Lo setmanièr occitan

Retrach de la setmana — Cecila Chapduelh, crear per transmetre

Ensenhaira, poèta o encara comediana de doblatge, la peiregordina jura pas mai que per la creacion.

Èra la velha d'un jorn d'examèn del Diplòma de Competéncia en Lenga (DCL) a Tolosa. Cecila Chapduelh o fa passar cada an a de personas desirosas d'atestar de lor nivèl d'occitan a de miras professionalas (La Setmana n°1000). Fa partida de sas missions, coma ensenhaira d'occitan dins lo segond gra entre tres establiments publics situats a La Barta de Lesa (Garona-nauta), Maseras e Pàmias (Arièja). Originària del país de Sarlat (Peirigòrd) ont nasquèt en 1980, la trentenària a banhat dins un univèrs lingüistic, cultural e militant particular tre l'enfància. Clarament, cresquèt dins un environament occitanista. « Sèm una comunautat, una familha pro granda, çò pensa, entre monde occitanista i a una comunicacion que se fa mai aisidament quitament se nos coneissèm pas. La cultura nòstra es un denominator comun qu'es pro fòrt... mai qu'entre de sòcis d'un club de salsà per exemple ! » Pasmens, coma mantuns autres, o regetarà tot en blòc a l'adolescéncia. Per Cecila, èra pas de bon aver una part de la « cultura de massa » a la quala cada adolescent aderís per far coma los amics e s'integrar dins un grop. « Escotar Subèr Albèrt es plan, çò ditz, individualament t'agrada mas per te socializar dins un collègi nòu e que coneisses pas Goldman... Es un pauc pesuc ! (rire) As besonh d'una identitat de massa quand siás adolescent. Es plan de cultivar la diferéncia mas aquí n'avián tròp, de diferéncias ! »

Mas, tornamai coma mantuns autres, tornèt a l'occitan al temps dels estudis superiors. Quand la màger part dels bachelièrs peiregordins van a Bordèu (es a costat), Cecila volguèt ela anar a Tolosa pr'amor considerava que l'identitat occitana i èra mai fòrta que non pas a Bordèu. « Aquò faguèt plan rire los parents, çò nos fisa, puèi qu'i anavi pas forçadament per far d'estudis d'occitan ». L'objectiu èra simple : anar al rencontre de jovents qu'aguèron mai o mens la meteissa cultura d'ostal. Atal integrèt la chorma de l'Estanquet de la Portièra. Lo bar-restaurant associatiu tengut autres còps pel roergat Remèsi Firmin èra mai qu'un endret ont manjar e beure. Èra un punt de rendètz-vos dels occitanistas tolosans de totes atges. Per integrar la banda de l'Estanquet, èra pas obligatòri d'èsser estudiant en occitan o de voler trabalhar dins l'occitan dins l'Educacion nacionala. Bastava pas que de voler partatjar la cultura nòstra de totes los biaisses que sián.. Quitament se totes acabèron per integrar aquel sector d'activitat, fin-finala.

Primièras experiéncias

Per çò qu'es de Cecila, aquò comencèt en 1998 per un trabalh d'animatritz en cò d'IEO animacion. Coma son nom o indica, aquela seccion de l'organisme occitanista aviá per mira de far passar lo BAFA en occitan e organizar de camps de léser a l'entorn de la cultura nòstra. Professora certificada en 2003, Cecila integrèt çò que se disiá alara Conselh de la Joventut. Una organizacion creada per sasir l'oportunitat de representar Occitània a l'escala europèa. Atal lo conselh integrèt lo Youth of European Nationalities (YEN) que voliá recampar de delegats de l'ensemble de las culturas ditas minorizadas d'Euròpa. Fàcia a una tròp granda representacion de delegacions del nòrd d'Euròpa (especialament de minoritats germanofònas), los dirigents del YEN an volgut far venir de monde d'Euròpa del sud. Problèma : aquela organizacion semblava mai que mai a una constellacion de movements politics, çò qu'èra pas l'ADN del Conselh de la Joventut. « Demandava fòrça energia d'èsser confrontats a de jovents que, fin-finala, se servissián del YEN coma d'un tremplin per una carrièra politica, çò nos a explicat Cecila, per ieu es un afar d'alquimia. En trabalhant al YEN e en adoptant una actitud e un lengatge per respondre a las espèras d'aquela gròssa plataforma europèa, me soi mainada qu'èri pas faita per aquò ».

L'art, primièr...

Alavetz, de quin metal èra faita la joventa ? Amb totas aquelas experiéncias comoladas, s'es mainada tot simplament que l'agrada mai de s'investir dins la creacion amb un grand « C ». Poirà èsser artistica, poirà èsser pedagogica, poirà èsser scripturala, poirà èsser picturala... Aquò rai ! Aver lo sentiment de transmetre un saber o un saber-far es quicòm de fondamental. Aquò se podiá pas limitar al perimètre de son mestièr d'ensenhaira. Se deviá declinar de plan mai d'autras faiçons. « Çò d'interessant dins lo movement occitan actual es la riquesa de sa creacion, çò pensa Cecila, la creativitat qu'an los artistas occitans es la frucha d'una granda libertat ». Aquela volontat de crear se concretizèt amb la publicacion del recuèlh de poësia « A chara e a crotz » publicat en 2016 per las edicions lemosinas del Chamin de Sent Jaume. O alara se concretizèt per una participacion a la creacion d'una Calandreta dins sa comuna de residéncia (Senta Gabèla) ont sa filha es escolarizada. Quand aviá la vintena, Cecila se prometèt de pas jamai far doas causas. Un : venir professora. Dos : crear una Calandreta. Aviá vist trimar sos parents (ensenhaires totes dos) corregir de còpias un còp la terralha faita. Aviá vist d'associatius d'una escòla Calandreta ont trabalhava arribar lo matin per menar los enfants e tornar lo ser per las acampadas. Cal creire que s'es trobada l'energia mas : « ara ensagi de ciblar mon energia per la far mai eficaça e que me pòrte mai a ieu tanben, çò nos a dit, es per aquò que la creacion artistica m'es importanta. Sèm aquí per donar ». Regularament, a carta blanca per escriure de cronicas literàrias dins la revista Lo Diari, editada per l'IEO de Miègjorn-Pirenèus.

Una votz... reconeissabla

Cecila es tanben coneguda per sas performanças de comediana de doblatge en cò de l'associacion bearnesa Conta'm. Se sap far la votz de joveneta quand s'agís de doblar de dròlles o d'adolescentas. Es ela per exemple que prèsta sa votz a l'ase Trotet, una seria destinada als manhaguets. Un « miracle » se produsiguèt ça que la. Aguèt l'immense privilègi de doblar lo personatge de Nicole Kidman dins la version occitana del film familhal Paddington. Serà a Pontac pendent l'estiu per doblar entre autres lo filme long « Heidi » realizat en 2015 per l'alemand Alian Gsponer. « Ai l'impression de me realizar plenament aquí-dedins, çò nos a dit, m'agrada plan e dempuèi quatre ans que participi als projèctes de Conta'm. Se me demandan de tornar es que deu anar plan ! » Per çò qu'es d'Heidi, ne veiretz la resulta per aqueste Nadal.

Inf. : Cecila Chapduelh « A Chara e a Crotz » (ed. Chamin de Sent Jaume, 2015)


 


Écrit par La Setmana le mardi juin 27, 2017
Category: news - Tags: retrach, chapduelh, lenga, cultura, occitan, ieo, tolosa, poesia

« 10 au 15/07 — 12au Congrès de l'A.I.E.O a Albi suu tèma « Fidelitats e dissidéncias » - « L'Occitan qu'a tot entà víver, si los Occitans ac vòlen », Patric Sauzet au hestenau Tarn Còr d'Occitània »