Uei : 24/11/2017

Maria-Noèla Pieracci : Entre Provença e Salento

Professora d’occitan-provençau a Marselha dempuei 2000, Maria-Noèla Pieracci nos conta son percors professionau e personau.

De tota dròlla, Maria-Noèla ausèt la lenga au vilatge de sei parents dins Var. De monde parlavan, subretot de vièlhs a l’ostal. « I aviá encara la vergonha, nos vèn, èra una lenga que faliá pas parlar en public ». Alora, per aver l’astre de l’ausir, faliá conéisser e frequentar leis endrechs « confidenciaus ». « Ailà, rescontrèri de monde qu’èran militants, que fasián de teatre, de ràdio, de lecturas e de pèças » que nos faguèt. Interessada per la lenga occitana de Provença, animèt una emission de ràdio cada dimècres quand aviá dotze ans, sus leis ondas de Sant Ceri per Var.

  • Escriut per

Jean-Luc Lagrave : Òmi d'ahar enrasigat

Lo Gascon qu'ei au cap de l'enterpresa ADISHATZ. Partit d'ua experiéncia a l'internacionau, qu'a sabut l'utilizar tà desvolopar ua mèrca identitària. Zoom sus un caminament deus rics.

Jean-Luc Lagrave qu'a lo comèrci dens la pèth, mes qu'a ua particularitat : que demora ancrat dens las soas arraditz. Vadut a Baiona, lo gascon de 47 ans qu'a entenut la lenga nosta a casa, e qu'a decidit de's perfeccionar en préner cors a Gascon Lanas a Ondres e dab Patrick Guilhemjoan.

  • Escriut per

Gabrièu Chabaud : Au país que se vòu pas un Estat

Aqueu provençau aguèt lòng temps doas vidas en una. L'una marcada per sa carriera d'ensenhaire, l'autra per sa tissa dau viatge... particularament aqueu que faguèt en Afganistan en 1972.

De còps, quand arribatz dins un país, vos figuratz pas una segonda que l'Istòria accelerarà sota vòstreis uèlhs. Aquò vau per de monde que visitèron Berlin coma fondèron la muralha o Lisbona au moment de la revolucion deis garòfles. Foguèt lo cas de Gabrièu Chabaud, partit en Afganistan en 1972 dins lo quadre de la cooperacion. A aquela diferéncia que, se Berlin coma Lisbona vegèron enfin levar de caçòla un regim autoritari, Kabol cabucèt en 72 dins la borrotla de la guèrra per ne'n pas sortir pus.

  • Escriut per

Joan Breç Brana, Bearnés e mei se cau

Joan Breç Brana qu'ei ua fòrça viva, dont la vita ei dedicada a la soa lenga. Que'ns contè dab umor e finessa lo son camin de vita.

Joan Breç que vadó a Monmans (a 15 km de Pau). « Un Obelix bearnés : que i soi cadut dehens tot petitin. Los gransparents ne parlavan pas francés ». Los parents avent la maison au ras de la deus grans parents, e com tribalhavan tard, lo petit Joan Breç qu'èra dab los gransparents a comptar deu vrèspe. Que vivó com quasi tots los Bearnés de la campanha : la pelèra, la guitalha, las vacas e lo milhòc. Joan Breç qu'a tostemps avut la lenga en eth, e en vàder gran, que s'apercebèva que la calèva tornar préner. Banhat autanplan hens las cançons de Nadau com las deu Hestau de Siròs, que descobreish tanben mei tard monde com Massillia Sound System enter autes.

  • Escriut per

Thea Veit-Conrad : de Francfòrt al Clapàs

Aquela estudianta alemanda interroguèt d'ancians calandrons dins l'encastre de son memòri de Licéncia.

Las jornadas son pro longas per ela. Actualament en estagi dins una entrepresa especialisada dins lo sector de l'energia (lo grop Süwag Energie), Thea Veit-Conrad a pas una minuta seuna. Dins l'encastre de sa licéncia, trabalha sus de projèctes d'evenimencials a organisar al dintre o a l'exterior de l'entrepresa. Pendent son periòde d'estudis en programa ERASMUS, passèt per l'universitat de Montpelhièr e sa seccion d'occitan puèi faguèt un estagi a Ràdio Occitània, basada a Tolosa. Curiosa de la lenga e de la cultura occitanas, es a redigir un memòri pel qual entrevistèt d'ancians calandrons de las primièras generacions.

  • Escriut per

Damian Valéro : Artista proteïfòrme

Tanben conegut jol chafre « Balelo », aquel comedian de formacion a pas paur de multiplicar las experiéncias. Es tan a d’aise sus un empont de teatre coma davant una camerà o alara en tenent un micrò per declamar de bonas « lyrics ».

Auretz benlèu crosada sa rota del costat de Montpelhièr, ciutat ont visquèt 13 ans e ont se trobèt la via : practicar las arts de la paraula. Per çò far, i a lo teatre (segur) mas i a tanben la musica hip-hop qu’es una aura faiçon de declamar. Es investit al dintre del grop « L’Âne Solo » (jòc de mots amb lo personatge Han Solo de l’univèrs de Star Wars) ont escriu e canta en francés coma en occitan. Damian Valéro (Balelo pels intimes) faguèt los estudis a l’universitat Paul-Valéry (Montpelhièr III) ont obtenguèt un Master d’estudis teatrals e una licéncia d’occitan (Bac + 3). S’es passejat entre mantunas companhiás dont la del teatre de La Vignette o encara la companhiá Cocha-Vestit ont interpretèt de creacions « politico-ecologico-occitanas ». En 2012, integrèt la tropa permanenta dels comedians e tecnicians de la companhiá Interstices basada al Clapàs dempuèi 2003. Amb aquela companhiá, es partit a Menda (48) per un parelh d’annadas dins l’encastre dels « Camins d’utopia », una seria de creacions de totas formas. Lo retendràn en Losera duscas en 2019. Es l’escasença per el de trabalhar e de crear de ligams amb un territòri dont la populacion totala excedís pas la d’un barri de Montpelhièr.

  • Escriut per

Cecila Chapduelh : Crear per transmetre

Ensenhaira, poèta o encara comediana de doblatge, la peiregordina jura pas mai que per la creacion.

Èra la velha d’un jorn d’examèn del Diplòma de Competéncia en Lenga (DCL) a Tolosa. Cecila Chapduelh o fa passar cada an a de personas desirosas d’atestar de lor nivèl d’occitan a de miras professionalas (La Setmana n° 1000). Fa partida de sas missions, coma ensenhaira d’occitan dins lo segond gra entre tres establiments publics situats a La Barta de Lesa (Garona-nauta), Maseras e Pàmias (Arièja). Originària del país de Sarlat (Peirigòrd) ont nasquèt en 1980, la trentenària a banhat dins un univèrs lingüistic, cultural e militant particular tre l’enfància. Clarament, cresquèt dins un environament occitanista. « Sèm una comunautat, una familha pro granda, çò pensa, entre monde occitanista i a una comunicacion que se fa mai aisidament quitament se nos coneissèm pas. La cultura nòstra es un denominator comun qu’es pro fòrt... mai qu’entre de sòcis d’un club de salsà per exemple ! » Pasmens, coma mantuns autres, o regetarà tot en blòc a l’adolescéncia. Per Cecila, èra pas de bon aver una part de la « cultura de massa » a la quala cada adolescent aderís per far coma los amics e s’integrar dins un grop. « Escotar Subèr Albèrt es plan, çò ditz, individualament t’agrada mas per te socializar dins un collègi nòu e que coneisses pas Goldman... Es un pauc pesuc ! (rire) As besonh d’una identitat de massa quand siás adolescent. Es plan de cultivar la diferéncia mas aquí n’avián tròp, de diferéncias ! ».

  • Escriut per

Christian Almerge : Lo rocker occitan

Despuish las annadas 80, Christian Almerge que pren la rota en companhia deu son grop TEST tà har bolegar lo monde sus la soa musica ròck, beròja mescla d’umor e de poesia. Encontre dab lo musicaire ahuecat de la lenga nosta.

Qu’ei un drin mercés aus sons pairs mes, mei que mei a la musica que lo musicaire originari de Carcassona s’ei interessat a l’occitan. « Mos parents disián qualques frasas mas ne m’an pas jamai aprés la lenga. Pensi que l’aviái endacòm dedins », çò nse digó en tot sorríder. Quan èra joen, Christian que hasó partida de mantuns grops e orquèstras de musica e qu’ei dens las annadas 80, que decidí d’apitar lo grop TEST dab quauques amics. Pendent annadas, qu’escumè las salas d’espectacle entà animar balètis mes tanben entà har representacions pendent las quaus, jogavan represas de tubes francés… mes en version occitana ! L’idea d’adaptar las cantas ròck qui foncionavan dens las annadas 70 e de las « occitanizar », qu’ei vienuda un drin per azard, çò que’ns contè : « Dins las annadas 90, aviam fach una reservacion dins un estudiò a Tolosa per far un album. A 15 jorns de l’enregistrament, mancàvem de cançons originalas, caliá far composicions. Ieu aviái fach un instrumental e n’i aviá pas d’autras creacions. Prepausèri d’escriure paraulas sus aquel instrumental. Faguèri una adaptacion de “ O Carole ” del cantaire american Chuck Berry. Soi arribat a la repeticion, n’aviái pas dich res a degun e comencèri a cantar.. totes los musicaires cacalassèron. L’istòria nasquèt aital ».

  • Escriut per

La Setmana

  • L'edicion papèr
  • L'edicion 100 % Numerica

Descobrir las auhèrtas

 

Papagai

Papagai es la revista occitana dels pichonèls. Prepausa cada mes doas istòrias, de jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr en rapòrt amb un dels dos 

+