Lo setmanièr occitan

Literatura : Jaumet Demèsa, autor per la joventut

Jaumet Demèsa es pas un escrivan desconegut de la literatura occitana. Entre maitas causas, es l’autor de « Los Crancs » (La Setmana n°1073), un roman tras que plan virat e paregut fa pas gaire a las edicions de la seccion lengadociana de l’Institut d’Estudis Occitans. A tanben ja escriches mantunes obratges pels adolescents. Semblariá s’èsser especializat dins aquela mena de creacion. L’exercici es pas aisit. Escriure pels preadolescents e pels adolescents es mai complicat que de levar lo nas e de dire amen. Ja, supausa de plan conéisser la psicologia d’aquel public. Arribar a pivelar las jovenetas e los jovenets demanda un estat d’esperit particular, una pscicologia ad hoc, mas tanben un biais d’escriure pròpri e singular. La tòca primièra es de defugir tot alongui. Emai se los joves sabon far la diferéncia entre literatura e comunicacion a cent de l’ora, tre que considèran que quicòm lor porgís pas çò esperat, passan a quicòm mai.

Jaumet Demèsa coneis d’a fièch « lo quasèrn de las cargas ». Atanben son escritura es destricada, sempre en movement. La frasa es corta tot en demorant cargada de sens. Es densa per anar a l’essencial. Quand òm a dotze / quinze ans, òm a pas de temps a pèrdre en circonvolucions inutilas. Amb aquò, lo contengut deu de longa téner lo jove lector en alen. « Suspense » es probablament lo mèstre mot de la literatura jovenila.

Jaumet Demèsa sap i far a contar d’aventuras dins las qualas los jovents se pòdon identificar. Sap menar las causas pauc a cha pauc, a un ritme que buta lo lector a voler anar totjorn mai luènh per conéisser lo fin mot de l’istòria. Lo contengut es pas jamai ninòi. Seriá la pièja de las causas per un tal public. Al contrari, Jaumet Demèsa sap ben pro que los joves son interessats per l’aprendissatge e la coneissença de la vida. Sabon qu’an de camin a far e son prèstes d’engulhar quina dralha que siá, a condicion qu’aquesta siá enlusida per d’autenticas aventuras. Per tot adolescent, l’iniciacion deu èsser un camin de gaug e de suspresas. Amb rason, defugisson los camins de croses.

                                     

Jaumet Demèsa nos balha un libre complet, intelligent, agradiu e aluserpit. Lo mistèri de Creissèls se presenta pas que coma un mistèri de mai sul sendarèl d’una vida. Un mistèri mannat de descobrir, tan plan coma es agradiu de descobrir los mistèris de las amors naissentas. L’autor podiá pas passar a costat d’aquesta problematica. L’evòca amb finesa.
Çò remirable dins aqueste libre es que la natura ten un ròtle central. Se pòt pas, d’efièch, descobrir la vida sens se mainar de la natura que nos enròda. E per tant de far, de prepausar als jovents çò que la natura possedís de mai misteriós a nos ofrir.
Las sequéncias d’aqueste libre s’encadenan a plaser e a un ritme sostengut. Son escalcidas dins una lenga viva e rica, sens èsser subrecargada. Una lenga exactament adaptada al public destinatari. Lo vocabulari es plan causit e lo lexic compren, quand es necessari, mantuns sinonims. Se compren còp-sec que l’autor faguèt en amont un trabalh gròs de causidas.

Benlèu que se poiriá definir la literatura jovenila coma una literatura per adultes, lo pedantisme en mens. Una literatura espurgada del superflú. Cossí que ne vire, una literatura a l’encòp senada e leugièra. La lor cal a l’encòp mirgalhada e una mica enigmatica. Aquel libre es dins lo quadre. Talament plan que me soi regalat de seguir los eròis d’aquel « Mistèri de Creissèls ».
Lo libre que nos prepausa Jaumet Demèsa e las editions La Poësia dins sa colleccion « Bib’òc » es tanben la beutat de las illustracions que nos ofrís Bruno Jalada. Totas de color, plan solide, son d’un estil pro classic per aquela mena d’obratge. Correspondon, çò me sembla, a çò que pòt esperar un public de pre-adolescents. Permeton, de quand en quand, de se deslassar los uèlhs sus quicòm mai que de caractèrs d’estampariá. Lo format de pòcha es tanben çò que conven lo mai a aquesta mena de literatura. Correspond al public bolegaire d’aquel atge. Es un libre d’ofrir a totes los collegians. En esperant que serà seguit de plan maites.

Inf. : « Lo mistèri de Creissèls » de Jaumet Demèsa (Edicions « La Poësia », Colleccion « Bib’ òc ») 2016.

Sèrgi Viaule


Écrit par La Setmana le jeudi juin 15, 2017
Category: news - Tags: literatura, viaule, jaumet, demesa, creissels, misteri, libe, occitan

« Somari de La Setmana n° 1079 - Auvèrnha / Ròse-Alps : las calandretas del septentrion »