drets taus artistas ultramarins classats dens « musica deu monde », e lhèu un audit public, pr’amor qu’i poderé aver presompcions, uas distorcions dens la reparticion deus lors drets, per l’aplicacion d’un coeficient reductor. E tà acabar, que reïvindicam un quòta tà las musicas d’Otramar dens lo quòta de 40 % de las musicas francesas. Aqueth quòta, que l’avem estenut dens l’interès generau a las lengas regionaus pr’amor qu’apareish important que siam units tà avançar amassa. La nosta peticion qu’a recebut 544 sostiens, dont los de nombrós artistas francés de metropòli e d’Otramar.

LS — Quaus sons los retorns deus artistas qui an signat ?
GD — Los artistas signataris que vòlen que las ràdios e’us accèptan e balhan la lor escadença, que n’an hartèra d’aquesta discriminacion culturau. Ne vòlen pas mei que las lors musicas (n’i a pas sonque zouk en las Antilhas) e sian espiadas dab condescendéncia, que vòlen simplament estar reconeishuts com artistas « francés ».

LS — Dens la presentacion de la peticion qu’avetz hicat en linha, que parlatz d’ua « desapareishuda anonciada » de la difusion dens las programacions radiofonicas e quitament dens los hestenaus ?
GD — Quiò, qu’èm alarmistas e lhèu hèra pessimistas pertocant a l’aviéner de las musicas d’Otramar, e per extension en lengas regionaus. En uniformizar suus mèdias de massa e dens las representacions publicas e lo consum (deus auditors e espectators), qu’apraubim la diversitat culturau, çò qui voa uas especificitats d’aquera cultura a desaparéisher. E’m podetz citar un gran hestenau suu territòri exagonau qui agi programat un o mantuns artistas ultramarins ? A la mea coneishença, pas nat.

La Setmana

  • L'edicion papèr
  • L'edicion 100 % Numerica

Descobrir las auhèrtas

 
Capture decran 2017 11 28 a 11.48.12

Papagai

Papagai es la revista occitana dels pichonèls. Prepausa cada mes doas istòrias, de jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr en rapòrt amb un dels dos 

+