Lo setmanièr occitan

Pertrèit : Gisèle Naconaski, de Brasil tà Occitania

La joena brasiliana qu'ei arribada en Occitania en 2009. Que s'ei descobèrta ua passion tà la lenga e la cultura nosta, e despuish, qu'a plan l'intencion de trobar un tribalh den lo mitan occitan.

Qu’avèvam contrapassat a Gisèle dens l’amfiteatre de la Presidéncia a l’Universitat de Pau-País de l’Ador (64) au moment de las Assisas de la lenga occitana lo 15 de heurèr. Qu’èram curiós de’n saber mei sus aquera brasiliana vienuda tà França entà apréner la lenga nosta.

La formacion purmèra de Gisèle (Fòto Sidney Erthal) qu’ei la comunicacion qu’estudiè au Brasil. Aquò que’u permetó de viatjar pertot capvath lo planeta. Qu’anè tà America deu sud on tribalhè a l’ UTAL, Universitat deus Tribalhaires de Veneçuèla. Qu’i formè a la comunicacion sindicau. Qu’ensenhè aus joens las divèrsas accions de comunicacion sindicau com la creacion d’un jornau en enterpresa, quin parlar aus tribalhaires e au patronat, quau ei l’imatge d’un sindicat dens la societat e quin e’u cambiar, atau com « la fiertat d’aver ua vita activa dens un sindicat ». Puish, Gisèle que descobrí lo Continent Vielh mes tanben Asia e Japon. En parallèle, qu’estudiè lo jornalisme a l’Universitat de Curitiba au sud deu Brasil.

Gisèle qu’ei arribada en Occitania en las Corbièras en 2009. Que segueish despuish seteme de 2016 ua formacion au Centre de Formacion Professionau Occitan a Besièrs. Tad era, l’occitan qu’ei vadut màger, enqüèra mei important que la formacion en era-medisha. En efèit, la joena brasiliana e s’enamorè de la lenga nosta. « Qu’ei la mea cincau lenga [après l’anglés, lo francés, lo portugués e l’espanhòu, NDR] ! Qu’ei aisit tà jo de parlar l’occitan , çò nse hidè, qu’èi trobat arraditz de la lenga portuguesa dens l’occitan e que m’a balhat arraditz a jo tanben ».
America deu Sud qu’ei tostemps estada ua tèrra d’arcuelh taus Occitans. Granas andadas d’emigrants occitans qu’anèn cambiar de vita taus Estats-Units e America deu Sud a comptar deu sègle XIXau, com los orsatèrs d’Arièja tà Nava York o los bigordans tà Argentina e Veneçuèla.

« Qu’ei hèra interessant tà jo de conéisher quin la lenga s’ei desvolopada tant suu plan geografic com suu plan uman », çò nse digó Gisèle. Aquò li sembla familiar. Que ns’expliquè que la lenga e la cultura occitanas èran arribadas dinc au Brasil peu biais de l’art deus Trobadors. En efèit, lo país d’America deu Sud que ved vàder artistas qui son considerats com « trobadors modèrnes » : « Que cantan deu medish biais que non pas los trobadors a l’Edat Mejana, çò nse digó, que parlan d’amor e de vita dens las lors cançons ». La descobèrta d’aquestes ligams qui existeishen enter las duas culturas e tòca hèra a la jornalista brasiliana.

Lo CFPÒ qu’enviè los futurs formators tà participar a las Assisas de la Lenga Occitana lo 15 de heurèr. L’eveniment organizat per l’associacion estudianta deu Med’Òc qu’amassè a actors deu mitan occitan entà har un estat deus lòcs de l’occitan dens domenis com la politica lingüistica, la socioeconomia o enqüèra l’edicion e los mèdias e poder imaginar un aviéner mei bon tà la lenga e la cultura. Gisèle qu’estó agradablament suspresa de véder monde joens representar las divèrsas estructuras e entitats presentas a las Assisas. Qu’estima que la professionalizacion ei primordiau tau futur de l’occitan. « L’idea d’aver professionaus formats qui an un saber har academic dens la formacion, lo jornalisme, lo comèrci, etc, ei important, çò digó. Qu’avem besonh monde qui parlan la lenga ». Aver monde formats òc, mes tot en guardar lo ligam dab los ancians : « Qu’èm arribats au moment quan cau mesclar los saber-hars deus ancians qui an la coneishença dab nosautes, qui èm arribats dab la nosta vision e formacion academica e professionau. Qu’ei çò qu’aperam l’orizontalitat, qu’ei a díser que tot lo monde e participan a la promocion e a la subervita de la lenga e de la cultura, e pas sonque los “ ancians ” qui an la lenga o las personas formadas professionaument ».

Atirada per l’obertura d’esperit occitana
Totun, que l’agrada lo « monde occitan ». Que’ns hidè que ne s’i sentiva pas briga « estrangèra ». Ua integracion qu’explica per l’obertura d’esperit occitana. Lo hèit de partatjar las medishas arraditz e’u balha un sentit d’egalitat dab los Occitans e occitanofònes. « L’occitan n’ei pas la lenga mairau de la màger part deu monde ací. Ne’m senteishi donc pas estrangèra, aquò ei hèra interessant e agradiu ! ».
Peu moment, Gisèle que compta plan demorar a noste e contunhar de seguir cors dab la tòca d’obtiéner lo nivèu B2 dab lo CFPO. Lo nivèu B2 que’u permeterà de compréner lo contiengut essenciau de subjèctes concrèts o abstraits dens un tèxte complèxe, que comunicarà dab aisèr dens ua conversacion dab un locutor natiu e que poderà exprimí’s de faiçon clara e detalhada sus ua grana gamma de subjèctes.
Gisèle que voleré anar dinc au C1 entà aver un bon nivèu de lenga. Lo Centre que mia los sons estagiaris dens au mensh tres parçans d’Occitania on s’i parla tres dialèctes diferents entà’us familiarizar dab la varietat de l’occitan. Atau, Gisèle qu’anè en Bearn (Pau, Lescar e Artosta) abans de descobrir Provença, en Carmaga, au mes d’abriu, « Lo CFPO qu’ei la mea calandreta a jo ! - arríders - »

Après la soa formacion au Centre, que prenerà totas las oportunitats qui’s presentaràn suu son camin que sia dens los mèdias o dens la comunicacion. Quan li demandèm si pensava a deishar França tà viatjar de l’aute costat deu planeta com ac hasèva dinc a uei lo dia, qu’arrida : « ne poish pas viatjar atau, qu’èi dus mainatges adara, ua vita de familha. Mes la vita qu’ei ua suspresa tà jo ! ».


Écrit par La Setmana le vendredi mars 17, 2017
Category: news - Tags: pertreit, naconaski, narbona, cfpo, brasil, occitania, ensenhament, jornalista, occitan

« Punt de Lenga — « Lo pronom neutre » - Bordèu : cors d'occitan a l'Universitat Bordèu Montaigne »