Lo setmanièr occitan

Aurelia Lassaque, semiaira de poesia

La poetessa de 34 ans qu’a au son actiu, tres recuelhs de poèmas arrevirats en un quinzenat de lengas dens lo monde sancèr.

Lo son pair Roger qu’aprenó la lenga a era e au son hrair quan avè un detzenat d’annadas. Format en letras, vadut professor d’occitan, qu’ensenhè la lenga nosta a la soa hilha au licèu. Lo pair Lassaque qu’utilizava los sons mainatges com « cobais » en hà’us estudiar lo « Parli occitan » de Jean Rigouste. Qu’ei après ua setmana passada a l’Universitat occitana d’estiu, qu’Aurelia se decidí a parlar l’occitan. A l’atge de 17 ans, que s’arretrobè a escríver un poèma en lenga nosta mercés a ua jòga dab un amic anglés : « ai participat a un concors de poësia en lenga romanica en Anglatèrra. Me soi dich qu’èra l’escasença per la jurada de trapar un biais de me jutjar ambe las autras lengas », çò nse digó. E l’autora d’ajustar totun : « se aquel amic aviá pas demandat d’escriure un tèxte en occitan, benlèu qu’auriái pas jamai començat a escriure de poësia perque èra coma un jòc ». Fin finala, Aurelia que descobrí que l’agradava hèra e que contunhè. Pendent aqueth periòde, que hasó la descobèrta de la poesia de Yannis Ritsos, de Marcèla Delpastre e de Max Roqueta enter autes. Que compausè, « Cinquena sason » (Ed. Letras d’Òc, 2006), lo son purmèr recuelh de poèmas, pas sonque en occitan. L’enveja d’obrir la soa poesia au delà deu monde qui parlan la lenga, la possè a perpausar çò qu’aperarà « composicions bilinguas » : « Al moment de l’escritura del poèma, escrivi en occitan e en francés. Passi de l’òc al francés, çò que va eventualament influençar çò qu’aviái dejà escrich, lhèu lo modificar. Es un dialòg entre las duas lengas ». Aurelia qu’ensenhè la lenga a l’Universitat de Montpelhièr pendent tres ans, periòde pendent lo quau hasó ua tèsi suu teatre occitan deu sègle XVIIau. Que s’interessè particularament au dramaturgue Francés de Corteta. Quan arribè a Tolosa, qu’animè pendent dus ans l’emission « Paraula » dens la quau balhava la paraula aus sons convidats. Qu’èran personas qui èran en ligam dab l’occitan o l’occitanisme, o monde dont volèva har lo pertrèit e qui parlavan la lenga. Passionada de teatre, qu’integrè la Comedia occitana tolzana fondada peu regretat Maurici Andrieu.

Dialògue enter Ulysse e « era »
Que vien de sortir lo son tresau recuelh, « En quête d’un visage », a l’entorn d’Ulysse, l’un deus eròis mei coneishuts de la mitologia. Ua hemna qu’espèra un òmi despuish longtemps... E aqueth òmi, partit luenh, qu’espèra que la hemna ne’u desbrombe pas. Que hè sègles e sègles qu’aqueth personatge inspire los escrivans. Aurelia, era, que s’apiegè sus l’òmi abans lo mite e qu’escrivó ua sòrta de prequel. Dens lo recuelh d’un centenat de paginas, lo nom de la benaimada n’ei pas jamei prononciat, que la reconeishem au pronom « era ». Ua causida que l’autora explica : « Ela, son nom foguèt oblidat per la memòria dels òmes, perque son istòria a ela, s’es perduda dins l’Istòria, dins las reescrituras d’Ulysse e dins l’escritura del mite ». D’après Aurelia, qu’ei l’òmi qui engendra lo mite, çò qui explica en partida lo títol e la 4au de cobèrta : « en esperar lo retorn del meu galant barbare, aquel òme que recampa vòstras voses, endura vòstres deliris e pòrta totas las mascas, aquel òme qu’apelatz Ulysse ». Ulysse, ua istòria qui travèrsa los atges e qui demora actuau : « Ulysse, aquela istòria del tipe que s’exilia e va traversar la mar, una femna que l’espèra, es tanben l’istòria de totes que son uèi sus la rota. Es pas per res qu’a inspirat tant de monde a travèrs lo temps », çò nse digó la poeta.

Lo ròtle de l’oralitat
Dens la soa faiçon d’escríver, l’oralitat qu’ei essenciau. Lo tèxte que deu estar hèit tà estar dit. « A cada còp qu’escrivi lo mendre vèrs, considèri que l’ai acabat quand se pòt dire d’un biais fluide a l’oral e pas sonque lo legir ». Qu’a tanben volut conciliar la poesia au teatre pr’amor segon los sons pròpis mots, dens l’antiquitat, poesia, teatre e musica ne formavan pas qu’un art, « pas mesclat mas pas encara distinguit ». Ua de las rasons per las quaus Aurelia que prèsta los sons tèxtes regularament tà que sian adaptats sus l’empont e en musica. En heurèr de 2015, qu’èra au Marròc dab Miquèu Montanaro, Beñat Achiary e Anouar Dekkaki per ua creacion dab los sons poèmas, la canta improvizada de Beñat e la musica de Miquèu e d’Anouar. Que collabòra tanben dab pintres e plasticians tà mustras. La diversitat lingüistica estant importanta aus sons uelhs, Aurelia qu’ei conselhèra literària deu hestenau « Paroles Indigo » a Arla, qu’intervien regularament dens hestenaus com « Festival delle letterature minoritarie d’Europa e del Mediterraneo » en Italia e « Veus paralleles » en Catalonha. Despuish 2011, que hè partida de Versepolis, ua platafòrma europèa qui mira a desvolopar los hialats de poètas en Euròpa. « Cada festenal associat convida cada annada 5 poètas de son país. L’idea es de promòure la jova poësia europenca ». Lo Printemps des Poètes que n’ei lo partenari francés, « uèi son dobèrts a la diversitat al dintre d’un país ». Que i a ua identitat, un biais de víver e d’estar amassa en estar Occitan. « I a doas dimensions, siá una dimension culturala dobèrta al fach de non pas mestrejar la lenga. Tot aquel monde nascuts dins las annadas 40-50 dont los parents ne lor faguèron pas de transmission, son autant Occitans qu’un fum de tipes venguts d’endacòm mai e qu’an aprés la lenga e n’an pas eretat d’aquela dimension culturala e aquela occitanitat ». L’enjòc tà la joena poeta, qu’ei de tornar ganhar e trobar l’emplec de la lenga, senon, si la perdem, que perdem tot.

Inf. : Aurelia Lassaque « En quête d’un visage » (Éditions Bruno Doucey, 2017) — Prètz : 15 euros. Fòto DR.


Écrit par La Setmana le vendredi juin 2, 2017
Category: news - Tags: pertreit, lassaque, tolosa, olt, literatura, poesia, libe, concors, occitan, lengadocian

« Tarn — Ajudar la ruralitat - Legislativas Lanas — Candidats exclús deus debats »